Difference between revisions 736317 and 739935 on tewiki

{{యాంత్రిక అనువాదం}}
{{Infobox military conflict
|conflict=Battle of Waterloo
|partof=the [[Hundred Days|War of the Seventh Coalition]]
|image=[[Imageదస్త్రం:Wellington at Waterloo Hillingford.jpg|300px]]
|caption=''Wellington at Waterloo'' by [[Robert Alexander Hillingford]].
|date=18 June 1815
|place=[[Waterloo, Belgium|Waterloo]], present-day Walloon Brabant in Belgium south of Brussels
|result=Decisive Coalition victory
|combatant1={{flagicon|France}} [[First French Empire|French Empire]]
(contracted; show full)
|casualties2=22,000 killed and wounded<ref>{{Harvnb|Barbero|2005|p=419}}.<br />Wellington's army: 3,500 dead; 10,200 wounded; 3,300 missing.<br />Blücher's army: 1,200 dead; 4,400 wounded; 1,400 missing.</ref>
}}
{{Campaignbox Waterloo}}
{{Coord|50|40|45|N|4|24|25|E|display=title}}

'''వాటర్లూ యుధ్ధం'''  జూన్ 18, 1815న ఇప్పటి [[బెల్జియం
|బెల్జియం]]లో జరిగింది.  ఇప్పటి బెల్జియం అప్పుడు, నెదెర్లాండ్స్‌లోని యునైటెడ్ కింగ్‌డంలో భాగంగా ఉండేది. ఏడవ కూటమికి చెందిన సంకీర్ణ సైన్యాలయిన, డ్యూక్ ఆఫ్ వెల్లింగ్టన్ నాయకత్వంలోని ఆంగ్లో-అల్లైడ్ సైన్యము, గెభార్డ్ వోన్ బ్లూచర్ నాయకత్వంలోని ప్రషియన్ సైన్యమూ కలిసి నెపోలియన్ చక్రవర్తి నాయకత్వంలోని సామ్రాజ్యవాద ఫ్రెంచ్ సైన్యాన్ని జయించాయి. అది వాటర్లూ దండ యాత్రకి పరాకాష్ఠ మరియు నెపోలియన్ చక్రవర్తికి ఆఖరిది. వాటర్లూ యుధ్ధం ఫ్రెంచి చక్రవర్తిగా నెపోలియన్ పాలనకు ముగింపు పలకడమే కాక అతను విదేశాల నుండి తిరిగి వచ్చాక, వందరోజుల మ(contracted; show full)

యుధ్ధరంగం ఇప్పటి బెల్జియం దేశంలో ఉంది. అది SSE ఆఫ్ బ్రస్సెల్స్కు ఎనిమిది మైళ్ళ (12 కి.మీ.) దూరంలోనూ, ఇంకా, వాటర్లూ పట్టణానికి ఒక మైలు దూరంలోనూ ఉంది. యుధ్ధరంగం ఉన్న ప్రదేశంలో ఇప్పుడు ది లయన్ మోండ్ అనే ఒక పెద్ద స్మారక చిహ్నం ఉంది. ఈ దిబ్బను తయారు చేయడానికి యుధ్ధప్రదేశంలోని మట్టినే ఉపయోగించారు కాబట్టి, దిబ్బ చుట్టూతా ఉండే భాగంలోని మొదటి స్థలాకృతిని సంరక్షించలేదు.

==
  పీఠిక  ==
{{Main|Waterloo Campaign}}
13 మార్చ్ 1815న, నెపోలియన్ పారిస్ రావడానికి ఆరు రోజుల ముందు, కాంగ్రెస్ ఆఫ్ వియెన్నాలోని శక్తులు [[s:Declaration at the Congress of Vienna|అతన్ని, న్యాయబహిష్కృతుడిగా ప్రకటించాయి]].<ref>[http://dl.lib.brown.edu/napoleon/time7.html టైంలైన్: ది కాంగ్రెస్ ఆఫ్ వియెన్న, ది హండ్రెడ్ దేస్, అండ్ నెపోలియన్'స్ ఎగ్జైల్ ఆన్ St హెలేనా], సెంటర్ ఆఫ్ డిజిటల్ ఇనిషియేటివ్స్, బ్రౌన్ యూనివర్సిటీ లైబ్రరి</ref> నాలుగు రోజుల తరువాత, యునైటెడ్ కింగ్‌డం, రష్యా, ఆస్ట్రియా, మరియు ప్రష్యా నెపోలియన్‌ను ఓడించడానికి సైన్యాలను సమీకరించాయి.<ref>హామిల్‌టన్-విలియమ్‌స్, డేవిడ్ p. 59</ref> ఒకరు లేదా, ఒకరి కంటె ఎక్కువ మంది ఏడవ కూటమి సభ్యులని ఫ్రాన్స్‌ పై దాడిని విరమించమని చెప్పడంలో తన ప్రయత్నాలు విఫలమైతే, తను అధికారంలో ఉండే ఒకే ఒక అవకాశం, కూటమి సైన్యాలని సమీకరించకముందే దాడి చేయడంలో ఉందని నెపోలియన్‌కి తెలుసు. బ్రస్సెల్స్‌కి దక్షిణాన ఉన్న ఇప్పటి కూటమి బలగాలన్ని ద్విగుణీకృతం కాకముందే నాశనం చేయగలిగితే, బ్రిటిష్ వాళ్ళని సముద్రంలోకి తరిమి, ప్రష్యన్‌లను యుధ్ధంలో లేకుండా చేయచ్చు. ఒక అదనపు విచారం ఏమిటి అంటే, బెల్జియంలో చాలా మంది, ఫ్రెంచ్ మాట్లాడే సానుభూతిపరులు ఉన్నారు, ఫ్రెంచ్ విజయం ఒక స్నేహపూర్వక విప్లవానికి దారి తీయచ్చు. మరో విషయం ఏమిటి అంటే, బెలిజియంలో బ్రిటిష్ దళాలు, రెండవ-శ్రేణి దళాలు; పెనిన్సులార్ యుధ్ధంలో అనుభవం గడించిన వారు 1812 సంవత్సరపు యుధ్ధం కోసం అమెరికా పంపబడ్డారు.<ref>{{Harvnb|Chandler|1966|pp=1016, 1017, 1093}}</ref>
[[Fileదస్త్రం:Waterloo Campaign map-alt3.svg|thumb|300px|left|వాటర్‌లూ దండయాత్ర యొక్క పటం]]
వెల్లింగ్‌టన్ యొక్క ముందు ఏర్పాట్లన్నీ, నెపోలియన్ కూటమి దళాలను మోన్స్ గుండా వచ్చి బ్రస్సెల్స్ నైరుతిదిశ వైపు నుండి చుట్టుముట్టే అవకాశం లేకుండా చేయడం కోసమే చెయ్యబడ్డాయి.<ref>{{Harvnb|Siborne<!--W-->|1990|p=82}}.</ref> ఇది, వెల్లింగ్‌టన్‌కు ఓస్టెండ్‌తో ఉన్న సంపర్కం తెగిపోయేలా చేసేది, కానీ అతని సైన్యాన్ని, బ్లూచర్ సైన్యానికి దగ్గరగా తీసుకువెళ్ళగలిగేది. అబద్ధపు సమాచారంతో నెపోలియన్, ఓడరేవుల నుండి సరఫరా ఆగిపోతుందేమోనన్న వెల్లింగ్‌టన్ భయాన్ని, తనకు అనుకూలంగా మార్చుకున్నాడు.<ref>{{Harvnb|Hofschröer|2005|pp= 136–160}}</ref> అతను తన సైన్యాన్ని మార్షల్ నెయ్ నేత్రుత్వంలోని ఎడమ విభాగంగా, మార్షల్ గ్రౌచి నేతృత్వంలోని కుడి విభాగంగా విభజించాడు; అదికాకుండా ఒక దళానికి తాను స్వయంగా నేతృత్వం వహించాడు (ఈ మూడు విభాగాలు ఒక దానిని మరొకటి సమర్ధించుకునేంత దగ్గరగా ఉన్నప్పటికీ). 15 జూన్‌నాడు పొద్దుపొడవక ముందే చార్లెరాయ్ దగ్గర పొలిమేర దాటి, ఫ్రెంచ్ సైన్యాలు, కూటమి చౌకీలను దాటి, వెల్లింగ్‌టన్, మరియు బ్లూచర్ సైన్యాల మధ్య స్థానాన్ని ఆక్రమించాయి.

[[Fileదస్త్రం:Napoleon crop.jpg|thumb|పునఃశక్తివంతుడైన నెపోలియన్ యొక్క వ్యూహం అల్లైయ్డ్ మరియు ప్రషియన్ సైన్యాలను విడదీసి వంటరిగా చేసి, ఒక్కక్కరినీ విడివిడిగా అంతమొందించడం.]]
(contracted; show full)

లిగ్నీ నుండి ప్రషియన్ సేనల తిరోగమనం నిరాటంకంగా కొనసాగింది, అది ఫ్రెంచ్ సైన్యాల దృష్టిలోకి రాలేదు.<ref name="Chesney-136">{{Harvnb|Chesney|1907|p=136}}.</ref> ఎక్కువ శాతపు వెనుకభాగపు దళాలు తమ స్థానాలలో అర్థరాత్రి వరకూ ఉన్నారు, కొంత మంది, మరుసటి రోజు ప్రొద్దున దాక ఉన్నారు, దానిని ఫ్రెంచ్ సైన్యాలు పూర్తిగా బేఖాతరు చేసాయి.<ref name="Chesney-136"
></ref/> కీలకమైన విషయం, ప్రషియన్లు తమ సంపర్కాలున్న తూర్పుదిశగా తిరోగమించలేదు. దానికి బదులుగా, వాళ్ళు కూడా ఉత్తరదిశగా వెల్లింగ్‌టన్ సాగుతున్న దిశగా సమాంతరంగా, మద్దతు ఇవ్వకలిగే దూరం కొనసాగిస్తూ, అతనితో సంపర్కం కొనసాగిస్తూ సాగిపోయారు. ప్రషియన్లు వొన్ బ్యూలో IV కోర్ లతో కలిసారు, దానిని లిగ్నీలో ఉపయోగించలేదు, అది వేవర్‌కు దక్షిణ దిశగా బలమైన స్థానంలో ఉంది.<ref name="Chesney-136"></ref/>

నెపోలియన్, తన దళాలతో, 17 జూన్ తేదీన, ఆలస్యంగా మొదలయ్యి, క్వాటర్ బ్రాస్‌లో 13:00 గంటలకు నెయ్‌ను కలిసాడు, వెల్లింగ్టన్ సైన్యంపై దాడి చేయడానికి, కానీ ఆ స్థానం ఖాళీగా కనిపించింది. ఫ్రెంచి వారు వెల్లింగ్టన్‌ను వెంబడించారు, కానీ అది గెనాపిలో ఒక చిన్న పోరుకి మాత్రం దారి తీసింది, ఇంతలో రాత్రి జోరు వాన అందుకుంది. లిగ్నీను వదలక ముందు, నెపోలియన్, కుడి విభాగపు నాయకుడు అయిన గ్రౌచికి, 33000 మందితో తిరోగమిస్తున్న, ప్రషియన్లను వెంబడించమని ఆదేశాలు జారీ చేసాడు. ఆలస్యంగా మొదలవ్వటం, ప్రషియన్లు ఏ దిశగా వెళ్ళారన్న విషయంపై సందిగ్ధత, అస్పష్టంగా ఉన్న ఆదేశాలు, వీటన్నిటి అర్థం ఏమిటి అంటే, గ్రౌచి ప్రషియన్ సైన్యం వేవర్ వెళ్ళకుండా చేయడంలో విఫలయ్యాడు. దానితో, ప్రషియన్ సైన్యం వేవర్ చేరుకుని, వెల్లింగ్‌టన్‌కు మద్దతు ఇచ్చే స్థితిలోకి వెళ్ళి పోయింది. జూన్ 17 పూర్తయ్యేసరికి, వెల్లింగ్‌టన్ సైన్యం, నెపోలియన్ సైన్యంలోని ముఖ్య భాగం వెంబడిస్తూండగా, వాటర్‌లూలో తన స్థానానికి చేరుకుంది. బ్లూచర్ యొక్క సైన్యం, నగరానికి 8 మైళ్ళ (13 కి.మీ.) దూరంలో, వేవర్ లోపల, చుట్టూరా గుమిగూడుతోంది.

==  సైన్యాలు  ==
[[Fileదస్త్రం:Lord Arthur Wellesley the Duke of Wellington.jpg|thumb|డ్యూక్ ఆఫ్ వెల్లింగ్‌టన్, పెనిన్సులార్ యుధ్ధం యొక్క అనుభవజ్ఞుడైన జనరల్, బ్రిటిష్, డచ్ మరియు జర్మన్ బలగాలకు నాయకత్వం వహించాడు.]]
{{Main|Order of Battle of the Waterloo Campaign}}
(contracted; show full)ో కూడిన అశ్వదళం, మరియు 150 గన్లతో 6,000 మందితో కూడిన ఫిరంగి దళం. అందులో 25,000 మంది భ్రిటిష్ వాళ్ళతో కలిపి 6,000 మంది కింగ్'స్ జర్మన్ లీజియన్‌కు చెందిన వారు. బ్రిటిష్ సేనలో దళాలు నిత్యకృత్యంగా ఉండేవాళ్ళు, అందులో 7,000 మంది పెనిన్సులార్ వార్ వెటెరన్స్.<ref>{{Harvnb|Longford|1971|p=484}}</ref> దానితో పాటు, 17,000 మంది డచ్ మరియు బెల్జియన్ దళాలు, 11,000 మంది హనోవర్ నుండి, 6,000 మంది బ్రన్‌స్విక్ నుండి, 3,000 మంది నస్సావు నుండి వచ్చారు.<ref>{{Harvnb|Barbero|2005|pp=75–76}}.</ref>
[[
Fileదస్త్రం:YoungwilliamII.jpg|thumb|left|upright|విలియం, ప్రిన్స్ ఆఫ్ ఆరెంజ్ ఈ యుధ్ధంలో వ్యక్తిగత శౌర్యం ప్రదర్శించాడు.]]

ఈ కూటమి దళాలన్నీ, మునుపటి నెపోలియన్ ఓటమి తరువాత, 1815లో పునఃస్థాపన చేయబడ్డాయి. ఈ సైన్యంలో వృత్తిరీత్యా సైనికులైన చాలా మంది తమ వృత్తి జీవితాలలో ఫ్రాన్స్ లేదా నెపోలియన్ శాసనకాలంలోని సైన్యాలలో గడిపారు. అందులో స్పెయిన్‌లో బ్రిటిష్ సైన్యంతో యుధ్ధం చేసిన హనోవర్ మరియు బ్రన్‌స్విక్‌కు చెందిన వారిని మినహాయించవచ్చు. ఖండాలకు చెందిన సైన్యాలలో చాలా వరకు దళాలు అనుభవం లేని యుధ్ధకారులు.<ref>{{Harvnb|Mercer|1870|loc=}}<br />ఆన్ ఆర్టిలరి కాప్టెన్, మర్సర్, థాట్ ది బ్రన్స్‌వికర్స్ "పర్ఫెక్ట్ చిల్డ్రన్".</ref><ref>{{Harvnb|Longford|1971|p=486}}<br />13 జూన్ నాడు, హనోవరియన్ రిజర్వ్ రెజిమెంట్‌కి చెందిన సభ్యులు ఒక్క కాల్పు కూడా చేయలేదని Ath కు చెందిన కమాండెంట్ పౌడర్ మరియు కార్ట్‌రిడ్జెస్ అడిగాడు.</ref> ఏడు బ్రిటిష్ మరియు, మూడు డచ్ రెజిమెంట్లతో, వెల్లింగ్‌టన్ భారీ అశ్వికదళం (హెవి కావల్రి) విషయంలో కూదా చాలా వెనుకబడి ఉన్నాడు. డ్యూక్ ఆఫ్ యార్క్, చాలామంధి తన సిబ్బందిని వెల్లింగ్‌టన్‌కు ఇచ్చాడు. అందులో తన సెకండ్-ఇన్-కమాండ్, ది అర్ల్ ఆఫ్ అక్స్‌బ్రిడ్జ్ కూడా ఉన్నాడు. అశ్విక దళానికి అక్స్‌బ్రిడ్జ్ నాయకత్వం వహించాడు, అతనికి వెల్లింగ్‌టన్ నుండి తన బలగాలను (contracted; show full)యన్ సైన్యం, ఓడిపోయినప్పటికీ, తన సరఫరా క్రమాన్ని తిరిగి పునర్వ్యవస్థీకరించుకోగలిగి, నిర్ణయాత్మకంగా వాటర్లూ యుధ్ధభూమి పై 48 గంటల్లో సమాయత్తం కాగలిగింది.<ref>{{Harvnb|Hofschröer|2005|pp=60–62}}.</ref> రెండున్నర ప్రషియన్ సైన్యం కోర్ లేదా 48,000 మంది, వాటర్లూలో యుధ్ధానికి ఉపక్రమించారు, IV కోర్ నాయకుడు ఫ్రెడెరిక్ వోన్ బ్యూలో నాయకత్వంలో రెండు బ్రిగేడ్లు లొబావు పై 16:30 గంటలకు దాడి చేసాయి, 18:00 గంటలకు, జియెటెన్స్ I కోర్ మరియు జియార్గ్ వోన్ పిర్చ్'స్ II కోర్‌లోని కొన్ని భాగాలు యుధ్ధంలో దిగాయి.

==
  యుద్ధరంగం  ==
[[Fileదస్త్రం:Braine-L'Alleud_-_Butte_du_Lion_dite_de_Waterloo.jpg|thumb|right|200px|విక్టర్ హ్యూగో మరియు లయన్ మోండ్ వర్ణించిన ప్రఖ్యాతి గాంచిన మోర్న్ ప్లైన్.]]
(contracted; show full)}.</ref> ఫ్రెంచి స్థానానికి కుడి వెనుక భాగాన, ప్లాన్సినాయిట్ గ్రామం, మరియు కుడి చివరన, ''బొయిస్ డి పారిస్''  వుడ్ ఉన్నది. నెపోలియన్ మొదట్లో రొసోం ఫార్మ్ నుండి యుధ్ధానికి నాయకత్వం వహించాడు, అక్కడి నుండి అతను మొత్తం యుధ్ధరంగాన్ని వీక్షించగలిగాడు. కానీ మధ్యాహ్నానికి ''ల బెల్లె అలైయన్స్‌'' కు దగ్గరగా ఉండే స్థానానికి కదిలాడు. యుధ్ధరంగానికి సంబంధించిన నాయకత్వం (అతని దృష్టికి ఆననిది), నెయ్ కు అప్పగించడం జరిగింది.<ref>{{Harvnb|Barbero|2005|p=91}}.</ref>

==
  యుద్ధం  ==
[[Fileదస్త్రం:Blücher (nach Gebauer).jpg|thumb|upright|ఇంతకు ముందు నెపోలియన్‌ను లీప్‌జిగ్ యుధ్ధంలో ఓడించిన గెభార్డ్ లెబరెక్ట్ వోన్ బ్లూచర్, ప్రషియన్ సైన్యానికి నాయకత్వం వహించాడు.]]
(contracted; show full)ింగ్‌టన్ ఒక చాతకాని జనరల్, ఇంగ్లిష్ సేనలు చాతకాని దళాలు, ఈ యుధ్ధం మనకి పొద్దున్న బ్రేక్‌ఫాస్ట్ చేసిన పని కంటె ఎక్కువ కాదు.<ref>{{Harvnb|Longford|1971|p=547}}</ref> ఆ తరువాత, అతని సోదరుడు జెరోం ఒక వైటర్ గెనపిలోని కింగ్ ఆఫ్ స్పైన్ సత్రంలో బ్రిటిష్ అధికారులు లుంచ్ తీసుకుంటున్నపుడు ప్రషియన్లు వేవర్ నుండి రావాలని విన్న వదంతిని గురించి చెప్పగా, నెపోలియన్, ప్రషియన్లకు తేరుకోడానికి రెండు రోజులు పడుతుందని, వారి సంగతి గ్రౌచి చూసుకుంటాడని ప్రకటించాడు.<ref>{{Harvnb|Barbero|2005|p=73}}.</ref>
[[
Fileదస్త్రం:Napoleon.Waterloo.jpg|thumb|left|225px|మోంట్-సైంట్-జీన్ యుధ్ధం]]
అశ్వికదళాన్ని, ఫిరంగి దళాన్ని చాతుర్యంతో ఉపయోగించడానికి కష్టం కలిగించే తడినేలని దృష్టిలో ఉంచుకుని నెపోలియన్ యుధ్ధం ఆలస్యంగా మొదలుపెట్టాడు. దానికి తోడు, అతని బలగాలలో చాలా మటుకు ''లా బెల్లె అల్లైయన్స్''  కి దక్షిణంగా తాత్కాలిక శిబిరంలో ఉన్నారు. పది గంటలకు గ్రౌచి నుండి వచ్చిన తంతికి బదులుగా, అతను గ్రౌచిని వేవర్ దిశగా (గ్రౌచి కి ఉత్తర దిశ) వెళ్ళి ప్రషియన్లను తమ వైపుగా తీసుకురమ్మని (గ్రౌచికి పడమటి దిశగా) ఎంత తొందరగా వీలైతే అంత (contracted; show full)ం సముద్రంతో అతని సంపర్కాన్ని దెబ్బ తీస్తుంది. I, II, VI కోర్లతో కూడిన రిజర్వ్ ఫిరంగిదళాలలోని ఒక ''గ్రాండ్ బాటరీ''  అప్పుడు వెల్లింగ్‌టన్ యొక్క మధ్య స్థానం పై 13:00 గంటలకు బాంబుల వర్షం కురిపించాలి. డి ఎర్లాన్'స్ కోర్ అప్పుడు వెల్లింగ్‌టన్ ఎడమ వైపు దాడి చేసి, విడకొట్టి, అతన్ని తూర్పు నుండి పడమటి దిశగా పంపాలి. తన చరిత్రలో, నెపోలియన్ తన ఉద్దేశం, వెల్లింగ్‌టన్ సైన్యాన్ని ప్రషియన్ల నుండి విడదీసి సముద్రం వైపుగా తరమడమని వ్రాసాడు.<ref>{{Harvnb|Barbero|2005|pp=95–98}}.</ref>

===
  హౌగోమోంట్  ===
:{{Main| Hougoumont}}

[[Fileదస్త్రం:Andrieux - La bataille de Waterloo.jpg|thumb|left|250px|క్లెమెంట్-ఆగస్టె ఆండ్రియక్స్'స్ 1852 ది బాటిల్ ఆఫ్ వాటర్‌లూ]]
చరిత్రకారుడు ఆండ్రూ రాబర్ట్స్ ఈ విధంగా చెప్తాడు: "వాటర్‌లూ యుధ్ధం ఎప్పుడు మొదలైందనేదాని గురించి ఎవ్వరికీ స్పష్టత లేకపోవడమనేది ఒక కుతూహలమైన నిజం."<ref>{{Harvnb|Roberts|2005|p=55}}</ref> పది గంటల సమయంలో నెపోలియన్ హౌగోమోంట్‌లోని తమ స్థానం పై భయంకరమైన దాడి చేసాడని వెల్లింగ్‌టన్ తన తంతులలో పేర్కొన్నాడు.<ref>{{Harvnb|Wellesley|1815|loc=}}</ref> ఇతర ఆధారాలు దాడి 11:30 కు మొదలయ్యిందని చెబుతాయి.<ref>{{Harvnb|Fitchett|2006|loc=Chapter: King-making Waterloo}}<br />"వాటర్‌లూ యుధ్ధం మొదలైన సమయం, విషాదగాధలో 150,000 మంది నటులు ఉన్నప్పటికీ, ఎప్పటినుండో వివాదాంశం. డ్యూక్ ఆఫ్ వెల్లింగ్‌టన్ 10:00 గంటలకు మొదలయ్యిందంటాడు. జనరల్ అలావా 11:30 గంటలకు అంటాడు, నెపోలియన్ మరియు డ్రౌట్ పన్నెండు గంటలకు అంటారు, నెయ్ 13:00 గంటకు అంటాడు. ఓక్క నిముషపు వాస్తవానికి సంబందించిన ప్రశ్నకు సంబంధించిన వివాదాన్ని తీర్చినందుకు లార్డ్ హిల్ల్‌ను మెచ్చుకోవాలి. అతను యుధ్ధంలోకి రెండు గడియారలను తీసుకువెళ్ళాడు.  ఒకటి స్టాప్-వాచ్, అతను దానిని మొదటి కాల్పు యొక్క మోతతో మార్క్ చేసాడు.  ప్రపంచాన్ని కుది(contracted; show full)ౌడువిన్'స్ బ్రిగేడ్ యొక్క ముందరి దాడి కలప మరియు ఉద్యానవనాన్ని ఖాళీ చేయించింది, కానీ బరువైన బ్రిటిష్ ఫిరంగుల దాడి వాళ్ళను వెనక్కు తరిమాయి, అది బౌడువిన్ ప్రాణం కూడా తీసింది. బ్రిటిష్ గన్లు ఫ్రెంచి ఫిరంగుల వల్ల చెదరటంతో, బౌడివిన్‌ది అయి ఉండాల్సిన రెండవ దాడి సోయెస్ బ్రిగేడ్ చేసి, ఇంటి ఉత్తర ద్వారం వద్దకు రావడంలో విజయం సాధించింది. ద్వారాన్ని తిరిగి సంరక్షించే లోపు కొన్ని ఫ్రెంచి బలగాలు ఇంటి ముందు స్థలంలోకి వెళ్ళగలిగాయి. రెండవ కోల్డ్‌స్ట్రీం గార్డ్లు మరియు 2/3వ ఫుట్ గార్డ్లు వచ్చి దాడిని తిప్పికొట్టారు.

[[
Fileదస్త్రం:800px-North gate Hougoumont.jpg|thumb|సోస్-లెఫ్టినెంట్ (Legros<ref>Napoleanic) నాయకత్వంలో 1వ లెగరె చేత ఉత్తరం వైపు దాడికి గురయిన ద్వారం: ది గ్రేట్ గేట్ ఆఫ్ హౌగోమోంట్ (చిత్రము).MilitaryCompany.com14 సెప్టెంబర్ 2007 నాడు వెలికితీయడమైనది.</ref>]]
మధ్యాహ్నం అంతా హౌగోమోంట్‌లో యుధ్ధం కొనసాగింది. దాని పరసరాలలో ఫ్రెంచి పదాతిదళాలను ఎక్కువగా వినియోగించారు; హౌగోమోంట్ వెనుక నుండి బలగాల మీదకు సమన్వయంతో కూడిన దాడులు జరిగాయి. వెల్లింగ్‌టన్ యొక్క సైన్యం ఇంటికి, ఉత్తర దిశ నుండి ఇంటి వైపుగా వచ్చే ఖాళీ దారికి రక్షణగా నిలబడింది. మధ్యాహ్నం నెపోలియన్ ఇంటిని నిప్పు<ref name="Barbero298">{{Harvnb|Barbero|2005|p=298}}.<br /> మంటలను చూసి, వెల్లింగ్‌టన్ ఆ ఇంటి కమాండర్‌కు ఒక చిన్న సూచన పంపాడు, యే మూల్యం చెల్లించాల్సి వచ్చినప్పటికీ అతను తన స్థానాన్ని విడవకూడదని,</ref> రాజుకునేలా బాంబులతో దాడి చేసి, ప్రార్థనా స్థలం తప్ప మిగిలినదంతా నాశనం అయ్యేలా చూడమని స్వయంగా ఉత్తర్వులు జారీ చేసాడు. ఖాళీ దారికి రక్షణ కల్పించడానికి కింగ్'స్ జర్మన్ లీజియన్ యొక్క డ్యు ప్లాట్'స్ బ్రిగేడ్‌ను ముందుకు తీసుకువచ్చారు. ఆ పనిని వారు సీనియర్ అధికారులు లేకుండా చేయాల్సి వచ్చింది. వారిని అప్పుడు 71వ ఫుట్ అనే బ్రిటిష్ పదాతి దళ రెజిమెంట్ కర్తవ్(contracted; show full)

హౌగోమోంట్ యుధ్ధాన్ని చాలా సార్లు వెల్లింగ్‌టన్ రిజర్వులను యుధ్ధంలో భాగంగా చేసే మరలింపు వ్యూహంతో కూడిన దాడిగా చిత్రీకరిస్తారు, కానీ అది పూర్తి-రోజు యుధ్ధంగా చెలరేగి, ఫ్రెంచి రిజర్వులను యుధ్ధంలోకి లాగింది.<ref>చూడండి, ఉదాహరణకి, {{Harvnb|Longford|1971|p=552–554}}</ref> నిజానికి నెపోలియన్ మరియు వెల్లింగ్‌టన్ ఇద్దరూ కూడా హౌగోమోంట్‌ పై పట్టు సాధించడం యుధ్ధం గెలవడానికి చాలా కీలకమని భావించారనడానికి మంచి ఆధారాలున్నాయి. హౌగోమోంట్ నెపోలియన్ స్పష్టంగా<ref name="Barbero298"
></ref/> చూడగలిగిన యుధ్ధరంగంలోని భాగం, అతను తన వనరులని మధ్యాహ్నమంతా ఆ దిశగా, దాని పరిసరాల దిశగా పంపడం కొనసాగించాడు (మొత్తం 33 బటాలియన్లు, 14,000 దళాలు). అదేవిధంగా, ఆ ఇల్లు ఎప్పుడూకూడా పెద్ద సంఖ్యలో బలగాలు కలిగి లేనప్పటికీ, వెల్లింగ్‌టన్ మధ్యహ్నమంతా ఖాళీ దారిని తెరిచి ఉంచి కొత్త దళాలను ఆయుధ సామగ్రిని బిల్డింగ్‌లోనికి సరఫరా చేయడం కోసం 21 బటాలియన్లను (12,000 దళాలను) దానికి వినియోగించాడు. అతను తన కేంద్రం నుండి అనేక ఫిరంగి దళాలను అతికష్టం మీద హౌగోమోంట్‌కు మద్దతివ్వడానికి పంపాడు; తరువాత, "యుధ్ధంలో విజయం హౌగోమోంట్<ref>{{Harvnb|Barbero|2005|pp=305,306}}.</ref> దగ్గర ద్వారాలను మూయడం పై ఆధారపడింది" అని చెప్పాడు.<ref>{{Harvnb|Roberts|2005|p=57}}</ref>

===  మొదటి ఫ్రెంచి పదాతి దళ దాడి  ===
[[Fileదస్త్రం:Battle of Waterloo.svg|thumb|300px|యుద్ధం యొక్క పటంనెపోలియన్ యొక్క దళాలు నీలిరంగులోనూ, వెల్లింగ్‌టన్ దళాలు ఎరుపు రంగులోనూ, బ్లూచర్ దళాలు బూడిద రంగులోనూ ఉన్నాయి.]]

నెపోలియన్ ''గ్రాండ్ బాటరీ'' లోని 80 గన్లు మధ్యలోకి వచ్చాయి. ఆంగ్లొ-అల్లైయ్డ్ II కోర్<ref>{{Harvnb|Fitchett|2006|loc=Chapter: King-making Waterloo}}, "ఓక్క నిముషపు వాస్తవానికి సంబందించిన ప్రశ్నకు సంబంధించిన వివాదాన్ని తీర్చినందుకు లార్డ్ హిల్ల్‌ను మెచ్చుకోవాలి. అతను యుధ్ధంలోకి రెండు గడియారలను తీసుకువెళ్ళాడు.  ఒకటి స్టాప్-వాచ్, అతను దానిని మొదటి కాల్పు యొక్క మోతతో మార్క్ చేసాడు.... పది గంటలు తక్కువ పన్నెండు గంటలకు, ఫ్రెంచి కొండలనుండి భారీ గన్ భయానకంగా మ్రోగింది"</ref> కమాండర్ అయిన లార్డ్ హిల్ ప్రకారం, ఇవి 11:50 నిముషాలకి పేల్చడం మొదలు పెట్టాయి, ఇతర ఆధారాలు మధ్యాహం నుండి 13:30 మధ్యలో దాడి మొదలయ్యిందని చెబుతాయి.<ref>{{Harvnb|Barbero|2005|p=131}}.</ref> ''గ్రాండ్ బాటరీ''  సరిగ్గా ఎక్కుపెట్టడానికి చాలా వెనకాల ఉన్నది, వారు డచ్ డివిజన్‌లోని బలగాలను మాత్రం చూడగలుగుతున్నారు (ఇతరులు వెల్లింగ్‌టన్ యొక్క రివర్స్ స్లోప్ డిఫెన్స్ పధ్ధతిని అవలంబిస్తున్నారు).<ref name="Barbero-130">{{Harvnb|Barbero|2005|p=130}}.</ref> దానికి తోడు, మృదువుగా ఉన్న నేల, ఫిరంగి గుండ్లని దూరంగా కొట్టడానికి సహకరించలేదు, ఫ్రెంచి గన్నర్లు వెల్లింగ్‌టన్ సేన యొక్క మొత్తం విస్తీర్ణం పై దృష్టి కేంద్రీకరించడంతో, పేలుళ్ళ సాంద్రత తక్కువగా ఉండింది. నెపోలియన్ మాటలు, ఉత్తర్వుల ప్రకారం, దాని ఉద్దేశం పెద్ద మొత్తంలో భౌతికమైన నష్టం కలగచేయటం కాదు, "శత్రువుని విస్తుపోయేలా చేయడం ఇంకా అతని మనోధైర్యాన్ని దెబ్బ తీయటం".<ref name="Barbero-130"></ref/>

13:00 గంట ప్రాంతంలో నెపోలియన్ లాస్నె-చాపేల్-సైంట్-లాంబర్ట్ గ్రామం చుట్టుపక్కల, ప్రషియన్ సేనల మొదటి వరుసలు చూసాడు. అవి అతని కుడి పార్శ్వానికి నాలుగు లేదా ఐదు మైళ్ళ (సైన్యానికి మూడు గంటల ప్రయాణం) దూరంలో ఉన్నాయి.<ref>{{Harvnb|Barbero|2005|p=136}}.</ref> నెపోలియన్ ప్రతిస్పందన, గ్రౌచిని యుధ్ధరంగం వైపుగా వచ్చి వస్తోన్న ప్రషియన్ల పై దాడి చేయమని సమాచారం పంపడం.<ref>{{Harvnb|Barbero|2005|p=145}}.</ref> కానీ గ్రౌచి ఇది వరకు నెపోలియన్ ప్రషియన్లను వేవర్ దిశగా అనుసరించి వెంట కత్తి తీసుకుని ప(contracted; show full)
<ref>కోట్స్ ఆఫ్ లెఫ్టినెంట్. హోప్, 92వ గార్డన్ హైలాండర్స్ (వాటర్లూ యుధ్ధం నుండి ఉత్తరాలు పైన చూడండి) మరియు లెఫ్టినెంట్. "బెలిజియన్" 7వ లైన్ బటాలియన్‌కు చెందిన హెన్రి ఖ్రెటియన్ స్కెల్టెన్స్ (చూడండి డె బాస్ మరియు బౌల్గర్).</ref>
డి ఎర్లాన్ ఎడమ పక్క ముందున్న లైన్ కృంగిపోవడం మొదలు పెట్టింది. ఎదురుదాడి చేయమని ఉత్తర్వులు జారీ చేసాక, పిక్టన్ చనిపోవటం జరిగింది, సంఖ్యా బలం వత్తిడికి బ్రిటిష్ మరియు హనోవరియన్ దళాలు నిలబడలేక పోయాయి.

===
  బ్రిటిష్ హెవి కావల్రి యొక్క దాడి  ===
{{quote|Our officers of cavalry have acquired a trick of galloping at everything. They never consider the situation, never think of manoeuvring before an enemy, and never keep back or provide a reserve.|Wellington|<ref name="WellingtonCavalry" />}}

(contracted; show full)ర్మాణ చాతుర్యంలో, శూరత్వంలో ఫ్రెంచ్ వారికన్న అధములు, పదాతిదళం లాగా కాకుండా వారికి యుధ్ధతంత్రంలో అనుభవం తక్కువగా ఉన్నది. వెల్లింగ్‌టన్ ప్రకారం, వారికి చాలా తక్కువ వ్యూహరచనా శక్తి మరియు ఇంగిత జ్ఞానం ఉన్నది.<ref name="WellingtonCavalry">{{Harvnb|Barbero|2005|pp= 85–187}}.</ref> రెండు బ్రిగేడ్‌లకు కలిపి 2,000 (అధికారికంగా 2,651) మందితో కూడిన రంగస్థల బలం ఉన్నది; వారు 47 యేళ్ళ అక్స్‌బ్రిడ్జ్ నాయకత్వంలో దాడి చేసారు, వారికి తక్కువ రిజర్వ్ ఉన్నది.<ref>{{Harvnb|Barbero|2005|p=188}}.<br
 />హౌస్‌హోల్డ్ బ్రిగేడ్‌కు మూడు స్క్వాడ్రన్లు మరియు, మొత్తం పంతొమ్మిది స్క్వాడ్రన్ల సంయోగం నుండి ఒకటి కూడా లేదు.</ref><ref>{{Harvnb|Siborne<!--HT-->|1993|loc=Letter 5}}.</ref><ref>గ్లోవర్, ఉత్తరం 16<br />మొత్తం 18 స్క్వాడ్రన్లు అయి ఉండవచ్చు ఎందుకంటే, కింగ్'స్ డ్రాగూన్ గార్డ్స్ మూడు స్క్వాడ్రన్లను వినియోగించారా లేక నాలుగు స్క్వాడ్రన్లను వినియోగించారా అన్న విషయం పై సందిగ్ధత ఉంది. యుధ్ధపు రోజు ప్రొద్దున, తమ సొంత నిర్ణయాలు తీసుకొమ్మని, తన నుండి నేరుగా ఉత్తర్వులు రాక పోవచ్చని, "తమ ముందున్న కదలికలకు మద్దతునివ్వమని", అన్ని అశ్వికదళ బ్రిగేడ్ కమాండర్లకు అక్స్‌బ్రిడ్జ్ ఉత్తర్వు జారీ చేసాడనడానికి సాక్ష్యం ఉంది. వాండలూర్, వివియన్ మరియు డచ్ అశ్వికదళాలు బ్రిటిష్ హెవి కావల్రికి మద్దతునివ్వాలని అక్స్‌బ్రిడ్జ్ ఆశించాడని తెలుస్తోంది.</ref>

[[Fileదస్త్రం:Knötel IV, 04.jpg|left|thumb|దాడికి ఉపక్రమిస్తోన్న బ్రిటిష్ హౌస్‌హోల్డ్ అశ్వికదళం]]
హౌస్‌హోల్డ్ బ్రిగేడ్ యుధ్ధరంగం మధ్యలోకి దూసుకుని వచ్చింది. డి ఎర్లాన్ యొక్క ఎడమ పార్శ్వాన్ని సంరక్షిస్తోన్న క్విరాసియర్స్ ఇంకా చెదిరిపోయి ఉన్నారు, ఆ కారణంగా వారిని ఊడ్చి లోతైన పల్లపు మెయిన్ రోడ్డులోకి పంపడం జరిగింది.<ref>{{Harvnb|Barbero|2005|p=426}}, వివరణము 18<br />"''లెస్ మిజరబుల్స్'' " లో [[విక్టర్ హ్యూగో|విక్టర్ హ్యూగో]] తరువాత ప్రఖ్యాతంగా ఉపయోగించిన ఉపాఖ్యానము.</ref> గరాటు లాంటి పల్లపు దారి బ్రిటిష్ అశ్విక దళం నుండి దూరంగా కుడి వైపుగా పారిపోయే ఫ్రెంచ్ అశ్వికదళానికి ఒక బోను లాగా అయ్యింది. కొంత మంది క్విరాసియర్లు, గందరగోళంగా ముందున్న పదాతిదళంతో, దారి యొక్క ఉత్తర దిశనుండి 95వ రైఫిల్స్ వారి మీద కాల్పులు జరుపుతూ ఉండగా, సోమర్‌సెట్ హెవి కావల్రి వెనుక నుండి వత్తిడి తెస్తూ ఉండగా, పల్లపు దారి యొక్క లోతైన ప్రక్కలు మధ్య చిక్కుకుపోయారు.<ref>{{Harvnb|Siborne<!--W-->|1990|pp=410,411}}.</ref> కవచధారణ చేసుకున్న శత్రువులతో యుధ్ధం చేయడంలో ఉన్న కొత్తదనం బ్రిటిష్ అశ్వికదళానికి నచ్చిందని ఒక దస్తావేజులో, హౌస్‌హోల్ద్ బ్రిగేడ్ యొక్క నాయకుడు పేర్కొన్నాడు.

{{quote|The blows of the sabres on the cuirasses sounded like braziers at work." |Lord Somerset|<ref>{{Harvnb|Houssaye|1900|p=182}}</ref>}}

దాడిని కొనసాగిస్తూ, హౌస్‌హోల్డ్ బ్రిగేడ్‌కి ఎడమవైపున్న, స్క్వాడ్రన్స్ అప్పుడు, ఔలార్డ్ యొక్క బ్రిగేడ్‌ను నాశనం చేసారు. వారిని వెనక్కి పిలుద్దామనే ప్రయత్నం చేసినప్పటికీ, వాళ్ళు లా హేయ్ సైంట్ దాటి వెళ్ళి, కొండ కింద తమ గుర్రాలతో, చదరాలుగా ఉన్న స్క్మిజ్ యొక్క బ్రిగేడ్ ముందు నిలబడ్డారు.

[[Fileదస్త్రం:Ewart Waterloo.jpg|thumb|upright|స్కాట్ గ్రేస్ యొక్క సార్జెంట్ ఎవార్ట్ ఈగిల్ ఆఫ్ ది 45 eme లిగ్నెను స్వాధీనం చేసుకోవటం రిచర్డ్ ఆన్స్డెల్ల్ చే]]
వారి ఎడమప్రక్క, యూనియన్ బ్రిగేడ్ ఒక్కసారిగా పదాతిదళాలను ఊడ్చివేసింది (అది 92వ గొర్డన్ హైలాండ్ రెజిమెంట్ తమ గుర్రపు జీనుకి అతుక్కుపోయి, వారితో కలిసి దాడి చేసిందన్న కధకు దారితీసింది).<ref>ఈ కధ ''విత్ నెపోలియన్ ఎట్ వాటర్‌లూ'' , మెచ్‌బ్రైడ్, M., (ఎడిటర్), లండన్ 1911లో ఉన్న E. బ్రూస్‌లో వ్రాసిన ''ది వాటర్‌లూ పేపర్స్‌'' లో కన(contracted; show full)యొక్క రెండు లాన్సర్ రెజిమెంట్లకు, ఫరైన్ మరియు ట్రావర్స్ యొక్క క్విరాసియర్ బ్రిగేడ్‌కు ఉత్తర్వులు జారీ చేసాడు. దాని పరిణామం బ్రిటిష్ అశ్వికదళానికి చాలా పెద్ద మొత్తంలో నష్టాలు.<ref>{{Harvnb|Siborne<!--W-->|1990|pp=425–426}}.</ref> ఈ దాడిలో కావల్రి బ్రిగేడ్‌లకు చెందిన నష్టాల గురించిన వివరాలన్నీ అంచనాలు మాత్రమే, ఎందుకంటే, మరణాల సంఖ్య యుధ్ధం జరిగిన తరువాత మాత్రమే లెక్కపెట్టే వారు, అంతే కాక యుధ్ధం మొత్తానికీ అవి లెక్కలో తీసుకునేవారు.<ref>{{Harvnb|Adkin|2001|p=217}} (మొదటి బలాల కోసం)<br
 /></ref><ref>{{Harvnb|Smith|1998|p=544}} (నష్టాల కోసం)<br /> నష్టాలు చివరకు యుధ్ధం తరువాతి రోజు తీసుకున్న అధికారిక లెక్కల నుండి: హౌస్‌హోల్డ్ బ్రిగేడ్, మొదటి బలం 1,319, చంపబడిన వారు - 95, గాయపడిన వారు -248, కనిపించకుండా పోయినవారు - 250, మొత్తాలు - 593, కోల్పోయిన గుర్రాలు - 672.
(contracted; show full) చివర వైపు, రిజర్వ్ తయారు చేసిన Iవ లైఫ్ గార్డ్స్ మరియు బ్లూస్, వారి సంయోగాన్ని ఉంచుకోగలిగారు దాని మూలంగా చెప్పుకోదగ్గ రీతిలో తక్కువ మరణాలను చవిచూసారు. బ్రిటిష్ మరియు డచ్ లైట్ డ్రాగూన్స్ మరియు హుస్సార్స్, ఎడమ పక్షంపైన, మరియు డచ్ ''కారాబినియర్‌స్''  మధ్యలో చేసిన ప్రతి దాడి ఫ్రెంచి అశ్వికదళాన్ని ప్రతిఘటించింది.<ref>{{Harvnb|Barbero|2005|pp=219–223}}.</ref><ref>{{Harvnb|Siborne<!--W-->|1990|pp=329,349}}(బ్రిగేడ్ల కూర్పు), pp. 422-424 (బ్రిగేడ్ల యొక్క కార్యములు)<br
 />సూచన: విలియం సిబోర్న్, అక్స్‌బ్రిడ్జ్ లాంటి జనరల్స్‌కి సంబంధించిన అనేక ప్రత్యక్ష సాక్షి కధనాల నుండి అశ్వికదళ సంగీత వాయిద్యాలు మరియు పదాతిదళ గురుతుల దాక తన స్వాధీనంలో కలిగి ఉన్నాడు. ఇది అతని చరిత్రని చాలా ఉపయోగకరము గావిస్తుంది (బ్రిటిష్ మరియు KGL దృష్టి కోణం నుండే అయినప్పటికీ); ఈ ప్రత్యక్ష సాక్షి ఉత్తరాలలో కొన్నింటిని అతని కుమారుడు, ఒక బ్రిటిష్ మేజర్ జనరల్ (H.T. సిబోర్న్), తరువాత ముద్రించాడు. సిబోర్న్ యొక్క కధనంలో కొన్ని భాగాలు చాలా వివాదాంశమైనవి. యుధ్ధంలో డచ్ బలగాల ప్రవర్తన పై సిబోర్న్ చెడుగా వ్రాయటం, డ(contracted; show full)యం చెల్లించాల్సి వచ్చింది, కానీ సమయం చాలా వెలకట్టగలిగినది, ఎందుకంటే ప్రషియన్లు యుధ్ధభూమి మీద అతని కుడి ప్రక్క కనపడడం మొదలు పెట్టారు. నెపోలియన్ తన రిజర్వ్ దళాలను పంపాడు, అందులో లోబావూ్‌స్ VI కోర్ మరియు రెండు అశ్వికదళ డివిజన్లు, ఒక 15,000 బలగం ఉన్నది, దాని ఉద్దేశం ప్రషియన్లను ముందుకు రానివ్వకుండా వెనుకనే పట్టి ఉంచడం. దీనితో, నెపోలియన్ గార్డ్‌ని మినహాయింది తన పదాతిదళ రిజర్వులనంతా వినియోగించాడు, ఇప్పుడతను వెల్లింగ్‌టన్‌ను త్వరితంగా జయించడమే కాదు, హీన సంఖ్యతో ఆ పని చేయాలి.<ref name="Hofschroer-122"
></ref/>

===  ఫ్రెంచి అశ్వికదళ దాడి  ===
16:00 గంటలకు కొంచం ముందుగా, నెయ్ వెల్లింగ్‌టన్ యొక్క కేంద్రం నుండి నిష్క్రమణ చూసాడు. దానిని అతను వెనుక భాగంలో సంభవించిన మరణాలకు ప్రతిస్పందనగా వాళ్ళు వెనక్కి తగ్గుతున్నారనుకుని దానిని తనకు అనుకూలముగా మలచుకుందామనుకున్నాడు. డి ఎర్లాన్‌స్ కోర్ ఓటమి తరువాత, నెయ్‌కు అతి తక్కువ పదాతి దళ రిజర్వులు మిగిలాయి ఎందుకంటే, చాలా వరకు పదాతిదళాన్ని, వ్యర్ధమైన హౌగోమోంట్ దాడికి లేదా, ఫ్రెంచి కుడిప్రక్క యొక్క రక్షణకి వినియోగించాడు. ఆ కారణంగా నెయ్ వెల్లింగ్‌టన్ యొక్క కేంద్రాన్ని అశ్విక దళంతో మాత్రం విరగకొడదామని ప్రయత్నించాడు.<ref name="Siborne439">{{Harvnb|Siborne<!--W-->|1990|p=439}}.</ref>
ముందుగా, మిల్‌హాద్ రిజర్వ్ అశ్వికదళ కోర్ యొక్క క్విరాసియర్లు మరియు ఇంపీరియల్ గార్డ్ యొక్క, లెఫెబెవర్-డెస్నోట్స్ యొక్క లైట్ కావల్రి డివిజన్, ఒక 4,800 సేబర్లను వినియోగించాడు. వీటిని ప్రతిఘటించడంతో, కెల్లర్మన్ యొక్క హెవి కావల్రి కోర్ మరియు గుయోట్ యొక్క హెవి కావల్రి ఆఫ్ గార్డ్‌ను వారికి అదనపు బలంగా రంగంలో దించాడు, 67 స్క్వాడ్రన్‌లలో మొత్తం 9,000 అశ్వికదళం.<ref>{{Harvnb|Adkin|2001|p=356}}</ref>

[[Fileదస్త్రం:French cuirassiers vs Nassauers.jpg|thumb|upright|200px|"ఫ్రెంచి క్విరాసియర్స్", లూవి డ్యుమోలిన్ చే.]]
వెల్లింగ్‌టన్ యొక్క సైన్యం దానికి చదరాలు తయారు చేసి ప్రతిస్పందించింది (నాలుగు రాంక్స్ లోతైన ఖాళీ పెట్టె ఆకృతులు). చిత్రాలలో చిత్రీకరించిన వాటికంటే, ఈ చదరాలు చాలా చిన్నవి - ఒక 500-మనుషుల బటాలియన్ చదరపు ప్రక్క, 60 అడుగుల (18 మీటర్లు) కంటే ఎక్కువ ఉండదు. ఫిరంగిదళ లేదా పదాతిదళ దాడికి ఎదురొడ్డలేని తమ భూమిపై నిలబడ్డ చదరాలు అశ్వికదళానికి మాత్రం ప్రాణసంకటమయ్యాయి, ఎందుకంటే వారి పార్శ్వాన్ని ఎవరూ ఏమీ చేయలే(contracted; show full)themselves on most of the battlefields of Europe. In an almost incredibly short period they were within twenty yards of us, shouting ''"Vive l'Empereur!"'' The word of command, "Prepare to receive cavalry", had been given, every man in the front ranks knelt, and a wall bristling with steel, held together by steady hands, presented itself to the infuriated cuirassiers.|Captain Rees Howell Gronow, Foot Guards|<ref>{{Harvnb|Gronow|1862|loc=}}</ref>}}
[[
Fileదస్త్రం:Artillery in Battle of Waterloo by Jones.jpg|thumb|200px|"ఫిరంగిదళాధికారులు యొక్క శ్రేణి ఎంత ఖచ్చితంగా ఉందంటే, ప్రతి కాల్పు మరియు గుండు జనాల మధ్య పోయి పడింది."(ఒరిజినల్ ఇన్స్‌క్రిప్షన్ అండ్ ద్రాయింగ్ ఆఫ్టర్ జార్జ్ జోన్స్)]]
(contracted; show full)లి వెళ్ళి ఫ్రెంచి అశ్వికదళం పై కాల్పులు జరపగలిగారు. మోంట్-సైంట్-జీన్ కొండలపై అనేకమైన ఖరీదైన కానీ నిష్ఫలమైన దాడుల తరువాత, ఫ్రెంచి అశ్వికదళం పని అయిపోయింది.<ref>{{Harvnb|Weller|1992|p=114}}</ref> వారి మరణాల సంఖ్య అంత తేలిగ్గా బేరీజు వేయలేరు. జ్యేష్ఠులైన ఫ్రెంచి అశ్వికదళాధికారులు, ముఖ్యంగా జనరల్స్, చాలా భారీ నష్టాలు చవిచూసారు. నాలుగు డివిజనల్ కమాండర్లు, తొమ్మిది బ్రిగేడియర్లు గాయపడ్డారు, ఒకరు మరణించారు - వారి సాహసానికీ, ముందుండి నాయకత్వం వహించే అలవాటుకి అది ఉదాహరణ.<ref name="Adkin359"
></ref/> ఉధాహరణ యోగ్యముగా, ''గ్రనేడియర్స్ ఎ చేవల్''  అన్ని రాంకులలోనూ 15 జూన్ నాటికి 796 సంఖ్య సూచించింది, కానీ 19 జూన్ నాటికి 462 సూచించింది, అలాగె ఎంప్రెస్స్ డ్రాగన్స్ అదే సమయంలో 816కి 416 మందిని కోల్పోయారని హూసెయ్ నివేదిస్తాడు.<ref>{{Harvnb|Houssaye|1900|p=522}}</ref> మొత్తం మీద, గయోట్'స్ గార్డ్ హెవి కావల్రి (అశ్వికదళ) డివిజన్ తన బలగంలో 47 శాతం కోల్పోయింది.

[[Fileదస్త్రం:Waterloo-French cavalry.jpg|thumb|left|200px|ది గ్రనేడియర్స్ అ షెవల్.నేపధ్యంలో నెపోలియన్‌ను ఒక బూడిద రంగు గుర్రం మీద చూడవచ్చు.<ref> వాటర్‌లూలో నెపోలియన్ స్వారీ చేసిన వివిధ కొండలు: అలి, క్రెబేర్, డిసైరీ, జాఫా, మేరీ మరియు టారిస్ ([178])లోజియర్ దానిని డిసైరీ అంటాడు (లోజియర్).</ref>]]
(contracted; show full)రక కధనం'' , p. 30 [http://books.google.com/books?id=jEsBAAAAQAAJ&amp;pg=RA1-PA41&amp;dq=%22Van+der+Smissen%22+general&amp;lr=#PRA1-PA30,M1 గూగుల్ పుస్తకాలు], 1816లో ఈ సంఘటనను గురించి చెప్పని ప్రత్యక్ష సాక్షుల కధనాల ఆధారంగా వ్రాసినది.</ref> నుండి వత్తాసు లేదు. ఈలోగా, బచెలు మరియు టిస్సాట్'స్ మనుషులు మరియు వారి అశ్వికదళ మద్దతులను ఫిరంగి పేలుళ్ళు మరియు ఆడం యొక్క పదాతిదళ బ్రిగేడ్ నుండి గట్టి ప్రతిబంధన ఎదురయ్యింది, వారు తదనుసారంగా వెనక్కి మళ్ళారు.<ref name="Adkin361"
></ref/> ఫ్రెంచి అశ్వికదళం వెల్లింగ్‌టన్ కేంద్రంలో కొన్ని ప్రత్యక్ష మరణాలను సంభవింప చేసినప్పటికీ, అతని పదాతిదళ చదరాల మీద ఫిరంగి దాడులు చాలా మరణాలకు దారి తీసాయి. మరీ ఎడమ వైపున్న సర్ జాన్ వాండలూర్ మరియు సర్ హూసెయ్ వివియన్ల బ్రిగేడ్లను మినహాయించి, ఆంగ్లో-అల్లైయ్డ్ అశ్వికదళాన్ని యుధ్ధానికి లాగారు వారు విశేషంగా నష్టాలను చవిచూసారు. పరిస్థితి ఎంత విషమంగా కనిపించిందంటే, కుంబర్‌లాండ్ హుస్సార్స్, ఉన్న ఒకే ఒక అశ్వికదళ రెజిమెంట్, బ్రస్సెల్స్ దాకా కూడా భయాందోళనను వ్యాప్తి చేస్తూ యుధ్దభూమి వదిలి పారిపోయింది. <ref>{{Harvnb|Siborne<!--W-->|1990|p=465}}<br />తరువాత కోర్ట్-మాషల్ చేసి పదవీచుతుడిని గావించిన రెజిమెంట్ యొక్క కమాండర్, తన సైనికులు (సమర్ధవంతమైన యువ హనోవరియన్లు) తమ గుర్రాలను స్వాధీనం చేసుకుని ఉన్నారు కాబట్టి వారిని యుధ్ధభూమి పై ఉండమని ఉత్తర్వులు జారీ చేయలేక పోయానని వాదించాడు. యుధ్ధం తరువాత, రెజిమెంట్ విడిపోయిన తర్వాత సైనికులకు విధులు అప్పగించడం జరిగింది, వారు సందేహం లేకుండా లజ్జాభరితులు. నలుగురు కాప్‌టెన్ మర్సర్ యొక్క గుర్రపు ఫిరంగిదళంలో నియుక్తులయ్యారు, ఇతరులతో వారి వ్యవహారం అతనికి ఆశ్చర్యం కలిగించేంత మొద్దుగా, చిరాకు కలిగించేదిగా కనిపించింది. (చూడండి:{{Harvnb|Mercer|1870|loc=}}).</ref>

[[Fileదస్త్రం:Charge of the French Cuirassiers at Waterloo.jpg|thumb|250px|ఫ్రెంచి అశ్వికదళ దాడులకు ఒక బ్రిటిష్ చదరము గట్టి ప్రతిఘటన చేసింది.]]
సుమారుగా అదే సమయంలో వెల్లింగ్‌టన్ లైన్ మీద నెయ్ యొక్క సంకీర్ణ ఆయుధ దాడి 13వ ''లెగేర్''  నాయకత్వం వహిస్తోన్న డి ఎర్లాన్స్ I కోర్‌లోని పక్షాలతో కలిసి, ల హెయ్ సైంట్ మీద దాడిని పునఃప్రారంభించారు, ఈ సారి వారు సఫలీకృతులయ్యారు (రక్షణకారుల ఆయుధసామగ్రి అయిపోవడం దానికి కొంత కారణం).<ref>{{Harvnb|Beamish|1995|p=367}}.</ref> నెయ్ అప్పుడు అశ్విక ఫిరంగిదళాన్ని వెల్లింగ్‌టన్ దిశగా కదిలించి, స్వల్ప శ్రేణి ఫిరంగులతో పదాతిదళ చదరాలని ధ్వంసం చేయడం మొదలు పెట్టాడు.<ref name="Siborne439"></ref/> అది 27వ (ఇన్నిస్కిల్లింగ్) రెజిమెంట్‌ను దాదాపుగా ధ్వంసం చేసింది, 30వ మరియు 73వ రెజిమెంట్లు భారీ నష్టాలు చవి చూసాయి, వారు ఒక ఆచరణీయమైన చదరం సృష్టించడానికి కలవాల్సి వచ్చింది.

{{quote|The banks on the road side, the garden wall, the knoll and sandpit swarmed with skirmishers, who seemed determined to keep down our fire in front; those behind the artificial bank seemed more intent upon destroying the 27th, who at this time, it may literally be said, were lying dead in square; their loss after La Haye Sainte had fallen was awful, without the satisfaction of having scarcely fired a shot, and many of our troops in rear of the ridge were similarly situated.|Edward Cotton, 7th Hussars|<ref>{{Harvnb|Cotton|1849|pp=106,107}}</ref>}}

===  ప్రషియన్ IV కోర్ రాక : ప్లాన్సినాయిట్  ===
[[Fileదస్త్రం:Prussian Attack Plancenoit by Adolf Northern.jpg|thumb|200px|అడాల్ఫ్ నార్థెర్న్ చిత్రించిన ది ప్రషియన్ అటాక్ ఆన్ ప్లాన్సినాయిట్]]
ప్రషియన్ కోర్‌లో మొదటగా వచ్చింది బ్యూలో'స్ IV కోర్. అతని లక్ష్యం ప్లాన్సినాయిట్, దానిని ప్రషియన్లు ఫ్రెంచి స్థానాల వెనుక ఈతలోనుగా ఉపయోగించాలని ఉద్దేశించారు. బ్లూచర్ బోయిస్ డి పారిస్ రోడ్డుని ఉపయోగించి ఫ్రిచర్‌మోంట్ పైన తన కుడి ప్రక్కని రక్షించుకోవాలనుకున్నాడు.<ref name="Hofschroer-116">{{Harvnb|Hofschröer|1999|p=116}}</ref> బ్లూచర్ మరియు వెల్లింగ్‌టన్ 10:00 గంటల నుండి సంపర్కంలో ఉన్నారు, ఒకవేళ వెల్లింగ్‌టన్ యొక్క కేంద్రం దాడికి గురైతే, ఫ్రిషర్మోంట్ పైకి వెళ్ళాలన్న వ్యూహంపై ఇద్దరికి సయోధ్య కుదిరింది.<ref name="Hofschroer-95">{{Harvnb|Hofschröer|1999|p=95}}</ref><ref>{{Harvnb|Chesney|1907|p=165}}</ref> జనరల్ బ్యూలో సమయం 16:30 అవ్వడం, ప్లాన్సినాయిట్ వెళ్ళే దారి ఖాళీగా ఉండడం గ్రహించాడు.<ref name="Hofschroer-116"></ref/> సుమారుగా అదే సమయంలో ఫ్రెంచ్ అశ్విక దళ దాడి పతాక స్థాయిలో ఉండడంతో 15వ బ్రిగేడ్ IV కోర్ను ఫ్రిషర్‌మోంట్-ల హెయ్ స్థలంలో వెల్లింగ్‌టన్ యొక్క ఎడమ పార్శ్వంతో కలపడానికి పంపారు.  బ్రిగేడ్ యొక్క అశ్విక ఫిరంగి దళాన్ని మరియు అదనపు బ్రిగేడ్ ఫిరంగిదళాన్ని దాని ఎడమ పక్క మద్దతుగా నిలిపారు.<ref name="Hofschroer-117">{{Harvnb|Hofschröer|1999|p=117}}</ref> ప్లాన్సినాయిట్ వెళ్తోన్న మిగిలిన బ్యూలో'స్ IV కోర్‌ను అడ్డుకోవడానికి నెపోలియన్ లోబావూస్ కోర్‌ను పంపాడు. 15వ బ్రిగేడ్ లోబావూస్ బలగాలను నిశ్చ(contracted; show full)లు అంటే అన్ని బటాలియన్లను పంపాడు. యంగ్ గార్డ్ ప్రతి దాడి చేసింది, తరువాత చాలా భీకర యుధ్ధం తర్వాత, ప్లాన్సినాయిట్ పై పట్టు సాధించింది, కానీ తమ పైనే ప్రతిదాడి జరిగి, బయటికి పోవాల్సి వచ్చింది.<ref name="Hofschroer-122">{{Harvnb|Hofschröer|1999|p=122}}</ref> నెపోలియన్ రెండు బటాలియన్ల మిడిల్/ఓల్డ్ గార్డ్‌ను ప్లాన్సినాయిట్ పంపాడు, భీకరమైన బాయ్‌నెట్ పోరు తరువాత - వారు తమ తుపాకులను ఉపయోగించే స్థితికి దిగజారలేదు - ఈ బలగం తిరిగి గ్రామం పై పట్టు సాధించింది.<ref name="Hofschroer-122"
></ref/> కానీ సంకల్ప శక్తి కలిగిన ప్రషియన్లు ఇంకా ఓడిపోలేదు, సుమారుగా 30,000 బలగాలు, IV మరియు II కోర్‌కి చెందినవి, బ్యూలో మరియు పిర్చ్ నాయకత్వంలో మళ్ళీ ప్లాన్సినాయిట్ పై దాడి చేసాయి. దానిని 20,000 మంది ఫ్రెంచ్ యోధులు{{Citation needed|date=August 2009}} గ్రామం లోపలా, వెలుపలా ఎదుర్కొన్నారు.

===  జియెటన్ యొక్క పార్శ్వపు కవాతు  ===
[[Fileదస్త్రం:Battle of Waterloo map.jpg|thumb|300px|17:30 నుండి 20:00 గంటల మధ్య స్థితి.]]
మధ్యాహ్నమంతా కూడా, జియెటన్ యొక్క I కోర్ ల హెయ్‌కి ఉత్తరదిశగా ఉన్న స్థలంలోకి గొప్ప బలగాలతో వస్తూ ఉండింది. జనరల్ మఫ్ఫ్లింగ్, వెల్లింగ్‌టన్‌కు ప్రషియన్ రాయబారి, I కోర్‌ను కలవడానికి వెళ్ళాడు. ఈ పాటికి జియెటన్ తన మొదటి బ్రిగేడ్‌ను తీసుకు వచ్చాడు, కానీ ప్రషియన్ 15వ బ్రిగేడ్‌లోనూ, వెల్లింగ్‌టన్ ఎడమ వైపున్న నస్సావు యూనిట్స్‌లోనూ గమనం నుండి చెదిరిపోయిన వారినీ, మరణాలనీ చూసి ఆందోళన చెందాడు. ఈ బలగాలు తిరోగమిస్తున్నట్లుగా కనపడింది, జియెటన్, తన బలగాలు కూడా అదే సాధారణ తిరోగమనంలో చిక్కుకుంటాయని, వెల్లింగ్‌టన్ యొక్క పార్శ్వం నుండి దూరమయ్యి ప్లాన్సినాయిట్ దగ్గర ప్రషియన్ ముఖ్య విభాగం దిశగా కదిలాడు. మఫ్‌లింగ్ ఈ కదలికను గమనించి, వెల్లింగ్‌టన్ యొక్క ఎడమ పార్శ్వానికి మద్దతుగా నిలబడమని జియెటన్‌ను ఒప్పించాడు. జియెటన్ వెల్లింగ్‌టన్‌కు ప్రత్యక్షంగా మద్దతు ఇవ్వడం కోసం తన కవాతు పునఃప్రారంభించాడు, అతని బలగాల రాక వెల్లింగ్‌టన్‌కి తన కృంగిపోతున్న కేంద్రాన్ని ఎడమ పక్కనుండి అశ్వికదళాన్ని కదల్చి బలోపేతం చేయడానికి అవకాశం ఇచ్చింది.<ref>{{Harvnb|Hofschröer|1999|p=125}}</ref> 19:30 లోపల, పాపిలాట్ ముందు I కోర్ ఫ్రెంచి బలగాలపై దాడికి వెళ్ళింది, ఫ్రెంచి స్థానం ఒక గుర్రపు మడమ ఆకారంలోకి వంచబడింది. లైన్ యొక్క చివర్లు ఇప్పుడు ఎడమ పక్క హౌగోమోంట్ పైన, కుడి పక్క ప్లాన్సినాయిట్ పైన, మధ్యలో లా హెయ్ పైనా ఉన్నాయి.<ref name="Hofschroer-139">{{Harvnb|Hofschröer|1999|p=139}}</ref> డ్యురూట్ ఒక వరుస దాడుల<ref name="Hofschroer-139"></ref/>లో లా హెయ్ మరియు పాపిలాట్‌లలో స్థానాలను ఆక్రమించుకున్నాడు, కానీ ఇప్పుడు ప్రషియన్ 24వ రెజిమెంట్ ఆ రెండింటినీ ఆక్రమించడానికి రావడంతో ప్రతిఘటించకుండా స్మొహైన్ వెనుకకు తిరోగమించాడు. 24వ రెజిమెంట్ ఫ్రెంచి యొక్క కొత్త స్థానం వైపు ముందుకెళ్ళింది, దానిని ప్రతిఘటించడం జరిగింది కానీ సిలేసియన్ ''స్కూట్‌జన్''  (రైఫిల్ పట్టుకున్న వాళ్ళు) మరియు F/Ist ''లాండ్‌వెహర్''  యొక్క సహకారంతో తమను ప్రతిఘతిస్తోన్న వారిని ప్రతిఘటించడం జరిగింది.<ref name="Hofschroer-140">{{Harvnb|Hofschröer|1999|p=140}}</ref> పునఃప్రారంభించిన దాడికి ముందు ఫ్రెంచి సేన కాస్త వెనుక బడింది కానీ ఇప్పుడు స్మొహైన్ మరియు కొండల వరుస ఇంకా పాపిలాట్‌లోని చివరి కొన్ని గృహాలను ఆక్రమించడానికి ప్రయత్నిస్తూ తీవ్రముగా, నేలని ఆక్రమించడం మొదలు పెట్టారు.<ref name="Hofschroer-140"></ref/> 24వ రెజిమెంట్ దూరంగా కుడివైపునున్న హైలాండర్ బటాలియన్‌తో జత కలిసి 13వ ''లాండ్‌వెహర్''  రెజిమెంట్ మరియు అశ్వికదళ మద్దతుతో ఫ్రెంచ్ సేనని తమ స్థానాల నుండి విసిరి పారేసింది. 13వ ''లాండ్‌వెహర్''  మరియు 15వ బ్రిగేడ్ చేసిన మరిన్ని దాడులు ఫ్రెంచ్ సేనను ఫ్రిషర్‌మోంట్ నుండి తరిమాయి.<ref>{{Harvnb|Hofschröer|1999|p=141}}.</ref> డ్యూరుట్'స్ డివిజన్, జియెటన్ యొక్క I కోర్ అశ్వికదళ రిజర్వ్ లోని సామూహిక స్క్వాడ్రన్లు తమపై దండెత్తబోవటం చూసి, యుధ్ధభూమి నుండి తిరోగమించింది. I కోర్ ఆ తర్వాత బ్రస్సెల్స్ రోడ్ మీదకు మరియు ఫ్రెంచ్ సేనకు నిష్క్రమించడానికి మిగిలిన ఒకే ఒక దారి మీదకు వెళ్ళింది.

===  ఇంపీరియల్ గార్డ్ యొక్క దాడి  ===
[[Fileదస్త్రం:Knotel - The storming of La Haye Sainte.jpg|thumb|200px|రిచర్డ్ నోటెల్, "ది స్టార్మింగ్ ఆఫ్ ల హెయ్ సైంట్".]]
ఈలోగా, లా హెయ్ సైంట్ పడిపోవడంతో బలహీనపడి వెల్లింగ్‌టన్ యొక్క కేంద్రం తెరుచుకోవడం, ప్లాన్సినాయిట్ వైపు తాత్కాలికంగా స్థిరత రావడం చూసి, నెపోలియన్ తన చివరి రిజర్వ్, ఇప్పటిదాకా-ఓడిపోని ఇంపీరియల్ గార్డ్‌కి పని కల్పించాడు. సుమారు 19:30 గంటలకు మొదలైన ఈ దాడి యొక్క ఉద్దేశం, వెల్లింగ్‌టన్ యొక్క కేంద్రాన్ని విరగగొట్టి, అతని లైన్‌ను ప్రషియన్ల నుండి దూరంగా తీసుకెళ్ళడం. సైనిక చరిత్రలో అది ఒక అత్యంత ప్రసిధ్ధిగాంచిన ఆయుధాల రవాణా అయినప్పటికీ, యే యూనిట్లు అందులో పాల్గొన్నాయో అన్న విషయంలో స్పష్టత లేదు. అది ఓల్డ్ గార్డ్ యొక్క గ్రనేడియర్లు లేదా చాసియర్లు కాక, మిడిల్ గార్డ్ యొక్క అయిదు బటాలియన్లు<ref>{{Harvnb|Barbero|2005|loc=}}{{Page needed|date=May 2010}}యుధ్ధపు రోజున రెండు చసియర్ బటాలియన్లు ఒకటిగా కలపడమైనదని గ్రహించడమైనది, అందుకని అయిదు గార్డ్ ఫార్మేషన్స్ ముందుకు వెళ్ళాయి అంటే, అవి ఆరు బటాలియన్లు అయి ఉండచ్చు.</ref> మొదలు పెట్టినట్లు కనపడుతోంది.

{{quote|... I saw four regiments of the middle guard, conducted by the Emperor, arriving. With these troops, he wished to renew the attack, and penetrate the centre of the enemy. He ordered me to lead them on; generals, officers and soldiers all displayed the greatest intrepidity; but this body of troops was too weak to resist, for a long time, the forces opposed to it by the enemy, and it was soon necessary to renounce the hope which this attack had, for a few moments, inspired. |Marshal M. Ney|<ref name=Booth-73-74>{{Harvnb|Booth|1815|pp=73,74}}</ref>}}

[[Fileదస్త్రం:Soldat-der-Alten-Garde.png|thumb|140px|left|గ్రనేడియర్ ఆఫ్ ది ఓల్డ్ గార్డ్, ఎడ్వార్డ్ డీటైల్ చే]]
[[Fileదస్త్రం:Crofts-Napoleon's last grand attack at Waterloo.jpg|thumb|250px|వాటర్‌లూలో ఆంగ్లొ-అల్లైయ్డ్ కేంద్రాంపై దాడికి సమాయత్తం చేసేఅప్పుడు నెపోలియన్ ఓల్డ్ గార్డ్‌తో ప్రసంగిస్తాడు.]]
వాళ్ళు రిజర్వ్‌గా ఉండినప్పటికీ, ఆంగ్లో-అల్లైయ్డ్ లైన్‌ను ప్రత్యక్షంగా దాడి చేయనప్పటికీ, మూడు ఓల్డ్ గార్డ్ బటాలియన్లు ముందుకు వెళ్ళి దాడి యొక్క రెండవ లైన్ సృష్టించాయి.<ref>{{Harvnb|Adkin|2001|p=391}}.<br />దాడిచేసే బటాలియన్లలో మిడిల్ గార్డ్‌కు చెందిన 1వ/3వ మరియు 4వ గ్రనేడియర్లు మరియు 1వ/3వ, 2వ/3వ మరియు 4వ చసియర్లు; రిజర్వ్‌లో మిగిలిన వారిలో ఓల్డ్ గార్డ్‌కు చెందిన 2వ/2వ గ్రనేడియర్లు, 2వ/1వ మరియు 2వ/2వ చసియర్లు.</ref> ఫిరంగి పేలుళ్ళు, స్వల్పయుధ్ధకారుల కాల్పుల మధ్యనుండి కవాతు చేసుకుంటూ 3,000 మంది మిడిల్‌గార్డ్ యోధులు లా హెయ్ సైంట్ యొక్క పడమటి దిశగా సాగారు; అలా సాగుతూనే, మూడు ప్రత్యేకమైన బలగాలుగా విడిపోయారు. ఒకటి, గ్రనేడియర్లకు చెందిన రెండు బటాలియన్లు, వెల్లింగ్‌టన్ సైన్యంలోని బ్రిటిష్, బ్రన్స్‌విక్ మరి(contracted; show full)ండ్ యొక్క గార్డ్స్‌మన్ లేచి నిలబడి వాళ్ళపై అతి తక్కువ దూరం నుండి గుండ్లు పేల్చి విధ్వంసం సృష్టించారు. చసియర్లు కాల్పులకు బదులు చెప్పటానికి ఉపక్రమించారు కానీ తడబడటం మొదలు పెట్టారు. అప్పుడు ఫుట్ గార్డ్స్ యొక్క బాయ్‌నెట్ దాడి వారిని విరగదీసింది. మూడవ భాగం, ఒక తాజా చసియర్ బటాలియన్ అప్పుడు మద్దతుగా వచ్చింది. ఈ చసియర్లు వెంబడిస్తూండగా బ్రిటిష్ గార్డ్స్‌మన్ వెనక్కి తగ్గారు, కానీ చసియర్లను 52వ లైట్ పదాతిదళం వారి పార్శ్వం మీద లైన్‌లోకి వచ్చి విధ్వంసకర కాల్పులు జరిపి దాడి చేసింది.<ref name="Chesney-178"
></ref/><ref name="Parry-70">{{Harvnb|Parry|1900|p=70}}</ref> ఈ దాడికి వారు కూడా బ్రద్దలయ్యారు.<ref name="Parry-70"></ref/>

చివరి గార్డ్ ఖంగారుగా నిష్క్రమించింది. సంభ్రమాశ్చర్యాలతో కూడిన వార్త "''లా గార్డ్ రెక్యూల్.'' ''సావ్ క్వి పెయట్'' ", వ్యాప్తి చెందగానే ఒక భయోద్వేగంతో కూడిన తరంగం ఫ్రెంచి సేనల గుండా పయనించింది. (గార్డ్ తిరోగమించింది. చేతనైతే మిమ్మల్ని మీరు కాపాడుకోండి.") వెల్లింగ్‌టన్ ఇప్పుడు కోపెన్‌హేగెన్ యొక్క గుర్రపు రికాబుల మీద నిలబడి, ఒక సాధారణ పురోగమనాన్ని సూచిస్తూ తన టోపీని గాలిలో ఊపాడు. అతని సైన్యం లైన్స్‌నుండి ముందుకు పరిగెత్తి, పారిపోతున్న ఫ్రెంచి సేనలపైకి దూకింది.<ref name="Chesney-178"></ref/>

బ్రతికి బట్టకట్టిన ఇంపీరియల్ గార్డ్‌లు తమ చివరి మజిలీ కోసం, లా హెయ్ సైంట్ దక్షిణాన తమ మూడు (కొన్ని ఆధారాలు నాలుగు అంటాయి) రిజర్వ్ బటాలియన్లతో కలిసారు. ఆడమ్'స్ బ్రిగేడ్ మరియు హనోవరియన్ ''లాండ్‌వెహర్''  ఓస్నాబ్రక్ బటాలియన్, వివియన్'స్ మరియు వాండలూర్'స్ తాజా అశ్వికదళ బ్రిగేడ్లు వారి కుడిప్రక్క దాడి చేసి వారిని గందరగోళంలోకి నెట్టాయి. అర్థ-సంయుక్తంగా మిగిలిన దళాలు ''లా బెల్లె అలైయన్స్''  దిశగా తిరోగమించాయి. ఈ తిరోగమన సమయంలోనే కొంతమంది గార్డ్‌లని సందేహప(contracted; show full)amp;pg=PA128&amp;dq=Rougemont+Waterloo పేజీ. 128]) ముద్రించిన దాని ఆధారంగా జనరల్ పియెరి కాంబ్రోన్ కి ఆపాదించడమైనది. (బోలర్ [http://books.google.co.uk/books?id=NCOEYJ0q-DUC&amp;printsec=frontcover#PPA12,M1 పేజీ. 12]). కానీ, జూన్ 1932లో ''ది టైమ్‌స్‌'' లో ఉత్తరాల ప్రకారం, కాంబ్రోన్ కల్నల్ హ్యూజ్ హాల్కెట్‌కు ఖైదీగా వెళ్ళాడు కనుక ప్రతిస్పందన ఒక వేళ ఇచ్చి ఉంటే, ఏ రకంగా ఇచ్చి ఉన్నప్పటికీ, అది జనరల్ మిచెల్ నుండి వచ్చి ఉండచ్చు. (వైట్, మరియు{{Harvnb|Parry|1900|p=p. 70}})</ref>

===
  ప్లాన్సినాయిట్ స్వాధీనం  ===
సుమారుగా అదే సమయంలో 5వ, 14వ, మరియు 16వ ప్రషియన్ బ్రిగేడ్‌లు ఆ రోజుకి తమ మూడవ దాడిలో ప్లాన్సినాయిట్‌లోకి చొచ్చుకు రావడం మొదలు పెట్టారు.<ref name="Hofschroer-144"></ref/> చర్చ్ ఈ పాటికి అగ్నికి ఆహుతి అవుతోంది, ఫ్రెంచి ప్రతిఘటనకు కేంద్రమైన దాని శ్మశానవాటికలో సుడిగాలి విసిరినట్లుగా శవాలు పడి ఉన్నాయి.<ref name="Hofschroer-144"> హాఫ్‌ష్రోర్ , pp. 144,145 {{Verify source|date=April 2009}}</ref> యంగ్ గార్డ్‌కు మద్దతుగా అయిదు గార్డ్ బటాలియన్లను నియుక్తి చేసారు, వాస్తవంగా అన్నీ కూడా లోబావూస్ కోర్‌లో మిగిలిన వారితో కలిపి ఇప్పుడు రక్షణకు అంకితమయ్యాయి.<ref name="Hofschroer-144"></ref/> ప్లాన్సినాయిట్ స్థానానికి దక్షిణాన ఉండే చాంట్‌లెట్ వూడ్స్ చాలా కీలకమైనదని రూఢి అయ్యింది. పిర్చ్ యొక్క IIవ కోర్ రెండు బ్రిగేడ్లతో వచ్చి వూడ్స్ దిశగా పురోగమిస్తోన్న IV కోర్‌ను బలోపేతం చేసింది. ప్లాన్సినాయిట్ మీద పట్టు బిగిస్తూ, 25వ రెజిమెంట్ యొక్క మస్కటీర్ బటాలియన్లు 1/2e గ్రనేడియర్లను (ఓల్డ్ గార్డ్) చాంట్‌లెట్ వూడ్స్ నుండి బయటకు విసిరి బలవంతంగా తిరోగమింప చేసారు. భయంతో పారిపోతోన్న బలగాలను కలిసేంత వరకు ఓల్డ్ గార్డ్ సరైన క్రమంలోనే తిరోగమించింది ఆ తర్వాత, ఘోరాపజయంలో భాగమయ్యింది.<ref name="Hofschroer-144"></ref/> ప్రషియన్ IV కోర్ ప్లాన్సినాయిట్ బయటకు పురోగమించి అస్తవ్యస్థంగా బ్రిటిష్ సేనల నుండి తిరోగమిస్తోన్న ఫ్రెంచ్ సేనలను చూసింది.<ref name="Hofschroer-144"></ref/> ఆంగ్లో-అల్లైయ్డ్ దళాలకు తగులుతుందన్న భయంతో ప్రషియన్లు కాల్చలేక పోయారు. ప్లాన్సినాయిట్ చేతులు మారటం ఇది అయిదవ మరియు ఆఖరి సారి. గార్డ్‌తో పారిపోని ఫ్రెంచ్ బలగాలను తమ స్థానాలలో చుట్టుముట్టి నిర్మూలనం చేసారు, రెండు వైపుల నుండి ఎవరూ కరుణ చూపమని ప్రాధేయ పడలేదు, కరుణ చూపుతామని చెప్పలేదు. ఫ్రెంచ్ యంగ్ గార్డ్స్ డివిజన్ 96 శాతం మరణాలను తెలియచేసింది, లోబావూస్ కోర్‌లో 66 శాతం ఉనికి లేకుండా పోయారు.
(contracted; show full)ncenoit led to the loss of the position that was to be used to cover the withdrawal of the French Army to Charleroi. The Guard fell back from Plancenoit in the direction of Maison du Roi and Caillou. Unlike other parts of the battlefield, there were no cries of "Sauve qui peut!" here. Instead the cry "Sauvons nos aigles!" ("Let's save our eagles!") could be heard.|Official History of the 25th Regiment, 4 Corps|<ref>{{Harvnb|Hofschröer|1999|p=145}}</ref>}}

===
  విచ్ఛిన్నం  ===
[[Fileదస్త్రం:Dernier carre de la Garde - gen Hill.png|thumb|రాబర్ట్ అలెగ్జాండర్ హిల్లింగ్‌ఫోర్డ్ చిత్రించిన, లార్డ్ హిల్ల్ ఇన్వైట్స్ ది లాస్ట్ రెమ్నాంట్స్ ఆఫ్ ది ఫ్రెంచ్ ఇంపీరియల్ గార్డ్ టు సరెండర్]]

ఫ్రెంచి కుడి, ఎడమ మరియు మధ్య స్థానాలు అన్నీ కూడా ఇప్పుడు నిష్ఫలమయ్యాయి.<ref name="Hofschroer-144"></ref/> చివరి సంయుక్త ఫ్రెంచి బలగం ''లా బెల్లె అలైయన్స్''  చుట్టూతా బస చేసి ఉన్న ఓల్డ్ గార్డ్ యొక్క రెండు బటాలియన్లు, చివరి రిజర్వ్ మరియు నెపోలియన్ యొక్క వ్యక్తిగత బాడిగార్డ్. నెపోలియన్ ఫ్రెంచ్ సైన్యాన్ని వారి వెంట<ref>కిన్‌సైడ్</ref> జతకలుపుదామనుకున్నాడు కానీ తిరోగమనం పరాజయంగా మారడంతో, వారు కూడా, ''లా బెల్లె అలైయన్స్‌'' కి ఇరువైపులా కూటమి అశ్వికదళం నుండి రక్షణ కోసం చదరంగా ఏర్పడి వెనక్కి తగ్గాల్సి వచ్చింది. యుధ్ధం ఓడిపోయామని ఒప్పించేంత వరకూ నెపోలియన్ సత్రానికి ఎడమవైపున ఉన్న చదరానికి నాయకత్వం వహించాడు.<ref>{{Harvnb|Comte d'Erlon|1815|loc=}}</ref><ref name="Creasy-XV"></ref/> ఆడం యొక్క బ్రిగేడ్ దీనిపై దాడి చేసి ఈ చదరాన్ని<ref name="Parry-70"></ref/><ref name="Hofschroer-149">{{Harvnb|Hofschröer|1999|p=149}}</ref> వెనక్కి పంపింది, ప్రషియన్లు మరొకదాన్ని పనిలో పెట్టారు. పొద్దుగూకేవేళకి రెండు చదరాలూ సాపేక్షంగా సరైన క్రమంలోనే వెనక్కి వెళ్ళాయి, కానీ ఫ్రెంచి ప్రిరంగులు, మిగిలినదంతా అల్లైయ్స్ చేతుల్లో పడింది. తిరోగమిస్తోన్న గార్డ్లను వేలమంది పారిపోతున్న, విడిపోయిన ఫ్రెంచ్ బలగాలు చుట్టుముట్టి ఉన్నాయి. కూటమి అశ్వికదళం పారిపోతున్న వాళ్ళని 23:00 గంటల వరకు వేధించింది. నీసెనావు వారిని గెనపి దాకా వెంబడించి ఇక ఆగమని ఆజ్ఞాపించాడు. నెపోలియన్ వ(contracted; show full) all the Prussian columns was directed towards this farm, which was visible from every side. It was there that Napoleon was during the battle; it was thence that he gave his orders, that he flattered himself with the hopes of victory; and it was there that his ruin was decided. There, too, it was, that by happy chance, Field Marshal Blücher and Lord Wellington met in the dark, and mutually saluted each other as victors.|General Gneisenau|<ref name=Booth-23>{{Harvnb|Booth|1815|p=23}}</ref>}}

==
  తదనంతర పరిస్థితి  ==
[[Fileదస్త్రం:Morgen nach der Schlacht967b.jpg|thumb|left|"ది మార్నింగ్ ఆఫ్టర్ ది బాటిల్ ఆఫ్ వాటర్‌లూ", జాన్ హెవిసైడ్ క్లార్క్ చే, 1816.]]
చరిత్రకారుడు పీటర్ హాఫ్‌ష్రోవర్ వెల్లింగ్‌టన్ మరియు బ్లూచర్ గెనపిలో, యుధ్ధ సమాప్తిని సూచిస్తూ 22:00 గంటలకు కలిసారు అని రాసాడు.<ref name="Hofschroer-151"></ref/> ఇతర ఆధారాలు, సమావేశం 21:00 గంటలకు ''లా బెల్లె అలైయన్స్‌'' లోని నెపోలియన్ యొక్క మాజీ ముఖ్య కేంద్రంలో జరిగిందని నమోదు చేసాయి.<ref>[http://www2.army.mod.uk/infantry/regts/the_rifles/history_traditions/ రైఫిల్స్ యొక్క రెజిమెంటల్ చరిత్ర]: బ్రిటిష్ రక్షణ మంత్రిత్వ శాఖ యొక్క పాత వెబ్‌సైట్‌లో [http://www2.army.mod.uk/infantry/regts/the_rifles/history_traditions/origins_campaigns/the_battle_of_waterloo.htm వాటర్‌లూ యుధ్ధం] క్రింద [http://www2.army.mod.uk/linkedfiles/lightinfantry/regim(contracted; show full) the great Powers of Europe, I have terminated my political career; and I come, like [[Themistocles]], to throw myself upon the hospitality (''m'asseoir sur le foyer'') of the British people. I claim from your Royal Highness the protections of the laws, and throw myself upon the most powerful, the most constant, and the most generous of my enemies. |Napoleon. (letter of surrender to the Prince Regent; translation)|<ref name=Booth-57>{{Harvnb|Booth|1815|p=57}}</ref>}}
[[
Fileదస్త్రం:Wilkie chelseapensioners.jpg|thumb|270px|సర్ డేవిడ్ విల్కీ, వాటర్‌లూ తంతిని చదువుతోన్న చెల్సియా పెన్షనర్లు, 1822.]] 

చస్సియర్స్ ఆఫ్ గార్డ్‌ను ఓడించిన మైట్‌లాండ్ మొదటి ఫుట్‌గార్డ్లను, గ్రనేడియర్లను ఓడించారన్న ఆలోచనతో, వారి అద్భుతకృత్యానికి వారికి గ్రనేడియర్ గార్డ్స్ అన్న టైటిల్ పురస్కారంగా ఇచ్చి గ్రనేడియర్ల రీతిలో తోలు టోపీలను అవలంబించారు. బ్రిటన్ యొక్క హౌస్‌హోల్డ్ అశ్వికదళం 1821లో, కవచధారణ చేసిన తమ ఫ్రెంచి ప్రతిరూపాల పై సాధించిన విజయానికి గుర్తింపుగా, అదేవిధంగా క్విరాస్‌ను అవలంబించింది. లాన్స్ యొక్క ప్రభావాన్ని అందరు భాగస్వాములూ గుర్తించారు, ఈ ఆయుధం ఆ తరువాత యూరోపులో మరింత విస్తారముగా వ్యాపించింది; 1816లో బ్రిటిష్ తమ లైట్ కావల్రి రెజిమెంట్‌ను లాన్సర్స్‌గా మార్చేసింది.

అనేకవిధాలుగా వాటర్‌లూని ఒక నిర్ణయాత్మకమైన సంగ్రామంగా భావించవచ్చు. యూరోపుని వణికించిన వరుస యుధ్ధాలకు అది చరమగీతం పాడింది, అంతేగాక 1790వ దశాబ్దపు మొదటి కాలం లాగా ప్రపంచంలో ఎన్నో ఇతర ప్రాంతాలను కూడా అదేవిధంగా ప్రభావితం చేసింది. అది చరిత్రలో అత్యంత ఉత్కృష్ఠమైన నాయకుడు మరియు రాజనీతిజ్ఞుడు అయిన నెపోలియన్ బోనపార్ట్ యొక్క రాజకీయ మరియు సైనిక శాసనానికి కూడా అంతిమగీతం అయ్యింది. చివరగా అది యూరోపులో అర్థశతాబ్దపు అంతర్జాతీయ శాంతికి నాంది పలికింది; క్రిమియన్ యుధ్ధం దాకా ఎటువంటి పెద్ద ఘర్షణ జరుగలేదు.

===  నెపోలియన్ ఓటమికి కారణాలు - ఫ్రెంచి దృక్కోణం  ===
నెపోలియన్ యుధ్ధకళ పై ప్రముఖమైన సైనిక రచయితలలో ఒకరు అయిన జనరల్ బెరాన్ జోమిని వద్ద వాటర్‌లూలో నెపోలియన్ ఓటమికి వెనుక కారణాల గురించి చాలా బలమైన, నిరుత్తరమైన వివరణలు ఉన్నాయి.<ref>జొమిని జన్మతహా ఒక స్విస్ దేశస్థుడు, కానీ ఒక అధికారి, తదనంతరంగా ఫ్రెంచి సైన్యంలో ఒక జనరల్, అతను మార్షల్ నెయ్ సిబ్బందిలో భాగంగా సేవ చేసాడు.</ref>

{{quote|In my opinion, four principal causes led to this disaster:
(contracted; show full)ef> the second, was the admirable firmness of the British infantry, joined to the sang-froid and aplomb of its chiefs; the third, was the horrible weather, that had softened the ground, and rendered the offensive movements so toilsome, and retarded till one o'clock the attack that should have been made in the morning; the fourth, was the inconceivable formation of the first corps, in masses very much too deep for the first grand attack.<ref>{{Harvnb|Jomini|1864|pp=223,224}}</ref>}}

===
  యుధ్ధరంగం - ఈనాడు  ===
[[Fileదస్త్రం:Waterloo Lion.jpg|thumb|ప్రిన్స్ ఆరెంజ్ గాయపడ్డాడని నమ్మిన చోట నిలబెట్టిన లయన్'స్ మోండ్ ఎట్ వాటర్‌లూ]]
[[Fileదస్త్రం:French 6 pounder field gun cast 1813 in Metz captured at Waterloo by the Duke of Wellington.jpg|thumb|వాటర్‌లూ యుధ్ధంలో డ్యూక్ ఆఫ్ వెల్లింగ్‌టన్ స్వాధీనం చేసుకున్న ఫ్రెంచి 6-పౌండర్ ఫీల్డ్ గన్, మెట్జ్‌లో 1813లో విసిరివేయబడింది, ఇప్పుడు టవర్ ఆఫ్ లండన్‌లో ఉంది.]]
యుధ్ధరంగంలోని కొన్ని భూభాగాలు తమ 1815వ సంవత్సరపు రూపము నుండి మార్పులకు గురయ్యాయి. పర్యాటకరంగం యుధ్ధం పూర్తి అయిన మరుసటి రోజు నుండే మొదలయ్యింది. 19 జూన్‌నాడు కాప్టెన్ మర్సర్ ఒక రధం బ్రస్సెల్స్ నుండి యుధ్ధభూమి పైకి రావడం; అందులోని వారు, కిందకు దిగి భూమిని పరీక్షించడానికి వెళ్ళడం చూసాడు.<ref name="M70"></ref/> 1820లో, నెదెర్లాండ్ యొక్క రాజు విలియం I తన కుమారుడు ప్రిన్స్ ఆఫ్ ఆరెంజ్ గాయపడ్డ చోటని నమ్మిన చోట, ఒక స్థూపం నిర్మించమని ఉత్తర్వులు జారీ చేసాడు. వెల్లింగ్టన్ యొక్క పల్లపు రోడ్డు యొక్క దక్షిణ కట్టను ప్రభావవంతముగా వేరు చేసిన కొండల వరుస దగ్గరి బ్రిటిష్ లైన్ యొక్క కేంద్రం నుండి మట్టి ఉపయోగించి{{convert|300000|m3|yd3}}, లయన్'స్ హిలాక్ అనే బ్రహ్మాండమైన గుట్ట నిర్మించారు.

(contracted; show full)ాలు యుధ్ధరంగం అంతా వెదజల్లబడి ఉన్నాయి. బ్రిటిష్, డచ్, హనోవరియన్ మరియు KGL బలగాల సామూహిక సమాధుల గౌరవ సూచకంగా, బ్రస్సెల-చార్లెరాయ్ మరియు బ్రైన్ ఎల్ అల్యూడ్-ఒహైన్ కూడలి వద్ద ఒక స్థూపాల సమూహం ఉన్నది. ఫ్రెంచి గార్డ్ యూనిట్లలో ఒకటి యుధ్ధపు తుదిఘడియలలో చదరము ఏర్పరచిన చోట ఫ్రెంచి సైన్యంలో మరణించిన వారికి గౌరవ సూచకంగా ది వూండెడ్ ఈగిల్ (ల్ఈగల్ బ్లెస్సె) అనే స్థూపాన్ని నిర్మించారు. ఎక్కడయితే ప్రషియన్ ఫిరంగిదళం స్థానం ఆక్రమించుకుందో అక్కడ, ప్లాన్సినాయిట్ గ్రామంలో, ప్రషియన్ సేనలో మృతుల స్మారకార్థం ఒక స్థూపం ఉన్నది.

==
  వీటిని కూడా చూడండి  ==
* వాటర్‌లూ యుధ్ధంలో లార్డ్ అక్స్‌బ్రిడ్జ్ యొక్క కాలు ఒక గ్రేప్-షాట్ వల్ల తీవ్రముగా గాయపడింది దానిని ఒక శస్త్ర చికిత్స చేసే వైద్యుడు తొలగించాడు. తన శేషజీవితంలో అక్స్‌బ్రిడ్జ్ ఉపయోగించిన కృత్రిమ పాదం, అతను మరణించాక వాటర్‌లూ పురావస్తు ప్రదర్శన శాలకు విరాళముగా బహుకరించడం జరిగింది.
* నెపోలియనిక్ వార్స్ (1803-1815) : నెపోలియన్ బోనపార్ట్ యొక్క ఫ్రెంచి సామ్రాజ్యాన్ని, మార్పు చెందుతోన్న, యూరోపియన్ మిత్రపక్షాలు మరియు విరోధి కూటముల జోక్యం కలగచేసాయి.
* నెపోలియన్ శకం యొక్క కాలగమనం
* జనాకర్షక సంస్కృతిలో వాటర్‌లూ :  యుధ్ధం యొక్క సాంస్కృతిక ప్రభావాన్ని వివరిస్తుంది.
* యుధ్ధంలో పాల్గొన్న బ్రిటిష్ సైన్యపు సైనికులకు ఇచ్చిన వాటర్‌లూ మెడల్ పురస్కారం.

==  వివరణములు  ==
{{Reflist|colwidth=30em}}

==  సూచనలు  ==
{{Refbegin|colwidth=60em}}
*{{citation|last=Adkin |first=Mark |year=2001| title=The Waterloo Companion |publisher=Aurum |isbn=1-85410-764-X}}
*{{citation|last=Barbero |first=Alessandro |year=2005 |title=The Battle: A New History of Waterloo |publisher=Atlantic Books |isbn=1-84354-310-9}}
*{{citation| last=Beamish |first=N. Ludlow |year=1995 |origyear=1832 |title=History of the King's German Legion |publisher=Dallington: Naval and Military Press |isbn=0-952201-10-0}}
(contracted; show full)
*{{citation| last=Smith |first=Digby |year=1998 |title=The Greenhill Napoleonic Wars Data Book |publisher=London & Pennsylvania: Greenhill Books & Stackpole Books |isbn=1-85367-276-9}}
*{{citation| last=Summerville |first=Christopher J |year=2007 |title=Who was who at Waterloo: a biography of the battle |publisher=Pearson Education|id=ISBN 0
-582-78405-0, 9780582784055}}
*{{citation| last=Weller |first=J. |year=1992 |title=Wellington at Waterloo |publisher=London: Greenhill Books |isbn=1-85376-339-0}}
*{{citation|authorlink=Arthur Wellesley, 1st Duke of Wellington| last=Wellesley| first=Arthur|year=1815|chapterurl=http://www.wtj.com/archives/wellington/1815_06f.htm |chapter=Wellington's Dispatches June&nbsp;19, 1815 |publisher=[http://www.wtj.com/information.htm War Times Journal (Archives)]}}
*{{citation|last=White |first=John |url=http://www.napoleon-series.org/research/miscellaneous/c_cambronne.html |title=Cambronne's Words, Letters to ''The Times'' (June&nbsp;1932)|publisher=[http://www.napoleon-series.org/ the Napoleon Series] |editor-first=Robert  |editor-last=Burnham |accessdate=14 September 2007}}
{{Refend}}

==  మరింత చదవటానికి  ==
{{Commons category|Battle of Waterloo}}
;వ్యాసాలు
* పేరు తెలియని రచయిత [http://napoleonistyka.atspace.com/Imperial_Guard_at_Waterloo.htm వాటర్‌లూ 1815లో నెపోలియన్'స్ గార్డ్]
* బిజిల్, మార్కో, [http://home.scarlet.be/~tsh40803/8/8st.html 8వ డచ్ మిలిషియా] 1815 దండయాత్రలో బైలాంట్ బ్రిగేడ్‌కు చెందిన 8వ డచ్ మిలిషియ బటాలియన్ యొక్క చరిత్ర (డచ్ మరియు బెల్జియన్ నేషనల్ ఆర్ఖీవ్స్ యొక్క మూల గ్రంధాల నుండి)
* నెపోలియన్ శకం యొక్క కాలగమనం
(contracted; show full)
* డి విట్, పియరి. [http://www.waterloo-campaign.nl 1815 దండయాత్ర : ఒక అధ్యయనం.] పాల్గొన్న అన్ని సైన్యాల యొక్క మూలాల ఆధారంగా, 1815 దండయాత్ర యొక్క అధ్యయనం.

;పుస్తకాలు
*{{citation| last=Bonaparte| first=Napoleon |year=1995 |editor1-last=Chandler |editor1-first=David G. | editor2-last=Cairnes |editor2-first=William E. |title=The Military Maxims of Napoleon|publisher=Da Capo Press |id=ISBN 0
-306-80618-5, 9780306806186}}
*{{citation |last=Chandler |first=David G.  |year=1973 |title=Campaigns of Napoleon |publisher=New York: Scribner |isbn=0-02523-660-1}}
*{{citation |last=Cookson |first=John E. |year=1996| url=http://books.google.co.uk/books?id=xiV5Q7uupVUC |title=The British Armed Nation, 1793-1815 | publisher=Oxford University Press |isbn=0198206585}}
(contracted; show full){{Use dmy dates|date=August 2010}}
{{EngvarB|date=August 2010}}

{{Waterloo Campaign}}
{{Good article}}

{{DEFAULTSORT:Waterloo}}
[[
Categoryవర్గం:1945లో ఘర్షణలు]]
[[Categoryవర్గం:నెపోలియనిక్ యుధ్ధపోరాటాలు]]
[[Categoryవర్గం:ఫ్రాన్స్‌ని జోక్యం చేసిన పోరాటాలు]]
[[Categoryవర్గం:ప్రషియాని జోక్యం చేసిన పోరాటాలు]]
[[Categoryవర్గం:యునైటెడ్ కింగ్‌డంను జోక్యం చేసిన పోరాటాలు]]
[[Categoryవర్గం:నెదెర్‌లాండ్స్‌ను జోక్యం చేసిన పోరాటాలు]]
[[Categoryవర్గం:నస్సావును జోక్యం చేసిన పోరాటాలు]]
[[Categoryవర్గం:హనోవర్‌ను జోక్యం చేసిన పోరాటాలు]]
[[Categoryవర్గం:నూరు రోజులు]]

{{Link FA|eo}}
{{Link FA|ro}}

[[en:Battle of Waterloo]]
[[kn:ವಾಟರ್ಲೂ ಕಾಳಗ]]
[[ar:معركة واترلو]]
[[arz:معركة واترلو]]
[[az:Vaterloo döyüşü]]
[[bg:Битка при Ватерло]]
[[br:Emgann Waterloo]]
[[bs:Bitka kod Waterlooa]]
[[ca:Batalla de Waterloo]]
[[cs:Bitva u Waterloo]]
[[cv:Ватерлоо патĕнчи çапăçу]]
[[cy:Brwydr Waterloo]]
[[da:Slaget ved Waterloo]]
[[de:Schlacht bei Waterloo]]
[[el:Μάχη του Βατερλώ]]
[[eo:Batalo de Waterloo]]
[[es:Batalla de Waterloo]]
[[et:Waterloo lahing]]
[[eu:Waterlooko gudua]]
[[fa:جنگ واترلو]]
[[fi:Waterloon taistelu]]
[[fr:Bataille de Waterloo]]
[[fy:Slach by Waterloo]]
[[gl:Batalla de Waterloo]]
[[he:קרב ווטרלו]]
[[hr:Bitka kod Waterlooa]]
[[hu:Waterlooi csata]]
[[hy:Վաթերլոոյի ճակատամարտ]]
[[id:Pertempuran Waterloo]]
[[io:Waterloo-batalio]]
[[is:Orrustan við Waterloo]]
[[it:Battaglia di Waterloo]]
[[ja:ワーテルローの戦い]]
[[ka:ვატერლოოს ბრძოლა]]
[[ko:워털루 전투]]
[[la:Proelium Waterlooense]]
[[lb:Schluecht vu Waterloo]]
[[lmo:Bataja de Waterloo]]
[[lt:Vaterlo mūšis]]
[[lv:Vaterlo kauja]]
[[mk:Битка кај Ватерло]]
[[mn:Ватерлоогийн тулалдаан]]
[[mr:वॉटर्लूचे युद्धी लढाई]]
[[ms:Pertempuran Waterloo]]
[[nl:Slag bij Waterloo]]
[[no:Slaget ved Waterloo]]
[[pl:Bitwa pod Waterloo]]
[[pnb:واٹرلو]]
[[pt:Batalha de Waterloo]]
[[ro:Bătălia de la Waterloo]]
[[ru:Битва при Ватерлоо]]
[[sh:Bitka kod Vaterloa]]
[[simple:Battle of Waterloo]]
[[sk:Bitka pri Waterloo]]
[[sq:Beteja e Waterloo]]
[[sr:Битка код Ватерлоа]]
[[sv:Slaget vid Waterloo]]
[[th:ยุทธการวอเตอร์ลู]]
[[tr:Waterloo Muharebesi]]
[[uk:Битва при Ватерлоо]]
[[ur:جنگ واٹرلو]]
[[vi:Trận Waterloo]]
[[zh:滑铁卢战役]]