Revision 334756 of "ঋষ্যশৃঙ্গৰ কাহিনী" on sourceswiki

{{সপ্তকাণ্ড ৰামায়ণ}}

:::১৮ অধ্যায়
::'''ঋষ্যশৃঙ্গৰ কাহিনী'''
::::ছবি ।
:::
সুমন্ত্ৰী সুমন্ত্ৰ গুণি,&nbsp; &nbsp; &nbsp;&nbsp;বশিষ্ঠৰ বাণী শুনি,

&nbsp; &nbsp; &nbsp;&nbsp; উঠিলন্ত কৰি যোৰহাত ।

সুমধুৰ কৰি বাণী,&nbsp; &nbsp; &nbsp;বুলিলন্ত মহামানী,

&nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; শুনিয়োক পৃথিবীৰ নাথ ॥১

বশিষ্ঠে কহিলা যত,&nbsp; &nbsp; &nbsp;সবে সত্য স্বৰূপত,

&nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp;পূৰ্ব্ব কথা সুমৰিলোঁ আমি ।

আপুনিও জানা তুমি,&nbsp; &nbsp; &nbsp;সাম্প্ৰতে পাসৰি আছা,

&nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp;সুমৰাইলে সুমৰিবা স্বামী ॥২

শান্তা নামে কন্যাখানি,&nbsp; &nbsp; &nbsp;তযু গৃহে মহামানী,

&nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp;উপজিল পৰম সুন্দৰী ।

লোমপাদ নৰপতি,&nbsp; &nbsp; &nbsp;অঙ্গদেশ অধিপতি,

&nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp;শান্তাক খুজিলা ভক্তি কৰি ॥৩

মিত্ৰৰ ভাৱত থাকি,&nbsp; &nbsp; &nbsp;তুমিও শান্তাক দিলা,

&nbsp; &nbsp; &nbsp;&nbsp;ঝিউ বুলি তেন্তে তুলিলন্ত ॥৪

লোমপাদ মহামানী,&nbsp; &nbsp; &nbsp;বিভাণ্ডৰ পুত্ৰ আনি,

&nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp;শান্তা কন্যা দিলন্ত বিবাহ ।

ঋষ্যশৃঙ্গ নিয়া যজ্ঞ,&nbsp; &nbsp; &nbsp;কৰি পাচে লোমপাদে,

&nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp;পুত্ৰ পায়া মিলিল উত্সাহ ॥৫

দ্বাদশ বত্সৰ বৃষ্টি,&nbsp; &nbsp; &nbsp;তাহাৰ ৰাজ্যত নাই,

&nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp;তাতে লোক মৰয় সমস্ত ।

ঋষ্যশৃঙ্গ আসিলতে,&nbsp; &nbsp; &nbsp;ভৈলা বৃষ্টি অসংখ্যাত,

&nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp;পাচে সুখী ভৈলা লোক যত ॥৬

শুনি দশৰথে পাচে,&nbsp; &nbsp; &nbsp;সুমন্ত্ৰত পুছিলন্ত,

&nbsp; &nbsp; &nbsp;&nbsp;শুনিয়োক সুমন্ত্ৰ সাক্ষাত ।

কেনমতে ঋষ্যশৃঙ্গ,&nbsp; &nbsp; &nbsp;কৰিলা শান্তাক বিহা, 

&nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp;প্ৰপঞ্চিয়া কহিয়ো আমাত ॥৭

সুমন্ত্ৰ বোলন্ত ৰাজা,&nbsp; &nbsp; &nbsp;শুনিয়ো কৌতুক মনে,

&nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp;সিতো বিভাণ্ডক মহাঋষি ।

ঋষ্যশৃঙ্গ পুত্ৰ লৈয়া,&nbsp; &nbsp; &nbsp;মাধৱত মতি দিয়া,

&nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp;কৰে তপ তপোবনে বসি ॥৮

অপুত্ৰক ভৈলোঁ বুলি,&nbsp; &nbsp; &nbsp;লোমপাদ নৃপতিৰ 

&nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp;মনে আতি অসুখ অশেষ ।

ঋষ্যশৃঙ্গ আনি যজ্ঞ,&nbsp; &nbsp; &nbsp;কৰাইলে হৈবেক পুত্ৰ,

&nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp;পাইলা &nbsp;উপদেশ ॥৯

লোমপাদ ৰাজা পাছে,&nbsp; &nbsp; &nbsp;ঋষি পুত্ৰ আনিবাক,

&nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp;কৰিলন্ত উপায় উত্তম ।

নৌকাৰ উপৰে নানা,&nbsp; &nbsp; &nbsp;ফল মূল সমন্বিতে, 

&nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp;মায়াবলে পাতিলা আশ্ৰম ॥১০

সুগন্ধ কৰ্পূৰ চিনি,&nbsp; &nbsp; &nbsp;ঘৃতে পাক কৰি আনি,

&nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp;সাজিলন্ত বিবিধ সন্দেশ ।

ফল ফুল ৰূপে তাক,&nbsp; &nbsp; &nbsp;বৃক্ষতে নিৰ্ম্মিয়া থৈল,

&nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp;দেখি বন পৰম সুবেশ ॥১১

নানা গন্ধে হুয়া মত্ত,&nbsp; &nbsp; &nbsp;গুঞ্জৰে ভ্ৰমৰা যত,

&nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp;কোকিলৰ কুহু কুহু ৰাৱ ।

বহয় শীতল বাত,&nbsp; &nbsp; &nbsp;কামুক ৰমণী যেন,

&nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp;মদনক দেয় হাত বাৱ॥১২

জানে যত নৃত্য গীত,&nbsp; &nbsp; &nbsp;আতিশয় সুশিক্ষিত,

&nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp;যুবতী সুন্দৰী সুবদনী ।

কামকলা কেলি যত,&nbsp; &nbsp; &nbsp;জানে আতি নানামত,

&nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp;নানা ৰসে পৰম শুৱনী ॥১৩

গাৱে যেন পট্টবাসে,&nbsp; &nbsp; &nbsp;আতিশয় লয়লাসে,

&nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp;কাছিপাৰি নাৱত চড়িল ।

কতেক বৰ্ণাইবোঁ তাক,&nbsp; &nbsp; &nbsp;ঋষ্যশৃ্ঙ্গ আনিবাক,

&nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp;সুমঙ্গল সময়ে লৰিল ॥১৪

কতো দিন অনন্তৰে,&nbsp; &nbsp; &nbsp;পাইলা গৈয়া তপোবন,

&nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp;মায়া নৌকা আঁৰ কৰি থৈলা ।

বিভাণ্ডক মুনিবৰে,&nbsp; &nbsp; &nbsp;পুত্ৰ থৈয়া নিজ ঘৰে,

&nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp;তপ কৰিবাক লাগি গৈলা ॥১৫

পাচে নটীগণ যত,&nbsp; &nbsp; &nbsp;ছেগ চায়া সময়ত,

&nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp;গৈয়া ঋষ্যশৃঙ্গৰ আগত ।

হাতে তালযন্ত্ৰ ধৰি,&nbsp; &nbsp; &nbsp;সুৰ সুললিত কৰি,

&nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp;নৃত্য গীত কৰে নানা মত ॥১৬

বিভাণ্ডক আসিবাৰ,&nbsp; &nbsp; &nbsp;সময় জানিয়া সবে,

&nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp;তাৰাতৰি আশ্ৰমক যায় ।

এহি মতে নৃত্য গীতে,&nbsp; &nbsp; &nbsp;ক্ৰীড়া কৰি নানামতে,

&nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp;ঋষিক মোহিলা সমুদায় ॥১৭

নাচনীৰ লয়লাস,&nbsp; &nbsp; &nbsp;দেখি মুনি তোলে হাস,

&nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp;কুতূহলে কৰন্ত জিজ্ঞাস ।

মূৰ্ত্তি আতি অনুপাম,&nbsp; &nbsp; &nbsp;কমন তোমাৰ নাম,

&nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp;কোন থানে কৰাঁহা নিবাস ॥১৮

শুনি নাৰী নিৰন্তৰে,&nbsp; &nbsp; &nbsp;দিলা তাঙ্ক প্ৰত্যুত্তৰ,

&nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp;সবে আমি উত্তম তপস্বী ।

জানো তুমি মুনিৰাজ,&nbsp; &nbsp; &nbsp;পশি তপোবন মাজ,

&nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp;কৰাঁ তপ এক মনে বসি ॥১৯

নিকটতে তপোবন,&nbsp; &nbsp; &nbsp;তযু আগে সৰ্ব্বক্ষণ,

&nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp;নৃত্যগীত কৰোঁ কৌতূহল ।

তোমাৰ সঙ্গক মনে,&nbsp; &nbsp; &nbsp;আমি সব ঋষিগণে,

&nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp;বেদপাঠ কৰোঁ সুকোমল ॥২০

ঋষ্যশৃঙ্গ মায়া বাণী,&nbsp; &nbsp; &nbsp;শুনি মনে অনুমানি,

&nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp;বোলে শুনা শুনা ঋষিগণ ।

তোমাসাৰ পায়া সঙ্গ,&nbsp; &nbsp; &nbsp;মোহোৰ কৌতূক ৰঙ্গ,

&nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp;মিলয় মনত সৰ্ব্বক্ষণ ॥২১

আমিও তোমাৰ তুলে,&nbsp; &nbsp; &nbsp;থাকিবোঁহো কৌতূহলে,

&nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp;সুমধুৰ বেদধ্বনি শুনি ।

আতি সুললিতভাৱে,&nbsp; &nbsp; &nbsp;সুন্দৰ কোমল গাৱে,

&nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp;তুমি সব সমে মহামুনি ॥২২

সুশোভন জটাভাৰ,&nbsp; &nbsp; &nbsp;বাকলি বসন গাৰ,

&nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp;অত্যন্ত শীতল আতিশয় ।

তোমাসাৰ শৰীৰৰ,&nbsp; &nbsp; &nbsp;ভস্ম ধূলি নিৰন্তৰ,

&nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp;উত্তম সুৰভী গন্ধ বয় ॥২৩

আমাৰ বৃক্ষৰ ছাল,&nbsp; &nbsp; &nbsp;পিন্ধিবাক নুহি ভাল,

&nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp;শিৰে আউলজাউল জটাভাৰ ।

কৰে আতি জটাজট,&nbsp; &nbsp; &nbsp;শুনি আতি খটমট,

&nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp;বেদধ্বনি যতেক আমাৰ ॥২৪

শৰীৰ সকলে ৰুক্ষা,&nbsp; &nbsp; &nbsp;ভস্ম ধূলি যত দেখা,

&nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp;ঘষিতে কুত্সিত কৰে গাৱ ।

এহিমতে মুনিবৰ,&nbsp; &nbsp; &nbsp;বৰ্ণাইলা নিৰন্তৰ,

&nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp;যতেক আপোন পৰ ভাৱ ॥২৫

ওপজাৰে পৰা ঋষি,&nbsp; &nbsp; &nbsp;নিজ আশ্ৰমত বসি,

&nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp;তপ কৰি থাকন্ত সদাই ।

পৰম মহন্ত সন্ত,&nbsp; &nbsp; &nbsp;আন একো নজানন্ত,

&nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp;তপে মন মগ্ন সমুদায় ॥২৬

মায়াৰূপীগণে যত,&nbsp; &nbsp; &nbsp;কপটে কহিলা কথা,

&nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp;তাকে সত্য মনত মানিল ।

পাচে স্ত্ৰীসবে আনি,&nbsp; &nbsp; &nbsp;মোদক সন্দেশ নিয়া,

&nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp;ঋষিৰ পুত্ৰৰ হাতে দিল ॥২৭

ঋষ্যশৃঙ্গ মহামুনি,&nbsp; &nbsp; &nbsp;ফল হেন মনে মানি,

&nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp;ভুঞ্জিলা হৰিষ কৰি মন ।

নজানি কপট মায়া,&nbsp; &nbsp; &nbsp;সুস্বাদু সুৰভী পায়া,

&nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp;পুছিলন্ত শুনা ঋষিগণ ॥২৮

তোমাৰ ৰাজ্যৰ ফল,&nbsp; &nbsp; &nbsp;খায়া ভৈলোঁ কুতূহল,

&nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp;ইতো আতি স্বাদত বিচিত্ৰ ।

আছয় আমাক দায়া,&nbsp; &nbsp; &nbsp;অন্যোঅন্যে আলিঙ্গিয়া,

&nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp;আঁসা তুমি আমি কৰোঁ মিত্ৰ ॥২৯

তোমাসাৰ সঙ্গে যাইবোঁ,&nbsp; &nbsp; &nbsp;ইটো মধুফল খাইবোঁ,

&nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp;শুনিবোঁ মধুৰ বেদধ্বনি ।

থাকিবোঁ তোমাৰ সঙ্গে,&nbsp; &nbsp; &nbsp;তপ কৰি মহাৰঙ্গে,

&nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp;অন্যোঅন্যে বঞ্চিবোঁ ৰজনী ॥৩০

নমো নমো নমো ৰাম,&nbsp; &nbsp; &nbsp;যাৰ যশ অনুপাম,

&nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp;জগতৰে মঙ্গল নিশ্চয় ।

অমৃততোধিক কৰি,&nbsp; &nbsp; &nbsp;পিয়াঁ আক কৰ্ণ ভৰি,

&nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp;মহাজনে মোক্ষকো তেজয় ॥৩১

হেন তযু গুণ নাম,&nbsp; &nbsp; &nbsp;মোৰ মুখে অবিশ্ৰাম,

&nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp;কীৰ্ত্তন কৰোক প্ৰভুৰাম ।

এহি কৃপা কৰাঁ মোক,&nbsp; &nbsp; &nbsp;যত সামাজিক লোক,

&nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp;বোলাঁ ৰাম তেজি আন কাম ॥৩২


:::১৯ অধ্যায়

::::পদ ।
:::

নটী সবে শুনি ঋষ্যশৃঙ্গৰ বচন ।

ভৈলা মিত্ৰ বুলি কৰিলন্ত আলিঙ্গন ॥১

দেখিলে নজানে কিছু ঋষিৰ তনয় ।

নানা কামকলা ৰসে ভাব দৰশয় ॥২

কেহো জনী আলিঙ্গী ধৰিলা তান গলে ।

কেহো জনী বসুৱাইলা বস্ত্ৰৰ আঞ্চলে ॥৩

কেহো জনী নিয়া তাঙ্ক বসাইলা কোলাত ।

স্তনৰ উপৰে কেহো থৈলা তান হাত ॥৪

কেহো জনী তান মুখে মুখে চুমা দিল ।

বুকুত লগায়া স্তন কেহো সাবটিল ॥৫

কেহো জনী হৃদয়ৰ বস্ত্ৰ দূৰ কৰি ।

উচ্চ কুচ ভাৰ তাক দেখাৱে সুন্দৰী ॥৬

আপোনাৰ উৰু তান উৰুত লগায় ।

কটাক্ষে নিৰখি হাসি তোলে মুচুকাই ॥৭

কতো জনী গাৱ ঘেলাৱয় তান সঙ্গে ।

লয়লাসে হাসে কতো জনী ভুৰুভঙ্গে ॥৮

কতো জনী বাহু ধৰি কৰয় মৰ্দন ।

কোলে তুলি কতো জনী জান্তয় চৰণ ॥৯

কতো জনী আপোনাৰ গায়ে আওজায় ।

মুখ কাটি কৰিয়া থাকয় তাকে চাই ॥১০

পাচে ঋষি কুমাৰক কৰি বহুমান ।

সুগন্ধ শীতল জলে কৰাইলেক স্নান ॥১১

ভস্ম ধূলি তান শৰীৰো দূৰ কৰি ।

পিন্ধাইলেক কুসুম চন্দন সাদৰি ॥১২

বাকলি গুচায়া দিব্য পিন্ধাৱে বসন ।

ৰুদ্ৰাক্ষ গুচায়া দিব্য পিন্ধাৱে ভূষণ ॥১৩

শিলিখা গুচায়া দেই কৰ্পূৰ তাম্বুল ।

সুৰভি শীতল পিন্ধাৱয় কতো ফুল ॥১৪

তালযঙ্গ ধৰি সুললিত গীত গাৱে ।

মধুৰ মৃদঙ্গ ধৰি কতো জনী বাৱে ॥১৫

কতো লয়লাসে ভঙ্গিভাৱে কৰে নৃত্য ।

এহি মতে মোহিত কৰিলা তান চিত্ত ॥১৬

সুমন্ত্ৰ বদতি শুনিয়োক মহাশয় ।

গ্ৰামী জন সঙ্গ পায়া বিভাণ্ডতনয় ॥১৭

ঋষি ধৰ্ম্ম সকলে গুচিল সমুদায় ।

ভৈল উলমাল নাৰীগণ সঙ্গ পাই ॥১৮

স্ত্ৰী সমস্তক মুনি বুলিলা বচন ।

তোমাৰ আশ্ৰম কত দূৰ মুনিগণ ॥১৯

তুমি সব মহামিত্ৰ ভৈলাহা আমাৰ ।

দেখিতে উত্সুক আছে আশ্ৰম তোমাৰ ॥২০

ময়াৱতী সব বোলে শুনা মুনিবৰ ।

নিকটে আশ্ৰম যাইবা উঠিয়া সত্বৰ ॥২১

শুনি ঋষ্যশৃঙ্গ উঠিলন্ত শীঘ্ৰ কৰি ।

চলিলা কৌতুকে তাসম্বাৰ হাত ধৰি ॥২২

কথা মতে নৌকাত তুলিলে নাৰীগণে ।

আশ্ৰম দেখিয়া মুনি ৰঙ্গ ভৈলা মনে ॥২৩

ভালৰ আশ্ৰম তপোবন বিতোপন ।

নানা ফল ফুলে আমোদিত কৰে মন ॥২৪

হৰিষে ফুৰন্ত ঋষি মায়াবন চাই ।

মায়াৰূপী সব নাৱ বায়া লৈয়া যায় ॥২৫

নানা কেলি কৌতুক কৰিয়া ঋষি সঙ্গে ।

মায়ানৌকা পাৰ কৰিলেক মহাৰঙ্গে ॥২৬

শ্ৰম পায়া ঋষিৰ কুমাৰ নিদ্ৰা গৈলা ।

অনন্তৰে নৌকা আসি অঙ্গদেশে পাইলা ॥২৭

ভাগিল ঋষিৰ নিদ্ৰা পাচে কতোক্ষণে ।

স্ত্ৰী সকলত মুনি পুছে সঙ্গী মনে ॥২৮

কহিয়োক তুমি সবে স্বৰূপ বচন ।

নোহোঁ তুমি সবে ঋষি নুহি তপোবন ॥২৯

তুমি সবে আমাক মুহিলা মায়া কৰি ।

আপোনাৰ দেশে আনি আছা ছল কৰি ॥৩০

কি কাৰণে আনিলা কহিয়ো প্ৰয়োজন ।

শুনি যোৰহাতে মাতিলেক নাৰীগণ ॥৩১

শুনিয়োক মুনি নকৰিবা কোপ মন ।

কহিবোঁ তোমাৰ আছে যত প্ৰয়োজন ॥৩২

লোমপাদ ৰাজা অঙ্গদেশ অধিপতি ।

শান্তা নামে কন্যা তান আছে মহাসতি ॥৩৩

ত্ৰৈলোক্যমোহিনী কন্যা মহাগুণৱতী ।

কৰিবা বিবাহ তাক তুমি মহামতি ॥৩৪

অপুত্ৰক ৰাজা মনে কৰে অপমান ।

তুমি যজ্ঞ কৰাইলে হৈবেক পুত্ৰ তান ॥৩৫

দ্বাদশ বত্সৰ বৃষ্টি নাহিকে ৰাজ্যত ।

অন্নৰ বিকলে দুথ পাৱে প্ৰজা যত ॥৩৬

তুমি গৈলে ৰাজ্যত হৈবেক বৰিষণ ।

হৈবে লোক সুখী শস্য হৈবেক সম্পন্ন ॥৩৭

লৈয়া যাওঁ তোমাক এহিসে প্ৰয়োজনে ।

কহিলোঁ কাৰণ মুনি কোপ এৰাঁ মনে ॥৩৮

এহি কথা মাতে নটীগণ নিৰন্তৰ ।

কোত দিনে পাইলা লোমপাদৰ নগৰ ॥৩৯

শুনি লোমপাদে ঋষ্যশৃঙ্গ আনিবাৰ ।

আগ বাঢ়ি আসিয়া কৰিলা সতকাৰ ॥৪০

ভৈলন্ত হৰিষ ৰাজা ঋষিক দেখিয়া ।

কৰিল ঋষিক পূজা পাদ্য অৰ্ঘ্য দিয়া ॥৪১

যেবে অঙ্গদেশে আসি ভৈলন্ত প্ৰবেশ ।

তেবে জল বৃষ্টি মেঘে কৰিলা অশেষ ॥৪২

ভৈল শস্য সম্পূৰ্ণ ৰাজ্যত নিৰন্তৰ ।

নানা ভোগ ভুঞ্জি সুখী ভৈলা সবে নৰ ॥৪৩

লোমপাদে নানাদ্ৰব্য একত্ৰ কৰিল ।

ঋষ্যশৃঙ্গ মুনিত শান্তাক বিহা দিল ॥৪৪

ভৈল কুতূহল মুনি পায়া কন্যাৰত্ন ।

পাচে যজ্ঞ কৰিতে ৰাজাৰ ভৈল যত্ন ॥৪৫

একত্ৰ কৰিয়া যত যজ্ঞৰ সম্ভুত ।

কৰিলা যুগুতি পুৰোহিত সমন্বিত ॥৪৬

অশ্বমেঘ মহাযজ্ঞ ৰাজা আৰম্ভিল ।

ঋষ্যশৃঙ্গ যজ্ঞত কৌতুকে প্ৰবেশিল ॥৪৭

পৰম পণ্ডিত সৰ্ব্ব কৰ্ম্মত কুশল ।

শুভ সময়ত আচৰিলা সুমঙ্গল ॥৪৮

লোমপাদ ৰাজা ভৈল যজ্ঞত দীক্ষিত ।

যজ্ঞকাৰ্য্য কলা ক্ৰিয়া কাৰ্য্য সুশিক্ষিত ॥৪৯

সাঙ্গোপাঙ্গে কৰিলাহা নৰপতি ।

পাইলন্ত যজ্ঞত পুত্ৰ বৰ মহামতি ॥৫০

উপজিলা চাৰি পুত্ৰ পৰম মহন্ত ।

বুদ্ধিবল তেজ মহা গুণে গুণৱন্ত ॥৫১

শান্তাৰে সহিতে ঋষ্যশৃঙ্গ মহা ঋষি ।

লোমপাদ আশ্ৰমত ৰহিলা হৰিষি ॥৫২

সম্প্ৰতি আছন্ত শান্তা সমে কুতূহলে ।

তাহান চৰিত্ৰ যত কহিলোঁ সকলে ॥৫৩

ঋষ্যশৃঙ্গ আনি যজ্ঞ কৰিয়ো নৃপতি ।

হৈবেক তোমাৰ তেবে উত্তম সন্ততি ॥৫৪

ভৈলন্ত হৰিষ সুমন্ত্ৰৰ কথা শুনি ।

দশৰথ ৰাজা মাতিলন্ত মনে গুণি ॥৫৫



 :::২০ অধ্যায়

:::ঋষ্যশৃঙ্গৰ উপস্থিতিত যজ্ঞ
::::


শুনিয়োক সুমন্ত্ৰ কথা কহিলা বিশেষ ।

যাইবোঁ মই লোমপাদ নৃপতিৰ দেশ ॥১

পাত্ৰ মিত্ৰ পুৰোহিত চলিয়ো সকল ।

এহি বুলি যাত্ৰা কৰিলন্ত মহাবল ॥২

বশিষ্ঠ প্ৰমুখ্যে পুৰোহিতগণ ৰঙ্গে ।

চলিলা হৰিষে সবে নৃপতিৰ সঙ্গে ॥৩

সুমন্ত্ৰ সহিতে আঠ পাত্ৰ চলি গৈলা ।

গজ বাজী ৰথ সেনা সাজি লগে লৈলা ॥৪

কাহালি মুহুৰি ভেৰী তৰল মৃদঙ্গ ।

ঢাক ঢোল দুন্দুভি শবদে টলবল ॥৫

চিন্ন চোণ্ডা ধ্বজদণ্ড গাহুল বম্বাল ।

নৃপতিৰ আগে পাচে চলিলা সকল ॥৬

কাঞ্চনে ৰচিত ৰথে চড়িল নৃপতি ।

কটকৰ ভৰে দলদপ বসুমতী ॥৭

ৰাজাৰ উপনে ছত্ৰ প্ৰকাশে ধৱল ।

আকাশে প্ৰকাশে যেন চন্দ্ৰৰ মণ্ডল ॥৮

ত্ৰিভুবন চমত্কাৰ ৰাজাৰ পয়ান ।

কম্পে সুৰাসুৰ যহ তৰতৰিমান ॥৯

হেন আড়ম্বৰে অঙ্গদেশে প্ৰবেশিলা ।

লোমপাদ নৃপতিৰ আশ্ৰমে মিলিলা ॥১০

দেখি লোমপাদৰ হৰিষ ভৈল মন ।

দশৰথ নৃপতিক কৰিলা বন্দন ॥১১

কৃতাঞ্জলি কৰি ধৰি প্ৰণতি প্ৰচুৰ ।

দশৰথ ৰাজাক নিলেক অন্তঃপুৰ ॥১২

সুবৰ্ণৰ সিংহাসন দিলা বসিবাক ।

পাদ্য অৰ্ঘ্য দিয়া পূজা কৰিলা ৰাজাক ॥১৩

বশিষ্ঠক আসন দিলন্ত মহাবীৰে ।

ধুয়ায়া চৰণ পাদোদক লৈলা শিৰে ॥১৪

দশৰথ নৃপতিক কৰে ৰাজা স্তুতি .

তযু আগমনে ভৈল থানৰ মুকুতি ॥১৫

আপুনি মিলিলা আসি মোহোৰ গৃহত ।

নজানোহো মই ভাগ্য কৰি আছোঁ কত ॥১৬

ত্ৰিভুবনে নাহি তুমি হেন মহাৰাজ ।

আদেশিয়ো মোক মই কৰোঁ কিবা কাজ ॥১৭

কিবা প্ৰয়োজনে হুয়া আছে আগমন ।

শুনি দশৰথে পাছে বুলিলা বচন ॥১৮

শুনিয়ো নৃপতি মোৰ নাহিকে সন্তান ।

ঋষ্যশৃঙ্গ মহামুনি আছে তযু স্থান ॥১৯

তেহে যজ্ঞ কৰাইলেসে হৈবেক তনয় ।

তাঙ্ক নিবে প্ৰতি আসি আছোঁ মহাশয় ॥২০

শুনি লোমপাদে ঋষ্যশৃঙ্গক আনিল ।

নমস্কাৰ কৰি দুয়ো ৰাজা সাদৰিল ॥২১

সুবৰ্ণৰ আসন ঋষিক আনি দিলা ।

দুয়ো ৰাজা বিস্তৰ ঋষিক সন্তোষিলা ॥২২

লোমপাদে বুলিলন্ত বচন বিনয় ।

এন্তে দশৰথ ৰাজা হুয়ো পৰিচয় ॥২৩

প্ৰাণসম এন্তে মোৰ বান্ধৱ বিচিত্ৰ ।

কত কোটি পুণ্যেসে ইহাঙ্ক পাইলোঁ মিত্ৰ ॥২৪

ইহানে দুহিতা শান্তা মাগিয়া আনিলোঁ ।

যত্ন কৰি আনিয়া তোমাত বিহা দিলোঁ ॥২৫

এন্তে সে জানিবা নিজ শ্বশুৰ তোমাৰ ।

কৰিয়োক ঋষি আবে আঙ্ক উপকাৰ ॥২৬

মনত অসুখ আন নাহিকে তনয় ।

সিহেতু তোমাত ৰাজা কৰিলা আশ্ৰয় ॥২৭

শুনি মুনি ঋষ্যশৃঙ্গ ভৈলা সুপ্ৰসন্ন ।

শান্তা সমন্বিতে ভৈলা চলিবাক মন ॥২৮

শান্তাৰ কৌতুক অতি পিতৃক দেখিয়া ।

মাৱক দেখিতে দশ গুণে ভৈল হিয়া ॥২৯

দেখি লোমপাদক আশ্বাসি দশৰথ ।

শান্তা সমে ঋষিপুত্ৰ গৈলন্ত লগত ॥৩০

পাত্ৰ পুৰোহিত সৈন্য সমে নৃপবৰ ।

ত্বৰিত গমনে পাইলা অযোধ্যা নগৰ ॥৩১

শান্তা আসিবাৰ শুনি তিনি মহা দই ।

কৌশল্যা সুমিত্ৰা শান্তী সুন্দৰী কৈকেয়ী ॥৩২

হৰসফৰস কৰি আসিল বঝাই ।

গলাবান্ধি ধৰিলা শান্তাক লাগ পাই ॥৩৩

নিলন্ত গৃহক হৰিষৰ নাই পাৰ ।

শান্তা সতী কৰিলা মাতৃক নমস্কাৰ ॥৩৪

সবে মহাদই আসি শান্তাক বেঢ়িলা ।

অন্তঃপুৰ মাজে মহা আনন্দ মিলিলা ॥৩৫

সমস্তৰে আনন্দ শান্তাক লাগ পাই ।

তান্ত বিলে কাৰো আৰ পুত্ৰ জীউ নাই ॥৩৬

এতেকে শান্তাক পায়া সবে শত মাৱে ।

বস্ত্ৰ অলঙ্কাৰ আনি দিলা গাৱে গাৱে ॥৩৭

দশৰথ ৰাজা ঋষ্যশৃঙ্গক আনিয়া ।

কৰিলা বিস্তৰ পূজা পাদ্য অৰ্ঘ্য দিয়া ॥৩৮

আন্তে হন্তে হৈব মোৰ মনোৰথ সিদ্ধি ।

ভৈলন্ত আনন্দ যেন পায়া নৱ নিধি ॥৩৯

এহি বুলি অৰ্চ্চা কৰিলন্ত বহুতৰ ।

যেন বৃহস্পতিক পূজিলা পুৰন্দৰ ॥৪০

কৰিলন্ত নৃপতি অনেক সম্ভাষণ ।

পূজা পায়া ঋষিৰ হৰিষ ভৈল মন ॥৪১

অযোধ্যাতে ৰহিলন্ত শান্তাৰে সহিত ।

যেন দেৱগুৰু স্বৰ্গপুৰে ভৈলা থিত ॥৪২

অনন্তৰে নৃপতি যজ্ঞৰ ঘোঁড়া আনি ।

বিধিৱতে অভিষেক কৰি মহামানী ॥৪৩

ৰখিয়া কটক দিলা লগত অনেক .

মেলি দিয়া ঘোঁড়াক পালিলা বৰিষেক ॥৪৪

বসন্ত প্ৰবেশ ভৈলা গুচিয়া শিশিৰ ।

আৰম্ভিলা যজ্ঞ পায়া আদেশ মুনিৰ ॥৪৫

বশিষ্ঠে কহিলা যত যজ্ঞৰ সম্ভাৰ ।

অনেক দেশৰ দ্ৰব্য আনিলা অপাৰ ॥৪৬

সুমন্ত মন্ত্ৰীক দশৰথে আদেশিলা ।

অনেক দেশৰ দ্ৰব্য সুমন্ত্ৰ আনিলা ॥৪৭

সুবৰ্ণ ৰজত ৰত্ন অনেক ভাজন ।

কস্তুৰি কুমকুম লখি অগৰু চন্দন ॥৪৮

মুকুতা প্ৰবাল মণি মাণিক কৰ্পূৰ ।

দিব্য ব্যস্ত্ৰ অলঙ্কাৰ আনিলা প্ৰচুৰ ॥৪৯

আনো নানা দ্ৰব্য আনিলন্ত বহুতৰ ।

শুভক্ষণে যজ্ঞ আৰম্ভিলা নৃপবৰ ॥৫০

যজ্ঞৰ কথাক শুনি মনত হৰিষি ।

অযোধ্যাক আসিলা অনেক মহাঋষি ॥৫১

কাশ্যপ কপিল কাৰুকলু কাত্যায়ন ।

ৰামদেব দেৱল দুৰ্ব্বাসা তপোধন ॥৫২

ৰাম পৰাশৰ ভৃগু ভাৰ্গৱী গৌতম ।

অত্ৰি বিশ্বামিত্ৰ ত্ৰিতমুনি নৰোত্তম ॥৫৩

মৰীচি চ্যৱন চন্দ্ৰাবিন্দু ভৰদ্বাজ ।

অঙ্গিৰস অগস্তি নাৰদ ঋষিৰাজ ॥৫৪

সনক সনন্দ কন্দ সনতকুমাৰ ।

পুলস্তি পুলহ সনাতন বেদসাৰ ॥৫৫

অস্তিসেন মুনি মাৰ্কন্দেয় সিদ্ধেশ্বৰ ।

ইসব প্ৰমুখ্যে মহামুনি নিৰন্তৰ ॥৫৬

আসিলা কৌতুকে নৃপতিৰ যজ্ঞ স্থান ।

দশৰথে সবাকো কৰিলা বহুমান ॥৫৭

ঋষি ঋষ্যশৃঙ্গে পাচে হুয়া শুদ্ধচিত ।

ৰাজাক কৰিলা মহা যজ্ঞত দীক্ষিত ॥৫৮

অভিষেক হুয়া ৰাজা পাত্ৰক বৰিলা ।

বস্ত্ৰ অলঙ্কাৰ গন্ধ চন্দনে অৰ্চ্চিলা ॥৫৯

কুশহস্ত হুয়া ৰাজা বিষ্ণুক সুমৰি ।

সভাৰ্য্যে বসিলা চিত্ত সাৱধান কৰি ॥৬০

আঠ পাত্ৰ বসিলা ৰাজাৰ অনুক্ৰমে ।

যাৰ যেন কাৰ্য্য তাক চিন্তন্ত নিয়মে ॥৬১

ঋষ্যশৃঙ্গ মন্ত্ৰ পঢ়ি যজ্ঞ আৰম্ভিলা ।

নৃপতিৰ পুত্ৰ হেতু সঙ্কল্প কৰিলা ॥৬২

মন্ত্ৰ পঢ়ি মুনি সবে কৰিলা আহ্বান ।

দেৱে সমে পশুপতি আইলা যজ্ঞথান ॥৬৩

বিভাণ্ডে দেখন্ত ঋষ্যশৃঙ্গ নাই ঘৰে ।

ধ্যান কৰি তেখনে জানিলা মুনিবৰে ॥৬৪

দশৰথ ৰাজা মোৰ নিলেক তনয় ।

পুত্ৰ প্ৰয়োজনে যজ্ঞ কৰে মহাশয় ॥৬৫

ধ্যানে জানি পাচে বিভাণ্ডক মহাঋষি ।

অযোধ্যাক আসিলন্ত পৰম হৰিষি ॥৬৬

বিভাণ্ডক ঋষিক দেখিয়া নৰেশ্বৰ ।

পাদ্য অৰ্ঘ্য দিয়া তাঙ্ক কৰিলা সাদৰ ॥৬৭

বিভাণ্ডক দেখিয়া সকলে মুনিগণ ।

সাদৰিলা বুলি তাঙ্ক মধুৰ বচন ॥৬৮

কৰিলন্ত বিভাণ্ডকে প্ৰশংসা ৰাজাক ।

পুত্ৰ সমে বসিলন্ত যজ্ঞ কৰিবাক ॥৬৯

কৰন্ত হৰিষে যজ্ঞ যত মুনিগণ ।

থানে থানে কৰিলন্ত দ্ৰব্য নিৰূপণ ॥৭০

হুয়া ব্ৰহ্মচাৰী মন সাৱধান কৰি ।

ভৈলা শুদ্ধ প্ৰথমতে বিষ্ণু বিষ্ণু স্মৰি ॥৭১

মূল মন্ত্ৰ উচ্চাৰিয়া ব্ৰাহ্মণ সকল ।.

নিৰন্তৰে উচ্চাৰিলা স্বস্তি সুমঙ্গল ॥৭২

সাঙ্গোপাঙ্গে পূজিলন্ত যজ্ঞ পুৰুষক ।

দশৰথ ৰাজা মনে চিন্তয় পুত্ৰক ॥৭৩

পুত্ৰ মন্ত্ৰ জপ ৰাজা কৰে মনে মনে ।

অগ্নি প্ৰস্থাপন কৰিলন্ত শুভক্ষণে ॥৭৪

অনন্তৰে দ্বিজগণে আহুতি কৰিল ।.

মূৰুখ মাধৱে আদিকাণ্ড বিৰচিল ॥৭৫   

নমো নমো নাৰায়ণ চৰণত ধৰি ।

দশৰথ গৃহে ৰামৰূপে অৱতৰি ॥৭৬

নিজ গুণে জগতৰ পূৰিলাহা মন ।

বোলোঁ ৰাম ৰাম সবে সভাসদগণ ॥৭৭
All content in the above text box is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike license Version 4 and was originally sourced from https://sources.wikipedia.org/w/index.php?oldid=334756.
This site is not affiliated with or endorsed in any way by the Wikimedia Foundation or any of its affiliates. In fact, we fucking despise them.