Revision 41087025 of "Uttar Pradesh" on shwiki

{| {{prettyinfobox}}
|-----
! colspan="2" bgcolor="#DEFFAD" | Utar Pradeš
|-----
! colspan="2" bgcolor="#DEFFAD" |Utar Pradeš 
|-----
| [[Država]]: || [[Indija]]
|-----
| [[Glavni grad]]:
| [[Laknau]]
|-----
| [[Površina]]:
| 238.566 km² 
|-----
| [[Stanovništvo]]:
| 166.052.859  <small>''([[2001]])''
|-----
| [[Gustina stanovništva]]: || 721 stan./km²
|-----
| [[Jezik]]:
| [[hindi]] i [[urdu]]  
|-----
| [[Religija]]:
| 

|-----
| [[Veb-sajt]]:
| [http://www.upgov.nic.in www.upgov.nic.in ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070202033632/http://www.upgov.nic.in/ |date=2007-02-02 }}
|-----
! colspan="2" bgcolor="#DEFFAD" | Mapa
|-----
| colspan="2" align="center" bgcolor="#E8E8E8" | <center>[[Datoteka:Uttar Pradesh in India (disputed hatched).svg|250px|Položaj Utar Pradeša u Indiji]]</center>
|}

'''Utar Pradeš''' je država [[Indija|Indije]] sa najviše stanovnika. Nalazi se u gusto naseljenoj i plodnoj niziji [[Gang]]a. Graniči sa [[Nepal]]om i sa indijskim državama [[Utarančal]], [[Himačal Pradeš]], [[Harajana]], [[Delhi]], [[Radžastan]], [[Madja Pradeš]], [[Čatisgar]], [[Džarkand]] i [[Bihar]]. Glavni grad je [[Laknau]]. Drugi značajni gradovi su [[Alahabad]], [[Agra]], Matura, Aligarh, [[Varanasi]], Kanpur i Gorakpur. Utar Pradeš ima 166 miliona stanovnika i predstavlja najnaseljeniju državu Indije. Više stanovnika od Utar Pradeša imaju samo Kina,SAD, Indonezija i Brazil. Službeni jezik je [[hindi]], a [[urdu]] je drugi jezik.
[[Datoteka:Varanasiganga.jpg|left|thumb|300px|Varanasi se nalazi na reci Gang i privlači hiljade hinduskih hodočasnika svake godine]]

== Istorija ==
Utar Pradeš je značajan za istoriju hinduizma, kao i za istoriju antičke Indije. Onaj ko je kontrolisao Utar Pradeš kontrolisao je veliki deo Indije. Prvi arijski narodi su stigli 2.000. pre Hrista. To je bila vedska faza indijske civilizacije . Područje se zvalo [[Arijavarta]] ( arijska zemlja ) ili Baratvarša (kraljevstvo Barata, važnog arijskog kralja). Posle toga Arijci su se selili u druge delove Indije i došli su do Kerale i Šri Lanke. Antičko hindusko kraljevstvo Kosale u Ajođi tu je bilo locirano, i tu je vladao Rama iz Ramajane, a [[Krišna]] je rođen u tom području u Maturi. Mahabharata ratovi su se dešavali između Utar Pradeša i Delhija. Kasnije je bio u sastavu Maurija carstva, Gupta carstva i Kušanskog carstva.
Posle muslimanskih invazija i pada Radžputa različiti muslimanski sultanati su vladali iz Delhija. Utar Pradeš postaje srce [[Mogulsko carstvo|Mogulskog carstva]] posle osvajanja Indije od strane [[Babur]]a [[1526.]] [[Agra]] i [[Fatehpur Sikri]] su bili glavni gradovi tokom vlasti velikog mogulskog cara [[Akbar Veliki|Akbara Velikog]]. [[Laknau]] su osnovali muslimanski navabi u 18. veku. [[Moguli]] su vladali gotovo celim [[Indijski potkontinent|Indijskim potkontinentom]]. Kad se raspadalo Mogulsko carstvo Utar Pradeš je bio njihova zadnja teritorija. Tokom druge polovine 18. veka Britanci ovladavaju područjem. Utar Pradeš je odigrao centralnu ulogu u indijskoj borbi za nezavisnost. Iz grada Alahabada potiče 5 indijskih predsednika vlade: [[Džavaharlal Nehru]], [[Indira Gandi]], [[Bahadur Šastri]], [[Višvanat Pratap Sing]] i [[Radživ Gandi]]. Od Utar Pradeša se 2000. otcepio deo [[Utarančal]], koji je postao nova indijska država. 
[[Datoteka:Taj Mahal in March 2004.jpg|thumb|250px|left|[[Tadž Mahal]] u [[Agra|Agri]] je najpoznatiji spomenik Indije]]

== Geografija ==
Sastoji se od tri različita geografska regiona
# [[Himalaji|Himalaja]] na severu, gde je planinski teren. Većina toga područja je postala deo Utaranašala
# Nizija [[Gang]]a u centru, sa jako plodnim aluvijalnim tlom
# [[Vindija planine]] i visočje na jugu

Klima je tropska monsumska, ali postoje razlike zavisno o nadmorskoj visini

== Regioni, distrikti ==
Sastoji se od 70 distrikata, koji su grupirani u 17 većih administrativnih jedinica. Utar Pradeš se sastoji od Doab regiona, koji ide duž zapadne granice od severa do juga, Rohilkand je na severu, Avad je u centru, a Bagelkand i Bundelkand su na jugu, a jugozapadni deo se naziva Purvanšal.

== Ekonomija i turizam ==
Utar Pradeš ima jako plodnu zemlju. U stočarstvu čini 78% stočarstva Indije. Tu se proizvodi 47% indijske proizvodnje krumpira, 45% šećerne repe, 38% pšenice, 30% šećera, 20% duvana. Utar Pradeš privlači jako mnogo turista. Ogroman broj turista dolazi da poseti [[Tadž Mahal]] u [[Agra|Agri]]. U Agri je značajna turistička atrakcija tvrđava Agra, a poznat je i Akbarov glavni grad [[Fatepur Sikri]] kraj Agre. Milioni turista i hodočasnika posećuje [[Alahabad]], [[Varanasi]] i [[Haridva]]r, koji se smatraju najsvetijim mestima Indije. [[Varanasi]] se smatra drugim najstarijim gradom sveta nakon Jerusalima. Poznat je po svojim stepenicama kraj reke [[Gang]], koja su stalno popunjena ljudima, koji uranjaju u svetu reku Gang. Na oko 13 km od Varanasija nalazi se [[Sarnat]], gde je [[Buda]] održao prvu propoved nakon prosvetlenja. Zbog toga je to mesto hodočašća za budiste. U Sarnatu se nalazi i Ašokina stupa.

== Najveći gradovi ==
(Prema popisu iz 2001.)

{| {{prettytable}}
!Grad
!Stanovnika
|-
|[[Kanpur]]
| align="right" |2.532.138
|-
|[[Laknau]]
| align="right" |2.207.340
|-
|[[Agra]]
| align="right" |1.259.979
|-
|[[Varanasi]]
| align="right" |1.100.748
|-
|[[Mirut]]
| align="right" |1.074.229
|-
|[[Alahabad]]
| align="right" |990.298
|-
|[[Gaziabad]]
| align="right" |968.521
|-
|[[Barejli]]
| align="right" |699.839
|-
|[[Aligar]]
| align="right" |667.732
|-
|[[Moradabad]]
| align="right" |641.240
|-
|[[Gorakpur]]
| align="right" |624.570
|-
|}

== Vanjske veze ==
{{Commonscat|Uttar Pradesh}}
* [http://www.bizagra.com Agra Travel]

{{Države i teritorije Indije}}
{{Normativna kontrola}}

[[Kategorija:Uttar Pradesh| ]]
[[Kategorija:Države i teritorije Indije]]