Difference between revisions 2000870 and 2124846 on tewiki

{{యాంత్రిక అనువాదం}}
{{దక్షిణ ఆసియా చరిత్ర‎}}
{{Infobox Former Country
|native_name      = मराठा साम्राज्य<br />''Maratha Samrajya''
|conventional_long_name = మరాఠా సమాఖ్య
|common_name      = మరాఠా సామ్రాజ్యం
|continent       = ఆసియా
|region         = దక్షిణ ఆసియా
(contracted; show full)్యమాన్ని పూర్తిగా కోల్పోయే పరిస్థితి ఏర్పడినప్పటికీ, 1689 ప్రారంభంలో ఒక సంఘటన చోటు చేసుకుంది. మొఘలు సైన్యంపై తుది యుద్ధాన్ని ప్రకటించే విషయమై ఒక వ్యూహాత్మక సమావేశం నిర్వహించడం కోసం శంభాజీ తన సైనిక దళాదిపతులను సంగమేశ్వర్ వద్దకు రమ్మని కబురు పంపాడు. ఈ విషయం తెలియడంతో అత్యంత శ్రద్ధతో రూపొందించిన ఒక ప్రణాళిక ప్రకారం, సంగమేశ్వర్‌లో శంభాజీ కొద్దిమందితో సమావేశమై ఉన్న సమయంలో గానోజీ షిర్క్ మరియు ఔహంగజేబు సైనిక దళాధిపతి ముకారబ్ ఖాన్‌లు వారిపై దాడి చేశారు. హఠాత్తుగా చోటు చేసుకున్న ఈ ఘటనతో దాడికి గురైన శంభాజీ చివరకు 1
689 ఫిబ్రవరి 1689న మొఘల్ దళాల చేతికి చిక్కాడు. ఆయన, ఆయన సలహాదారు కవి కలాష్‌లు బంధింపబడి బహదూర్‌గఢ్‌కు తరలించబడ్డారు.<ref name="Vishwas Patil">{{cite book |title=Sambhaji |first=Vishwas |last=Patil}}</ref>
ఈ నేపథ్యంలో మరణించడం కోసమై 1689 మార్చి 11, 1689న ఒకరినొకరు గాయపర్చుకోవడంతో శంభాజీ మరియు కవి కలాష్‌లు మృతి చెందారు.

== రాజారాం మరియు తారాబాయ్ ==
ఛత్రపతి శంభాజీ మృతితో ఆయన సోదరుడు రాజారాం సింహాసనాన్ని అధిష్టించాడు. అదేసమయంలో మొఘలులు రాయ్‌గఢ్ ముట్టడికి తెగించారు. దీంతో భద్రత కోసం మొదట విశాల్‌గఢ్ చేరిన రాజారాం అటుపై జింజి చేరుకున్నాడు. మొఘల్ భూభాగంపై మరాఠాలు దాడి చేయడం ప్రారంభమైన సమయం నుంచి మరాఠా సైనిక దళాధిపతులైన సంతజీ ఘోర్‌పేడ్, ధనాజీ జాదవ్‌ల ద్వారా అనేక కోటలు ఆక్రమించుకోబడ్డాయి. ఈ నేపథ్యంలో 1697లో సంధికి రమ్మంటూ రాజారాం వర్తమానం పంపినప్పటికీ, మొఘల్ చక్ర(contracted; show full)

== యశ్వంత్‌రావ్ హోల్కర్ ==

పూణా యుద్ధం తర్వాత, పేష్వా పలాయనం చిత్తగించడంతో మరాఠా రాష్ట్ర ప్రభుత్వం యశ్వంత్‌రావ్ హోల్కర్ చేతిలోకి చేరింది.<ref>C A కిన్‌కైద్ మరియు D B పరాస్‌నిస్, ఏ హిస్టరీ అఫ్ ది మరాఠా పీపుల్. సం III పుట 194</ref> ఆయన అమృతరావును పేష్వాగా నియమించడంతో పాటు 1
803 మార్చి 1803న ఇండోర్‌కు చేరుకున్నారు. 18026 జూలై 18026న కుదిరిన ఒక ప్రత్యేక ఒప్పందం మేరకు అదివరకే బ్రిటిష్ రక్షణను అంగీకరించిన బరోడా అధిపతి గైక్వాడ్ మినహా మిగిలిన అందరూ కొత్త పాలనకు మద్దతిచ్చారు. 1805లో బ్రిటిష్ వారితో ఒప్పందం ద్వారా తన డిమాండ్లను నెరవేర్చుకున్న ఆయన, షిండే, పేష్వా మరియు బ్రిటిష్ వారితో విజయవంతంగా వివాదాలను పరిష్కరించుకున్నాడు. ఆయన సాగించిన యుద్ధాలు భారతదేశ యుద్ధాల చరిత్రలో అత్యంత గుర్తింపును సాధించడంతో పాటు మొఘల్ చక్రవర్తి ద్వారా ఆయనకు లభించిన బిరుదు కారణంగా భారతదేశ పాలకుల మధ్య ఆయనకు ఒక ముఖ్యమైన స్థానం లభించింది.<ref>సదర్‌లాండ్స్ స్కాచెస్ పుట 64, సోమర్‌సెట్ ప్లేనే Op. Cit. పుట 87</ref>

మరాఠా సమాఖ్యను ఏకీకృతం చేసేందుకు ఆయన ప్రయత్నించారు. నాగపూర్‌కు చెందిన వియంకోజీ భోంస్లేకు 15806 ఫిబ్రవరి 18065న ఆయన ఒక లేఖ రాశారు. “విదేశీయుల కారణంగా మరాఠా రాజ్యానికి గ్రహణం పడుతోంది. విదేశీయుల దురాక్రమణను అడ్డుకునే దిశగా గత రెండున్నర సంవత్సరాలుగా నేను అన్నింటినీ త్యాగం చేయడం, నిమిషం కూడా విశ్రాంతి లేకుండా రాత్రీ పగలు వారితో యుద్ధం చేయడం దేవుడికి తెలుసు. ఈ విషయమై దౌలత్‌రావు సింధియా వద్దకు వెళ్లిన నేను, విదేశీ ఆధిపత్యాన్ని నివారించే దిశగా మనమందరం కలిసి పనిచేయడం ఎంత అవసరమనే విషయాన్ని వివరించాను. అయితే దౌలత్‌రావు నన్ను నమ్మడంలో విఫలమయ్యాడు. మరాఠా రాష్ట్రాలను నిర్మించే క్రమంలో మన పూర్వీకుల మధ్య ఉపయుక్తంగా నిలిచింది పరస(contracted; show full)లాజీ విశ్వనాథ్ మరణం తర్వాత, ఆయన కుమారుడు బాజీ రావ్ Iని అత్యంత ఉదాత్త స్వభావుడిగా పేరున్న షాహూజీ పేష్వాగా నియమించాడు. ప్రతిభను గుర్తించే విషయంలో షాహూజీ బలమైన సామర్థ్యం కలిగి ఉండేవాడు, దీంతోపాటు ఒకరి సామాజిక స్థాయిని లెక్కలోకి తీసుకోకుండా సామర్థ్యం కలిగినవారిని అధికారంలోకి తీసుకువచ్చేందుకు కృషి చేయడం ద్వారా ఆయన ఒక సామాజిక విప్లవానికి కారకుడిగా నిలిచాడు. మరాఠా సామ్రాజ్యంలో కనిపించిన ఈ రకమైన గొప్ప సాంఘిక చైతన్య సంకేతం కారణంగానే ఆ రాజ్యం బాగా వేగంగా విస్తరించేందుకు కారణమైంది.

శ్రీమంత్ బాజీ రావ్ విశ్వనాథ్ భట్ (
1699 ఆగస్ట్ు 18,- 1699-740 ఏప్రిల్ 25, 1740) సైతం బాజీ రావ్ Iగా సుపరిచితుడు, బాగా గుర్తింపు సాధించిన జనరల్‌గా పరిచయమున్న ఆయన 1719 నుంచి బాజీ రావ్ మరణం వరకు ఉన్న మధ్య కాలంలో నాల్గవ మరాఠా ఛత్రపతి (చక్రవర్తి) షాహూకు పేష్వా (ప్రధాన మంత్రి) గా సేవలందించారు. తోరల (జేష్ఠుని కోసం మరాఠీ) బాజీ రావ్‌గానూ ఆయన సుపరిచితుడు. తండ్రిలాగే, తానొక బ్రాహ్మణుడిననే విషయాన్ని పక్కనపెట్టి మరీ ఆయన తన సేనలకు నాయకత్వం వహించారు. తన జీవితకాలంలో ఆయన ఒక్క యుద్ధంలో కూడా ఓటవి చవిచూడలేదు. మరాఠా సామ్రాజ్య విస్తరణకు కృషి చేసిన వీరునిగా ఆయన ప్రఖ్యాతి సాధించారు, ఆయన మరణానంతరం ఇరవే ఏళ్ల త(contracted; show full)* శ్యాంపంత్ కులకర్ణి-రంజేకర్ కాలం 1652-1657
* మోరోపంత్ త్రింబక్ పింగ్లే కాలం 1657-1683
* మోరేశ్వర్ పింగలే 1683-1689
* రామచంద్రపంత్ అమాత్య 1689-1708
* బహిరోజీ పింగలే 1708-1711 
* పరుశురాం త్రిబక్ కులకర్ణి 1711-1713 
* బాలాజీ విశ్వనాథ్ (1713-2ఏప్రిల్.1720) (జననం.1660, మరణం. 2apr.1720) 
* పేష్వా బాజీరావ్ I (17 ఏప్రిల్.1720-28 ఏప్రిల్.1740) (జననం.18 ఆగస్ట
్ు.1700, మరణం. 28 ఏప్రిల్.1740) 
* బాలాజీ బాజీరావ్ (4 జూలై.1740-23 జూన్.1761) (జననం.8 డిసెంబర్ు.1721, మరణం. 23 జూన్.1761) 
* మాధవరావ్ పేష్వా (1761-18 నవంబర్ు.1772) (జననం.16 ఫిబ్రవరి.1745, మరణం. 18 nob.1772) 
* నారాయణరావ్ బాజీరావ్ (13 డిసెంబర్ు.1772-30 ఆగస్ట్ు.1773) (జననం.10 ఆగస్ట్ు.1755, మరణం. 30 ఆగస్ట్ు.1773)
* రఘునాథ్‌రావ్ (5 డిసెంబర్ు.1773-1774) (జననం.18 ఆగస్ట్ు.1734, మరణం. 11 డిసెంబర్ు.1783)
* సవాయ్ మాథవ రావ్ II నారాయణ్ (1774-27 అక్టోబర్ు.1795) (జననం.18 ఏప్రిల్.1774, మరణం. 27 అక్టోబర్ు.1795)
* చిమ్నజీ మాథవరావ్ (21796 మే 17926 - 1796 డిసెంబర్ 179ు 6) (బాజీరావ్ II సోదరుడు, మాథవ్‌రావ్ II భార్య ద్వారా దత్తత తీసుకోబడ్డాడు.)
* బాజీ రావ్ II (6 డిసెంబర్ు.1796-3 జూన్.1818) (మరణం. 28 జనవరి.1851)
* అమృతరావ్ (బాజీరావ్ II సోదరుడు), యశ్వంత్‌రావ్ హోల్కర్ పాలన కాలంలో స్వల్పకాలం (మే 1802 - మే 1803) పేష్వాగా పనిచేశాడు. 
బ్రిటిష్ వారు ఈయన స్థానంలో మళ్లీ బాజీరావ్‌ను నియమించారు.
* నానా సాహిబ్ (1 జూలై.1857-1858) (జననం.19 మే.1825, మరణం. 24 సెప్టెంబర్ు.1859

=== ప్రజాప్రతినిధులు ===

* హోల్కర్
* షిండే (సింథియా)
* గైక్వాడ్

(contracted; show full)[[వర్గం:1820 పతనాలు]]
[[వర్గం:భారతదేశ రాజ్యాలు మరియు సామ్రాజ్యాలు]]
[[వర్గం:చారిత్రాత్మక హిందూ సామ్రాజ్యాలు]]
[[వర్గం:మహారాష్ట్ర]]
[[వర్గం:మరాఠా సామ్రాజ్యం]]
[[వర్గం:దక్షిణాసియాలోని పూర్వ దేశాలు]]
[[వర్గం:1674లో ఏర్పడిన రాష్ట్రాలు మరియు ప్రాదేశిక ప్రాంతాలు]]
[[వర్గం:భారతదేశ చరిత్ర]]