Difference between revisions 1173303 and 1180093 on sqwiki

Për dallim nga kuptimi i punës në jetën e përditshme, në [[fizikë]] '''puna mekanike''' është të zotëruarit e ndonjë force në njëfarë distance. Forca e cila vepron në [[Trupi|trupa]] ndërron [[Shpejtësia|shpejtësinë]] apo bën kompensimin e forcave të tjera të cila veprojnë përkundër lëvizjes. Duke lëvizur trupin nëpër rrafshin e pjerrët zotërohet forca e fërkimit, rëndimi [[Tokë|tokësor]] dhe eventualisht [[Nxitimi|nxitohet]] i trupit.

== Forca F ==
Shembulli më i thjeshtë është lëvizja drejtvizore e trupit gjatë veprimit të forcës konstante, e cila vepron në drejtimin e lëvizjes së trupit. Atëherë puna është e barabartë me prodhimin e forcës <math>F\,</math> dhe distancës së kaluar <math>s\,</math>:

:<math>A = F\, s .</math>

Në qoftë se forca konstante <math>F\,</math> nuk vepron në trupin në drejtim të rrugës <math>s\,</math>, apo nën një kënd <math>\alpha\,</math> ndaj rrugës, atëherë vetëm komponentja e forcës në drejtim të rrugës <math>F\,_s</math> kryen punë:

:<math>A = F\,_s \cdot s </math>

Puna është madhësi skalare e cila mund të jetë pozitive apo negative. Kur është <math>0 < \alpha < \frac{\pi}{2}</math>, puna është pozitive, për <math>\alpha = \frac{\pi}{2}</math> puna është zero, kurse për <math>\frac{\pi}{2} < \alpha < \pi</math> puna është negative. 

Te lëvizjet e njëtrajtshme rrethore forca është gjithnjë normale ndaj rrugës dhe nuk kryen kurrfarë pune. Meqenëse kahu i forcës së fërkimit është i kundërt me kahun e lëvizjes, puna e forcave të fërkimit është negative. Gjatë rënies së trupave forca e rëndimit ka kahun e lëvizjes dhe puna është pozitive. Njësia për punë fitohet nga formula e përkufizimit: ajo është xhauli (J) e barabartë me prodhimin e njësisë së forcës 1 N dhe të njësisë së rrugës 1 m, përkatësisht:

:<math>
1J = 1N \cdot m = 1kg \frac{m^2}{s^2}.
</math>

[[Kategoria:Mekanikë]]
[[Kategoria:Fizikë]]

[[af:Arbeid]]
[[am:ስራ]]
[[an:Treballo mecanico]]
[[ar:شغل (فيزياء)]]
[[ast:Trabayu (física)]]
[[az:Mexaniki iş]]
[[be:Механічная работа]]
[[be-x-old:Мэханічная праца]]
[[bg:Механична работа (физика)]]
[[bs:Rad (fizika)]]
[[ca:Treball mecànic(física)]]
[[ckb:کار (فیزیک)]]
[[cs:Práce (fyzika)]]
[[csb:Robòta (fizyka)]]
[[da:Arbejde (fysik)]]
[[de:Arbeit (Physik)]]
[[el:Έργο (φυσική)]]
[[en:Work (physics)]]
[[eo:Laboro (fiziko)]]
[[es:Trabajo (física)]]
[[et:Mehaaniline töö]]
[[fa:کار (فیزیک)]]
[[fi:Työ (fysiikka)]]
[[fr:Travail d'une force]]
[[gl:Traballo (física)]]
[[he:עבודה (פיזיקה)]]
[[hr:Rad (fizika)]]
[[ht:Travay (fizik)]]
[[hu:Mechanikai munka]]
[[id:Usaha mekanik]]
[[it:Lavoro (fisica)]]
[[ja:仕事 (物理学)]]
[[kk:Механикалық жұмыс]]
[[ko:일 (물리)]]
[[la:Labor (physica)]]
[[lt:Mechaninis darbas]]
[[lv:Darbs (fizika)]]
[[mk:Работа (физика)]]
[[ml:പ്രവൃത്തി]]
[[mn:Aжил (физик)]]
[[ms:Kerja (fizik)]]
[[new:वेलै (सन् १९९८या संकिपा)]]
[[nl:Arbeid (natuurkunde)]]
[[nn:Arbeid i fysikk]]
[[no:Arbeid (fysikk)]]
[[pl:Praca (fizyka)]]
[[pt:Trabalho (física)]]
[[qu:Ruray]]
[[ro:Lucru mecanic]]
[[ru:Механическая работа]]
[[sh:Rad (fizika)]]
[[simple:Mechanical work]]
[[sk:Mechanická práca]]
[[sl:Delo (fizika)]]
[[sn:Basa]]
[[sr:Механички рад]]
[[su:Usaha mékanik]]
[[sv:Mekaniskt arbete]]
[[ta:வேலை (இயற்பியல்)]]
[[th:งาน (ฟิสิกส์)]]
[[tr:İş (fizik)]]
[[uk:Робота (фізика)]]
[[vi:Công cơ học]]
[[wo:Liggéey (jëmm)]]
[[yi:מעכאנישע ארבעט]]
[[zh:功]]
[[zh-classical:功]]
[[zh-yue:功]]