Revision 1207703 of "Danimarka" on sqwiki

{{ShtetPrototip
| EMRIISHTETIT           = Kongeriget Danmark
| EMRI NË SHQIP          = Mbretëria e Danimarkës
| EMRIRASADHANORE        = Danimarkës
| SKEDA_FLAMURI          = Flag of Denmark.svg
| SKEDA_EMBLEMA          = National Coat of arms of Denmark.svg
| SKEDA_EMBLEMA_MADHESIA = 90px
| SKEDA_HARTA            = Denmark in Europe.svg
| SKEDA_HARTA_GJERESI    = 250x250px
| MOTO_KOMBETARE         = Guds hjælp, Folkets kærlighed, Danmarks styrke
| HIMNI_KOMBETARE        = Der er et yndigt land
| HIMNI_KOMBETARE_KENGA  = .ogg
| KRYEQYTETI             = [[Kopenhaga]]
| KRYEQYTETI_LOCACIONI   = 
| QYTETI ME I MADH       = [[Kopenhaga]]
| GJUHAZYRTARE           = [[Gjuha daneze|danishtja]]
| QEVERIA                = 
| KRYEMINISTRI           = Kryeministri
| KRYETARI               = Mbretëresha
| EMRIIKRYEMINISTRIT     = Helle Thorning-Schmidt
| EMRIIKRYETARIT         = Margrethe II
| DITAEPAVARESISE        = 
| SIPERFAQJA             = 43,094
| SIPERFAQJA_VENDI       = 130
| SIPERFAQJA_UJE         = 1.6 %
| KUFIA                  =  km
| ZEE                    =  km²
| POPULLSIA              = 5 397 640
| POPULLSIA_E_VITIT      = 2004
| POPULLSIA_VENDI        = 104
| POPULLSIA_DENDESIA     = 125
| BPV                    = 
| BPV_E_VITIT            = 
| BPV_PER_BANORE         = 
| IZHN                   = 
| IZHN_I_VITIT           = 
| IZHN_VENDI             = Der er et yndigt land
| VALUTA                 = [[Krona daneze]]
| ZONA_KOHORE            = [[UTC+1]]
| ZONA_KOHORE_NE_VERE    = [[UTC+2]]
| CCTLD                  = [[.dk]]
| SHENJE_DALLUESE        = 
| KODI_TELEFONIK         = 45
| PREFIKSI_RADIOFONIK    = 
| KODI_ISO               = 
| ANETAR E               = >
| ANETAR                 = 
}}
'''Mbretëria daneze''' ([[Gjuha daneze|danisht]]: Kongeriget Danmark) është një shtet në [[Evropa veriore|pjesën veriore]] të [[Evropë]]s. Kjo mbretëri Skandinave ka një sipërfaqe prej rreth 43.000 km², çereku i kësaj sipërfaqe ndodhet në 406 ishujt të shpërndarë. Ishulli më i madh është Zeland (dan.: Sjælland; rreth 7,000 km²), pastaj vijnë Jutland (dan.: Jylland; 4,685 km²) dhe Fyn (dan.: Fyn; 3,000 km²) e kështu me radhë. Për shkak të ishujve të shumtë dhe relievit të ulët, ky vend i vogël ka një vijë bregdetare prej afro 7.314 km. Vendi i rrafshët që mezi arrin lartësi prej 171 metrave mbi nivelin e detit dhe është i rrethuar nga [[Deti i Veriut]] dhe [[Deti Baltik]] dhe në jug të saj  kufizohet me [[Gjermania|Gjermaninë]].

Përpos vendit mëmë të përshkruar më lartë, si pjesë e Mbretërisë Daneze është vendet me autonomi të gjerë [[Groenlanda]] dhe [[Ishujt Faroe]] të cilat janë anëtare të [[NATO]]-s por jo edhe anëtare të [[Bashkimi Evropian|Bashkimit Evropian]].

== Historia ==
{{Kryesor|Historia e Danimarkës}}
Burimet e themelimit të këtij shteti bazohen në legjenda, ndërsa burime shkencore mund të merren ato pas ndarjes, daljes në dritë të [[Norvegjia|Norvegjisë]] dhe Danimarkës, që supozohet të ketë qenë si përgjigje ndaj marrëveshjes (së parisë së pjesës në të cilën sot gjendet Norvegjia) me [[Suedi]]në në vitin [[1814]]. Më [[5 qershor]] [[1849]], Danimarka deklarohet si [[monarki konstitucionale]]. Pika interesante në historinë e Danimarkës merren luftërat në Gjermaninë veriore për një rajon me popullsi të përzier. Pas një humbje të thellë që kishin pësuar danezët në luftën e dytë për rajonin verior të Gjermanisë kundër [[Prusi]]së, ata kanë ndjekur një rrugë neutrale edhe pas [[Lufta e Parë Botërore|Luftës së Parë Botërore]] deri tek pushtimi gjerman në [[Lufta e Dytë Botërore|Luftën e Dytë Botërore]]. Pas fitores së [[Aleanca|aleatëve]], Danimarka merr pjesë në themelimin e Aleancës Veri Atlantike (NATO) dhe në vitin [[1973]] ajo i bashkëngjitet [[Komuniteti Ekonomik Evropian|Komunitetit Ekonomik Evropian]], që më vonë u bë i njohur si Bashkimi Evropian ([[Bashkimi Evropian|BE]]).

== Politika ==
{{Kryesor|Sistemi shtetëror në Danimarkë}}

== Njësitë administrative ==
{{Kryesor|Njësitë administrative të Danimarkës}}
Danimarka ndahet në 13 [[Njësitë administrative|njësi administrative]] të quajtura "amt" (org.:Amt, njëjës:amt) dhe më 1 janar të vitit 2006-të ka pasur 270 [[komuna]]. Tre komuna kanë privilegjet e njësisë më të lartë "amt". Këto janë: [[Copenhagen]]i, [[Frederiksberg]]u dhe [[Bornholm]]i. Me reformën e re, do të krijohen 5 [[Regjioni|regjione]] dhe numri i komunave do të zvogëlohet në 98. Njësitë e reja do të marrin kompetencat e ish-njësive. Pjesa më e madhe e njësive të ardhshme duhen të kenë së paku 20,000 banorë. Reforma do të hyjë në fuqi më [[1 janar]] [[2007]].
[[Skeda:DenmarkNumbered.png|right|300px|Kufizimet e njësive administrative]]
# [[Københavns Kommune]]
# [[Frederiksberg Kommune]]
# [[Københavns Amt]]
# [[Frederiksborg Amt]]
# [[Roskilde Amt]]
# [[Vestsjællands Amt]]
# [[Storstrøms Amt]]
# [[Fyns Amt]]
# [[Sønderjyllands Amt]]
# [[Ribe Amt]]
# [[Vejle Amt]]
# [[Ringkjøbing Amt]]
# [[Viborg Amt]]
# [[Nordjyllands Amt]]
# [[Århus Amt]]
# [[Bornholms Regionskommune]]

== Gjeografia ==
{{Kryesor|Gjeografia e Danimarkës}}
Sipërfaqja e përgjithshme e Danimarkës është 42,394 km<sup>2</sup>, shtrihet rreth koordinatave gjeografike 56 00 '''V''', 10 00 '''L''' dhe 43,094 km<sup>2</sup> të kësaj sipërfaqeje janë tokë ndërsa 700 km<sup>2</sup> ujë. Vija bregdetare e Danimarkës është 7,314 km e gjatë.

Klima e Danimarkës është kontinentale e ndryshueshme me verë të freskët deri në të ftohtë dhe dimër të ftohtë e të vranët me erë.

Relievi i Danimarkës është terren kryesisht i rrafshët dhe në brendi të vendit vijojnë kodrat. Pika më e ulët nën nivelin e detit gjendet në Lammefjord (-7m) dhe ajo më e larta në lartësi mbidetare 173 metra në vendin e quajtur Yding Skovhoej.

== Ekonomia ==
{{Kryesor|Ekonomia e Danimarkës}}

== Demografia ==
{{Kryesor|Demografia e Danimarkës}}
[[Skeda:Denmark-demography.png|thumb|300px|right|Lëvizjas e popullsisë]]
Në Danimarkë jetojnë 5.2 milion banorë. Me 122 banorë për km2, është afro 10 herë më e dendur se Norvegjia.Popullsia homogjene , me që 97% të popullsisë e përbëjnë danezët. Me 85% të popullsisë urbane i ngjan Suedisë.

== Kultura ==
{{Kryesor|Kultura e Danimarkës}}

* Telekomunikacioni
* Transporti

Investime shumë të medha janë bërë në dekadat e fundit në ndërtimin e lidhjeve rrugore dhe hekurrudhore midis  qyteteve [[Kopenhagen]] dhe  [[Malmö]], në Suedi (ura e Øresund ), dhe midis qyteteve  [[Zealand]] dhe [[Funen]].

Operatori më i madh  i hekurrudhave është [[Danske Statsbaner]] ([[sq.]]: Hekurrudhat shtetërore Daneze) për pasagjerët dhe Railion për ngarkesat. Kopenhagen ka një sistem  të vogël metroje.

Linja ajrore kombëtare e Danimarkës bashkë me [[Norvegjia|Norvegjinë]] dhe [[Suedia|Suedinë]] është [[Scandinavian Airlines System]] (SAS) dhe aeroporti i danimarkës  është aeroporti më  i madh i vendit.

* Ushtria
* Pushime

== Lidhje të jashtme ==
<!-- Lidhje me projektet tjera -->
{{Commonskat|Denmark|{{PAGENAME}}}}
{{Commonsart|Denmark|{{PAGENAME}}}}

<!--Lidhje me faqet zyrtare të shtetit-->
* Qeveria	:[http://www.denmark.dk/ www.denmark.dk]
* Mbretëresha	: 
* Parlamenti	:
* Ministria	:
----
<!--Lidhje tjera-->
* [http://www.mediatico.com/en/newspapers/europe/denmark Danish Newspapers](gazete)
* [http://grundlov.thepusher.dk/index.english.php Information on the Danish constitution](info)
* [http://earthobservatory.nasa.gov/Newsroom/NewImages/images.php3?img_id=14785 Satellite image of Denmark] (foto)
* [http://www.bo-k.dk/dk/ Old Denmark in Cyberspace - Information about Denmark and the Danes](info)
* [http://www.world-gazetteer.com/s/p_dk.htm List of Danish cities] (gazete)
* [http://www.amnestyusa.org/countries/denmark/index.do Human rights reports] (humanitare)
* [http://www.milhist.dk/index_uk.htm Danish military history](militare)
* [http://www.kms.dk/C1256C62002F8C6B/ Online charts and maps by the Danish survey authority](harta)

{{Gjeo-cung}}
{{VendeEvropa}}{{BE}}

[[Kategoria:Danimarkë|*]]
[[Kategoria:Shtete në Evropë]]

{{Link FA|af}}
{{Link FA|be-x-old}}
{{Link FA|vi}}

[[ace:Denmark]]
[[af:Denemarke]]
[[als:Dänemark]]
[[am:ዴንማርክ]]
[[an:Dinamarca]]
[[ang:Denemearc]]
[[ar:الدنمارك]]
[[arc:ܕܐܢܡܐܪܩ]]
[[arz:دنمارك]]
[[ast:Dinamarca]]
[[az:Danimarka]]
[[bar:Dänemark]]
[[bat-smg:Danėjė]]
[[bcl:Denmark]]
[[be:Данія]]
[[be-x-old:Данія]]
[[bg:Дания]]
[[bi:Denmark]]
[[bn:ডেনমার্ক]]
[[bo:དན་མྲག]]
[[bpy:ডেনমার্ক]]
[[br:Danmark]]
[[bs:Danska]]
[[ca:Dinamarca]]
[[cdo:Dăng-măk]]
[[ce:Дани]]
[[ceb:Denmark]]
[[chr:ᏕᏂᎹᎩ]]
[[ckb:دانمارک]]
[[co:Danimarca]]
[[crh:Danimarka]]
[[cs:Dánsko]]
[[csb:Dëńskô]]
[[cu:Данїꙗ]]
[[cv:Дани]]
[[cy:Denmarc]]
[[da:Danmark]]
[[de:Dänemark]]
[[diq:Danimarka]]
[[dsb:Dańska]]
[[dv:ޑެންމާކު]]
[[dz:ཌེན་མཱཀ་]]
[[ee:Denmark]]
[[el:Δανία]]
[[en:Denmark]]
[[eo:Danio]]
[[es:Dinamarca]]
[[et:Taani]]
[[eu:Danimarka]]
[[ext:Dinamarca]]
[[fa:دانمارک]]
[[fi:Tanska]]
[[fiu-vro:Taani]]
[[fo:Danmark]]
[[fr:Danemark]]
[[frp:Danemârc]]
[[frr:Dånmark]]
[[fur:Danimarcje]]
[[fy:Denemark]]
[[ga:An Danmhairg]]
[[gag:Daniya]]
[[gan:丹麥]]
[[gd:An Danmhairg]]
[[gl:Dinamarca - Danmark]]
[[gn:Ndinamayka]]
[[got:𐌳𐌰𐌽𐌹𐌼𐌰𐍂𐌺𐌰]]
[[gv:Yn Danvarg]]
[[hak:Tan-ma̍k]]
[[haw:Kenemaka]]
[[he:דנמרק]]
[[hi:डेनमार्क]]
[[hif:Denmark]]
[[hr:Danska]]
[[hsb:Danska]]
[[ht:Danmak]]
[[hu:Dánia]]
[[hy:Դանիա]]
[[ia:Danmark]]
[[id:Denmark]]
[[ie:Dania]]
[[ilo:Dinamarka]]
[[io:Dania]]
[[is:Danmörk]]
[[it:Danimarca]]
[[ja:デンマーク]]
[[jbo:danmark]]
[[jv:Denmark]]
[[ka:დანია]]
[[kaa:Daniya]]
[[kbd:Даниэ]]
[[kg:Danemark]]
[[ki:Denmark]]
[[kk:Дания]]
[[kl:Danmarki]]
[[kn:ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್‌]]
[[ko:덴마크]]
[[koi:Данмарк]]
[[krc:Дания]]
[[ksh:Dänemark]]
[[ku:Danîmarka]]
[[kv:Дания]]
[[kw:Danmark]]
[[ky:Дания]]
[[la:Dania]]
[[lad:Danimarka]]
[[lb:Dänemark]]
[[lg:Denimaaka]]
[[li:Denemarke]]
[[lij:Danemarca]]
[[lmo:Danimarca]]
[[ln:Danemark]]
[[lt:Danija]]
[[ltg:Daneja]]
[[lv:Dānija]]
[[mdf:Данмастор]]
[[mg:Danmarka]]
[[mhr:Даний]]
[[mi:Tenemāka]]
[[mk:Данска]]
[[ml:ഡെന്മാർക്ക്]]
[[mn:Дани]]
[[mr:डेन्मार्क]]
[[ms:Denmark]]
[[mt:Danimarka]]
[[my:ဒိန်းမတ်နိုင်ငံ]]
[[na:Denemark]]
[[nah:Dinamarca]]
[[nap:Danemarca]]
[[nds:Däänmark]]
[[nds-nl:Denmaark]]
[[ne:डेनमार्क]]
[[nl:Denemarken]]
[[nn:Danmark]]
[[no:Danmark]]
[[nov:Dania]]
[[nrm:Dannemar]]
[[nv:Déinish Dineʼé Bikéyah]]
[[oc:Danemarc]]
[[or:ଡେନମାର୍କ]]
[[os:Дани]]
[[pam:Denmark]]
[[pap:Dinamarka]]
[[pdc:Denemarrick]]
[[pih:Denmark]]
[[pl:Dania]]
[[pms:Danimarca]]
[[pnb:ڈنمارک]]
[[pnt:Δανία]]
[[ps:ډېنمارک]]
[[pt:Dinamarca]]
[[qu:Dansuyu]]
[[rm:Danemarc]]
[[rmy:Danemarka]]
[[rn:Danemarke]]
[[ro:Danemarca]]
[[roa-rup:Danimarca]]
[[roa-tara:Danemarche]]
[[ru:Дания]]
[[rue:Даньско]]
[[rw:Danimarike]]
[[sa:डेनमार्क]]
[[sah:Дания]]
[[sc:Danimarca]]
[[scn:Danimarca]]
[[sco:Denmark]]
[[se:Dánmárku]]
[[sh:Danska]]
[[si:ඩෙන්මාර්කය]]
[[simple:Denmark]]
[[sk:Dánsko]]
[[sl:Danska]]
[[so:Denmark]]
[[sr:Данска]]
[[ss:IDenimakhi]]
[[st:Denmark]]
[[stq:Deenemäärk]]
[[su:Dénmark]]
[[sv:Danmark]]
[[sw:Denmark]]
[[szl:Dańijo]]
[[ta:டென்மார்க்]]
[[te:డెన్మార్క్]]
[[tet:Dinamarka]]
[[tg:Дания]]
[[th:ประเทศเดนมาร์ก]]
[[tk:Daniýa]]
[[tl:Dinamarka]]
[[tpi:Denmak]]
[[tr:Danimarka]]
[[tt:Дания]]
[[udm:Дания]]
[[ug:دانىيە]]
[[uk:Данія]]
[[ur:ڈنمارک]]
[[uz:Daniya]]
[[vec:Danimarca]]
[[vep:Danii]]
[[vi:Đan Mạch]]
[[vls:Denemarkn]]
[[vo:Danän]]
[[war:Dinamarka]]
[[wo:Danmaark]]
[[wuu:丹麦]]
[[xal:Данскгин Нутг]]
[[xmf:დანია]]
[[yi:דענמארק]]
[[yo:Dẹ́nmárkì]]
[[zea:Denemarken]]
[[zh:丹麦]]
[[zh-classical:丹麥]]
[[zh-min-nan:Tan-kok]]
[[zh-yue:丹麥]]
[[zu:IDenimaki]]