Revision 334355 of "ৰামায়ণ বৃত্তান্ত" on sourceswiki

২ অধ্যায় - ৰামায়ণৰ বৃত্তান্ত

অনন্তৰে ব্ৰহ্মা দেৱে সেহি সময়ত ।
সৰ্ব্বলোক হিত তেবে চিন্তিয়া মনত ॥১
চৰাচৰ জগতৰ কুশল কাৰণে ।
ৰামৰূপে অৱতাৰ হৈবা নাৰায়ণে ॥২
বাল্মীকিৰ মুখে সেই দিব্য কথামৃত ।
শ্লোকবন্ধে কৰাঞো সৰ্ব্ব জনত বিদিত ॥৩
তাকে শুনি ভনি সুখে তৰোক সংসাৰ ।
হেন মনে গুণি ব্ৰহ্মা কৰিলন্ত সাৰ ॥৪
আছন্ত বাল্মীকি চিন্তি পূৰ্ব্ব কথামৃত ।
নাৰদে সহিতে ব্ৰহ্মা মিলিল তহিত ॥৫
দেখিয়া বাল্মীকি ঋষি উঠি তাৱক্ষণে ।
সুবৰ্ণ আসন আমি দিলা ৰঙ্গমনে ॥৬
নাৰদে সহিতে ব্ৰহ্মা বসিল তথাত ।
কৰিলা বাল্মীকি দুইবো পাৱে প্ৰণিপাত ॥৭
পাদ্যে অৰ্ঘে গন্ধে ধূপে পূজি মহা ঋষি ।
কৃতাঞ্জলি হুয়া স্তুতি বুলিলা হৰিষি ॥৮
সাম্ফলিলোঁ জন্ম দুইৰো দেখিলো চৰণ ।
কৰিয়োক আজ্ঞা কিবা সাধোঁ প্ৰয়োজন ॥৯
বাল্মীকিক ব্ৰহ্মা পাচে বুলিলা বচন ।
শুনা মহাঋষি সোৰ যেন প্ৰয়োজন ॥১০
বুলিলা বচন যেন ক্ৰৌঞ্চক বধিতে ।
সেহিমতে ৰামায়ণ কৰা এক চিতে ॥১১
দশৰথ নৃপতিৰ গৃহে অযোধ্যাত ।
শ্ৰীৰাম স্বৰূপে হৰি জন্মিবা সাক্ষাত ॥১২
নাৰদৰ মুখে কথা শুনিবা সকলে ।
পাচে ৰামায়ণ কৰিবাহা কৌতুহলে ॥১৩
যুগে যুগে তোমাৰ কবিতা প্ৰচাৰিব ।
তাকে শুনি ভণি লোকে সংসাৰ তৰিব ॥১৪
নাৰদক পাচে বুলিলন্ত পিতামহ ।
ৰামৰ চৰিত্ৰ কিছু বাল্মীকিত কহ ॥১৫
এহি বুলি ব্ৰহ্মা নিজ লোকে গৈলা চলি ।
নাৰদত বাল্মীকি পুছিলা কৃতাঞ্জলি ॥১৬
কেন মতে ৰামায়ণ কৰিবো অতাই ।
সিসব কাহিনী সবে কহাঁ মোৰ ঠাই ॥১৭
কোন কুলে ৰামচন্দ্ৰ হৈবা উতপন ।
কোন দেশে কোন কৰ্ম্ম কৰিবা শোভন ॥১৮
কেনমতে হৈবা ৰাম কোন প্ৰয়োজনে ।
সিসব কাৰণ তুমি জানাহা আপোনে ॥১৯
বোলন্ত নাৰদে শুনিয়োক মহাঋষি ।
ৰামৰ চৰিত্ৰতয় কহিবোঁ হৰিষি ॥২০
হৈবন্ত ইক্ষ্বাকু নামে ৰাজা অযোধ্যাত ।
দশৰথ ৰাজা সেই কুলে হৈবা জাত ॥২১
তান গৃহে বিষ্ণু ৰামৰূপে অৱতৰি ।
হৰিবা ভূমিৰ ভাৰ ৰাক্ষস সংহৰি ॥২২
ৰামৰ চৰিত্ৰচয় অমৃত সমান ।
শুনা অনুক্ৰমে ঋষি কহোঁ বিদ্যমান ॥২৩
অযোধ্যাত হৈবা দশৰথ নৰেশ্বৰ ।
পুত্ৰ নহৈবেক নৱ হাজাৰ বতসৰ ॥২৪
পুত্ৰৰ নিমিত্তে যজ্ঞ কৰিব অনেক ।
তথাপিতো নৃপতিৰ পুত্ৰ নোহিবেক ॥২৫
দুৰ্বাশাত উপদেশ পায়া মহামানী ।
কৰিবা বিশিষ্ট যজ্ঞ ঋষ্যশৃঙ্গ আনি ॥২৬
তেবে জন্মিবন্ত ৰাম চাৰি ৰূপ ধৰি ।
বল বীৰ্য্যে ধৈৰ্য্যে'ধিক দেৱতাত কৰি ॥২৭
চাৰি ভাই মহাবীৰ বিষ্ণু অংশে জাত ।
দুষ্টবিনাশন হেতু জগত বিখ্যাত ॥২৮
অস্ত্ৰে শস্ত্ৰে শাস্ত্ৰে সৰ্ব্ব গুণে অনুপাম ।
গুহ চণ্ডালক মিত্ৰ কৰিব শ্ৰীৰাম ॥২৯
মাৰীচ সুবাহু দুই ৰাক্ষস দুৰ্জ্জন ।
বিশ্বামিত্ৰ মুনিৰ যজ্ঞক কৰে ছন ॥৩০
যাইবা বিশ্বামিত্ৰ দশৰথৰ গৃহক ।
যজ্ঞ ৰাখিবাক প্ৰতি খুজিবা ৰামক ॥৩১
শুনি নৃপতিৰ মুখে হৰিব বচন ।
কৰিবন্ত ভক্তিভাৱে ঋষিক অৰ্চ্চন ॥৩২
ৰামক নাপাবা ঋষি কৰিবন্ত ক্ৰোধ ।
বশিষ্ঠে কৰিব দশৰথক প্ৰবোধ ॥৩৩
দিবা ৰাম লক্ষণক বশিষ্ঠ বচনে ।
লৈয়া দুই ভাইক ঋষি যাইবা ৰঙ্গমনে ॥৩৪
চলিৱন্ত দুয়ো বিশ্বামিত্ৰৰ সঙ্গত ।
ৰাক্ষসৰ কথা মুনি কহিবা ৰামত ॥৩৫
প্ৰথমতে ৰামে বধিবন্ত তাড়কাক ।
শ্ৰীৰামক প্ৰশংসা কৰিব দেৱ জাক ॥৩৬
ৰামৰ বিক্ৰমে বৰ হৰিষক পাইব ।
যত অস্ত্ৰ শস্ত্ৰ মুনি দোভাইক শিখাইব ॥৩৭
নানা অস্ত্ৰ শস্ত্ৰ জানি হৈব ৰঙ্গমন ।
ঋষি সমে দুয়ো প্ৰবেশিব তপোবন ॥৩৮
থাকিব দিনেক ৰামে ৰাক্ষসক ধ্যানে ।
যজ্ঞ নষ্ট ৰাক্ষসে কৰিব বিদ্যমানে ॥৩৯
মাৰীচক ৰামে উৰুৱাইব এক শৰে ।
সুবাহুক সসৈন্যে পঠাব যম ঘৰে ॥৪০
দেখি বিশ্বামিত্ৰ আদি যত মুনিগণ ।
ৰামক বুলিবে সবে প্ৰশংসা বচন ॥৪১
পাছে ঋষি সবে বেদ মন্ত্ৰ উচ্চৰিয়া ।
কৰিবন্ত যজ্ঞ সাঙ্গ পূৰ্ণাহুতি দিয়া ॥৪২
আত অনন্তৰে কথা শুনা মহামতি ।
মিথিলা নগৰে হৈব জনক নৃপতি ॥৪৩
তানে ঝিউ হৈবা সীতা লক্ষ্মী সমসৰ ।
ধৰ্ম্ম যজ্ঞ পাতিবা সীতাৰ স্বয়ম্বৰ ॥৪৪
দূত পঠাই আনিবন্ত ৰাজা সকলক ।
সঙ্গে লৈয়া বিশ্বামিত্ৰ ৰাম লক্ষ্মণক ॥৪৫
পৰম হৰিষে ঋষি যাহন্ত পথত ।
প্ৰবেশিবা যাই গৌতমৰ আশ্ৰমত ॥৪৬
অহল্যাক মুক্ত ৰামে কৰিবা সাক্ষাত ।
ৰামে সমে ঋষি প্ৰবেশিব মিথিলাত ॥৪৭
ধনুক ভাঙ্গিয়া ৰামে পাইবন্ত সীতাক ।
অনায়াসে যুদ্ধে জিনিবন্ত ৰাজা জাক ॥৪৮
দূত পঠাই জনকে আনিবা দশৰথ ।
সীতাক ৰামক দিবা পুৰি মনোৰথ ॥৪৯
লক্ষ্মণ ভৰত শত্ৰুঘন মহামতি ।
আৰু তিনি কন্যা দিবা তিলিকো নৃপতি ॥৫০
চাৰি পুত্ৰ চাৰি বধু লৈয়া দশৰথ ।
ধৰিবা কৌতুকে ৰাজা অযোধ্যাৰ পথ ॥৫১
ভৃগুপতি ৰামে পাচে শুনি ধনুৰ্ভঙ্গ ।
পন্থ নিষেধিবা আসি কৰি মহা খঙ্গ ॥৫২
তাঙ্ক স্ত্তুতি নতি বুলিবন্ত দশৰথ ।
ৰামে পৰশুৰামৰ ছেদিবা স্বৰ্গপথ ॥৫৩
ৰামে ভৃগুপতিক জিনিবা লীলা কৰি ।
মহোতসবে প্ৰবেশিবা অযোধ্যা নগৰী ॥৫৪
পাচে দশৰথে শত্ৰুঘন ভৰতক ।
পঠাইবন্ত দুইকো যুদ্ধাজিতৰ গৃহক ॥৫৫
ৰূপে গুণে ৰামে ৰঞ্জিবন্ত সৰ্ব্বজন ।
ৰাম ৰাজা হৈবন্ত সবাৰো এহি মন ॥৫৬
সবাৰো আনন্দ ৰাম হৈবন্ত নৃপতি ।
দশৰথে ৰামক দিবন্ত অনুমতি ॥৫৭
জানি কৈকেয়ীয়ে তাত পাতিব বিঘিনি ।
সত্য জৰী নৃপতিক ছান্দিব পাপিনী ॥৫৮
ভৰত হৈবন্ত ৰাজা কৈকেয়ীৰ মন ।
চৈধয় বতসৰ প্ৰতি ৰাম যাইব বন ॥৫৯
হেন সৈত্য কৰাই দশৰথ নৃপতিক ।
সমন্তে লোকক শোক দিবেক অধিক ॥৬০
পিতৃ সত্য প্ৰতিপালি ৰাম ৰঙ্গ মনে ।
লক্ষ্মণ জানকী সঙ্গে প্ৰবেশিবা বনে ॥৬১
পুত্ৰৰ শোকত জীৱ তেজিবা নৃপতি ।
সাত দিন বাহি শৱ হৈব কৰ্ম্ম গতি ॥৬২
দূত পঠাই বশিষ্ঠে অনাইব ভৰতক ।
কৰাইবা ৰাজাৰ যত প্ৰেতৰ কাৰ্য্যক ॥৬৩
পিতৃকাৰ্য্য কৰিয়া ভৰত বিতোপন ।
ৰামক আনিবে প্ৰতি প্ৰবেশিব বন ॥৬৪
শুনি ৰামচন্দ্ৰে সিতো পিতৃৰ মৰণ ।
তিনিয়ো কৰিবো শোক বিস্তৰ ক্ৰন্দন ॥৬৫
ভৰতে কাতৰ আতি কৰিব ৰামক ।
মই সত্য পালোঁ প্ৰভু চলিয়ো ৰাজ্যক ॥৬৬
বশিষ্ঠ প্ৰমুখে বুলিবন্ত পাত্ৰগণ ।
নাৰাখিবা ৰামচন্দ্ৰে কাহাৰ বচন ॥৬৭
নিষ্ঠুৰ বচন ৰামে বুলি ভৰতক ।
পুনৰপি পালটাই পঠাবা ৰাজ্যক ॥৬৮
পাচে ৰামচন্দ্ৰ সীতা লক্ষ্মণ সহিতি ।
ফল মূল মাংস শাক ভুঞ্জি মন প্ৰীতি ॥৬৯
শিৰে জটা পৰিধান বাকলি বসন ।
কতো তৃণ শিলা মৃগ চৰ্ম্মত শয়ন ॥৭০
এহি মতে ৰামচন্দ্ৰে বঞ্চিবা বনত ।
কতো দিন থাকি চিত্ৰকূট পৰ্ব্বতত ॥৭১
বেড়াইবন্ত ৰামে পাচে ঋষিৰ আশ্ৰমে ।
সুতীক্ষ্ণ ঋষিৰ ঘৰে যাইবন্ত প্ৰথমে ॥৭২
শৰভঙ্গ ঋষিক দেখিবা তাত পৰ ।
তাত পাছে বধিবা বিৰাধ নিশাচৰ ॥৭৩
ঘৰে ঘৰে ঋষিৰ আশ্ৰমে নিৰন্তৰে ।
যাইব দশ বতসৰ ফুৰন্তে ৰঘুবৰে ॥৭৪
পাইবন্ত হৰিষ ৰামে ঋষি সম্ভাষণে ।
অগস্ত্যত পুছি যাইব পঞ্চবটী বনে ॥৭৫
তথাত কবিৰ ৰামে হৰিসে নিবাস ।
শূৰ্পণখা যাইব কামে ৰাঘৱৰ পাশ ॥৭৬
লক্ষ্মণে কাটিব তাইৰ ধৰি নাক কাণ ।
খৰ দূষণত শূৰ্পণখা দিব জান ॥৭৭
চতুৰ্দ্দশ সহস্ৰ ৰাক্ষস সমন্বিতে ।
খৰ দূষণক ৰামে বধিবা তহিতে ॥৭৮
খৰ দূষণৰ বধ দেখি বিদ্যমান ।
ৰাৱণৰ আগে শূৰ্পণখা দিব জান ॥৭৯
সীতাৰ ৰূপৰ কথা কহিব প্ৰচুৰ ।
শুনিয়া ৰাৱণ ৰাজা হৈব কামাতুৰ ॥৮০
সীতাক হৰিতে যত্ন কৰিব বিস্তৰ ।
ৰথ লইয়া যাইব ৰাজা মাৰীচৰ ঘৰ ॥৮১    
মাৰীচে বিস্তৰ বুজাইবেক ৰাৱণক ।
তথাপি ৰাৱণে তাৰ নুশুনিবে বাক ॥৮২
মাৰীচক লগে লৈয়া দুৰ্জ্জন ৰাৱণ ।
সীতাক হৰিবে যাইব দণ্ডুকাৰ বন ॥৮৩
ৰামৰ শৰত মৃত্যু জানি আপোনাৰ ।
ধৰি মৃগ ৰূপ সিতো সুবৰ্ণ আকাৰ ॥৮৪
ফুৰিবে মাৰিচ চৰি আগত ৰামৰ ।
দেখি ৰামচন্দ্ৰে যাব ধৰি ধনুশৰ ॥৮৫
নিবেক ৰামক বিদুৰক নিশাচৰ ।
ৰামৰ শৰত তেজিবেক কলেৱৰ ॥৮৬
মৰন্তে তেজিবে ৰাৱ ৰামৰ সমান ।
শুনি সীতা গোসানীৰ উড়িব পৰাণ ॥৮৭
ৰামক ৰাক্ষসে মাৰে সীতা হেন জানি ।
লক্ষ্মণক বুলিবেক দুৰাক্ষৰ বাণী ॥৮৮
শুনিয়া সীতাক তেজি যাইবন্ত লক্ষ্মণে ।
শূণ্য স্থানে সীতা হৰি নিবেক ৰাৱণে ॥৮৯
সীতাৰ কাৰণে যুদ্ধ কৰিব জটায়ু ।
পাখা ছেদি ৰাৱণে হৰিব তাৰ আয়ু ॥৯০
থৈবেক সীতাক নিয়া অশোকৰ বনে ।
ৰাক্ষসিনীগণ ৰক্ষা দিবেক ৰাৱণে ॥৯১
দেখি ব্ৰহ্মা বুলিবন্ত ইন্দ্ৰ দেৱতাক ।
অমৃত পায়স নিয়া দিয়োক সীতাক ॥৯২
ইন্দ্ৰে নিয়া পায়স দিবন্ত তেতিক্ষণ ।
দেখি সীত দেবী তাক কৰিব ভক্ষণ ॥৯৩
নাপায়া সীতাক পাচে শ্ৰীৰাম লক্ষ্মণ ।
মহাশোকে দুয়ো ভাই কৰিব ক্ৰন্দন ॥৯৪
বধিবা কবন্ধ ৰামে সীতাক খোজন্তে ।
ঋষ্যমুখ পাইবা গই দণ্ডুকৰা হন্তে ॥ ৯৫
তথা ৰামচন্দ্ৰে কাৰ্য্য কৰিবা বিচিত্ৰ ।
সু্গ্ৰীৱ বানৰ সমে ৰামে কৰি মিত্ৰ ॥৯৬
বানৰ ৰাজা বীৰ বালিক বধিব ।
তাৰ যত ৰাজ্যভাৰ সুগ্ৰীৱক দিব ॥৯৭
পাসৰিব ৰামক সুগ্ৰীৱ ৰাজ্য ভোলে ।
লক্ষ্মণে তৰ্জ্জিব তাক ৰাঘৱৰ বোলে ॥ ৯৮
কপি সেনাগণ লৈয়া বানৰ নৃপতি ।
ৰামৰ চৰণে নমি কৰিবা প্ৰণতি ॥৯৯
পাঞ্চিবা বানৰ গণ ৰামৰ আদেশে ।
সীতাক খুজিব পঠাইবা দেশে ॥১০০
লগত সহায় দিব বীৰ হনুমন্ত ।
দক্ষিণ দিশক অঙ্গদক পাঞ্চিবন্ত ॥১০১
বিচাৰিয়া সীতাক ফুৰিবা কপি জাক ।
সম্পাতিৰ মুখে পাইবা সীতাৰ বাৰ্ত্তাক ॥১০২
শিংশপা বৃক্ষৰ তলে লঙ্কাত আছন্ত ।
সাগৰ এৰাইবা ডেৱে বীৰ হনুমন্ত ॥১০৩
দেখিবা সীতাক যেবে বায়ুৰ তনয় ।
ৰামৰ বাৰ্ত্তাক কহিবন্ত মহাশয় ॥১০৪
ৰামৰ আঙ্গঠি নিয়া সীতাক দিবন্ত ।
হিয়ে মু