Difference between revisions 139522 and 143788 on sowiki

'''[[Qaamuus]] Soomaali Carabi oo kooban'''

'''قاموس صومالي عربي'''

''Qore CabdiRisaaq Maxamed Cilmi “ina Warfaa”''

''(عبد الرزاق محمد علمي ( ابن ورفا )''

''Weli lama daabicin qaamuuskaan''

Qof kasta ayaa xaq u leh inuu daabacdo qaamuuskan oo ma dhowrsana'
La soo xiriirka qoraha ee ku saabsan qaamuuska'
Haddii aad xiiseyneysid qaamuuskan oo aad dooneyid inaad ogaato sidii lagu heli lahaa, iyo haddii aad ku aragtid khaladaad xagga tarjamada ah, Eebbe kaliya ayaa dhamaystirane ha kaa abaalmariyo. Waxaad fadlan kala soo xiriiri kartaa cinwaanka qoraaga qaamuuskan bariidka xaasuubkiisa "e-mailkiisa" oo ah: ”[email protected]”.

'''Mahadnaq'''
Waxa aan ugu horrayntii u mahadnaqayaa Eebbe, oo igu galadaystay nimcooyin tira badan oo aanan koobi karin. Ka dibna waxaan u mahadnaqayaa dhammaan dadkii igu caawiyey talo, fikrad, dhiiragalin iyo sida habka wax loogu qoro xaasuubka "kombiyuutarka" gaar ahaan Bile. Waxaan idin leeyahay  جزاكم الله  خيرا .

Tixraac qoraalo

Inta badan qoraalkeygan waxaan adeegsaday qaamuus ku jira shabakadda ”internetka”,
Qaamuuska af – Soomaaliga ee uu qorey Yaasiin C. Keenadiid iyo qaamuusyo kaleba.  
''Qorid''
Helsinki jimce 13.7.1428 H. oo ku aaddan 27.7.2007 M. 

'''Hordhaca qoraha'''

'''بسم الله الرحمن الرحيم''' 

Waxaan ku bilaabayaa magaca Eebbaha Naxariistaha guud Naxariistaha gaar.

Waxaa mahad iska leh Eebbe Barbaariyaha uumanka, naxariis iyo nabadgelyana korkiisa ha ahaato uunkiisa kii ugu wanaagsanaa Maxamed, reerkiisa iyo intii raacdey.

Intaas ka dib: 

Kani waa Qaamuus soomaali carabi oo kooban,		

ulajeedadaydu waxay tahay in aan ugu dhawaado Eebbe, aniga oo u qoraayo soomaalida jecel iney bartaan afka Qur’aanka kariimka.  

Waxaana weydiisanayaa Eebbaha weyn inuu howshan ka dhigo mid isaga dartiis loo sameeyay,  nooguna daro miisaanka wanaagyadeena maalin aysan xoolo iyo caruur waxba tarayn.

'''Qaamuus soomaali carabi'''
'''قامُوس صومالي عربي'''    

'''B “ba’ xaraf”'''                                                        '''ب'''
*[[baabasiir]]                                                          باسُور 
*baabbaco                                                 ( راحَة ( اليَد 
*Baadicadde “qabiil”                                           قَبيلَه
*[[baadiye]]/miyi                                                            رِيف
*baafin                                                               مَطْلُوب
*baaq                                                               اِسْتِدْعاء
*baal                                                                    جَنَاح                                                        *baar                                       ذُرْوَة , ذِرْوَة , رَمْش , هُدْب
*baarid                                                      دِرَاسَة , بَحْث
*baaskiil “daraaja iyo [[bushkuleeti]]”                     دَرَّاجَة
*baahi                                                       جُوع , اِحْتِيَاج 
*[[bariis]]                                                                   أرُز
*[[bad]]                                                                      بَحْرٌ
*[[badmareen]]                                                بحَّار , مَلَّاح
*badar                                                                   حَبّ 
*badan                                                                 كثيرٌ
*badanaa                                                     عادَةً , غَالِبًا
*bar                                                            نِصْف , بُقْعَة
*barar                                                                   وَرَم 
*barasho                                                               تَعَلُّم
*[[baranbaro]]                                          جُدْجُد , صُرْصُور
*[[bare]]                                                                   أُسْتاذ
*[[bari]]                                                             شَرْق , دُبْر
*barwaaqo                                                         رَفَاهِيَة 
*bastoolad                                                         مُسَدَّس
*baqshad                                                           غِلاف 
*balanbaallis                                  بَشَّارَة , فَرَاش , فَرَاشَة
*ballan                                              إِيلاف , عَهْد , مِيثاق
*bannaan                                                الفضاء/ الخلاء
*ban/banan                                                السهل/السهول
*[[baraf]]                                                    ثَلْج , جَلِيد , جَمَد
*barbaarin                                                           تربية
*Bartire “qabiil”                                                  قَبيلَه
*barkin                                          رَفْرَف , نُمْرُقَة , وِسَادَة
*baruur                                                       سَمْن , سَمْنَة
*baryo                                                      تَسَوُّل , شِحَاذَة
*bariid “boosto”                                                   بَرِيد
*[[bas]] “xaafila”                                                     حافِلَة
*basaas “[[jaajuus]]”                                            جاسُوس
*Bagadi “qabiil”                                                  قَبِيلَة
*[[baqal]]                                     ابْن الْفَرَس مِنْ الْحِمَار , بَغْل 
*[[bakeyle]]                                                             أَرْنَب
*ballaar                                                               اِتِّساع
*bandhig                                                           عَرْض
*bahal                                                              مُتَوَحِّش
*[[Baydhabo]] “magaalo”                                        مَدِينَة
*berri “berrito”                                                      غَد
*beel                                                                  فَصِيلَة 
*[[beer]]                                                          مزرعة , كبد
*[[been]]                                                   إِفْك , زُور , كَذِب
*bixid                                           خُرُوج , ذَهَاب , مُغَادَرَة
*[[bidaar]]                                                                أَصْلَع 
*[[bidix]]                                   شِمَال , مَيْسَرَة , يَسْرَة , يُسْرَى
*[[biriq]]                                                                    بَرْق
*[[bil]]                                                               شَهْر , قَمَر
*bilbil                                                               رَشَّاشَة 
*bilaash                                               بِلا مُقَابِل , مَجَّانِيّ 
*bilis                                                                     نَبِيل
*[[bililiqo]]                                             سَلْب , نَهْب , سَرِقَة
*bilow                                              اِبتِدَاء , اِفْتِتاح , بِدَايَة
*[[bir]]                                                                      حَدِيد
*[[biyo]]                                                                     ماءٌ
*[[Biyomaal]] “qabiil”                                              قَبِيلَة
*[[bocor]]                                                          دُبَّاء , قَرْع
*bog                                                                  صَفْحَة   
*[[boqor]]                                                عاهِل , مَلِك , مَلِيك
*[[boqorad]]                                                              مَلِكَة
*[[boqol]]                                                           مِئَة , مائَة
*bohol                                                                 مَسَال 
*boodid                                                  قَفْز , نَطّ , وَثْب 
*boor “siigo”                                              غُبَار , غَبَرَة
*boorrin                                                             تَشْجِيع 
*[[Boosaaso]] “magaalo”                                         مَدِينَة             
*booqasho                                                          زِيَارَة
*[[booloboolo]]                                                   بَطّ , بَطَّة 
*[[bur]]                                                           دَقِيق , طَحِين
*[[burcad]]                                       زُبْد , زُبْدَة , قاطِعُ طَرِيق
*[[Burco]] “magaalo”                                              مَدِينَة  
*[[burris]]                                                               مِطْرَقَة 
*[[busbus]] “cudur”                                         جِدْري الماء
*[[bulsho]]                                                              مُجْتَمَع
*[[bun]]                                                               بُنّ , قَهْوَة
*bunni “kafee” midab                                 أَسْمَر , بُنِّيّ
*buux                                                                 اِمْتِلاء
*buur                                                                    جبلٌ
*buuryo                                               غُرْلَة , قُلْفَة , غُلْفَة
*buurni                                                       سِمْنَة , بَدَانَة
*[[buufin]]                                                               نُفَّاخَة 
*buuq “qeylo”                                        صُرَاخ , صِيَاح
*buul                                          كُوخ , وَكْر , عُشُّ الطَّائِر
*buunbuunin                                                        مُبَالَغَة
'''T  “ta’ xaraf”'''                                                       '''ت'''
*taabasho                                    لَمْس , لَمْسَة , مَسّ , مَسَّة
*taariikh                                            تَارِيخ , عِلْمُ التَّارِيخ
*taariikh-nololeed                     تَرْجَمَةُ حَياةِ إِنْسان , سِيرَة
*taag                                                           هَضْبَة , قُوَّة
*taallo                                                        تِمْثال, نُصُب
*taas                                                                      تِلْكَ 
*tab                                                                      حِيلَة 
*taxallujin                                                  تَرْكِيز 
*taraq                                                ثِقاب , عُودُ الثِّقَاب
*tareen “qidaar”                                                 قِطَار 
*tarjumad                                                   تَرْجَمَة , نَقْل
*tartan                                                               مُسَابَقَة 
*tagto “naxwe”                                                 ماضي
*tallaabo                                                  خَطْوَة , خُطْوَة
*tallaal                                                         طُعْم , لَقَاح 
*talo                                                                  نَصِيحَة 
*[[tamar]]                                                                  طاقَة 
*tan                                                               هَذِهِ , طاقَة 
*tebin                                                                    نَقْل
*tixgelin                                                            اِحْتِرَام
*[[tisxi]] “duqsi”                                                      ذُبَاب 
*tijaabo                                                   اِخْتِبَار , تَجْرِبَة
*tir                                                                       مَسْح 
*tiro                                                      رَقْم , عَدَد , عَدِيد
*tiftif                                                               جاسُوس
*tilmaame “naxwe”                                             نعت
*tilmaan                                                              عَلَامَة
*timaado                                                         مُسْتَقْبَل
*tiir                                                                     عَمُود
*tiiraanyo                                                            حُزْن
*[[todobaad]]                                                        أُسْبُوع
*toddoba                                                             سبعةٌ
*tolid                                                                 خِيَاطَة
*toogad                                                               رِمَايَة 
*[[turjubaan]] “turjume”                    تُرْجُمَان , مُتَرْجِم , ناقِل
*tusaale                                                                 مَثَل
*tusid                                                                 إِظْهار 
*tusmo                                                           مُحْتَوَيات
*[[tufaax]]                                                                تُفَّاحَة
*tufid                                                        بُزَاق , بصاق
*tukasho                                                             صَلاة 
*[[tuke]]                                                                  غُرَاب
*tumasho                                                            رَقْص 
*tusaale                                                                 مَثَل
*[[tusbax]]                                                    سُبْحة , مِسْبَحَة
*tuuris                                                        رَمْي , قَذْف 
*[[tuug]]                                                          سارِق , لِصّ
*tuulo                                                                   قَرْيَة
*[[tabaashiir]]                                           حُوَّارَى , طَبَاشِير
*[[tareen]]                                                                قِطَار 
*[[talaado]] “salaaso” [[maalin]]                                 الثُّلَاثاء              
*tayo                                                          جَوْدَة , جُودَة
*tegid                                                                مُغَادَرَة
*teelteel                                                                  قِلَّة 
*[[tix]]                                                           شِعْر , قَرِيض
*[[tiraab]]                                  نَثْر , كلامٌ مَنْثُورٌ غَيْرُ مَوْزُون
*[[tiro]]                                                      رَقْم , عَدَد , عَدِيد
*[[tin]]                                                                       شَعَرٌ
*tol                                                                     قَرِيب
'''J “ja’ xaraf”'''                                                           '''ج'''
*jaajuus “basaas iyo tiftif”                              جاسُوس
*jaad                                                                  ضَرْبٌ *jaalle                                                                 زَمِيل
*[[jaamacad]]                                                          جامِعَة *jaban                                                              رَخِيص
*jabto “cudur”                                                   سيلان
*jadwal                                                               جَدْوَلٌ
*janno “beer”                                              جَنَّة , حَدِيقَة
*[[jaranjaro]]                                                  دَرَجَة , سُلَّمَة
*jariir                                                                  حُبَيْبَة
*[[jaziirad]]                                                             جزيرَةٌ
*jebiso                                                أَفْعَى كَبِيرَة , أَصَلَة
*Jejeele “qabiil”                                                   قَبِيلَة
*[[jaceyl]]                                                                عِشْق
*[[jeeb]]                                                                    جَيْب
*jeexis                                                               تَمْزِيق
*[[jeer]]                                      فَرَسُ النَّهْرِ أو البَحْر : بِرْنِيق
*jeesjees                                      اِسْتِهْزاء , تَهَكُّم , سُخْرِيَة
*jeeni                                                      جارحَة , عُضْو
*jid                                                           شارِع , طَرِيق
*jir                                                              جَسَد , جِسْم
*jiidis                                                               اِجْتِذَاب
*jiir                                        جُرَذ , فَأْر , فَأْرَة , فار , فارَة
*jiif                                                         نَوْم , اِضْطِجَاع 
*[[jiilaal]]	                                      فَصْلُ الشِّتَاء , شِتَاء 
*jiis “laangare”                                        أَعْرَج , مُعَوَّق
*[[jilib]] “low”                                                         رُكْبَة
*jilib “qabiilka”                               فَرْعٌ من قَبِيلَة , بَطْن 
*jileec                                                                    لِين
*[[jimce]] “[[maalin]]”                                                الجُمْعَة
*[[joodari]]                                                             نَضِيدَة
*joogto
*joogsi                                                               وُقُوف
'''X “xa’ xaraf”'''                                                        ح
*xaafad                                                                قَرْيَة
*xaafila “[[bas]]”                                                     حافِلَة
*xaaraan                                                             حَرَام
*[[xaansho]]                                                                وَرَق
*xaaqin                               كَنَّاسَة , مِقَشَّة , مِكْسَحَة , مِكْنَسَة
*Xaawo “hooyada dadka”                                  حَوَّاء
*[[xabsi]]                                                        حَبْس , سِجْن
*[[xabaal]]                                                        قَبْر , مَقْبَرَة
*xabad                                    ما بَيْنَ العُنُقِ والبَطْن , صَدْر 
*Xabasha                                                          الحبشة
*xabbad                   قَذِيفَةُ البُنْدُقِيَّةِ أو المُسَدَّسِ إلخ , رَصَاصَة 
*xadiis                                                              حَدِيث 
*xadiis yahan                                                 محدِّثٌ
*xagatin                                                    خَدْش , خَمْش
*xagaa “xilli”                                                     صَيْف
*xafid                                                                   حِفْظ
*xaj                                                               حَجّ , حَجَّة
*xaq                                                   حَقّ , حَقِيقَة , عَدَالَة
*xalaal                                                                 حَلَال
*Xamar “Muqdisho”                                          مَدِينَة
*xamaarato                                  زَحَّافات , كُلّ مَا يَزْحَف
*xan                                                                     غِيبَةُ
*xannaano                               اِحْتِضَان , ( تَرْبِيَة ( الأَوْلادِ 
*xannib                                                            صُعُوبَة 
*xanuun                                                     تَوَجُّع , وَجَع
*xaar                      بِرَاز , حدث , خُرْء , خِرَاء , غائِط , فَرْث
*xaas                                                    بَعْل , بَعْلَة , أُسْرَة 
*xaasuub “kombiyuutar”                                 حاسوب
*xaalad                                                                 حالَة
*xaraf                                                                 حَرْف
*xaraash                                                            مُزَايَدَة
*xarig                                                           حَبْل , حَبْلَة
*xasil                                                               اِسْتِقْرار
*xagga                                                       هُنَاكَ , هُنَالِكَ
*xagal                                                                 زاوِيَة 
*xaqir                                              إِذْلال , إِهَانَة , اِحْتِقَار
*xanaaq                                                    غَضَب , غَيْظ
*Xawaadle “qabiil”                                             قَبِيلَة      
*xayeysiin                                                          إِعْلان
*xer                                                                    طُلَّاب
*xero                                                       مُخَيَّم , مُعَسْكَر
*xeeb                                                       ساحِل , شَاطِئ
*xeer                                                                 شَرِيعَة
*xeelad                                                                 حِيلَة
*xidid                                                عِرْق , وَرِيد , جِذْر
*xiddig                                                                  نَجْمٌ
*xirfad                                                        حِرْفَة , مِهْنَة
*xir                                                            إِغْلاق , إِقْفال
*xiriiriye                                                         موصول
*xisaab                                           عِلْمُ الحِسَاب , ريَاضَة
*xishood                                                     حَيَاء , خَجَل
*xigto                                                                 قَرِيب
*xikmad                                                              حِكْمَة
*xil                                                                   مَسْئُولِيَّة
*xildhibaan                                                       مَسْئُول
*xilli                                                                   مَوْسِم
*xin                                                       إِحْنَة , حِقْد , غِلّ
*xinjir                                              جَلْطَة , جُلْطَة , خَثْرَة
*xiniin                                                     بَيْضَة , خُصْيَة
*xiiso                                                                 اِهْتِمام
*xoghaye                                                             أَمِين
*xoqad                                                                  حَكّ
*xoog                                                                     قُوَّة
*xoolo                                                       حَيَوَان , أَنْعام
*xuddun                                                       سُرَّة , مَأْنَة 
*xusul                                                                مِرْفَق
*xusuus                                                                 ذِكْر
*xun                                                     شَرّ , سُوء , فَساد
*xunbo                                                        رَغْوَة , زَبَد
*xundhur                                                            زَحِير
'''Kh “kha’ xaraf”'''                                                    خ
*[[khamro]]                                          شَرَاب مُسْكِر , خَمْرَة

'''D “da’ xaraf”'''                                                         '''د'''
*[[da']]                                                                      عُمْر
*[[daacad]]                                                            صَرَاحَة
*daaq                                                                 مَرْعًى 
*[[daaqad “dariishad”]]                                   شُبَّاك , نافِذَة
*daal                                                          تَعَب , لُغُوب
*daandaansasho                                              إِغْضاب 
*[[daanyeer]]                                                              قِرْد
*daah                                                                 سِجَافَة 
*daawasho                                                        مُشَاهَدَة 
*daaweeye “dabiib iyo [[dhaqtar]]”     طَبِيب , مُدَاوٍ , مُطَبِّب
*daaweyn                                                             طِبّ
*[[daawo]]                                              دَوَاء , عَقَّار , عِلَاج
*[[insaykolobeediya]]                     دائِرَةُ مَعَارِف , مَوْسُوعَة
*[[dabaal]]                                                              سِبَاحَة
*[[dabbaaldeg]]                                                      اِحْتِفَال
*[[dabagaalle]]                                                    سِنْجاب
*[[dabaq]]                                                دَوْر , طابَق , طَبَقَة
*[[dabaqallooc]]                                                    عَقْرَب
*[[dabayl]]                                     رِيح , نَسِيم , هَبُوب , هَوَاء
*[[dabbaal]] “nacas iyo doqon”             أَحْمَق , غَبِيّ , مُغَفَّل
*[[dad]]                                                                     أُنَاس
*dacwad                                                   دَعْوَى , قَضِيَّة
*dacaayad                                                           دِعَايَة
*[[dagaal]]                                                               حَرْب
*[[dagaal-sokeeye]]                                          حَرْبٌ أهْلِيَّه
*[[Dagoodi]] “qabiil”                                                قَبِيلَة
*[[dalqo]]                                                       غَلْصَمَة , لَهَاة
*[[dameer]]                                                              حِمَار
*daraaja “baaskiil”                                            دَرَّاجَة 
*dardaaran                                                         وَصِيَّة
*[[dareen]]                                                              شُعُور
*daris                                                                    جَار
*[[daruur]]                                                              سَحَابَة 
*[[dalxiis]]                                                              سِيَاحَة
*[[daldalid]]                                                              شَنْق 
*dalool                                                                جَوْف
*[[dahab]]                        ذَهَب , صُفْر , عَسْجَد , نُضَار , نَضِير
*[[dawaco]] “dacawo”                 أَبُو الحُصَيْن , ثَعْلَب , هَيْطَل
*[[dayax]]                                                                  قَمَر
*[[dayr]]                                                                 خَرِيف
*dayactir                                                 إِصْلاح , تَرْمِيم
*daal                                                         لُغُوب ,  تَعَب
*[[degmo]]                                                              مَنْطِقَه
*[[dekad]]                              بَنْدَر , ثَغْر , مَرْسًى , مَرْفَأ , مِيناء
*dembi                                         إِثْم , ذَنْب , خَطِيئَة , سيئة                                   
*deris “jaar”                                                         جَار
*[[derbi]] “gidaar”                                          جِدَار , حائِط
*degdeg                                                   سُرْعَة , عُجَالَة
*deebaaji                                                           ضَمَان
*[[deegaan]]                                                               بِيئَة
*[[dibad]]                                                                خارِج
*[[dibi]]                                                       ذَكَر الْبَقَر , ثَوْر 
*[[Dir]] “qabiil”                                                        قَبِيلَة
*[[digir]]                                               فُول , باقِلاء , جَرْجَر
*[[digniin]]                                            إِنْذار , تَحْذِير , تَنْبِيه
*diidid                                                        رَفْض , إِباء
*diirad                                                       إِبْرَةُ المَلَّاحِينَ
*diirran                                                                دافئ 
*[[diif]] “duuf”                                                بَلْغَم , نُخَامَة
*[[diidiin]]                                                            سُلَحْفاة
*[[diin]]                                                                      دِين 
*diinlaawe “calmaani”                                       علْمانِيَّة
*diiwaangelin                                                     تَدْوِين
*dil                                                             اِغْتِيَال , قَتْل
*dillaal                                                      دَلَّال , سمسار
*[[diyaarad]]                                                 طائِرَة , طَيَّارَة
*diyaar                                                                جاهِز 
*doob                                                                 عازِب 
*doorasho                                              اِخْتِيَار , اِنْتِخاب
*dood                                         مُجَادَلَة , مُنَاظَرَة , مُنَاقَشَة
*[[dooro]] “digaagad”                                            دَجَاجَة 
*[[dooli]]                                                            فَأْر , فار
*[[doofaar]]                                                          خِنْزِير
*[[doon]]                                                                  سَفِينَة
*[[dowlad]]                                                               دَوْلَة
*doqon “nacas iyo dabbaal”             غَبِيّ , أَحْمَق , مُغَفَّل
*dubasho                                               قَلْوُ الطَّعَام , قَلْي 
*[[Duduble]] “qabiil”                                                قَبِيلَة
*durba “durbadiiba”                                               قَدْ
*[[duco]]                                                                   دُعَاء 
*[[dugsi]] “malcamad”                                           كُتَّاب 
*[[dugsi-hoose]]                                            ابْتِدَائِيَّة مَدْرَسَةٌ
*[[dugsi-dhexe]]                                        مُتَوَسِّطة  مَدْرَسَةٌ      
*[[dugsi-sare]]                                               مَدْرَسَةٌ ثانَوِيَّه
*duq                                                                     شَيْخ
*dulsaar                                                            الرِّبَا
*[[dumar]]                                                                 نِسَاء                                                         
*[[dun]]                                                                     خَيْط
*[[duhur]]                                                                 ظُهْر
*duubis                                                                  لَفّ 
*duuf “diif”                                                بَلْغَم , نُخَامَة
*duug “dhar”                                                   مُسْتَعْمَل
*[[duullaan]]                                                             غَزْو 
'''R “ra’ xaraf'''”                                                          ر
*raaxo                                                                 راحَة 
*raad                                                               أثَر أقْدام
*raadin                                                               تَفْتِيش 
*rabsho                                                              إِزْعاج 
*raacid                                                            مُصَاحَبَة
*ra’iisal wasaare                                       رَئيس وُزَراء
*rajo                                               يَتِيمُ الأمّ , أَمَل , رَجَاء
*rati                                                             بعير , جَمَل
*rasuul “dhambaalside”                                    رَسُول
*raqay                                                 شَجَرَة التَّمْر هِنْدِيّ
*raqiis                                                              رَخِيص 
*rah                                                                   ضِفْدع
*rayid                                                                  مَدَنِيّ
*reeb “naxwe”                                                   سكون
*reer                                                                    أُسْرَة
*ri’                                                            ماعِزَة , عَنْزَة 
*rinji                                                                    دِهَان 
*riyo                                                             حُلْم , رؤيا
*rogrogmad “naxwe”                                       صرف
*roob                                          غَيْث , قَطْر , مَطَر , نَوْء
*rooti “furin”                                     خُبْز , خَبِيز , عَيْش
*ruxid                                                              اِهْتِزاز
'''S “sa’ xaraf”'''                                                         س
*saadaalin                                                            تَوَقُّع 
*saacad                 ساعَة , آلَةٌ يُعْرَفُ بِها الوَقْتُ , سِتُّونَ دَقِيقَة
*saaka                                                         الصَبَاح هذا
*Saalax “nebi n.k.”                                            صالح
*saami                               سَهْمٌ مالِيّ , حِرْز , قَسْم , نَصِيب
*sab “Allabari”                                          مَأْدُبَة , وَلِيمة
*sabab                                                                 سَبَب 
*sabti “maalin”                                                  السَّبْت
*sabool                                                      فَقِير , مِسْكِين 
*sabuurad                                                          سَبُّورَة
*saxan                                                                صَحْن
*sadar                                                                  سَطْر 
*sadaqo                                            حَسَنَة , زَكَاة , صَدَقَة
*sarbeeb                                                    تَلْطيف الكَلام
*sac                                                                      بَقَرَة 
*sacab                              ( راحَة ( اليَد , تَصْفيق إسْتِحْساني
*saf                                                                     صَف
*sakiin                                              مُوسًى , أَدَاةٌ لِلْحِلاقَة
*salaad “tukasho”                                               صَلاة 
*salaan                                             تَحِيَّة , تَصَافُح , سَلَام
*saldhig                                                             مَحَطَّة
*saliid                                                                  زَيْت
*saliilyo                                                     رَعْدَة , رِعْدَة
*sambab                                                                رِئَة                                            *samayn                                                               فِعْل
*san                                                                      أَنْف 
*sanam                                                                 صَنَمٌ
*sanad                                                 عام , سَنَة , حَوْل
*saxaro                   بِرَاز , حدث , خُرْء , خِرَاء , غائِط , فَرْث
*saxaabi                                                           صَحابِيٌّ
*saxaabiyad                                                     صَحابِيَّةٌ
*saxaabi la kulmay                                             تابِعيٌّ
*sar                                                                      مَبْنَى
*sarkaal                                                  مَسْئُول , ضابِطٌ
*sarreeye-gaas                                   لِواء: رُتْبَه عَسْكَرِيَّه
*sarreeye-guuto                                                   عَمِيد 
*sariir                                                                 سَرِير 
*sanboor                                                          حَسَّاسِيَّة 
*sanduuq                                                         صُنْدُوق 
*sahan                                                            اِسْتِكْشاف 
*sawir                                                                صُورَة
*saaxiib                                        صاحِب , رَفِيق , صَدِيق
*seeddi                                            زوج الأخت     
*seef                                                                    سَيْف  
*sixid                                                               تَصْحِيح 
*sixiix                                                      إِمْضاء , تَوْقِيع
*sida                                                                مِثْل , كَ
*sida badan                                         غالِبًا : فِي الغالِب
*sidee                                                                   كَيْفَ
*sida kale                                                    عَلى العَكس
*sir                                                                        سِرّ           
*sirdoon                           إِدَارَةُ مُخَابَرَات , وكَالَةُ مُخَابَرَات
*sigsaan “iskaalsho, sharabaado”                       لِباسُ قَدَم , جَوْرَب 
*siyaasad                                                           سِيَاسَة 
*siibid                                 (قُبَّعَةً إلخ , حِذَاءً ,نَزَعَ ( ثَوْبًا   
*siigaysi                                        اِسْتِمْناء , العادَةُ السِّرِّيَّة
*siil                                                                     مَهْبِل 
*silsilad                                                              سلسلة
*sodog                                  أَبُو الزَّوْج أو الزَّوْجَة , حَمْو 
*sodoh                                   أمُّ الزَّوْجِ أو الزَّوْجَة , حَمَاة 
*socdaal                                                      رِحْلَة , سَفَر
*socod                                                        سَعْي , مَشْي
*sonkor                                                                سُكَّر
*soojeedin                                                         اِقْتِراح
*soosaarid                                                           إِنْتاج 
*soogalooti “koyto”                                          مُهَاجِر
*Soomaali                                                       صومالي
*soon                                                         صَوْم , صِيَام
*soohdin                                                                حَدّ
*subax                                          صَبَاح , صُبْح , صَبِيحَة
*subag                                                          زُبْد , زُبْدَة
*surwaal                                                           سِرْوَال
*summad                                                   وَسْم , عَلامَة
*sun                                                                       سُمّ 
*suuxdin                                                   إِغْماء , غَشْي
*suuraggal                                               مُمْكِن , مُحْتَمَل
*suurad                                   ( سُورَةٌ ( منَ القُرْآنِ الكَرِيم 
*suugaan                                                              أَدَب
*suuq                                                                   سُوق
*suul                                                                    إِبْهام
*suun                                                                   حِزام
'''Sh “sha’ xaraf”'''                                                     ش
*shaabbad                                                             خَتْم
*Shaanshi “qabiil”                                               قَبِيلَة
*shaati                                                               قَمِيص
*shaarib              مَا يَنْبُت عَلَى الشَّفَة الْعُلْيَا مِن الشَّعْر , شارِب 
*shabeel                                                        نَمِر , نِمْر
*sharci                                                               شَرِيعَة
*sharax                                                               شَرْح 
*sharmuuto                                                        عاهِرَة
*shaqal                                                               حَرَكَة 
*shaqo                                                        شُغْل , عَمَل
*shaki                                                          رَيْب , شَكّ
*shaqaale                                               عَامِل ,  مُوَظَّف
*shalay                                                    أَمْس , البارِحَة
*shansho                                        ظُنْبُوب , قَصَبَةُ السَّاق
*shanqar                                          كُلُّ ما يُسْمَع , صَوْت 
*shanlo                                            مُشْط , مِشْط , مِمْشَط
*shahwo                                                               مَنِيّ 
*shahiid                                                               شَهِيد
*sheegid                                                             حِكَايَة 
*sheegto “naxwe” iyo war                                   خبر
*sheeko                                                              رِوَايَة
*sheekh                                                                شَيْخ 
*Sheekhaal “qabiil”                                             قَبِيلَة
*shidaal                                                               وَقُود 
*shir                                                                   مُؤْتَمَر 
*shirqool                                                           مُؤَامَرَة
*shirkad                                                              شَرِكَة 
*shil                                                       حادِث ,   حادِثَة 
*shimbir                                                              طائرٌ
*shinni                                                                 نَحْلَة
*shisheeye “ajnabi”                                           أَجْنَبِيّ
*shiidan                                                 طَحِين , مَطْحُون
*shiir                                               رائِحَةٌ كَرِيهَة , زَخَمَة 
*shiilan                                                        مَقْلُوّ , مَقْلِيّ
*shuban                                                              إِسْهال
*shukaansasho                                          تَحَبُّب , تَغَزُّل
*shuun “bisqin”                                               عانَة 
'''Dh “dha’ xaraf”'''                                                    ط
*dhabar                                                                ظَهْر
*dhaban                                                                خَدّ 
*dhaajin                                                               تَمَثُّل 
*dhaar                                                          قَسَم , يَمِين  
*dhaawac                                                            جُرْح
*dhabxanag                                                          حَنَك
*dhaxal                                                     تَرِكَة , مِيراث 
*dhagax                                                               حَجَرٌ
*dhar                                                                    ثَوْب 
*dharbaaxo                                     ضَرْبةٌ بِالكَفّ , صَفْعَة 
*dhareer                                             لُعَابٌ سائِل , رُوَال 
*dhaqan                                                               ثَقَافَة
*dhaqsasho                                                        تَعْجِيل
*dhaqniin                                                           تَغْسِيل
*dhalaal                                                    لَمَعان , بَرِيق 
*dhallaan                                                    مَوْلُود , وَلِيد
*dhalanteed                                                       سَراب
*dhalasho                                                           مِيلاد
*dhaleeco                                         إِدَانَة , اِستِنْكار , نَقْد
*dhal                                                                   وِلَادَة
*dhallinyaro                                                       شَبَاب 
*dhalo                                                  قارُورَة , زُجَاجَة
*dhammaad                                                خِتَام , نِهَايَة
*dhanaan                                     حَرْوَة , عُفُوصة , مَرَارَة
*dhawaaq                                                           هُتَاف 
*dheddig                                                            مُؤَنَّث 
*dhego                                                        شَنْف , قُرْط
*dheer                                                                 طويلٌ  
*dheeraad                                                            مَزِيد
*dheel                                             عَبَث , تَسْلِيَة , مُزَاحَة
*dheg                                                  عُضْوُ السَّمْع , أُذُن 
*dhegoole                                                 أَصَمّ , أَطْرَش
*dhibaato                                                           مُشْكِلَة
*dhibic                                                                 قَطْر
*dhidid                                                                عَرَق
*dhir                                                                    نَبَات 
*dhisid                                                                  بِنَاء
*dhicid                                                      وُقُوع , سُقُوط
*dhicis            إِلْقاءُ الأُمِّ لِوَلَدِهَا قَبْلَ الاكْتِمال , إِجْهاض , خِدَاج
*dhillaysi                                                 دَعَارَة , دِعَارَة
*dhimbil                                                  شَرَارَة , شَرَرَة
*dhigid                                                                كِتَابَة 
*dhiibid                                                             إِعْطاء
*dhiirri                                                                جُرْأَة
*dhiirrin                                                             تَشْجِيع
*dhiig                                                                      دَم
*dhiiqo                                                        طِين , طِينَة
*dhir                                                                    نَباتٌ
*dhow                                         عِنْدَ , لَدُن , لَدَى , مُقْتَرِب
*dhowr                                            وِقَايَة , بِضْع , بِضْعَة
*dhoobo                                                      وَحَل , وَحْل
*dhoofid                                                               سَفَر
*dhoolla caddee                            اِبْتِسَام , اِبْتِسَامَة , بَسْمَة
*dhuxul                                                                فَحْم
*dhudhun                                                     زَنْد , ساعِد
*dhul                                                                  أرضُ
*Dhulbahante “qabiil”                                         قَبِيلَة
*dhulgariir                                                         زِلْزال
*dhuumasho                                            اِخْتِبَاء , اِسْتِتَار
*dhunkasho “shumin”                      بَوْسَة , قُبْلَة , لَثْمَة
*dhuun                                                       حَلْق , حُلْقُوم
'''C “ca “xaraf”'''                                                         '''ع'''
*[[caato]]                                                                  نَحِيل 
*[[caado]]                                                       حَيْض , عادَة                                                         
*[[caafimaad]]                                                         صِحَّة
*caagganaan                     اِمْتِناعٌ عن بَعْضِ المَآكِل , إِمْساك 
*caalam “[[adduun]]”                                        دُنْيا , عالَم
*[[caano]]                                                         لَبَنٌ , حَلِيب        
*caawa                                                   الليلَه, هذه الليْلَه
*caay                                                             شَتْمٌ , سب         
*cabaad                                                             صُرَاخ
*[[cabitaan]]                                                           شَرَاب
*[[cabsi]]                                                                 خَوْف
*[[cad]]                                                            أَبْيَض
*[[cag]]                                                                      قَدَم
*[[cagaar]]                                                              أَخْضَر
*[[cajalad]]                                                              شَرِيط
*[[casho]]                                                          عَشَاء , يَوْم
*[[caqli]]                                                                    عَقْل
*[[cilmaani]] “diinlaawe”                                      عِلْماني
*caleemasaar                                             تتويج , تَكْلِيل
*[[calool]]                                                                 بَطْنٌ
*[[cambaruud]]                               إجَّاص , إِنْجاص , كُمَّثْرَى
*[[candhuuf]]                                                 بُزَاق , بصاق
*[[canab]]                                                عِنَب , كَرْم , كَرْمَة
*[[carrab]]                                                                 لِسانٌ
*[[carab]] “dad”                                                      عَرَب 
*[[carabi]] “fusxada” afka Qur’aanka                  العَرَبِيَّة
*[[cariish]]                                                               كُوخ
*[[canshuur]]                                                        ضَرِيبَة
*[[carmal]]                                            أَرْمَلَة , مُطَلَّقَة , ثَيِّب 
*[[carruur]]                                                              ذُرِّيَّة 
*casaan “[[guduud]]”                                              أَحْمَر
*[[casir]]                                                            بَعْدَ الظُهْر
*[[cashar]]                                                               دَرْس 
*[[cayayaan]]                                              حَشَرات , دُوَيْبَّة
*[[caymis]]                                                    تَأْمِين , ضَمَان
*ceejin                                                                  خَنْق
*[[ceel]]                                                                     بِئْرٌ 
*[[ceebeyn]]                                                    تَعْيِير , عَيْب
*[[ceeryaamo]]                                                       ضَبَاب
*[[cibaado]]                                                              عِبَادَة
*ciddi '[[Cinjo]]'                                                                   ظُفْر 
*cid                                                                      قَبِيلَة
*[[cirbad]]                                              إِبْرَة , مِخْيَط , حُقْنَة
*[[cirfiid]]                                                              عِفْريت
*ciriiri                                                                 ضَيِّق
*cimaamad                                                        عِمَامَة
*[[ciid]]                                                                    تُرَاب
*[[ciidan]]                                              جُنْد , جَيْش , عَسْكَر                                               
*ciil                                                           غَضَب , غَيْظ
*Ciise “nebi n.n.k.h. iyo qabiil”                   نَبِيّ , قَبِيلَة
*[[cir]]                                                                      سماء 
*[[cirrid]]                                                                     لِثَة 
*[[cirro]]                                                                   شَيْب 
*[[cilmi]]                                                                    عِلْم
*cimilo                                                                  جَوّ 
*[[cinwaan]]                                                           عُنْوَان
*[[ciyaar]]                                               لُعْبَةٌ , رِيَاضَة , لَهْو 
*[[cod]]                                                                   صوتٌ
*col                                                             عَدُوّ , خَصْم 
*[[cudur]]                                                                    داءٌ
*curri                                                        قِطّ , هِرّ , بَسّ 
*curis                                                                  إِنْشاء
*[[curiye]]                                                              عُنْصُر
*[[cusbo]]                                                                  مِلْح
*cusub                                                                 جَدِيد
*culus                                                                   ثَقيل
*[[cuncun]]                                                                حَكَّة
*[[cunto]]                                                                 طَعامٌ 
'''G “ga’ xaraf” '''                                                       '''غ'''
*gaabsi “sino”                                             زِنَى , زِناء                                    
*[[gaadiid]]                                                                 نَقْل
*gaar                                                                  خاصّ 
*[[Gaarisa]] “magaalo”                                            مَدِينَة
*gaagaal “[[shigshig]]”                                  تَلَعْثُم , لَجْلَجَة
*gaajo                                                                  جُوع
*gaajeysan                                                           جائِع
*gaarniin                                                              بلوغ 
*[[gaas]]                                                                    فِرْقَة 
*gaashaandhig                                                     دِفاع
*[[gaashaanle]]                                                          رائِد
*[[gaashaanle sare]]                                                  عَقيد                                                      
*[[gaal]]                                                                    كافر
*[[Gaaljecel]] “qabiil”                                              قَبِيلَة
*[[Gaalkacyo]] “magaalo”                                       مَدِينَة
*[[gabar]]                                                            بِنْت , فَتَاة 
*[[gabay]]                                         قَصِيد , قَصِيدَة , مَنْظُومَة
*gabbasho                                                          تَجَنُّب 
*[[gabyaa]]                                                              شاعر
*[[gadaal]]                                                       خَلْف , وَرَاءَ
*[[gacaliye]]                                                  عَزِيز , حَبِيب
*[[gacaliso]]                                                             حَبِيبَة
*[[gacan]]                                                                     يَد
*[[gacankudhiigle]]                                                   قاتِل
*garac “wacal”                                                   نُغُولَة             
*[[galbeed]]                                                             غَرْب
*[[galley]]                                                          ذُرَةٌ شامِيَّة
*[[gallayr]]                                                      عُقَاب , نَسْر
*galmo                                                       جِمَاع , وَطْء
*[[ganacsi]]                                                             تِجَارَة
*[[ganaax]]                                                             غَرامَه 
*[[gantaal]]                                                           صارُوخ
*Gadabuursi “qabiil”                                           قَبِيلَة
*[[ga]]r                                                              لِحْيَة , ذَقَن
*[[Garbahaarey]] “magaalo”                                    مَدِينَة
*gardarro                                                      إِيذاء , ظُلْم 
*[[gargaar]]                                                  إِغَاثَة , مُسَاعَدَة
*garaad “qabiil”                                            فَهْم , شَيْخ
*garaacid                                  ضَرْب , طَرْق , دَقّ , قَرْع
*[[garab]]                                                        كَتْف , مَنْكِب
*garasho                                                                فَهْم
*[[Garre]] “qabiil”                                                    قَبِيلَة
*garsoor                                                              عَدَالَة
*[[garyaqaan]]                                                 مُحَامٍ , قاضٍ
*gariir                                                   اِرْتِجاف , زِلْزال 
*garoob                                                      مُطَلَّقَة , ثَيِّب 
*[[gashaanti]]                                                            آنِسَة 
*[[geri]]                                                                   زَرَافَة
*gef                                                              خَطَأ , غَلَط
*[[geed]]                                                                   شجرٌ
*[[geeddi]]                                                               اِنْتِقال 
*geeri                                                           مَوْت , وَفَاة 
*[[gees]]                                                          زاوِيَة , قَرْن
*[[geesi]]                                                                 شُجَاع 
*[[geel]]                                                            بعير , جَمَل
*[[geenyo]]                                                               فَرَس
*go’aan                                           عَزِيمَة , قَرَار , قَضَاء
*[[gobol]]                                                                  إِقْليمٌ
*[[gobannimo]]                                                    اِسْتِقْلالِيَّة
*god “naxwe”                        جُحْر , سَرَب , وَجَار , ضمة
*go’doon                                                 اِنْعِزال , اِنْفِراد
*[[gorgor]]                                                               عُقَاب
*[[goronyo]]                                          زَفُوف , نَعَام , نَعَامَة
*gogoldhig                                                           تَقْدِيم
*gole                                                                  مَجْلِس
*gowricid “qalid”                                         ذَبْح , نَحْر
*[[goob]]                                                       مَكَان , مَوْضِع 
*goobjoog “[[marqaati]]”                                         شاهِد
*goor                                                           وَقْت , زَمَن
*[[gooryaan]]                                       دُودَة , دُوَيْبَّةٌ مُسْتَطِيلَة
*[[gows]]                                                       ناجِذ , ضِرْس
*goosasho                                              اِنْسِلاخ , اِنْشِقاق
*go’is                             اِنْسِلاخ , اِنْشِقاق , اِنْعِزال , *gu’                                                                     رَبِيع
*gubid                                                                 حَرْق
*gudcur                                                               ظَلام 
*[[gudniin]]                                                              خِتَان
*gudo                                                                  داخِل
*[[guddoomiye]]                                                       مُدِير 
*[[guduud]] “casaan”                                               أَحْمَر           
*[[gugac]]                                                       صَوْتُ الرَّعْد
*[[gurey]]                                                                  أيْسَر 
*[[guri]]                                                     بَيْت , دار , مَنْزِل
*gus                                                           ذَكَر , قَضِيب
*[[gumeysi]]                                                         اِسْتِعْمار
*gunno                                                               مُكَافَأَة
*[[guuto]]                                                         سَرِيَّة , لِوَاء
*guud                                                                    عامّ
*guud ahaan                                                      عُمُومًا
*[[guur]] “aqal-gal”                                        تَزَوُّج , نِكَاح
*[[guumeys]]                                         أُمُّ قُوَيْق , بُوم , بُومَة
'''F “fa’ xaraf”'''                                                         ف
*fadhiisasho                                              جُلُوس , قُعُود
*[[fal “naxwe”]]                                                         فِعْل 
*fallaar                                                               شُعَاع
*fale “naxwe”                                                     فاعِل 
*[[falkaab]] “naxwe”                                              ظَرْف
*[[faash]]                                                                     فَأْس
*[[faafreeb]]                                                             رَقَابَة
*faaqid                                                               فَحْص 
*faallo                                                                 تَعْلِيق
*faan                                                                   تَفَاخُر 
*[[far]]                                                     إِصْبَع , خَطّ , كِتَابَة
*faraanti “fargashi”                              ( خاتَمُ ( الإِصْبَع 
*[[faras]]                                                       حِصَان , فَرَس                               
*farxad                                                     سُرُور , فَرْحَة
*[[fargashi]]                                               ( خاتَمُ ( الإِصْبَع
*farmaajo “jiis iyo Jubna”                                   جُبْنَة 
*[[farmashiye]] “farmasii”                                    صَيْدَليَّة 
*fatah                                                                إِغْراق 
*fakad “baxsasho”                                   فِرَار , هُرُوب
*[[faa’iido]]                                                               فائِدَة
*feker                                                                   فِكْرَة
*[[feer]]                                                          جانِحة , ضِلْع 
*feertan                                                             مُلاكَمَة 
*[[firinjeer “tallaajad”]]                         بَرَّاد , ثَلَّاجَة , مَثْلَجَة
*fil                                                                سِنّ , عُمْر
*fin                                                           بَثْرَة , حَطَاطَة
*[[fiid]]                                                                     مَسَاء
*[[fiidmeer]]                                                خُفَّاش , وَطْواط
*[[fiiro gaar]]                                                        مُلاحَظَة 
*fog                                                                      بَعِيد
*foox                                                                    لُبَان
*foorno                                                                 فُرْن
*foori                                                       صُفَار , صَفِير
*fool                                                                     وَجْه
*foolxun                                                               قَبِيح
*futo                                                  اِسْت , شَرَج , شَرْج
*fudud                                                   خَفيف, غَيْر ثَقيل
*[[fure]]                                                                   مِفْتاح
*furriin                                                     تَطْلِيق , furis                                                                  اِفْتِتاح
*[[fulay ]]                                                                 جَبَان 

'''Q “qa’ xaraf”'''                                                        '''ق'''
*qaab                                                         شَكْل , صِيغَة 
*qaaxo                                     (سُلّ ( مَرَض يُصِيب الرِّئَة 
*qaaddi                                                               قاضٍ
*qaadasho                                                             أَخْذ 
*qaaddo “macalgad”                                           مِلْعَقَة
*qaar                                                            جُزْء , قِسْم
*qaamuus                                                قامُوس , مُعْجَم       
*qaali                                                 غَيْرُ رَخِيص , غالٍ
*qaanso-roobaad                                           قَوْسُ قُزَح
*qaangaar                       بالِغ , راشِد , رَشِيد , مُحْتَلِم , مُدْرِك
*qaawanaan                                                        عُرْي 
*qaayo                                                        قِيمَة , أَهَمِّيَّة
*qabiil                                                                 قبيلةٌ
*qabow                                                     بُرُود , بُرُودَة
*qajaar                                                         خِيَار , قِثَّاء
*qado                                                                   غَدَاء
*qaraabo                                                            أَقْرِباء 
*qashin                                                      قُمَامَة , زُبَالَة
*qafaal                                                               خَطْف 
*qalad                                                                   غَلَطٌ
*qallal                                                                صَرْع
*qalalaase                                                           شَغَب
*qallayl                                                              جَفَاف
*qalcad                                                                 قَلْعَةٌ
*qalfoof                                                     هَيْكَلٌ عَظْمِيّ
*qalid                                                            ذَبْح , نَحْر
*qalin                                                                     قَلَم 
*qalliin                                                              جِرَاحَة
*qamadi                                                                قَمْح
*qanjir                                                                   غُدَّة
*qandaraas                                                           عَهْد
*qandhicil                                        بَيْضَةُ القَمْل , صُؤَابَة 
*qandho                                                      حُمَّة , حُمَّى
*qaniin                                                عَضَّة , لَدْغ , لَسْع
*qarsoon                                                            مُخْتَبِئ
*qaraar                                                          مُرّ , قَرَار 
*qarax                                                                اِنْفِجار
*qaran                                                                    أُمَّةٌ
*qarraqmid                                                          غَرَق 
*qare “xabxab”                                                  بَطيخة
*qasaare                                                          خَسَارَة 
*qashin                                                      زُبَالَة , قُمَامَة 
*qalbijab                                             تَثْبِيط , تَثْبِيط اَلْهِمَّة
*qalinjebin                                                         تَخَرُّج
*qanjaruufo                                                        قَرْص 
*qayb                                                           قِسْم , جُزْء 
*qaylo                                                                صَيْحَة 
*qeexid                                                             تَعْرِيف
*qiil                                                                    تَبْرِير 
*qirasho                                                 إِقْرار , اِعْتِراف
*qish                                                                    غِشّ 
*qiime                                                  سِعْر , قِيمَة , ثَمَن 
*qiyaas                                                       تَقْدِير , قِيَاس
*qodax                                                                شَوْكَه
*qodniin                                                               حَفْر
*qodob                                                مَقَال , أداةالتَّعْريف
*qoraal                                                        كِتَابَة , نَصّ 
*qore                                                         كاتِب , مُؤَلِّف
*qori                                                        خَشَب , بُنْدُقِيَّة 
*qorid                                                      تَسْجِيل , تَدْوِين
*qosol                                                    ضَحْكَة , ضِحْكَة
*qof                                                                   شَخْص
*qol                                                          حُجْرَة , غُرْفَة 
*qoyaan                                                                 بَلَل 
*qoob ka ciyaar                                       رَقْص , رَقْصَة
*qoor                                                    جِيد , رَقَبَة , عُنُق 
*qooro                                                     بَيْضَة , خُصْيَة
*qoolley                                                             حَمَامَة 
*qubeys                                               اِسْتِحْمام , اِغْتِسال 
*qurbe                                                                 غُرْبَة 
*quraac                                           طَعَامُ الصَّبَاح , فَطُور 
*[[Qur'aan]]                                                   القُرْآنُ الكَرِيم
*quraanjo                                                              نَمْلَة
*qurxin                                                    تَزْيِين , تَجْمِيل
*qufac                                                        سُعَال , سُعْلَة
*qumman                                                          مُسْتَقِيم
*qumbe                                                        جَوْزَةُ الهِنْد
*qun                                                             لَوْزَةُ الحَلْق
*quusasho                                         إِحْباط , قُنُوط , يَأْس
*quus                                                      غَطْسَة , غَوْص
'''K “ka’ xaraf”'''                                                        '''ك'''    
*ka                                                   اِبْتِدَاءً مِنْ , عَنْ , مِنْ
*kabajaa “ayax”                                        جَرَاد , جَرَادَة
*kabaxsan “naxwe”                                          مستثنى
*kajan                        أُفْكُوهَة , ضُحْكَة , مَزْحَة , نُكْتَة , نَوَادِر
*kalxan                                                               تَرْقُوَة
*kaadi                                                                   بَوْل
*kaadimmacaan              داءُ البَوْلِ السُّكَّرِيّ , مَرَضُ السُّكَّر
*kaas                                         تِلْكَ , ذا , ذاكَ , ذَلكَ , ذَلِكُم
*karis                         إِمْكان , اِسْتِطَاعَة , اِقْتِدار , طَبْخ , طَهْو
*karin                                                         غَلْي , غَلَيان
*kas                                                                     قَصْد
*kacaan                                                               ثَوْرَة
*kaftan                                                               مُزَاحَة 
*kalgacayl                                                 عِشْق , مَحَبَّة
*kalasaarid “naxwe”                                           تمييز
*kalkaaliso “kalkaaliye”                     مُمَرِّض , مُمَرِّضَة
*kalsooni                                                               ثِقَة 
*kam                                                              خَطَأ 
*kan                                                                       هذا
*kaneeco                                               بعوضة , نامُوس
*kaniisad                                                            كَنِيسَة
*kaniini                                         حَبَّةُ دَوَاء , قُرْصٌ طِبِّيّ
*kawaan                                                            مَجْزَر 
*kedis                                     بَغْتَة , فَجْأَة , مُفَاجَأَة , مُسَابَقَة
*keli                                                                     مُفْرَد  
*kibilli                                                    خُفَّاش , وَطْواط
*kirli                                                                   إِبْرِيق
*kiro “ijaar”                                                       إِيجار 
*Kismaayo “magaalo”                                        مَدِينَة
*kicid                                                         نُهُوض , قِيَام
*kilkil                                      باطِنُ الْمَنْكِب وَالْجَنَاح , إِبْط 
*kelli                                                                     كُلْيَة
*kintir                                                                   بَظْر
*kor                                             جَسَد , جِسْم , عَلَى , فَوْق
*kordhin                                            زِيَادَة , إِكْثار , نَمَاء
*kordhaw “naxwe”                                              فتحة
*koronto                                                           كَهْرَباء
*kooban                                                مُخْتَصَر , مُوجَز
*koox                                                       طائفَةٌ , جماعةٌ 
*[[koofur]]                                                            جَنُوب
*koowaad                                                             أَوَّل 
*ku                                                         في , عَلَى , عِنْدَ
*kubbad                                                                كُرَة
*kursi                                                                كُرْسِيّ 
*kufsi                                                           اِغْتِصَاب
*kufniin                                                              سُقُوط
*kulayl                                                     حَرَارَة , دِفْء
*kun “tiro”                                                            أَلْف
*kuuley Cali banjar “xiddigdhul”          قُبَاع , قُبَع , قُنْفُذ
*khalad                                                                 غَلَط
*khamiirin                                                         تَخْمِير
*khamiis “maalin”                                            خَمِيس
*khasab                                                            إِجْباريّ
*khiyaano                                                           خِيَانَة
'''L “la’ xaraf”'''                                                          ل
*la                                                                          مَعَ
*laab                                                                   صَدْر
*laad                                                          رَفْسَة , رَكْلَة
*Laas-caanood “magaalo”                                  مَدِينَة
*laaluush                                        رَشْوَة , رُشْوَة , رِشْوَة
*lab “jinsi”                                                          مُذَكَّر
*labalaab                                             مُضَاعَف , ضِعْف
*labo “tiro iyo koox”                        اِثْنان , اِثْنَتَانِ , مُثَنَّى 
*labo-wijiile “munaafaq”                                   مُنَافِق
*lablabbo                                              اِشْمِئْزاز , غثيان 
*lacag                                                  عُمْلَة , مال , نُقُود
*laga yaabo                              رُبَّ , رُبَّمَا , عَلَّ , قَدْ , لَعَلَّ                                                    
*laf                                                            عَظْم , عَظْمَة
*lafdhabar                                        عَمُودٌ فِقْرِيّ , سِيساء 
*lafale                                                                ظَرْف
*lahjad “afguri”                                                   لَهْجَة
*lahaansho                                                           تَمَلُّك
*la’aan                                                                  عَدَم
*leeb                                                                     سَهْم
*leexad                                                               تَحَوُّل 
*leef                                                             لَحْس , لَعْق
*Leelkase “qabiil”                                               قَبِيلَة
*libaax                                     أَسَد , حَيْدَر , لَيْث , غَضَنْفَر 
*libaax-badeed                                                   قِرْش 
*liqid                                                                  اِبْتِلاع 
*Liibaan                                                       نَجَاح , اِسْم
*lo’                                                                       بَقَرَة
*lug                                                                     رجْل
*Luqmaan “magac”                                              اِسْم
*lulmo                                                       نُعَاس , وَسَن
'''M “ma’ xaraf”'''                                                        م
*ma                                                    ( أَ ( هَمْزَةُ الاسْتِفْهام 
*maaddo                                                    مادة (علمية)
*maalin                                                                  يومٌ
*maammul                                                          إِدَارَة
*maandooriye                                                     مُخَدِّر 
*maalin                                                         يَوْم , نَهَار
*maanta                                                               اليَوْم
*maahmaah                                                           مَثَل 
*macalin                                                   مُدَرِّس , مُعَلِّم 
*macmiil  “rukun”                                    زَبُون , عَمِيل
*Majeerteen “qabiil”                                            قَبِيلَة
*majuujin                                                 ضَغْط , عَصْر
*Maxamed “nebiga n.n.k.” lagu mahadiyey      مُحَمَّد 
*madaar “gegida diyaaradaha”                          مَطَار 
*madax                                                                رأسٌ         
*madax-xanuun                               صُدَاع , وَجَعُ الرَّأْس
*madaxweyne                                                     رَيِّس    
*madaddaalo                                                       تَسْلِيَة 
*madbacad                                            آلَةُ طَبْع , مِطْبَعَة 
*madow                                                    أَسْوَد , زِنْجِيّ
*marxalad                                                          مَرْحَلَة
*maran                                                                فارِغ  
*macdan                                                             مَعْدِن
*machad                                                              مَعْهَد
*macalin                                                   مُدَرِّس , مُعَلِّم 
*macaan                                                        حُلْو , لَذِيذ
*macangag                                                           عَنِيد 
*macne                                                                مَعْنًى 
*marqaati                                                            شاهِد
*Marka “magaalo”                                              مَدِينَة
*markii                                                               عِنْدَمَا
*Mareexaan “qabiil”                                            قَبِيلَة
*magdhaw                                                       تَعْوِيض
*magaalo                                                     بَلْدَة , مَدِينَة 
*magaalo-madax “caasimad”                          عاصِمَة
*magaalo-yar                                                       بُلَيْدَةٌ   
*magac                                                                 اسْمٌ
*magacaa?                                                     ما إسمك؟      
*Magacaygu waa Saalax                            إسمي صالح
*magac uyaal                                                     ضَمِير
*magan                                                                أَمَان 
*maqal                                                                 سَمْع
*maqan                                                               غائِب
*maqrib “qoraxdhac”                                        مَغْرِب
*maktabad “laybareeri”                      دارُ الكُتُب , مَكْتَبَة
*malaaig                                            مَلَائِكَة , مَلَاك , مَلَك
*malaay “kaluun”                                               سَمَكَةٌ
*malab                                                                عَسَل
*malax ''maal''                                                                   قَيْح
*malo                                                                    ظَنّ
*Maxamed “nabiga n.n.k.”                                 محمدٌ 
*maxkamad                                                       مَحْكَمَة
*maroodi                                                               فِيل
*Mandheera “magaalo”                                      مَدِينَة
*marti                                                        زائِر , ضَيْف
*Mareykan                                           أَمْرِيكِيّ , أَمِيركِيّ
*markab                                         باخِرَة , سَفِينَة , مَرْكَب
*marwo                                                                سَيِّدة
*mas                                                   أَفْعَى , ثُعْبان , حَيَّة 
*masayr “hinaas”                                       غَيْرَة , غِيرَة
*masjid                                                               مَسْجِد
*masjid-jaamic                                                   جامِع
*maskax                  جُزْءٌ منَ الرَّأْسِ به المُخُّ والمُخَيْخ , دِمَاغ 
*maslaxad                                                        مَصْلَحَة
*matxaf                                              دارُ الآثار , مَتْحَف
*mantag “hunqaaco”                                            قَيْء
*mawsuuca ensaykolobeedhya   دائِرَةُ مَعَارِف , مَوْسُوعَة
*mahad                                                                شُكْر
*mahadsanid                                                       
عبد الرزاق

شُكْر
*mahadnaq                                                       شُكْران 
*maya                                                                     لا
*meere                                                               كَوْكَبَة 
*meeqa                                                  ( كَمْ ( لِلاسْتِفْهام 
*meel                                                                   مَكَان 
*meeleeye                                                     حَرْف جَر
*middi “toorrey iyo billaawe”         مُدْيَة , خِنْجَر , سِكِّين
*midab                                                                 لَوْن
*midig                                                أَيْمَن , يُمْنَى , يَمِين 
*midow                                                               اِتِّحاد 
*mici                                                   ناب , أَحَدُ الأَسْنان
*miis                                                                   مائِدَة 
*miinshaar                                                         مِنْشار
*miro                                                         ثَمَرَةَ , فاكِهَة
*misig                                                        وَرِك , وِرْك
*minbar                                                                مِنْبَر
*mindhicir “xubno-aqoon”                      ( مِعًى ( تشريح 
*miyi “baadiye”                                                 رِيف
*mooddo                                          تَقْدِير , حُسْبان , ظَنّ
*moos “muus”                                            مَوْز , مَوْزَة
*mooto “dhugdhugley”                                دَرَّاجَةٌ نارِيَّة
*muxaadaro                                                    مُحَاضَرَة
*muddo                                                                 مُدَّة 
*mudane                                                               سَيِّد
*mudaaharaad                                                 مُظَاهَرَة
*muraayad                                                           مِرآه
*murgucasho                                           اِلْتِواءُ المَفْصِل
*murugo                                                              حُزْن 
*Murule “qabiil”                                                  قَبِيلَة
*Murusade “qabiil”                                             قَبِيلَة
*musbaar                                                           مِسْمار
*mustashriq “oryantaliste”                             مُسْتَشْرِق
*musqul “suuli”                                    مِرْحاض , حَمَّام 
*mushaar                                                            راتِب
*mishaari                                                          عَصيدَه
*mugdi                                                                ظَلام      
*Muqdisho “Xamar”                                        مقديشو 
*muujin                                                              إِظْهار
'''N “na’ xaraf”'''                                                         ن
*naafo                                                                مُعَوَّق 
*naag                                                        اِمْرَأَة , زَوْجَة 
*naaneys                                                               لَقَب
*naar “cadaab iyo dab”                                         نار
*naas                                                                     ثَدْي
*nabadgelyo                                           أَمْن , إلى اللقاء
*nabar                                                                 جُرْح 
*naxariis                                                    رَحْمَة , رَأْفَة 
*naxash                                                      تابوت, نَعْش
*naxdin                                                     خَوْف , رُعْب 
*naxwe                                           نَحْو , ( قَوَاعِدُ ( اللُّغَة                                                      *nasasho                                                          إسْتِراحَه
*nacayb                                          بُغْض , كَرَاهِيَة , مَقْت
*naf                                                     حَيَاة , رُوح , ذاتِيّ 
*naftihure                                                            شَهِيد
*nal                                                                   مِصْباح 
*nebi                                                                     نَبِيّ
*neef                                                             رَبْو , نَفَس
*nibiri                                                         حُوت , نُون
*nidaam                                                               نِظام
*nin                                                                     رجلٌ
*niyadjab                                            تَثْبِيط , تَثْبِيط اَلْهِمَّة
*noqosho                                                           رُجُوع
*nolol                                                                   حَيَاة
*nooli                                                          أُجْرَة السَّفَر
*nussaace                                                      اِسْتِراحَة 
*nuugid                                                            رِضَاعَة 
'''W “wa’ xaraf”'''                                                       و
*waaberi                                                             فَجْر 
*waajib                                                    واجِب , فَرْض
*waardiye                                                          حارِس
*waalan                                                             مَجْنُون
*waano                                                   مَوْعِظَة , عِبْرَة 
*waayo                                                                زَمَن
*waaya-arag                                             تَجْرِبَة , خِبْرَة
*wabar “ugaas iyo garaad”                                  شَيْخ
*wax                                                                    شيءٌ
*waxbarasho                                                        تَعْلِيم
*wax-ku-ool                                                 مُفِيد , نافِع
*waqti                                                                  وَقْت
*waddo                                                    شارِع , طَرِيق
*wadaad                                                      رِجالُ الدِّين
*wadne “qalbi”                                             فُؤَاد , قَلْب
*wadatashi                                                        شُورَى
*Wajeer “magaalo”                                            مَدِينَة
*walbahaar “welwel”                                            قَلَق
*war                                                              أَخْبار , نَبَأ 
*waraabe “dhurwaa”                 أمُّ عامِر , أمُّ قَشْعَم , ضَبْع
*waraabin                                           رَيّ , سِقَايَة , سَقْي
*waraf                                       آلَةٌ لِقَذْفِ الحِجَارَة , مِقْلاع 
*waran                                                                 رُمْح
*warbixin                                       بَيَان , تَصْرِيح , تَقْرِير
*Warsangeli “qabiil”                                           قَبِيلَة
*warshad                                                 مَصْنَع , وَرْشَة
*wargeys                                                جَرِيدَة , صَحِيفَة                                     
*warfaafin                                                           إِذَاعَة 
*warqad                                                    وَرَق , رِسَالَة
*wareer                                                      دُوَار , دَوْخَة
*wariye                                    صِحَافِيّ , صَحَفِيّ , صُحُفِيّ
*walaal                                       أَخ , شَقِيق , أُخْت , شَقِيقَة
*wasiir                                                                وَزِير
*wanaag                                                               خَيْر
*wahsi                                                                 كَسَل 
*webi                                                                    نَهْرٌ
*weji                                                                    وَجْه
*weris                                                                تَقْرِير 
*wecel ”garac”                                  إبْنُ سِفاح, إبْنُ زِنى
*weli                                              مع ذلِك , أَبَد , لا يزال
*weer                                                                   جُمْلَة
*wehel                                                                 رَفِيق 
*weyddiin                                               اِسْتِفْهام , سُؤَال
*weyl                                                    وَلَدُ البَقَرَة , عِجْل 
*weyn                                                         عَظِيم , كَبِير
*weyso                                                              وُضُوء
*weerar                                                               هُجُوم 
*weel                                                         إِنَاء , ماعُون
*wiifow                                                           أرجوحَه
*wiil                                                     صَبِيّ , وَلَد , فَتًى
*wiyil                                  كَرْكَدَّن , هِرْمِيس , وَحِيدُ القَرْن
*woqooyi                                                            شَمَال



'''H “ha’ xaraf”'''                                                             
*haa                                                  أَجَلْ , إِي , بَلَى , نَعَمْ
*haatif “telefoon”                                               هاتِف
*hab                                                                     نِظَام
*habaar                                                                 لَعْنَة 
*Habargidir “qabiil”                                            قَبِيلَة
*habaryar “[[aayo]]”                                   خالَة
*habboon                                                  مُلَائِم , مُنَاسِب
*habeen                                                                 لَيْل
*hadal                                                                   كَلَام
*hadda                                               فِي الوَقْتِ الحاضِر
*haddii                                                                   إذا
*har                                                                       ظِلّ 
*harraad “oon”                                          ظَمَأ , عَطَش
*haramcad                                                           فَهْد
*Hargeysa “magaalo”                                         مَدِينَة
*hase ahaatee                                                لَكِنْ , لَكِنَّ 
*waa hagaag                                                       حَسَنًا
*hakad                                            شَوْلَة , فارِزَة , فاصِلَة
*hal “kow”                                                          واحِد
*halbowle                                                          شِرْيان
*halxiraale                                                            لُغْز
*halka                                                            هُنَا , هَهُنَا
*halkee                                                                  أَيْنَ
*halyeey                                                               بَطَل
*hamaansad                                                        ثُؤَبَاء 
*hanbalyo                                     تَهْنِئَة , مُبَارَكَة , مَبْرُوك
*hanjabaad                                                          تَهْدِيد
*hawl                                                          شُغْل , عَمَل
*hawo                                                           هَوَاء , جَوّ
*hebel                                                                  فُلانٌ
*helitaan                                                          اِكْتِشاف 
*heer                                                                   مَنْزِلَة 
*hees                                                        أُغْنِيَّة , أُنْشُودَة
*heshiis                                                      اِتِّفاقِيَّة , عَهْد
*hibo                                                                     هِبَة
*hidde                                                                 تُرَاث
*hir “mowjad”                                                    مَوْجَة
*higgaad                                                             هِجَاء 
*hiwaayad                                                          هِوَايَة
*hiillo                                                    مُنَاصَرَة , مُوَالَاة
*hillaac                                                                بَرْق
*hilmaan                                                             نِسْيان
*hilow                                                               اِشْتِيَاق
*hindhiso                                    عُطَاس , عَطْس , عَطْسَة
*hodan                                                         ثَرِيّ , غَنِيّ
*hor                                                  مُقَدَّمُ الشَّيْء , واجِهَة 
*horseed                                                               رائِد
*hore                                                                     قَبْل
*horey                                                 سَلَف , فِيمَا مَضَى
*hordhac                                                              تَقْدِيم
*hoggaamiye                                                       زَعِيم 
*hoos                                                     ضِدُّ فَوْق , تَحْت 
*hoosdhow “naxwe”                                          كسرة
*hoog                                                        مُصِيبة , وَيْلَة
*hooyo                                                           أُمّ , والِدَة
*hubaal                                                               ثُبُوت 
*hufnaan                                                            طَهَارَة 
*hunguri                                                             حُلْقُوم
*hurdo                                                                   نَوْم
*Huud “nebi n.k.”                                                هود


'''Y ”ya’ xaraf”'''                                                        ي
*yaab                                          تَعَجُّب , اِسْتِغْراب , دَهْشَة
*yaanbo                                                             مِعْزَقَة
*yaanyuur ”bisad iyo mukulaal”     قِطّ , قِطَّة , هِرّ , هِرَّة
*yaahuu                                                            و عليك
*yar  		                                   صغيرٌ    
*yaxaas                                                              تِمْساح
*yeerid                                                                دَعْوَة 
*yeeris                                                                إِمْلاء
*yeele                                           مُبْتدأ الجُمْلَه, المُسْنَد إليْهِ
*yeel                                                            عَمَل , فِعْل
*yeeyda                                                                ذِئْب    
*yididdiilo                                                اِنْتِظار , تَوَقُّع
*yool                                                         مَرْمًى , هَدَف
*yunbad                                     اِنْغِماس , غَطْسَة , غَوْص
'''A ”a’ xaraf”'''                                                            أ     
*aa                                                                            آ
*[[aabbe]]                                                     أَب , بابا , والِد
*[[aakhiro]]                                                  الآجِلَة , الآخِرَة
*aalaa                                                                  كَثِيرًا
*Aadan ”aabihii dadka”                          أَبُو البَشَر , آدَم
*aargudasho                                                   ثَأْر , اِنْتِقَام
*aasaasi                                                             أَسَاسِيّ
*Aasiyo ”xaaskii Fircoon”                                  آسية 
*aammus                                                سُكُوت , صَمْت 
*aayatiin                                                    مُسْتَقْبَل , قَدَر 
*abaar                                                     جَفَاف , مَجَاعَة 
*Abaasguul ”qabiil”                                            قَبِيلَة
*abaalmari                                                 ثَوَاب , جَزَاء
*[[abaayo]]”walaasha”                                  أُخْت , شَقِيقَة                               
*[[Abgaal]] ”qabiil”                                                  قَبِيلَة
*[[aboowe]] ''walaal”                            أَخ , شَقِيق                                *adag                                                                 صَعْب 
*adeeg                                                                 خِدْمَه
*aragti                                                                 بَصَر 
*[[aroor]]                                                            فَجْر , فَلَق
*abuur                                                                  بَذْرَة 
*[[abti]]                                                                     خال
*abtiris                                                       عِلْم الأنْساب
*[[abwaan]]                                                      حَكِيم , عالِم
*[[axad]]                                                             يوم الأحَد
*akhris                                                                قِرَاءَة 
*addin                                          جارحَة , طَرَف , عُضْو
*[[adeer]]                                                                    عَمّ
*[[adiga]]                                                            أَنْتَ , أَنتِ
*[[addoon]]                                                                عَبْد
*[[adduun]]                                    دُنْيا , عالَم , كَوْن , مَلَكُوت
*[[arbaco]]                                                            الأَرْبعاء
[[af]] ”luqad”                                                       فَم , لُغَةٌ
*afduubid                                             اِخْتِطَاف , خَطْف
*[[afar]]                                                                   أربعَةٌ
*[[afguri]] ”lahjad”                                                   لَهْجَة
*aflaggaaddo                                               إِهَانَة , شَتْم
*af-yaqaan                                                          لُغَوِيّ
*afeef                                                                   عُذْر
*afuuf                                                                  نَفْخَة
*agagaar                                                              ناحِيَةٌ                     
*[[agoon]]                                                                  يَتِيم
*[[Ajuuraan]] ”qabiil”                                               قَبِيلَة
*[[aqal]] ”[[guri]]”                                         بَيْت , دار , مَنْزِل
*[[aqoon]]                                                                  عِلْم
*[[aqoonisweydaarsi]]                                               نَدْوَة
*[[aqoonyahan]]                                                        عالِم
*[[arji]]                                           طَلَب , اِسْتِئْمارَة , اِسْتِمَارَة
*[[arday]]                                                        تِلْمِيذ , طالِب
*[[arag]]                                                           بَصَر , نَظَر
*[[argagax]]                                              إِرْعاب , إِرْهاب
*arin			                    أمْرٌ   
*[[aroor]]                                                            فَجْر , فَلَق
*asal                                                                    أَصْل
*[[asluub]]                                                                أَدِيب
*asaag                                                                 نَظِير 
*[[albaab]]                                                                 باب 
*alif ba’ “alifbeeto”                                  أَبْجَدِيَّة , أَلِفْباء
*amakaag                             اِسْتِعْجاب , اِسْتِغْراب , اِنْدِهاش
*ammaan                                                      ثَناء , مَدْح 
*amaahin “deymin”    اِسْتِدَانَة , اِسْتِعارَة , اِقْتِراض , تَسْلِيف
*anfac                                                           فائِدَة , نَفْع
*anqaw                                                               كاحِل 
*[[aniga]]                                                                    أَنَا
*[[annaga]]                                                               نَحْنُ
*awoowe ''[[abkow]]''                                       أَبُو الأَبِ أو الأُمّ , جَدّ 
*[[ayax]] “kabajaa”                                      جَرَادَة , جَرَاد        
*[[aayad]]                                                       مُعْجِزَة , آيَة
*ayeeyo ''[[Abooto]]''                                          أمُّ الأَبِ أو الأمّ , جَدَّة 
*[[eber]]                                                                   صِفْر
*edeb                                                أَدَب , تأدب , تَهْذِيب
*[[eray ]]                                                   كَلِمَة , لَفْظ , لَفْظَة                                             
*[[eraybixin]]                                        اِصْطِلاح , مُصْطَلَح
*[[engeg]]                                                               جَفَاف
*ee                                                                           وَ
*[[Eebbe]]                                                                   اللَّه
*eex                                                 تَحَيُّز , حَبْوَة , مُمَالَأَة
*[[eeddo]]                                                                 عَمَّة  
*eedayn                                                       اِتِّهام , تُهْمَة
*eegid                                                                 نَظْرَة 
*[[eey]]                                                                     كَلْب
'''I “i’ xaraf”'''                                                              إ
*[[ijaar]]                                               إِجَارَة , أُجْرَة , إِيجار
*idil                                                              تَامّ , جامِع
*[[idinka]] “dheddig iyo lab”                     أَنْتُمْ , أَنْتُمَا , أَنْتُنَّ
*[[ido]]                                                  خَرُوف , شَاة , ضَأْن 
*ismaandhaaf                             اِخْتِصَام , اِخْتِلاف , تَبَايُن
*[[Isniin]]                                                            الإِثْنَيْن
*[[iftiin]]                                                ضَوْء , ضِيَاء , نُور
*ifafaale                                                            ظاهِرَة
*[[Il]]                                                                         عَيْنٌ
*ilaalo “shurdi iyo booliis”                              شُرْطِيّ
*Ilaah                                                               إِلَاه , إِله
*[[ilmo]]                                                                    طِفْل
*ilig                                                                       سِنّ
*imaansho                                              مَجِيء , وُصُول
*[[imtixaan]]                                                          اِمْتِحان
*immisa '' meeqa''                                                                  كَمْ 
*in                                                                           مَا
*[[ina]]                                                                       اِبْن 
*[[injir]]                                                                     قَمْلَة
*[[indhoshareer]]                                                      نِقَاب 
*[[indhoole]]                                       أَعْمَى , ضَرِير , كَفِيف 
*iniin                                                                     حَبَّة 
*[[isbitaal]]                                                           مُسْتَشْفًى
*istaahila                                              مُسْتَأْهِل , مُسْتَحِقّ
*[[Isaaq]] “qabiil”                                                     قَبيلَه
*[[isaga]]                                                                     هُوَ
*isdil                                                                  انتِحار
*isgaarsiin                                              وَسائِل الأتِّصال
*istaagid                                                      نَهْض , قِيام
*isla markii “isla markiiba”             سِرْعانَ ما , سُرْعان 
*islahel                                                             و عليك
*[[iyada]]                                                                    هِيَ
*[[iyaga]] “labo”                                                        هُما    
*[[iyo]]                                                                          وَ
*[[iidheh]]                                                               إِعْلان
*[[iimaan]]                                                               إِيمان
*[[oday]]                                                         شَيْخ , عَجُوز
*[[orgi]]                                                           ماعِز , عَنْز
*[[orod]]                                                         رَكْض , عَدْو
*ogaansho                                                 اِنْتِباه , مَعْرِفَة
*[[Ogaadeen]] “qabiil”                                             قَبِيلَة
*oggolaansho                                  إِجَازَة , إِذْن , رُخْصَة 
*[[ogeysiis]]                                إِشْهار , إِعْلام , إِعْلان , إِنْباء
*[[olol]]                                                                     لَهَب
*[[olole]]                                                                  حَمْلَة
*[[onkod]]                                                                 رَعْد
*[[oo]]                                                                     مَا , وَ
*ooga-aqoon                                                     تَشْرِيح
*oohin                                                                  بُكَاء                           
'''U ”u’ xaraf”'''                                                            أُْ
*u                                                                    لِأَجْل , لِ
*[[ubax]]                                                                  زَهْرَة
*[[ubad]]                                                                   ذُرِّيَّة
*[[Ujeejeen]] ”qabiil”                                               قَبِيلَة           
*ujeeddo                                                   غَرَض , قَصْد
*[[udgoon]]                                                     طِيب , عِطْر 
*[[uskag]]                                                                 وَسَخ
*ugaarsi                                                   اِصْطِياد , صَيْد
*ugaas ”qabiil”                                                     شَيْخ
*ugax                                                         بَيْضَة , بَيْض
*uf                                                                         أُفّ
*[[ukun]]                                                        بَيْضَة , بَيْض
*[[ur]]                                                                      رائِحَة
*ururin                                                               تَجْمِيع
*[[ul]]                                                                       عَصًا 
*[[uur]]                                                             حَبَل , حَمْل
*[[uurjiif]]                                              حَمِيل , حَمْل , جَنِين
*[[uumi]]                                                                  بُخَار
*[[uun]]                                                                     خَلْق


'''الحمد لله الذي بنعمته تتم الصالحات'''				

Waxaa mahad iska leh Eebbe kaa soo galaddiisu ku dhamaadaan wanaagyaalku

                        http://www.freewebs.com/ina-warfaa/index.htmجزاكم الله خيرا .

Tixraac qoraalo

Inta badan qoraalkeygan waxaan adeegsaday qaamuus ku jira shabakadda ”internetka”,
Qaamuuska af – Soomaaliga ee uu qorey Yaasiin C. Keenadiid iyo qaamuusyo kaleba. 
''Qorid''
Helsinki jimce 13.7.1428 H. oo ku aaddan 27.7.2007 M. 

'''Hordhaca qoraha'''

'''بسم الله الرحمن الرحيم''' 

Waxaan ku bilaabayaa magaca Eebbaha Naxariistaha guud Naxariistaha gaar.

Waxaa mahad iska leh Eebbe Barbaariyaha uumanka, naxariis iyo nabadgelyana korkiisa ha ahaato uunkiisa kii ugu wanaagsanaa Maxamed, reerkiisa iyo intii raacdey.

Intaas ka dib: 

Kani waa Qaamuus soomaali carabi oo kooban,		

ulajeedadaydu waxay tahay in aan ugu dhawaado Eebbe, aniga oo u qoraayo soomaalida jecel iney bartaan afka Qur’aanka kariimka. 

Waxaana weydiisanayaa Eebbaha weyn inuu howshan ka dhigo mid isaga dartiis loo sameeyay, nooguna daro miisaanka wanaagyadeena maalin aysan xoolo iyo caruur waxba tarayn.

'''Qaamuus soomaali carabi'''
'''قامُوس صومالي عربي''' 

'''B “ba’ xaraf”''' '''ب'''
* [[baabasiir]] باسُور 
* baabbaco ( راحَة ( اليَد 
* Baadicadde “qabiil” قَبيلَه
* [[baadiye]]/miyi رِيف
* baafin مَطْلُوب
* baaq اِسْتِدْعاء
* baal جَنَاح *baar ذُرْوَة , ذِرْوَة , رَمْش , هُدْب
* baarid دِرَاسَة , بَحْث
* baaskiil “daraaja iyo [[bushkuleeti]]” دَرَّاجَة
* baahi جُوع , اِحْتِيَاج 
* [[bariis]] أرُز
* [[bad]] بَحْرٌ
* [[badmareen]] بحَّار , مَلَّاح
* badar حَبّ 
* badan كثيرٌ
* badanaa عادَةً , غَالِبًا
* bar نِصْف , بُقْعَة
* barar وَرَم 
* barasho تَعَلُّم
* [[baranbaro]] جُدْجُد , صُرْصُور
* [[bare]] أُسْتاذ
* [[bari]] شَرْق , دُبْر
* barwaaqo رَفَاهِيَة 
* bastoolad مُسَدَّس
* baqshad غِلاف 
* balanbaallis بَشَّارَة , فَرَاش , فَرَاشَة
* ballan إِيلاف , عَهْد , مِيثاق
* bannaan الفضاء/ الخلاء
* ban/banan السهل/السهول
* [[baraf]] ثَلْج , جَلِيد , جَمَد
* barbaarin تربية
* Bartire “qabiil” قَبيلَه
* barkin رَفْرَف , نُمْرُقَة , وِسَادَة
* baruur سَمْن , سَمْنَة
* baryo تَسَوُّل , شِحَاذَة
* bariid “boosto” بَرِيد
* [[bas]] “xaafila” حافِلَة
* basaas “[[jaajuus]]” جاسُوس
* Bagadi “qabiil” قَبِيلَة
* [[baqal]] ابْن الْفَرَس مِنْ الْحِمَار , بَغْل 
* [[bakeyle]] أَرْنَب
* ballaar اِتِّساع
* bandhig عَرْض
* bahal مُتَوَحِّش
* [[Baydhabo]] “magaalo” مَدِينَة
* berri “berrito” غَد
* beel فَصِيلَة 
* [[beer]] مزرعة , كبد
* [[been]] إِفْك , زُور , كَذِب
* bixid خُرُوج , ذَهَاب , مُغَادَرَة
* [[bidaar]] أَصْلَع 
* [[bidix]] شِمَال , مَيْسَرَة , يَسْرَة , يُسْرَى
* [[biriq]] بَرْق
* [[bil]] شَهْر , قَمَر
* bilbil رَشَّاشَة 
* bilaash بِلا مُقَابِل , مَجَّانِيّ 
* bilis نَبِيل
* [[bililiqo]] سَلْب , نَهْب , سَرِقَة
* bilow اِبتِدَاء , اِفْتِتاح , بِدَايَة
* [[bir]] حَدِيد
* [[biyo]] ماءٌ
* [[Biyomaal]] “qabiil” قَبِيلَة
* [[bocor]] دُبَّاء , قَرْع
* bog صَفْحَة 
* [[boqor]] عاهِل , مَلِك , مَلِيك
* [[boqorad]] مَلِكَة
* [[boqol]] مِئَة , مائَة
* bohol مَسَال 
* boodid قَفْز , نَطّ , وَثْب 
* boor “siigo” غُبَار , غَبَرَة
* boorrin تَشْجِيع 
* [[Boosaaso]] “magaalo” مَدِينَة 
* booqasho زِيَارَة
* [[booloboolo]] بَطّ , بَطَّة 
* [[bur]] دَقِيق , طَحِين
* [[burcad]] زُبْد , زُبْدَة , قاطِعُ طَرِيق
* [[Burco]] “magaalo” مَدِينَة 
* [[burris]] مِطْرَقَة 
* [[busbus]] “cudur” جِدْري الماء
* [[bulsho]] مُجْتَمَع
* [[bun]] بُنّ , قَهْوَة
* bunni “kafee” midab أَسْمَر , بُنِّيّ
* buux اِمْتِلاء
* buur جبلٌ
* buuryo غُرْلَة , قُلْفَة , غُلْفَة
* buurni سِمْنَة , بَدَانَة
* [[buufin]] نُفَّاخَة 
* buuq “qeylo” صُرَاخ , صِيَاح
* buul كُوخ , وَكْر , عُشُّ الطَّائِر
* buunbuunin مُبَالَغَة
'''T “ta’ xaraf”''' '''ت'''
* taabasho لَمْس , لَمْسَة , مَسّ , مَسَّة
* taariikh تَارِيخ , عِلْمُ التَّارِيخ
* taariikh-nololeed تَرْجَمَةُ حَياةِ إِنْسان , سِيرَة
* taag هَضْبَة , قُوَّة
* taallo تِمْثال, نُصُب
* taas تِلْكَ 
* tab حِيلَة 
* taxallujin تَرْكِيز 
* taraq ثِقاب , عُودُ الثِّقَاب
* tareen “qidaar” قِطَار 
* tarjumad تَرْجَمَة , نَقْل
* tartan مُسَابَقَة 
* tagto “naxwe” ماضي
* tallaabo خَطْوَة , خُطْوَة
* tallaal طُعْم , لَقَاح 
* talo نَصِيحَة 
* [[tamar]] طاقَة 
* tan هَذِهِ , طاقَة 
* tebin نَقْل
* tixgelin اِحْتِرَام
* [[tisxi]] “duqsi” ذُبَاب 
* tijaabo اِخْتِبَار , تَجْرِبَة
* tir مَسْح 
* tiro رَقْم , عَدَد , عَدِيد
* tiftif جاسُوس
* tilmaame “naxwe” نعت
* tilmaan عَلَامَة
* timaado مُسْتَقْبَل
* tiir عَمُود
* tiiraanyo حُزْن
* [[todobaad]] أُسْبُوع
* toddoba سبعةٌ
* tolid خِيَاطَة
* toogad رِمَايَة 
* [[turjubaan]] “turjume” تُرْجُمَان , مُتَرْجِم , ناقِل
* tusaale مَثَل
* tusid إِظْهار 
* tusmo مُحْتَوَيات
* [[tufaax]] تُفَّاحَة
* tufid بُزَاق , بصاق
* tukasho صَلاة 
* [[tuke]] غُرَاب
* tumasho رَقْص 
* tusaale مَثَل
* [[tusbax]] سُبْحة , مِسْبَحَة
* tuuris رَمْي , قَذْف 
* [[tuug]] سارِق , لِصّ
* tuulo قَرْيَة
* [[tabaashiir]] حُوَّارَى , طَبَاشِير
* [[tareen]] قِطَار 
* [[talaado]] “salaaso” [[maalin]] الثُّلَاثاء 
* tayo جَوْدَة , جُودَة
* tegid مُغَادَرَة
* teelteel قِلَّة 
* [[tix]] شِعْر , قَرِيض
* [[tiraab]] نَثْر , كلامٌ مَنْثُورٌ غَيْرُ مَوْزُون
* [[tiro]] رَقْم , عَدَد , عَدِيد
* [[tin]] شَعَرٌ
* tol قَرِيب
'''J “ja’ xaraf”''' '''ج'''
* jaajuus “basaas iyo tiftif” جاسُوس
* jaad ضَرْبٌ *jaalle زَمِيل
* [[jaamacad]] جامِعَة *jaban رَخِيص
* jabto “cudur” سيلان
* jadwal جَدْوَلٌ
* janno “beer” جَنَّة , حَدِيقَة
* [[jaranjaro]] دَرَجَة , سُلَّمَة
* jariir حُبَيْبَة
* [[jaziirad]] جزيرَةٌ
* jebiso أَفْعَى كَبِيرَة , أَصَلَة
* Jejeele “qabiil” قَبِيلَة
* [[jaceyl]] عِشْق
* [[jeeb]] جَيْب
* jeexis تَمْزِيق
* [[jeer]] فَرَسُ النَّهْرِ أو البَحْر : بِرْنِيق
* jeesjees اِسْتِهْزاء , تَهَكُّم , سُخْرِيَة
* jeeni جارحَة , عُضْو
* jid شارِع , طَرِيق
* jir جَسَد , جِسْم
* jiidis اِجْتِذَاب
* jiir جُرَذ , فَأْر , فَأْرَة , فار , فارَة
* jiif نَوْم , اِضْطِجَاع 
* [[jiilaal]]	 فَصْلُ الشِّتَاء , شِتَاء 
* jiis “laangare” أَعْرَج , مُعَوَّق
* [[jilib]] “low” رُكْبَة
* jilib “qabiilka” فَرْعٌ من قَبِيلَة , بَطْن 
* jileec لِين
* [[jimce]] “[[maalin]]” الجُمْعَة
* [[joodari]] نَضِيدَة
* joogto
* joogsi وُقُوف
'''X “xa’ xaraf”''' ح
* xaafad قَرْيَة
* xaafila “[[bas]]” حافِلَة
* xaaraan حَرَام
* [[xaansho]] وَرَق
* xaaqin كَنَّاسَة , مِقَشَّة , مِكْسَحَة , مِكْنَسَة
* Xaawo “hooyada dadka” حَوَّاء
* [[xabsi]] حَبْس , سِجْن
* [[xabaal]] قَبْر , مَقْبَرَة
* xabad ما بَيْنَ العُنُقِ والبَطْن , صَدْر 
* Xabasha الحبشة
* xabbad قَذِيفَةُ البُنْدُقِيَّةِ أو المُسَدَّسِ إلخ , رَصَاصَة 
* xadiis حَدِيث 
* xadiis yahan محدِّثٌ
* xagatin خَدْش , خَمْش
* xagaa “xilli” صَيْف
* xafid حِفْظ
* xaj حَجّ , حَجَّة
* xaq حَقّ , حَقِيقَة , عَدَالَة
* xalaal حَلَال
* Xamar “Muqdisho” مَدِينَة
* xamaarato زَحَّافات , كُلّ مَا يَزْحَف
* xan غِيبَةُ
* xannaano اِحْتِضَان , ( تَرْبِيَة ( الأَوْلادِ 
* xannib صُعُوبَة 
* xanuun تَوَجُّع , وَجَع
* xaar بِرَاز , حدث , خُرْء , خِرَاء , غائِط , فَرْث
* xaas بَعْل , بَعْلَة , أُسْرَة 
* xaasuub “kombiyuutar” حاسوب
* xaalad حالَة
* xaraf حَرْف
* xaraash مُزَايَدَة
* xarig حَبْل , حَبْلَة
* xasil اِسْتِقْرار
* xagga هُنَاكَ , هُنَالِكَ
* xagal زاوِيَة 
* xaqir إِذْلال , إِهَانَة , اِحْتِقَار
* xanaaq غَضَب , غَيْظ
* Xawaadle “qabiil” قَبِيلَة 
* xayeysiin إِعْلان
* xer طُلَّاب
* xero مُخَيَّم , مُعَسْكَر
* xeeb ساحِل , شَاطِئ
* xeer شَرِيعَة
* xeelad حِيلَة
* xidid عِرْق , وَرِيد , جِذْر
* xiddig نَجْمٌ
* xirfad حِرْفَة , مِهْنَة
* xir إِغْلاق , إِقْفال
* xiriiriye موصول
* xisaab عِلْمُ الحِسَاب , ريَاضَة
* xishood حَيَاء , خَجَل
* xigto قَرِيب
* xikmad حِكْمَة
* xil مَسْئُولِيَّة
* xildhibaan مَسْئُول
* xilli مَوْسِم
* xin إِحْنَة , حِقْد , غِلّ
* xinjir جَلْطَة , جُلْطَة , خَثْرَة
* xiniin بَيْضَة , خُصْيَة
* xiiso اِهْتِمام
* xoghaye أَمِين
* xoqad حَكّ
* xoog قُوَّة
* xoolo حَيَوَان , أَنْعام
* xuddun سُرَّة , مَأْنَة 
* xusul مِرْفَق
* xusuus ذِكْر
* xun شَرّ , سُوء , فَساد
* xunbo رَغْوَة , زَبَد
* xundhur زَحِير
'''Kh “kha’ xaraf”''' خ
* [[khamro]] شَرَاب مُسْكِر , خَمْرَة

'''D “da’ xaraf”''' '''د'''
* [[da']] عُمْر
* [[daacad]] صَرَاحَة
* daaq مَرْعًى 
* [[daaqad “dariishad”]] شُبَّاك , نافِذَة
* daal تَعَب , لُغُوب
* daandaansasho إِغْضاب 
* [[daanyeer]] قِرْد
* daah سِجَافَة 
* daawasho مُشَاهَدَة 
* daaweeye “dabiib iyo [[dhaqtar]]” طَبِيب , مُدَاوٍ , مُطَبِّب
* daaweyn طِبّ
* [[daawo]] دَوَاء , عَقَّار , عِلَاج
* [[insaykolobeediya]] دائِرَةُ مَعَارِف , مَوْسُوعَة
* [[dabaal]] سِبَاحَة
* [[dabbaaldeg]] اِحْتِفَال
* [[dabagaalle]] سِنْجاب
* [[dabaq]] دَوْر , طابَق , طَبَقَة
* [[dabaqallooc]] عَقْرَب
* [[dabayl]] رِيح , نَسِيم , هَبُوب , هَوَاء
* [[dabbaal]] “nacas iyo doqon” أَحْمَق , غَبِيّ , مُغَفَّل
* [[dad]] أُنَاس
* dacwad دَعْوَى , قَضِيَّة
* dacaayad دِعَايَة
* [[dagaal]] حَرْب
* [[dagaal-sokeeye]] حَرْبٌ أهْلِيَّه
* [[Dagoodi]] “qabiil” قَبِيلَة
* [[dalqo]] غَلْصَمَة , لَهَاة
* [[dameer]] حِمَار
* daraaja “baaskiil” دَرَّاجَة 
* dardaaran وَصِيَّة
* [[dareen]] شُعُور
* daris جَار
* [[daruur]] سَحَابَة 
* [[dalxiis]] سِيَاحَة
* [[daldalid]] شَنْق 
* dalool جَوْف
* [[dahab]] ذَهَب , صُفْر , عَسْجَد , نُضَار , نَضِير
* [[dawaco]] “dacawo” أَبُو الحُصَيْن , ثَعْلَب , هَيْطَل
* [[dayax]] قَمَر
* [[dayr]] خَرِيف
* dayactir إِصْلاح , تَرْمِيم
* daal لُغُوب , تَعَب
* [[degmo]] مَنْطِقَه
* [[dekad]] بَنْدَر , ثَغْر , مَرْسًى , مَرْفَأ , مِيناء
* dembi إِثْم , ذَنْب , خَطِيئَة , سيئة 
* deris “jaar” جَار
* [[derbi]] “gidaar” جِدَار , حائِط
* degdeg سُرْعَة , عُجَالَة
* deebaaji ضَمَان
* [[deegaan]] بِيئَة
* [[dibad]] خارِج
* [[dibi]] ذَكَر الْبَقَر , ثَوْر 
* [[Dir]] “qabiil” قَبِيلَة
* [[digir]] فُول , باقِلاء , جَرْجَر
* [[digniin]] إِنْذار , تَحْذِير , تَنْبِيه
* diidid رَفْض , إِباء
* diirad إِبْرَةُ المَلَّاحِينَ
* diirran دافئ 
* [[diif]] “duuf” بَلْغَم , نُخَامَة
* [[diidiin]] سُلَحْفاة
* [[diin]] دِين 
* diinlaawe “calmaani” علْمانِيَّة
* diiwaangelin تَدْوِين
* dil اِغْتِيَال , قَتْل
* dillaal دَلَّال , سمسار
* [[diyaarad]] طائِرَة , طَيَّارَة
* diyaar جاهِز 
* doob عازِب 
* doorasho اِخْتِيَار , اِنْتِخاب
* dood مُجَادَلَة , مُنَاظَرَة , مُنَاقَشَة
* [[dooro]] “digaagad” دَجَاجَة 
* [[dooli]] فَأْر , فار
* [[doofaar]] خِنْزِير
* [[doon]] سَفِينَة
* [[dowlad]] دَوْلَة
* doqon “nacas iyo dabbaal” غَبِيّ , أَحْمَق , مُغَفَّل
* dubasho قَلْوُ الطَّعَام , قَلْي 
* [[Duduble]] “qabiil” قَبِيلَة
* durba “durbadiiba” قَدْ
* [[duco]] دُعَاء 
* [[dugsi]] “malcamad” كُتَّاب 
* [[dugsi-hoose]] ابْتِدَائِيَّة مَدْرَسَةٌ
* [[dugsi-dhexe]] مُتَوَسِّطة مَدْرَسَةٌ 
* [[dugsi-sare]] مَدْرَسَةٌ ثانَوِيَّه
* duq شَيْخ
* dulsaar الرِّبَا
* [[dumar]] نِسَاء 
* [[dun]] خَيْط
* [[duhur]] ظُهْر
* duubis لَفّ 
* duuf “diif” بَلْغَم , نُخَامَة
* duug “dhar” مُسْتَعْمَل
* [[duullaan]] غَزْو 
'''R “ra’ xaraf'''” ر
* raaxo راحَة 
* raad أثَر أقْدام
* raadin تَفْتِيش 
* rabsho إِزْعاج 
* raacid مُصَاحَبَة
* ra’iisal wasaare رَئيس وُزَراء
* rajo يَتِيمُ الأمّ , أَمَل , رَجَاء
* rati بعير , جَمَل
* rasuul “dhambaalside” رَسُول
* raqay شَجَرَة التَّمْر هِنْدِيّ
* raqiis رَخِيص 
* rah ضِفْدع
* rayid مَدَنِيّ
* reeb “naxwe” سكون
* reer أُسْرَة
* ri’ ماعِزَة , عَنْزَة 
* rinji دِهَان 
* riyo حُلْم , رؤيا
* rogrogmad “naxwe” صرف
* roob غَيْث , قَطْر , مَطَر , نَوْء
* rooti “furin” خُبْز , خَبِيز , عَيْش
* ruxid اِهْتِزاز
'''S “sa’ xaraf”''' س
* saadaalin تَوَقُّع 
* saacad ساعَة , آلَةٌ يُعْرَفُ بِها الوَقْتُ , سِتُّونَ دَقِيقَة
* saaka الصَبَاح هذا
* Saalax “nebi n.k.” صالح
* saami سَهْمٌ مالِيّ , حِرْز , قَسْم , نَصِيب
* sab “Allabari” مَأْدُبَة , وَلِيمة
* sabab سَبَب 
* sabti “maalin” السَّبْت
* sabool فَقِير , مِسْكِين 
* sabuurad سَبُّورَة
* saxan صَحْن
* sadar سَطْر 
* sadaqo حَسَنَة , زَكَاة , صَدَقَة
* sarbeeb تَلْطيف الكَلام
* sac بَقَرَة 
* sacab ( راحَة ( اليَد , تَصْفيق إسْتِحْساني
* saf صَف
* sakiin مُوسًى , أَدَاةٌ لِلْحِلاقَة
* salaad “tukasho” صَلاة 
* salaan تَحِيَّة , تَصَافُح , سَلَام
* saldhig مَحَطَّة
* saliid زَيْت
* saliilyo رَعْدَة , رِعْدَة
* sambab رِئَة *samayn فِعْل
* san أَنْف 
* sanam صَنَمٌ
* sanad عام , سَنَة , حَوْل
* saxaro بِرَاز , حدث , خُرْء , خِرَاء , غائِط , فَرْث
* saxaabi صَحابِيٌّ
* saxaabiyad صَحابِيَّةٌ
* saxaabi la kulmay تابِعيٌّ
* sar مَبْنَى
* sarkaal مَسْئُول , ضابِطٌ
* sarreeye-gaas لِواء: رُتْبَه عَسْكَرِيَّه
* sarreeye-guuto عَمِيد 
* sariir سَرِير 
* sanboor حَسَّاسِيَّة 
* sanduuq صُنْدُوق 
* sahan اِسْتِكْشاف 
* sawir صُورَة
* saaxiib صاحِب , رَفِيق , صَدِيق
* seeddi زوج الأخت 
* seef سَيْف 
* sixid تَصْحِيح 
* sixiix إِمْضاء , تَوْقِيع
* sida مِثْل , كَ
* sida badan غالِبًا : فِي الغالِب
* sidee كَيْفَ
* sida kale عَلى العَكس
* sir سِرّ 
* sirdoon إِدَارَةُ مُخَابَرَات , وكَالَةُ مُخَابَرَات
* sigsaan “iskaalsho, sharabaado” لِباسُ قَدَم , جَوْرَب 
* siyaasad سِيَاسَة 
* siibid (قُبَّعَةً إلخ , حِذَاءً ,نَزَعَ ( ثَوْبًا 
* siigaysi اِسْتِمْناء , العادَةُ السِّرِّيَّة
* siil مَهْبِل 
* silsilad سلسلة
* sodog أَبُو الزَّوْج أو الزَّوْجَة , حَمْو 
* sodoh أمُّ الزَّوْجِ أو الزَّوْجَة , حَمَاة 
* socdaal رِحْلَة , سَفَر
* socod سَعْي , مَشْي
* sonkor سُكَّر
* soojeedin اِقْتِراح
* soosaarid إِنْتاج 
* soogalooti “koyto” مُهَاجِر
* Soomaali صومالي
* soon صَوْم , صِيَام
* soohdin حَدّ
* subax صَبَاح , صُبْح , صَبِيحَة
* subag زُبْد , زُبْدَة
* surwaal سِرْوَال
* summad وَسْم , عَلامَة
* sun سُمّ 
* suuxdin إِغْماء , غَشْي
* suuraggal مُمْكِن , مُحْتَمَل
* suurad ( سُورَةٌ ( منَ القُرْآنِ الكَرِيم 
* suugaan أَدَب
* suuq سُوق
* suul إِبْهام
* suun حِزام
'''Sh “sha’ xaraf”''' ش
* shaabbad خَتْم
* Shaanshi “qabiil” قَبِيلَة
* shaati قَمِيص
* shaarib مَا يَنْبُت عَلَى الشَّفَة الْعُلْيَا مِن الشَّعْر , شارِب 
* shabeel نَمِر , نِمْر
* sharci شَرِيعَة
* sharax شَرْح 
* sharmuuto عاهِرَة
* shaqal حَرَكَة 
* shaqo شُغْل , عَمَل
* shaki رَيْب , شَكّ
* shaqaale عَامِل , مُوَظَّف
* shalay أَمْس , البارِحَة
* shansho ظُنْبُوب , قَصَبَةُ السَّاق
* shanqar كُلُّ ما يُسْمَع , صَوْت 
* shanlo مُشْط , مِشْط , مِمْشَط
* shahwo مَنِيّ 
* shahiid شَهِيد
* sheegid حِكَايَة 
* sheegto “naxwe” iyo war خبر
* sheeko رِوَايَة
* sheekh شَيْخ 
* Sheekhaal “qabiil” قَبِيلَة
* shidaal وَقُود 
* shir مُؤْتَمَر 
* shirqool مُؤَامَرَة
* shirkad شَرِكَة 
* shil حادِث , حادِثَة 
* shimbir طائرٌ
* shinni نَحْلَة
* shisheeye “ajnabi” أَجْنَبِيّ
* shiidan طَحِين , مَطْحُون
* shiir رائِحَةٌ كَرِيهَة , زَخَمَة 
* shiilan مَقْلُوّ , مَقْلِيّ
* shuban إِسْهال
* shukaansasho تَحَبُّب , تَغَزُّل
* shuun “bisqin” عانَة 
'''Dh “dha’ xaraf”''' ط
* dhabar ظَهْر
* dhaban خَدّ 
* dhaajin تَمَثُّل 
* dhaar قَسَم , يَمِين 
* dhaawac جُرْح
* dhabxanag حَنَك
* dhaxal تَرِكَة , مِيراث 
* dhagax حَجَرٌ
* dhar ثَوْب 
* dharbaaxo ضَرْبةٌ بِالكَفّ , صَفْعَة 
* dhareer لُعَابٌ سائِل , رُوَال 
* dhaqan ثَقَافَة
* dhaqsasho تَعْجِيل
* dhaqniin تَغْسِيل
* dhalaal لَمَعان , بَرِيق 
* dhallaan مَوْلُود , وَلِيد
* dhalanteed سَراب
* dhalasho مِيلاد
* dhaleeco إِدَانَة , اِستِنْكار , نَقْد
* dhal وِلَادَة
* dhallinyaro شَبَاب 
* dhalo قارُورَة , زُجَاجَة
* dhammaad خِتَام , نِهَايَة
* dhanaan حَرْوَة , عُفُوصة , مَرَارَة
* dhawaaq هُتَاف 
* dheddig مُؤَنَّث 
* dhego شَنْف , قُرْط
* dheer طويلٌ 
* dheeraad مَزِيد
* dheel عَبَث , تَسْلِيَة , مُزَاحَة
* dheg عُضْوُ السَّمْع , أُذُن 
* dhegoole أَصَمّ , أَطْرَش
* dhibaato مُشْكِلَة
* dhibic قَطْر
* dhidid عَرَق
* dhir نَبَات 
* dhisid بِنَاء
* dhicid وُقُوع , سُقُوط
* dhicis إِلْقاءُ الأُمِّ لِوَلَدِهَا قَبْلَ الاكْتِمال , إِجْهاض , خِدَاج
* dhillaysi دَعَارَة , دِعَارَة
* dhimbil شَرَارَة , شَرَرَة
* dhigid كِتَابَة 
* dhiibid إِعْطاء
* dhiirri جُرْأَة
* dhiirrin تَشْجِيع
* dhiig دَم
* dhiiqo طِين , طِينَة
* dhir نَباتٌ
* dhow عِنْدَ , لَدُن , لَدَى , مُقْتَرِب
* dhowr وِقَايَة , بِضْع , بِضْعَة
* dhoobo وَحَل , وَحْل
* dhoofid سَفَر
* dhoolla caddee اِبْتِسَام , اِبْتِسَامَة , بَسْمَة
* dhuxul فَحْم
* dhudhun زَنْد , ساعِد
* dhul أرضُ
* Dhulbahante “qabiil” قَبِيلَة
* dhulgariir زِلْزال
* dhuumasho اِخْتِبَاء , اِسْتِتَار
* dhunkasho “shumin” بَوْسَة , قُبْلَة , لَثْمَة
* dhuun حَلْق , حُلْقُوم
'''C “ca “xaraf”''' '''ع'''
* [[caato]] نَحِيل 
* [[caado]] حَيْض , عادَة 
* [[caafimaad]] صِحَّة
* caagganaan اِمْتِناعٌ عن بَعْضِ المَآكِل , إِمْساك 
* caalam “[[adduun]]” دُنْيا , عالَم
* [[caano]] لَبَنٌ , حَلِيب 
* caawa الليلَه, هذه الليْلَه
* caay شَتْمٌ , سب 
* cabaad صُرَاخ
* [[cabitaan]] شَرَاب
* [[cabsi]] خَوْف
* [[cad]] أَبْيَض
* [[cag]] قَدَم
* [[cagaar]] أَخْضَر
* [[cajalad]] شَرِيط
* [[casho]] عَشَاء , يَوْم
* [[caqli]] عَقْل
* [[cilmaani]] “diinlaawe” عِلْماني
* caleemasaar تتويج , تَكْلِيل
* [[calool]] بَطْنٌ
* [[cambaruud]] إجَّاص , إِنْجاص , كُمَّثْرَى
* [[candhuuf]] بُزَاق , بصاق
* [[canab]] عِنَب , كَرْم , كَرْمَة
* [[carrab]] لِسانٌ
* [[carab]] “dad” عَرَب 
* [[carabi]] “fusxada” afka Qur’aanka العَرَبِيَّة
* [[cariish]] كُوخ
* [[canshuur]] ضَرِيبَة
* [[carmal]] أَرْمَلَة , مُطَلَّقَة , ثَيِّب 
* [[carruur]] ذُرِّيَّة 
* casaan “[[guduud]]” أَحْمَر
* [[casir]] بَعْدَ الظُهْر
* [[cashar]] دَرْس 
* [[cayayaan]] حَشَرات , دُوَيْبَّة
* [[caymis]] تَأْمِين , ضَمَان
* ceejin خَنْق
* [[ceel]] بِئْرٌ 
* [[ceebeyn]] تَعْيِير , عَيْب
* [[ceeryaamo]] ضَبَاب
* [[cibaado]] عِبَادَة
* ciddi '[[Cinjo]]' ظُفْر 
* cid قَبِيلَة
* [[cirbad]] إِبْرَة , مِخْيَط , حُقْنَة
* [[cirfiid]] عِفْريت
* ciriiri ضَيِّق
* cimaamad عِمَامَة
* [[ciid]] تُرَاب
* [[ciidan]] جُنْد , جَيْش , عَسْكَر 
* ciil غَضَب , غَيْظ
* Ciise “nebi n.n.k.h. iyo qabiil” نَبِيّ , قَبِيلَة
* [[cir]] سماء 
* [[cirrid]] لِثَة 
* [[cirro]] شَيْب 
* [[cilmi]] عِلْم
* cimilo جَوّ 
* [[cinwaan]] عُنْوَان
* [[ciyaar]] لُعْبَةٌ , رِيَاضَة , لَهْو 
* [[cod]] صوتٌ
* col عَدُوّ , خَصْم 
* [[cudur]] داءٌ
* curri قِطّ , هِرّ , بَسّ 
* curis إِنْشاء
* [[curiye]] عُنْصُر
* [[cusbo]] مِلْح
* cusub جَدِيد
* culus ثَقيل
* [[cuncun]] حَكَّة
* [[cunto]] طَعامٌ 
'''G “ga’ xaraf” ''' '''غ'''
* gaabsi “sino” زِنَى , زِناء 
* [[gaadiid]] نَقْل
* gaar خاصّ 
* [[Gaarisa]] “magaalo” مَدِينَة
* gaagaal “[[shigshig]]” تَلَعْثُم , لَجْلَجَة
* gaajo جُوع
* gaajeysan جائِع
* gaarniin بلوغ 
* [[gaas]] فِرْقَة 
* gaashaandhig دِفاع
* [[gaashaanle]] رائِد
* [[gaashaanle sare]] عَقيد 
* [[gaal]] كافر
* [[Gaaljecel]] “qabiil” قَبِيلَة
* [[Gaalkacyo]] “magaalo” مَدِينَة
* [[gabar]] بِنْت , فَتَاة 
* [[gabay]] قَصِيد , قَصِيدَة , مَنْظُومَة
* gabbasho تَجَنُّب 
* [[gabyaa]] شاعر
* [[gadaal]] خَلْف , وَرَاءَ
* [[gacaliye]] عَزِيز , حَبِيب
* [[gacaliso]] حَبِيبَة
* [[gacan]] يَد
* [[gacankudhiigle]] قاتِل
* garac “wacal” نُغُولَة 
* [[galbeed]] غَرْب
* [[galley]] ذُرَةٌ شامِيَّة
* [[gallayr]] عُقَاب , نَسْر
* galmo جِمَاع , وَطْء
* [[ganacsi]] تِجَارَة
* [[ganaax]] غَرامَه 
* [[gantaal]] صارُوخ
* Gadabuursi “qabiil” قَبِيلَة
* [[ga]]r لِحْيَة , ذَقَن
* [[Garbahaarey]] “magaalo” مَدِينَة
* gardarro إِيذاء , ظُلْم 
* [[gargaar]] إِغَاثَة , مُسَاعَدَة
* garaad “qabiil” فَهْم , شَيْخ
* garaacid ضَرْب , طَرْق , دَقّ , قَرْع
* [[garab]] كَتْف , مَنْكِب
* garasho فَهْم
* [[Garre]] “qabiil” قَبِيلَة
* garsoor عَدَالَة
* [[garyaqaan]] مُحَامٍ , قاضٍ
* gariir اِرْتِجاف , زِلْزال 
* garoob مُطَلَّقَة , ثَيِّب 
* [[gashaanti]] آنِسَة 
* [[geri]] زَرَافَة
* gef خَطَأ , غَلَط
* [[geed]] شجرٌ
* [[geeddi]] اِنْتِقال 
* geeri مَوْت , وَفَاة 
* [[gees]] زاوِيَة , قَرْن
* [[geesi]] شُجَاع 
* [[geel]] بعير , جَمَل
* [[geenyo]] فَرَس
* go’aan عَزِيمَة , قَرَار , قَضَاء
* [[gobol]] إِقْليمٌ
* [[gobannimo]] اِسْتِقْلالِيَّة
* god “naxwe” جُحْر , سَرَب , وَجَار , ضمة
* go’doon اِنْعِزال , اِنْفِراد
* [[gorgor]] عُقَاب
* [[goronyo]] زَفُوف , نَعَام , نَعَامَة
* gogoldhig تَقْدِيم
* gole مَجْلِس
* gowricid “qalid” ذَبْح , نَحْر
* [[goob]] مَكَان , مَوْضِع 
* goobjoog “[[marqaati]]” شاهِد
* goor وَقْت , زَمَن
* [[gooryaan]] دُودَة , دُوَيْبَّةٌ مُسْتَطِيلَة
* [[gows]] ناجِذ , ضِرْس
* goosasho اِنْسِلاخ , اِنْشِقاق
* go’is اِنْسِلاخ , اِنْشِقاق , اِنْعِزال , *gu’ رَبِيع
* gubid حَرْق
* gudcur ظَلام 
* [[gudniin]] خِتَان
* gudo داخِل
* [[guddoomiye]] مُدِير 
* [[guduud]] “casaan” أَحْمَر 
* [[gugac]] صَوْتُ الرَّعْد
* [[gurey]] أيْسَر 
* [[guri]] بَيْت , دار , مَنْزِل
* gus ذَكَر , قَضِيب
* [[gumeysi]] اِسْتِعْمار
* gunno مُكَافَأَة
* [[guuto]] سَرِيَّة , لِوَاء
* guud عامّ
* guud ahaan عُمُومًا
* [[guur]] “aqal-gal” تَزَوُّج , نِكَاح
* [[guumeys]] أُمُّ قُوَيْق , بُوم , بُومَة
'''F “fa’ xaraf”''' ف
* fadhiisasho جُلُوس , قُعُود
* [[fal “naxwe”]] فِعْل 
* fallaar شُعَاع
* fale “naxwe” فاعِل 
* [[falkaab]] “naxwe” ظَرْف
* [[faash]] فَأْس
* [[faafreeb]] رَقَابَة
* faaqid فَحْص 
* faallo تَعْلِيق
* faan تَفَاخُر 
* [[far]] إِصْبَع , خَطّ , كِتَابَة
* faraanti “fargashi” ( خاتَمُ ( الإِصْبَع 
* [[faras]] حِصَان , فَرَس 
* farxad سُرُور , فَرْحَة
* [[fargashi]] ( خاتَمُ ( الإِصْبَع
* farmaajo “jiis iyo Jubna” جُبْنَة 
* [[farmashiye]] “farmasii” صَيْدَليَّة 
* fatah إِغْراق 
* fakad “baxsasho” فِرَار , هُرُوب
* [[faa’iido]] فائِدَة
* feker فِكْرَة
* [[feer]] جانِحة , ضِلْع 
* feertan مُلاكَمَة 
* [[firinjeer “tallaajad”]] بَرَّاد , ثَلَّاجَة , مَثْلَجَة
* fil سِنّ , عُمْر
* fin بَثْرَة , حَطَاطَة
* [[fiid]] مَسَاء
* [[fiidmeer]] خُفَّاش , وَطْواط
* [[fiiro gaar]] مُلاحَظَة 
* fog بَعِيد
* foox لُبَان
* foorno فُرْن
* foori صُفَار , صَفِير
* fool وَجْه
* foolxun قَبِيح
* futo اِسْت , شَرَج , شَرْج
* fudud خَفيف, غَيْر ثَقيل
* [[fure]] مِفْتاح
* furriin تَطْلِيق , furis اِفْتِتاح
* [[fulay]] جَبَان 

'''Q “qa’ xaraf”''' '''ق'''
* qaab شَكْل , صِيغَة 
* qaaxo (سُلّ ( مَرَض يُصِيب الرِّئَة 
* qaaddi قاضٍ
* qaadasho أَخْذ 
* qaaddo “macalgad” مِلْعَقَة
* qaar جُزْء , قِسْم
* qaamuus قامُوس , مُعْجَم 
* qaali غَيْرُ رَخِيص , غالٍ
* qaanso-roobaad قَوْسُ قُزَح
* qaangaar بالِغ , راشِد , رَشِيد , مُحْتَلِم , مُدْرِك
* qaawanaan عُرْي 
* qaayo قِيمَة , أَهَمِّيَّة
* qabiil قبيلةٌ
* qabow بُرُود , بُرُودَة
* qajaar خِيَار , قِثَّاء
* qado غَدَاء
* qaraabo أَقْرِباء 
* qashin قُمَامَة , زُبَالَة
* qafaal خَطْف 
* qalad غَلَطٌ
* qallal صَرْع
* qalalaase شَغَب
* qallayl جَفَاف
* qalcad قَلْعَةٌ
* qalfoof هَيْكَلٌ عَظْمِيّ
* qalid ذَبْح , نَحْر
* qalin قَلَم 
* qalliin جِرَاحَة
* qamadi قَمْح
* qanjir غُدَّة
* qandaraas عَهْد
* qandhicil بَيْضَةُ القَمْل , صُؤَابَة 
* qandho حُمَّة , حُمَّى
* qaniin عَضَّة , لَدْغ , لَسْع
* qarsoon مُخْتَبِئ
* qaraar مُرّ , قَرَار 
* qarax اِنْفِجار
* qaran أُمَّةٌ
* qarraqmid غَرَق 
* qare “xabxab” بَطيخة
* qasaare خَسَارَة 
* qashin زُبَالَة , قُمَامَة 
* qalbijab تَثْبِيط , تَثْبِيط اَلْهِمَّة
* qalinjebin تَخَرُّج
* qanjaruufo قَرْص 
* qayb قِسْم , جُزْء 
* qaylo صَيْحَة 
* qeexid تَعْرِيف
* qiil تَبْرِير 
* qirasho إِقْرار , اِعْتِراف
* qish غِشّ 
* qiime سِعْر , قِيمَة , ثَمَن 
* qiyaas تَقْدِير , قِيَاس
* qodax شَوْكَه
* qodniin حَفْر
* qodob مَقَال , أداةالتَّعْريف
* qoraal كِتَابَة , نَصّ 
* qore كاتِب , مُؤَلِّف
* qori خَشَب , بُنْدُقِيَّة 
* qorid تَسْجِيل , تَدْوِين
* qosol ضَحْكَة , ضِحْكَة
* qof شَخْص
* qol حُجْرَة , غُرْفَة 
* qoyaan بَلَل 
* qoob ka ciyaar رَقْص , رَقْصَة
* qoor جِيد , رَقَبَة , عُنُق 
* qooro بَيْضَة , خُصْيَة
* qoolley حَمَامَة 
* qubeys اِسْتِحْمام , اِغْتِسال 
* qurbe غُرْبَة 
* quraac طَعَامُ الصَّبَاح , فَطُور 
* [[Qur'aan]] القُرْآنُ الكَرِيم
* quraanjo نَمْلَة
* qurxin تَزْيِين , تَجْمِيل
* qufac سُعَال , سُعْلَة
* qumman مُسْتَقِيم
* qumbe جَوْزَةُ الهِنْد
* qun لَوْزَةُ الحَلْق
* quusasho إِحْباط , قُنُوط , يَأْس
* quus غَطْسَة , غَوْص
'''K “ka’ xaraf”''' '''ك''' 
* ka اِبْتِدَاءً مِنْ , عَنْ , مِنْ
* kabajaa “ayax” جَرَاد , جَرَادَة
* kabaxsan “naxwe” مستثنى
* kajan أُفْكُوهَة , ضُحْكَة , مَزْحَة , نُكْتَة , نَوَادِر
* kalxan تَرْقُوَة
* kaadi بَوْل
* kaadimmacaan داءُ البَوْلِ السُّكَّرِيّ , مَرَضُ السُّكَّر
* kaas تِلْكَ , ذا , ذاكَ , ذَلكَ , ذَلِكُم
* karis إِمْكان , اِسْتِطَاعَة , اِقْتِدار , طَبْخ , طَهْو
* karin غَلْي , غَلَيان
* kas قَصْد
* kacaan ثَوْرَة
* kaftan مُزَاحَة 
* kalgacayl عِشْق , مَحَبَّة
* kalasaarid “naxwe” تمييز
* kalkaaliso “kalkaaliye” مُمَرِّض , مُمَرِّضَة
* kalsooni ثِقَة 
* kam خَطَأ 
* kan هذا
* kaneeco بعوضة , نامُوس
* kaniisad كَنِيسَة
* kaniini حَبَّةُ دَوَاء , قُرْصٌ طِبِّيّ
* kawaan مَجْزَر 
* kedis بَغْتَة , فَجْأَة , مُفَاجَأَة , مُسَابَقَة
* keli مُفْرَد 
* kibilli خُفَّاش , وَطْواط
* kirli إِبْرِيق
* kiro “ijaar” إِيجار 
* Kismaayo “magaalo” مَدِينَة
* kicid نُهُوض , قِيَام
* kilkil باطِنُ الْمَنْكِب وَالْجَنَاح , إِبْط 
* kelli كُلْيَة
* kintir بَظْر
* kor جَسَد , جِسْم , عَلَى , فَوْق
* kordhin زِيَادَة , إِكْثار , نَمَاء
* kordhaw “naxwe” فتحة
* koronto كَهْرَباء
* kooban مُخْتَصَر , مُوجَز
* koox طائفَةٌ , جماعةٌ 
* [[koofur]] جَنُوب
* koowaad أَوَّل 
* ku في , عَلَى , عِنْدَ
* kubbad كُرَة
* kursi كُرْسِيّ 
* kufsi اِغْتِصَاب
* kufniin سُقُوط
* kulayl حَرَارَة , دِفْء
* kun “tiro” أَلْف
* kuuley Cali banjar “xiddigdhul” قُبَاع , قُبَع , قُنْفُذ
* khalad غَلَط
* khamiirin تَخْمِير
* khamiis “maalin” خَمِيس
* khasab إِجْباريّ
* khiyaano خِيَانَة
'''L “la’ xaraf”''' ل
* la مَعَ
* laab صَدْر
* laad رَفْسَة , رَكْلَة
* Laas-caanood “magaalo” مَدِينَة
* laaluush رَشْوَة , رُشْوَة , رِشْوَة
* lab “jinsi” مُذَكَّر
* labalaab مُضَاعَف , ضِعْف
* labo “tiro iyo koox” اِثْنان , اِثْنَتَانِ , مُثَنَّى 
* labo-wijiile “munaafaq” مُنَافِق
* lablabbo اِشْمِئْزاز , غثيان 
* lacag عُمْلَة , مال , نُقُود
* laga yaabo رُبَّ , رُبَّمَا , عَلَّ , قَدْ , لَعَلَّ 
* laf عَظْم , عَظْمَة
* lafdhabar عَمُودٌ فِقْرِيّ , سِيساء 
* lafale ظَرْف
* lahjad “afguri” لَهْجَة
* lahaansho تَمَلُّك
* la’aan عَدَم
* leeb سَهْم
* leexad تَحَوُّل 
* leef لَحْس , لَعْق
* Leelkase “qabiil” قَبِيلَة
* libaax أَسَد , حَيْدَر , لَيْث , غَضَنْفَر 
* libaax-badeed قِرْش 
* liqid اِبْتِلاع 
* Liibaan نَجَاح , اِسْم
* lo’ بَقَرَة
* lug رجْل
* Luqmaan “magac” اِسْم
* lulmo نُعَاس , وَسَن
'''M “ma’ xaraf”''' م
* ma ( أَ ( هَمْزَةُ الاسْتِفْهام 
* maaddo مادة (علمية)
* maalin يومٌ
* maammul إِدَارَة
* maandooriye مُخَدِّر 
* maalin يَوْم , نَهَار
* maanta اليَوْم
* maahmaah مَثَل 
* macalin مُدَرِّس , مُعَلِّم 
* macmiil “rukun” زَبُون , عَمِيل
* Majeerteen “qabiil” قَبِيلَة
* majuujin ضَغْط , عَصْر
* Maxamed “nebiga n.n.k.” lagu mahadiyey مُحَمَّد 
* madaar “gegida diyaaradaha” مَطَار 
* madax رأسٌ 
* madax-xanuun صُدَاع , وَجَعُ الرَّأْس
* madaxweyne رَيِّس 
* madaddaalo تَسْلِيَة 
* madbacad آلَةُ طَبْع , مِطْبَعَة 
* madow أَسْوَد , زِنْجِيّ
* marxalad مَرْحَلَة
* maran فارِغ 
* macdan مَعْدِن
* machad مَعْهَد
* macalin مُدَرِّس , مُعَلِّم 
* macaan حُلْو , لَذِيذ
* macangag عَنِيد 
* macne مَعْنًى 
* marqaati شاهِد
* Marka “magaalo” مَدِينَة
* markii عِنْدَمَا
* Mareexaan “qabiil” قَبِيلَة
* magdhaw تَعْوِيض
* magaalo بَلْدَة , مَدِينَة 
* magaalo-madax “caasimad” عاصِمَة
* magaalo-yar بُلَيْدَةٌ 
* magac اسْمٌ
* magacaa? ما إسمك؟ 
* Magacaygu waa Saalax إسمي صالح
* magac uyaal ضَمِير
* magan أَمَان 
* maqal سَمْع
* maqan غائِب
* maqrib “qoraxdhac” مَغْرِب
* maktabad “laybareeri” دارُ الكُتُب , مَكْتَبَة
* malaaig مَلَائِكَة , مَلَاك , مَلَك
* malaay “kaluun” سَمَكَةٌ
* malab عَسَل
* malax ''maal'' قَيْح
* malo ظَنّ
* Maxamed “nabiga n.n.k.” محمدٌ 
* maxkamad مَحْكَمَة
* maroodi فِيل
* Mandheera “magaalo” مَدِينَة
* marti زائِر , ضَيْف
* Mareykan أَمْرِيكِيّ , أَمِيركِيّ
* markab باخِرَة , سَفِينَة , مَرْكَب
* marwo سَيِّدة
* mas أَفْعَى , ثُعْبان , حَيَّة 
* masayr “hinaas” غَيْرَة , غِيرَة
* masjid مَسْجِد
* masjid-jaamic جامِع
* maskax جُزْءٌ منَ الرَّأْسِ به المُخُّ والمُخَيْخ , دِمَاغ 
* maslaxad مَصْلَحَة
* matxaf دارُ الآثار , مَتْحَف
* mantag “hunqaaco” قَيْء
* mawsuuca ensaykolobeedhya دائِرَةُ مَعَارِف , مَوْسُوعَة
* mahad شُكْر
* mahadsanid 
عبد الرزاق

شُكْر
* mahadnaq شُكْران 
* maya لا
* meere كَوْكَبَة 
* meeqa ( كَمْ ( لِلاسْتِفْهام 
* meel مَكَان 
* meeleeye حَرْف جَر
* middi “toorrey iyo billaawe” مُدْيَة , خِنْجَر , سِكِّين
* midab لَوْن
* midig أَيْمَن , يُمْنَى , يَمِين 
* midow اِتِّحاد 
* mici ناب , أَحَدُ الأَسْنان
* miis مائِدَة 
* miinshaar مِنْشار
* miro ثَمَرَةَ , فاكِهَة
* misig وَرِك , وِرْك
* minbar مِنْبَر
* mindhicir “xubno-aqoon” ( مِعًى ( تشريح 
* miyi “baadiye” رِيف
* mooddo تَقْدِير , حُسْبان , ظَنّ
* moos “muus” مَوْز , مَوْزَة
* mooto “dhugdhugley” دَرَّاجَةٌ نارِيَّة
* muxaadaro مُحَاضَرَة
* muddo مُدَّة 
* mudane سَيِّد
* mudaaharaad مُظَاهَرَة
* muraayad مِرآه
* murgucasho اِلْتِواءُ المَفْصِل
* murugo حُزْن 
* Murule “qabiil” قَبِيلَة
* Murusade “qabiil” قَبِيلَة
* musbaar مِسْمار
* mustashriq “oryantaliste” مُسْتَشْرِق
* musqul “suuli” مِرْحاض , حَمَّام 
* mushaar راتِب
* mishaari عَصيدَه
* mugdi ظَلام 
* Muqdisho “Xamar” مقديشو 
* muujin إِظْهار
'''N “na’ xaraf”''' ن
* naafo مُعَوَّق 
* naag اِمْرَأَة , زَوْجَة 
* naaneys لَقَب
* naar “cadaab iyo dab” نار
* naas ثَدْي
* nabadgelyo أَمْن , إلى اللقاء
* nabar جُرْح 
* naxariis رَحْمَة , رَأْفَة 
* naxash تابوت, نَعْش
* naxdin خَوْف , رُعْب 
* naxwe نَحْو , ( قَوَاعِدُ ( اللُّغَة *nasasho إسْتِراحَه
* nacayb بُغْض , كَرَاهِيَة , مَقْت
* naf حَيَاة , رُوح , ذاتِيّ 
* naftihure شَهِيد
* nal مِصْباح 
* nebi نَبِيّ
* neef رَبْو , نَفَس
* nibiri حُوت , نُون
* nidaam نِظام
* nin رجلٌ
* niyadjab تَثْبِيط , تَثْبِيط اَلْهِمَّة
* noqosho رُجُوع
* nolol حَيَاة
* nooli أُجْرَة السَّفَر
* nussaace اِسْتِراحَة 
* nuugid رِضَاعَة 
'''W “wa’ xaraf”''' و
* waaberi فَجْر 
* waajib واجِب , فَرْض
* waardiye حارِس
* waalan مَجْنُون
* waano مَوْعِظَة , عِبْرَة 
* waayo زَمَن
* waaya-arag تَجْرِبَة , خِبْرَة
* wabar “ugaas iyo garaad” شَيْخ
* wax شيءٌ
* waxbarasho تَعْلِيم
* wax-ku-ool مُفِيد , نافِع
* waqti وَقْت
* waddo شارِع , طَرِيق
* wadaad رِجالُ الدِّين
* wadne “qalbi” فُؤَاد , قَلْب
* wadatashi شُورَى
* Wajeer “magaalo” مَدِينَة
* walbahaar “welwel” قَلَق
* war أَخْبار , نَبَأ 
* waraabe “dhurwaa” أمُّ عامِر , أمُّ قَشْعَم , ضَبْع
* waraabin رَيّ , سِقَايَة , سَقْي
* waraf آلَةٌ لِقَذْفِ الحِجَارَة , مِقْلاع 
* waran رُمْح
* warbixin بَيَان , تَصْرِيح , تَقْرِير
* Warsangeli “qabiil” قَبِيلَة
* warshad مَصْنَع , وَرْشَة
* wargeys جَرِيدَة , صَحِيفَة 
* warfaafin إِذَاعَة 
* warqad وَرَق , رِسَالَة
* wareer دُوَار , دَوْخَة
* wariye صِحَافِيّ , صَحَفِيّ , صُحُفِيّ
* walaal أَخ , شَقِيق , أُخْت , شَقِيقَة
* wasiir وَزِير
* wanaag خَيْر
* wahsi كَسَل 
* webi نَهْرٌ
* weji وَجْه
* weris تَقْرِير 
* wecel ”garac” إبْنُ سِفاح, إبْنُ زِنى
* weli مع ذلِك , أَبَد , لا يزال
* weer جُمْلَة
* wehel رَفِيق 
* weyddiin اِسْتِفْهام , سُؤَال
* weyl وَلَدُ البَقَرَة , عِجْل 
* weyn عَظِيم , كَبِير
* weyso وُضُوء
* weerar هُجُوم 
* weel إِنَاء , ماعُون
* wiifow أرجوحَه
* wiil صَبِيّ , وَلَد , فَتًى
* wiyil كَرْكَدَّن , هِرْمِيس , وَحِيدُ القَرْن
* woqooyi شَمَال



'''H “ha’ xaraf”''' 
* haa أَجَلْ , إِي , بَلَى , نَعَمْ
* haatif “telefoon” هاتِف
* hab نِظَام
* habaar لَعْنَة 
* Habargidir “qabiil” قَبِيلَة
* habaryar “[[aayo]]” خالَة
* habboon مُلَائِم , مُنَاسِب
* habeen لَيْل
* hadal كَلَام
* hadda فِي الوَقْتِ الحاضِر
* haddii إذا
* har ظِلّ 
* harraad “oon” ظَمَأ , عَطَش
* haramcad فَهْد
* Hargeysa “magaalo” مَدِينَة
* hase ahaatee لَكِنْ , لَكِنَّ 
* waa hagaag حَسَنًا
* hakad شَوْلَة , فارِزَة , فاصِلَة
* hal “kow” واحِد
* halbowle شِرْيان
* halxiraale لُغْز
* halka هُنَا , هَهُنَا
* halkee أَيْنَ
* halyeey بَطَل
* hamaansad ثُؤَبَاء 
* hanbalyo تَهْنِئَة , مُبَارَكَة , مَبْرُوك
* hanjabaad تَهْدِيد
* hawl شُغْل , عَمَل
* hawo هَوَاء , جَوّ
* hebel فُلانٌ
* helitaan اِكْتِشاف 
* heer مَنْزِلَة 
* hees أُغْنِيَّة , أُنْشُودَة
* heshiis اِتِّفاقِيَّة , عَهْد
* hibo هِبَة
* hidde تُرَاث
* hir “mowjad” مَوْجَة
* higgaad هِجَاء 
* hiwaayad هِوَايَة
* hiillo مُنَاصَرَة , مُوَالَاة
* hillaac بَرْق
* hilmaan نِسْيان
* hilow اِشْتِيَاق
* hindhiso عُطَاس , عَطْس , عَطْسَة
* hodan ثَرِيّ , غَنِيّ
* hor مُقَدَّمُ الشَّيْء , واجِهَة 
* horseed رائِد
* hore قَبْل
* horey سَلَف , فِيمَا مَضَى
* hordhac تَقْدِيم
* hoggaamiye زَعِيم 
* hoos ضِدُّ فَوْق , تَحْت 
* hoosdhow “naxwe” كسرة
* hoog مُصِيبة , وَيْلَة
* hooyo أُمّ , والِدَة
* hubaal ثُبُوت 
* hufnaan طَهَارَة 
* hunguri حُلْقُوم
* hurdo نَوْم
* Huud “nebi n.k.” هود


'''Y ”ya’ xaraf”''' ي
* yaab تَعَجُّب , اِسْتِغْراب , دَهْشَة
* yaanbo مِعْزَقَة
* yaanyuur ”bisad iyo mukulaal” قِطّ , قِطَّة , هِرّ , هِرَّة
* yaahuu و عليك
* yar 		 صغيرٌ 
* yaxaas تِمْساح
* yeerid دَعْوَة 
* yeeris إِمْلاء
* yeele مُبْتدأ الجُمْلَه, المُسْنَد إليْهِ
* yeel عَمَل , فِعْل
* yeeyda ذِئْب 
* yididdiilo اِنْتِظار , تَوَقُّع
* yool مَرْمًى , هَدَف
* yunbad اِنْغِماس , غَطْسَة , غَوْص
'''A ”a’ xaraf”''' أ 
* aa آ
* [[aabbe]] أَب , بابا , والِد
* [[aakhiro]] الآجِلَة , الآخِرَة
* aalaa كَثِيرًا
* Aadan ”aabihii dadka” أَبُو البَشَر , آدَم
* aargudasho ثَأْر , اِنْتِقَام
* aasaasi أَسَاسِيّ
* Aasiyo ”xaaskii Fircoon” آسية 
* aammus سُكُوت , صَمْت 
* aayatiin مُسْتَقْبَل , قَدَر 
* abaar جَفَاف , مَجَاعَة 
* Abaasguul ”qabiil” قَبِيلَة
* abaalmari ثَوَاب , جَزَاء
* [[abaayo]]”walaasha” أُخْت , شَقِيقَة 
* [[Abgaal]] ”qabiil” قَبِيلَة
* [[aboowe]] ''walaal” أَخ , شَقِيق *adag صَعْب 
* adeeg خِدْمَه
* aragti بَصَر 
* [[aroor]] فَجْر , فَلَق
* abuur بَذْرَة 
* [[abti]] خال
* abtiris عِلْم الأنْساب
* [[abwaan]] حَكِيم , عالِم
* [[axad]] يوم الأحَد
* akhris قِرَاءَة 
* addin جارحَة , طَرَف , عُضْو
* [[adeer]] عَمّ
* [[adiga]] أَنْتَ , أَنتِ
* [[addoon]] عَبْد
* [[adduun]] دُنْيا , عالَم , كَوْن , مَلَكُوت
* [[arbaco]] الأَرْبعاء
[[af]] ”luqad” فَم , لُغَةٌ
* afduubid اِخْتِطَاف , خَطْف
* [[afar]] أربعَةٌ
* [[afguri]] ”lahjad” لَهْجَة
* aflaggaaddo إِهَانَة , شَتْم
* af-yaqaan لُغَوِيّ
* afeef عُذْر
* afuuf نَفْخَة
* agagaar ناحِيَةٌ 
* [[agoon]] يَتِيم
* [[Ajuuraan]] ”qabiil” قَبِيلَة
* [[aqal]] ”[[guri]]” بَيْت , دار , مَنْزِل
* [[aqoon]] عِلْم
* [[aqoonisweydaarsi]] نَدْوَة
* [[aqoonyahan]] عالِم
* [[arji]] طَلَب , اِسْتِئْمارَة , اِسْتِمَارَة
* [[arday]] تِلْمِيذ , طالِب
* [[arag]] بَصَر , نَظَر
* [[argagax]] إِرْعاب , إِرْهاب
* arin			 أمْرٌ 
* [[aroor]] فَجْر , فَلَق
* asal أَصْل
* [[asluub]] أَدِيب
* asaag نَظِير 
* [[albaab]] باب 
* alif ba’ “alifbeeto” أَبْجَدِيَّة , أَلِفْباء
* amakaag اِسْتِعْجاب , اِسْتِغْراب , اِنْدِهاش
* ammaan ثَناء , مَدْح 
* amaahin “deymin” اِسْتِدَانَة , اِسْتِعارَة , اِقْتِراض , تَسْلِيف
* anfac فائِدَة , نَفْع
* anqaw كاحِل 
* [[aniga]] أَنَا
* [[annaga]] نَحْنُ
* awoowe ''[[abkow]]'' أَبُو الأَبِ أو الأُمّ , جَدّ 
* [[ayax]] “kabajaa” جَرَادَة , جَرَاد 
* [[aayad]] مُعْجِزَة , آيَة
* ayeeyo ''[[Abooto]]'' أمُّ الأَبِ أو الأمّ , جَدَّة 
* [[eber]] صِفْر
* edeb أَدَب , تأدب , تَهْذِيب
* [[eray]] كَلِمَة , لَفْظ , لَفْظَة 
* [[eraybixin]] اِصْطِلاح , مُصْطَلَح
* [[engeg]] جَفَاف
* ee وَ
* [[Eebbe]] اللَّه
* eex تَحَيُّز , حَبْوَة , مُمَالَأَة
* [[eeddo]] عَمَّة 
* eedayn اِتِّهام , تُهْمَة
* eegid نَظْرَة 
* [[eey]] كَلْب
'''I “i’ xaraf”''' إ
* [[ijaar]] إِجَارَة , أُجْرَة , إِيجار
* idil تَامّ , جامِع
* [[idinka]] “dheddig iyo lab” أَنْتُمْ , أَنْتُمَا , أَنْتُنَّ
* [[ido]] خَرُوف , شَاة , ضَأْن 
* ismaandhaaf اِخْتِصَام , اِخْتِلاف , تَبَايُن
* [[Isniin]] الإِثْنَيْن
* [[iftiin]] ضَوْء , ضِيَاء , نُور
* ifafaale ظاهِرَة
* [[Il]] عَيْنٌ
* ilaalo “shurdi iyo booliis” شُرْطِيّ
* Ilaah إِلَاه , إِله
* [[ilmo]] طِفْل
* ilig سِنّ
* imaansho مَجِيء , وُصُول
* [[imtixaan]] اِمْتِحان
* immisa '' meeqa'' كَمْ 
* in مَا
* [[ina]] اِبْن 
* [[injir]] قَمْلَة
* [[indhoshareer]] نِقَاب 
* [[indhoole]] أَعْمَى , ضَرِير , كَفِيف 
* iniin حَبَّة 
* [[isbitaal]] مُسْتَشْفًى
* istaahila مُسْتَأْهِل , مُسْتَحِقّ
* [[Isaaq]] “qabiil” قَبيلَه
* [[isaga]] هُوَ
* isdil انتِحار
* isgaarsiin وَسائِل الأتِّصال
* istaagid نَهْض , قِيام
* isla markii “isla markiiba” سِرْعانَ ما , سُرْعان 
* islahel و عليك
* [[iyada]] هِيَ
* [[iyaga]] “labo” هُما 
* [[iyo]] وَ
* [[iidheh]] إِعْلان
* [[iimaan]] إِيمان
* [[oday]] شَيْخ , عَجُوز
* [[orgi]] ماعِز , عَنْز
* [[orod]] رَكْض , عَدْو
* ogaansho اِنْتِباه , مَعْرِفَة
* [[Ogaadeen]] “qabiil” قَبِيلَة
* oggolaansho إِجَازَة , إِذْن , رُخْصَة 
* [[ogeysiis]] إِشْهار , إِعْلام , إِعْلان , إِنْباء
* [[olol]] لَهَب
* [[olole]] حَمْلَة
* [[onkod]] رَعْد
* [[oo]] مَا , وَ
* ooga-aqoon تَشْرِيح
* oohin بُكَاء 
'''U ”u’ xaraf”''' أُْ
* u لِأَجْل , لِ
* [[ubax]] زَهْرَة
* [[ubad]] ذُرِّيَّة
* [[Ujeejeen]] ”qabiil” قَبِيلَة 
* ujeeddo غَرَض , قَصْد
* [[udgoon]] طِيب , عِطْر 
* [[uskag]] وَسَخ
* ugaarsi اِصْطِياد , صَيْد
* ugaas ”qabiil” شَيْخ
* ugax بَيْضَة , بَيْض
* uf أُفّ
* [[ukun]] بَيْضَة , بَيْض
* [[ur]] رائِحَة
* ururin تَجْمِيع
* [[ul]] عَصًا 
* [[uur]] حَبَل , حَمْل
* [[uurjiif]] حَمِيل , حَمْل , جَنِين
* [[uumi]] بُخَار
* [[uun]] خَلْق


'''الحمد لله الذي بنعمته تتم الصالحات'''				

Waxaa mahad iska leh Eebbe kaa soo galaddiisu ku dhamaadaan wanaagyaalku

                        http://www.freewebs.com/ina-warfaa/index.htm

[[Category:Qaamuus]]