Difference between revisions 24345795 and 24779680 on srwiki

'''Pomeni Srba na antičkim itinerarima''' javljaju se vrlo rano, još u delima nekih od poznatijih [[Картографија|kartografa]] iz perioda [[1. век|1.]] do [[4. век|4. vek]]<nowiki/>a, što se ne uklapa sa najranijim pomenom [[Срби|Srba]] na [[Балканско полуострво|Balkanskom poluostrvu]] i njihovom navodnom doseljavanju na prostore oko [[Дунав|Dunava]] u [[6. век|6. vek]]<nowiki/>u.<ref name="Ozimić" /> Naime [[Антика|antički]] kartografi su nas u svojim radovima ostavljajući podatke o rasprostiranju Srba širom kako [[Балканско полуострво|Balkanskog poluostrva]], tako i drugih prostora, doveli u nedoumicu o ispravnosti stava o poznatom naseljavanju Srba, koje se možda odigrako mnogo vekova pre 6. veka.<ref name="11.Ozimić" /><ref name="Ozimić11." />

== Opšta razmatranja ==
[[Римско царство|Rimska država]] ostavila je za novo, rađajućim civilizacijama čitav niz tekovina od tradicije, jezika, umetnosti, nauke, javne uprave i javnog reda… ''ali i ideju o poreklu i nastanku pojedinih država i naroda''.<ref name="Ozimić" />

Prema navodima [[Константин Јиречек|Konstantina Jirečeka]] — [[Етноним|etnonim]] [[Словени|Sloven]] sreće se na prostorima Balkanskog poluostrva tek u [[6. век|6. veku]],<ref name="Jireček" >K. Jireček, ''Istorija Srba, I- II, knj.I'', Beograd, 1952, pp. 37</ref> i naglašava za ime Sloven da: ''„to ime, za taj narod, nije bilo u upotrebi pre 6.veka. A do 6.veka pod tim imenom (Sloveni) kod suseda na zapadu i na jugu svuda je poznato.”<ref name="Jireček" />''  

Imajući ovo u vidu, istoričar [[Небојша Озимић|Nebojša Ozimić]], postavlja svojim kolegama ova pitanja, ''„Koga onda antički pisci, a sa njima i kartografi, identifikuju na prostoru Balkana? Koji su to narodi koje će generalno kasnije prozvati Slovenima? ”<ref name="Ozimić" >{{cite web|last=Ozimić|first=Nebojša |title = Najstariji pomeni Srba na Balkanskom poluostrvu |url=https://nebojsaozimic.wordpress.com/2018/06/25/n-ozimicnajstariji-pomeni-srba-na-antickim-kartama-balkanskog-poluostrva/ |publisher=Nebojša Ozimić - prezentacija i knjige Vord Pres |accessdate=04. 07. 2018}}</ref>''  

Jireček na ova pitanja daje delimično odgovor tvrdeći da su: ''„Sloveni ranije bili poznati kao Venedi, Vindi, Anti i Skiti”.<ref>K. Jireček, ''Istorija Srba, I- II, knj.I'', Beograd, 1952, pp. 37-38</ref> dok ih [[Плиније Старији|Plinije Stariji]] poistovećuje se Srbima. [[Клаудије Птолемеј|Klaudije Ptolomej]] pod Vendima podrazumeva Slovene, koje beleži uz obale [[Балтичко море|Baltičkog mora]]. Južnije od njih, Venda, živeli su''
[[Тацит|Tacitovi]] Litavci. Za [[Германи|Germane]] je uobičajeno da Slovene nazivaju Vendi, Vindi, a [[Херодот|Herodot]] Venete smatra
[[Илири|ilirskim]] plemenom.1 [[Полибије|Polibije]] piše: ''Oblast uz Adriju naselilo je drugo, veoma staro pleme. Zovu se
Veneti i po običajima i odeći malo se razlikuju od [[Келти|Kelta]], ali govore drugim jezikom.<ref>Т. Маретић ''Сдавени у давнини'' pp. 67</ref>''  

[[Mavro Orbini]] navodi da se ''„iz Skandinavije, oko [[1460. п. н. е.|1460. pre n. e.]], Sloveni iseljavaju i šire po beskrajnoj [[Сарматија|Sarmatiji]], pojavljujući se pod različitim imenima – [[Венеди (Словени)|Venedi]], Sloveni, Anti, Verli (Eruli), Alani (Masageti), Hiri, Skiri, Sirbi.”'' dok na Balkanskom poluostrvu među Slovene, u svom delu jasno identifikuje i isključivo kao Srbe, ubraja i Ilire, Tračane, Spore, Rosolane, Rašane.<ref>M. Orbini, Il reglo dell Sklavi, Pesara, 1609., pp. 139-140</ref> U istom delu Orbini identifikuje kao Srbe Enete, Tračane, Skite, Dardance, Vende, Ante i Spore.<ref>M. Orbini, ''Il reglo dell Sklavi, Pesara'', 1609., pp. 140</ref>

Starosedelačka teorija ili Dunavsko-panonska teorija se ne bavi poreklom srpskog imena, već poreklom Srba u antropološkom i genetskom smislu. Osnovu ove teorije čini ideja da su Srbi starosedeoci na Balkanskom poluostrvu, odnosno da su oni direktni naslednici [[Култура Лепенског Вира|kulture Lepenskog Vira]], pa potom [[Винчанска култура|Vinčanske kulture]] i drugih kultura dunavsko-panonske nizije, sve do današnjih dana. Takođe se tvrdi se da su Srbi tokom svoje istorije, u više navr(contracted; show full)
* ''Vendum (Vendum)'' na gornjoj Dravi 
* ''Serretes (Serretes)'' i ''Oserriates (Oserriates)'' na Savi.<ref name="Ozimić" /> 
Tomo Maretić povodom Plinijevih Veneta oko Visle kaže da je, ''sasvim sigurno da Plinijevi Venedi znače samo jedan ogranak slavenskog naroda.''<ref>T.Maretić, ''Slaveni u davnini'', Zagreb, 1889, 15</ref>
  

Pored lokalizacije Veneta oko Loare u Galiji, jasno je da o Venetima u Gornjem Jadranu – uključujući provinciju Venetia sa glavnim gradom Venecijom predstavlja srpsku naseobinu.<ref name="Ozimić" />  

[[Тацит|Tacit]] beleži u delu Germanija: ''ne znam pouzdano da li da Peukine, Venede, i Fine ubrojim u Germane ili Sarmate''.<ref>Tacit , ''Germanija'', pp. 46</ref><nowiki>}} Plinije je međutim, pored mesta Serbinos u </nowiki>[[Панонија|Panoniji]] dokumentovao slične toponime u [[Закавказје|Zakavkazju]] (Servii) kao i [[Месопотамија|Mesopotamiji]].<ref>Klaudije Ptolomej, ''Kosmografija'', V, 9</ref>

Plinije je ostavio i saznanje o postojanju srpskog grada na [[Крим|Krimu]] (Sarbacon) kao i o naselju Serberion – koje se nalazilo na ušću [[Дон|Dona]] u [[Азовско море|Azovsko more]].<ref>M. Jović, ''Srbi pre Srba'', Doroteus, Kraljevo , 2002., 166-167</ref>

Saznanja Plinija i Ptolomeja, mnogo godina kasnije korišćena su pri izradi Ortelijusove karte Panonije i Ilirika iz [[1590|1590.]]. godine.<ref name="Ozimić" />

== Pomponije Mela o geografskom položaju Srba ==
[[Датотека:Europa by Pomponiusz Mela 1st century.jpg|250px|мини|Prikaz Evrope na karti [[Pomponije Mela|Pomponija Mela]]]]
Jedan vek pre Aleksandrinca [[Клаудије Птолемеј|Klaudija Ptolomeja]], dragocene podatke o geografskom položaju Srba u prikavkaskom basenu ostavio je za sobom [[Pomponije Mela]], rimski geograf, koji je [[43|43.]]. godine n. e. napisao delo u tri knjige pod nazivom „Opis zemlje”.<ref name="Ozimić" /> U njemu postoje saznanja daleko starija od samog Mele, računajući i ona u kojima, na istočnom [[Црно море|crnomorskom]] primorju navode, pored ostalih plemena i pleme Serr, (koji se ovim imenom na mnogo mesta označavaju upravo Srbi). Pomponije Mela pominje i naselje Serbinos/ Servinos u Panoniji.<ref>M. Jović, ''Srbi pre Srba'' , Doroteus , Kraljevo , 2002., 166</ref>

Aleksandrinac [[Клаудије Птолемеј|Klaudije Ptolomej]] (koji je živeo sto godina posle [[Плиније Старији|Plinija Starijeg]]), u delu „Geografija”, na području Zakavkazja, ali i [[Подунавље|Podunavlja]], beleži Srbe kao: Serboji - Sirboji. navodeći da kod reke Ister (Dunav) postoji (u njegovo vreme) grad Serbinos (mogao bi biti današnja Gradiška u [[Посавина|Posavini]] ili mađarski [[Печуј|Pečuj]]). Prema ovom navodu, uz Srbe su živeli Orineje i Vale, na širem prostoru ''između Keraunijskog gorja i reke Ra''. U pitanju su Keraunijske gore u donjem delu Kavkaza, dakle ne Keraunijske gore podno Epira. Posle preseljenja Kolhiđana na taj
jugozapadni deo Balkana (moguće oko [[18. век п. н. е.|18. veka p. n. e]]), od kojih su potom nastali Iliri, sa Kavkaza
je prenet i ovaj oronim, pored brojnih dokumentovanih toponima.<ref>  М. Јовић ''Колхида - порекло - сеобе - рефлексије''. рад предат за штампу часопису ''Историјски записи''. Подгорица. 165</ref>

Svojevremeno je na Balkanu i Herodot određenu planinu (koja se može locirati kao današnja planina Balkan) nazvao Monte Serrorum. Nešto južnije Herodot navodi još jedan toponim (Tribalska ravnica),<ref>Herodot, ''Istorija'', IV, 49</ref> koji upućuje na Srbe koji su dugo vremena u različitim izvorima nazivani Tribalima. Brojni istraživači i proučavaoci Herodotovog dela jednoglasni su u zaključku da pojam Tribalska ravnica podrazumeva [[Podunavlje]] i [[Srem]].<ref>  M. Jović, Srbi pre Srba , Doroteus , Kraljevo , 2002., 153-154.</ref>

== Kartografski prikazi Klaudija Ptolomeja ==
[[Klaudije Ptolomej]] Aleksandrijski geograf, stvarajući svoju kartu sveta sredinom 2. veka, u njoj donosi brojne kartografske prikaze srpskih naseobina. Pri njenoj izradi Ptolomej se u velikoj meri oslanjao na kartografske podatke Marina iz Tira (100. godine n. e.).<ref name="Ozimić" />  

Ptolomej na svojoj karti, na teritoriji Balkanskog poluostrva, navodi toponime nesumnjivo srpskog porekla: npr. nedaleko od današnjeg [[Сисак|Siska]] Serbinum (Serbinum), na kartama Rimskog carstva nazvan i Servitium (Servitium).<ref name="Ozimić" /> 
[[Датотека:PtolemyWorldMap.jpg|300px|мини|центар|Ptolomejeva karta sveta]]
Na Klaudijevoj karti Srbi su zabeleženi kao Veneti. Tako se nedaleko od Kupe nalazi naselje Vendum a oko današnjeg [[Lipljan]]a Vendenis.<ref>Ptol., 3.9.4.</ref> Šire gledano, Ptolomej pod imenom Serboi nalazi Srbe u oblasti [[Kavkaz]]a, a taj podatak potvrđuju i drugi kartografi pre njega (Pomponije Mela i Plinije Stariji).<ref name="Ozimić" />

Ptolomej južno od prostora današnje Srbije i Balkanskog polutotoka, beleži u [[Мауританија|Mauretaniji]] blizu maolazijskog grada Cezareje srpski grad Serbetos – Serbetis. Miloš Milojević, Sima Lukin – Lazić i Olga Pjanović, o ovom mestu, došli su do zaključka da su Srbi sa ovih prostora severne Afrike prešli na Ibersko, Apeninsko i Balkansko poluostrvo.<ref>O.L.Pjanović, ''Srbi…narod najstariji'', KIZ DOSIJE, Beograd, 1991., 82</ref> Nedaleko od ovog grada nalazi se poznato Serbonijsko jezero o kome nam podatke ostavljaju Herodot i Diodor Sicilijski.<ref>Herodot, ''Istorija, II,'' 6 ; III,5</ref><ref>Diodor, ''Istorijska biblioteka, I'' , 30</ref> Opisi ove dvojice pisaca su istovetni – jezero je duguljastog oblika s time što Diodor naglašava da je dubina jezera ''čudnovata''. O njemu Diodor još piše: ''Tako se površina jezera (contracted; show full)

== Pojtingerova tabla ==
{{vidi još|Pojtingerova tabla}}
[[Појтингерова табла|Pojtingerova tabla]] ili mapa sveta je kopija jednog rimskog itinerara iz [[3. век|3. vek]]<nowiki/>a, u Evropi poznata preko kopije iz [[13. век|13. vek]]<nowiki/>a, pronađene u benediktanskom manastiru Tegernze u [[Баварска|Bavarskoj]]. Ime je dobila po nemačkom humanisti Konradu Pojtingeru koji se spremao da je objavi i prvi je izneo u naučnu javnost.
  

Na ovoj tabli (nekoj vrsti putne mapi) dužine 7 metara, u VII delu, uočava se i podatak da se oko današnjeg [[Скадар|Skadra]] (Albanija) nalazilo naselje [[Latin language|lat.]] ''Pons Servili''. Dugo je pokušavano da se ovo ime objasni grubom etimologijom da je to bio put kojim je išlo roblje ([[Latin language|lat]]. ''Servus,'' – rob) ''iako je i drugim drumovima sveta vođeno roblje pa ipak nisu dobili ovakav naziv.<ref name="Ozimić" />&#(contracted; show full)== Napomene ==
{{napomene}}

== Izvori ==
{{reflist}}
== Spoljašnje veze ==
* [http://www.balkanspress.com/index.php/zanimljivosti/iza-kulisa/1234-izraelski-premijer-potvrdio-teoriju-da-su-srbi-postojali-jos-u-anticko-doba-video Izraelski premijer potvrdio teoriju da su Srbi postojali još u antičko doba (VIDEO)]

⏎
⏎
[[Категорија:Историја Словена]]
[[Категорија:Српска историја|П]]