Difference between revisions 738917 and 746655 on tewiki

{{Infobox Country
|native_name              = ''Ripablik blong Vanuatu''  (Bislama) ''République de Vanuatu''  (French)
|conventional_long_name   = Republic of Vanuatu
|common_name              = Vanuatu
|image_flag               = Flag of Vanuatu.svg
|image_coat               = Coat of Arms of Vanuatu.svg
|symbol_type              = Coat of arms
|image_map                = Map OC-Melanesia.PNG
(contracted; show full)ːtuː vah-n'''oo'''|AH|t'''oo''' లేదా vænˈwɑːtuː van|WAH|t'''oo'''), అధికారికంగా '''రిపబ్లిక్ ఆఫ్ వనాటు'''  (French: République de Vanuatu, బిస్లామా: ''Ripablik blong Vanuatu'' ), అనేది దక్షిణ [[పసిఫిక్ మహాసముద్రం|పసిఫిక్ సముద్రం]]లో కొలువై ఉన్న ఒక ద్వీప దేశం. అగ్నిపర్వత మూలం నుంచి ఉద్భవించిన ఈ ఆర్చిపెలాగో (చిన్న చిన్న ద్వీపాల సముదాయంగా ఉండే సముద్రం) ఉత్తర [[ఆస్ట్రేలియా
|ఆస్ట్రేలియా]] నుంచి తూర్పుగా 1750 కిలోమీటర్ల (1,090 మైళ్లు) దూరంలోను, న్యూ కెలడోనియా నుంచి ఈశాన్యంగా 500 కిలోమీటర్ల (310 మైళ్లు) దూరంలోను [[ఫిజీ|ఫిజీ]]కి పడమరగాను, మరియు సోలోమన్ ద్వీపాలకు ఆగ్నేయంగాను, న్యూగీనియాకు సామీప్యంగాను కొలువై ఉంది.

వనాటు అనేది మొదట మెలనేసియన్ ప్రజల ద్వారా జనావాస కేంద్రంగా రూపొందింది. క్వియరోస్ నాయకత్వంలోని ఒక స్పానిష్ సాహస యాత్రికుల బృందం ఎస్పిరిటు శాంటోకు తరలి రావడం ద్వారా 1605లో [[ఐరోపా|యూరోప్]]‌వారు ఈ ద్వీపాల సమూహాన్ని కనుగొన్నారు. 1880ల్లో [[ఫ్రాన్స్|ఫ్రాన్స్]] మరియు [[యునైటెడ్ కింగ్‌డమ్|యునైటెడ్ కింగ్‌డమ్‌]]లు ఈ దేశాన్ని ముక్కలుగా విభజించాయి, అలాగే ఈ ద్వీపాల సముదాయాన్ని న్యూ హెబ్రిడస్ పేరుతో బ్రిటిష్-ఫ్రెంచ్ ఉమ్మడి పాలన ద్వారా సంయుక్తంగా నిర్వహించేందుకు ఆ రెండు దేశాలు 1906లో ఒక కార్యాచరణను ఆమోదించాయి. అయితే, 1970లో స్వాతంత్ర్య పోరాటం చోటు చేసుకోవడం ద్వారా 1980లో రిపబ్లిక్ ఆఫ్ వనాటు ఏర్పాటైంది.

==  చరిత్ర  ==
{{Main|History of Vanuatu}}

వనాటు యొక్క పూర్వ చరిత్రకు సంబంధించి స్పష్టమైన ఆధారాలు లేవు; ఆస్ట్రోనేషియన్ భాషలు మాట్లాడే ప్రజలు దాదాపు 4,000 సంవత్సరాల క్రితం ఈ ద్వీపాల్లోకి తరలివచ్చారని సాధారణంగా ఉనికిలో ఉన్న సిద్ధాంతాన్ని పురావస్తు సాక్ష్యాలు బలపరుస్తున్నాయి. 1300–1100 BCE కాలానికి చెందిన మట్టిపాత్రల అవశేషాలు ఇక్కడ లభించాయి.<ref name="cp">[http://www.state.gov/r/pa/ei/bgn/2815.htm "నేపధ్య గమనిక: వనాటు"]. U.S. డిపార్ట్‌మెంట్ అఫ్  స్టేట్ (ఏప్రిల్ 2008). ''ఈ ఆధారం నుంచి పొందిన అంశాలని ఈ వ్యాసం కలిగి ఉంది, అది పబ్లిక్ డొమైన్‌లో భాగమై ఉంది.'' </ref>

వనాటు ద్వీపాల సముదాయం అనేది 1606లో యూరోపియన్ల ద్వారా కనుగొనబడింది, ఆసమయంలో స్పానిష్ సామ్రాజ్యం కోసం పనిచేసిన పోర్చుగీస్ అన్వేషకుడైన పెడ్రో ఫెర్నాండెస్ డీ క్వియరోస్ మొదటగా ''ఎస్పిరిటు శాంటో''  చేరుకోవడంతో పాటు ఆ భూభాగాన్ని ''లా ఆస్ట్రేలియా డెల్ ఎస్పిరిటు శాంటో''  లేదా "ది సౌత్రన్ ల్యాండ్ ఆఫ్ ది హోలీ స్పిరిట్" అని పిలవడాన్ని బట్టి ఆయన టెర్రా ఆస్ట్రాలిస్ లేదా [[ఆస్ట్రేలియా|ఆస్ట్రేలియా]] నుంచి వచ్చినట్టుగా భావించవచ్చు. అంతేకాకుండా లూయిస్ ఆంటోన్ డీ బోగన్‌విల్లే ఈ ద్వీపాలను మరోసారి కనుగొనే సమయం వరకు అంటే 1768 వరకు యూరోపియన్లు తిరిగిరాలేదు. 1774లో కెప్టెన్ కుక్ ఈ ద్వీపాలకు న్యూ హెబ్రిడ్స్ అని నామకరణం చేశాడు, దీనికి స్వాంతంత్ర్యం వచ్చే వరకు అదే పేరు కొనసాగింది.<ref name="cp"></ref/>

1825లో వాణిజ్యవేత్త పీటర్ డిల్లోన్, ఎర్రోమ్యాంగో ద్వీపంలో [[ఎర్రచందనం|గంధపు చెట్లు]] ఉన్నట్లు కనుగొనడంతో వలసదార్లు ఇక్కడకు పెద్ద సంఖ్యలో రావడం ప్రారంభమైంది, అయితే వలసదారులకు, పాలినేషియన్ పనివారికి మధ్య ఘర్షణలు చోటు చేసుకోవడంతో 1830లో ఇక్కడకు వలసలు ఆగిపోయాయి. మరోవైపు కూలీల అవసరం ఏర్పడడంతో 1860ల్లో "బ్లాక్‌బిర్డింగ్‌"గా పిలవబడే దీర్ఘ-కాలిక ఒప్పంద కార్మిక వాణిజ్యాన్ని ప్రోత్సాహించడంతో ఆస్ట్రేలియా, ఫిజీ, న్యూ స్పెయిన్ మరియు సమానా ద్వీపాల్లోని ప్లాంటర్లు ఇక్కడికి తరలివచ్చారు. కార్మిక వాణిజ్యం శిఖరాగ్రం చేరడంతో, ఈ ద్వీపాల్లోని అత్యధిక ప్రాంతాలకు చెందిన మగవారిలో దాదాపు సగం మంది విదేశాల్లో పనిచేశారు. ఖండితాల రూపంలోని సాక్ష్యం సూచిస్తున్న ప్రకారం, నాగరిక ప్రజలు వృద్ధికి ముందు ఉన్న జనసంఖ్యతో పోలిస్తే ప్రస్తుత వనాటు జనసంఖ్య గణనీయంగా తగ్గిపోయింది.<ref name="cp"></ref/>

19వ శతాబ్దంలో క్యాథలిక్ మరియు ప్రొటెస్టంట్ మిషనరీలు రెండూ కూడా ఈ ద్వీపాలకు తరలివచ్చాయి. పత్తి పెంపకం కోసం అనువైన ప్రదేశం అన్వేషించడంలో భాగంగా సెటిలర్లు సైతం ఇక్కడికి చేరుకున్నారు. అయితే, అంతర్జాతీయంగా పత్తి ధరలు అమాంతం తగ్గిపోవడంతో పత్తి పెంపకందార్లు అటుపై కాఫీ, కోకో, అరటి, మరియు అత్యంత విజయవంతమైన కొబ్బరి సాగు వైపు దృష్టిసారించారు. ప్రాథమికంగా, [[ఆస్ట్రేలియా|ఆస్ట్రేలియా]] నుంచి వచ్చిన బ్రిటిష్ అంశాలు మెజారిటీ స్థాయిలో చోటుచేసుకున్నప్పటికీ, 1882లో న్యూ హెబ్రిడ్స్ యొక్ కెలెడోనియన్ కంపెనీ స్థాపించబడిన కొద్దిరోజులకే ఫ్రెంచ్ అంశాలతో సర్ధుబాటు జరిగింది. అయితే ఆ శతాబ్దం ముగిసే నాటికి రెండు-ఒకటి తేడాతో ఫ్రెంచ్ అంశాలు బ్రిటిష్ అంశాలను మించిపోయాయి.<ref name="cp"></ref/>

ఈ ద్వీపాల్లో ఫ్రెంచ్ మరియు బ్రిటిష్ అభిరుచులు సమ్మిళితం కావడంతో భూభాగాన్ని ఆక్రమించుకోవడం కోసం రెండు అధికారాల యొక్క ఒకటి లేదా మరొక దానికోసం అభ్యర్థనలు బయలుదేరాయి. అయితే, ఈ ద్వీపాలను సంయుక్తంగా పరిపాలించడం కోసం 1906లో ఫ్రాన్స్ మరియు యునైటెడ్ కింగ్‌డంలు అంగీకారానికి వచ్చాయి. బ్రిటిష్-ఫ్రెంచ్ ఉమ్మడి అధికారంగా పిలవబడే ఈ విధానం ప్రభుత్వం నుంచి విశిష్టమైనది, వేర్వేరు ప్రభుత్వ వ్యవస్థలు ఒకే సంయుక్త న్యాయస్థానం నుంచి కలిసిరావడం అనేది ఇందులోని ప్రత్యేకత. అయితే, ఇందులోని ఏ అధికారం నుంచి కూడా పౌరసత్వం తీసుకునే అవకాశం లేకుండా మెలనేషియన్లను నిరోధించారు.<ref name="cp"></ref/>

దీంతో ఈ రూపంలోని ప్రభుత్వానికి 1940ల ప్రారంభం నుంచి సవాళ్లు రావడం ప్రారంభమైంది. అయితే, [[రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం|ప్రపంచ యుద్ధం II]] సమయంలో ఇక్కడికి చేరుకున్న [[అమెరికా సంయుక్త రాష్ట్రాలు|అమెరికన్ల]]తో పాటు వారి అనధికారిక ప్రవర్తన మరియు సంబంధిత సంపద అనేది ఈ ద్వీపాల్లో జాతీయభావం పెరిగేందుకు ఉపకరించింది. జాన్ ఫ్రుమ్ అని పిలవబడే ఇతిహాస రూపం పునరావిర్భావంపై విశ్వాసం అనేది మెలనేషియన్ల ఉనికి కోసం హామీ ఇచ్చిన ఒక స్వదేశీ కార్గో కల్ట్ (గారడీ ద్వారా పారిశ్రామిక వస్తువులను పొందేందుకు ప్రయత్నించే ఒక ఉద్యమం)కు ఆధారంగా నిలిచింది. నేడు, జాన్ ఫ్రుమ్ అనేది పార్లమెంట్‌లో సభ్యురాలిగా ఉన్న మత మరియు రాజకీయ పార్టీగా ఉంటోంది.<ref name="cp"></ref/>

ఇక ఇక్కడ మొట్టమొదటి రాజకీయ పార్టీ అనేది 1970ల ప్రారంభంలో స్థాపితమైంది, దాన్ని న్యూ హెబ్రిడ్స్ నేషనల్ పార్టీ అనే పేరుతో పిలుస్తారు. ఈ పార్టీని స్థాపించిన వారిలో ఒకరైన ఫాథర్ వాల్టర్ లినీ అటు తర్వాత దేశానికి ప్రధాన మంత్రిగా ఎంపికయ్యారు. 1974లో Vanua'aku Patiగా పేరు మార్చుకున్న ఈ పార్టీ స్వాతంత్ర్యం కోసం పోరాటం మొదలుపెట్టింది; 1980లో సంక్షిప్త కోకోనట్ వార్,<ref name="twsSEPbvf">{{cite book
| last = Shears
| first = Richard
| authorlink =
| coauthors =
| title = The coconut war: the crisis on Espiritu Santo
| publisher =
| year = 1980
| location = North Ryde, N.S.W. : Cassell Australia, 1980.
| pages = 1–210
| url = http://nla.gov.au/nla.cat-vn1414896
| doi =
| id = 1414896
| isbn =0726978663 }}</ref><ref name="twsSEPzzx">{{cite news
| author =
| title = Independence
| publisher = Vanuatu.travel -- Vanuatu Islands
| date = 2009-09-17
| url = http://vanuatu.travel/vanuatu/history/independence.html
| accessdate = 2009-09-17
}}</ref> మధ్యన రిపబ్లిక్ ఆఫ్ వనాటు ఏర్పాటైంది.<ref name="cp"></ref/>

1990ల్లో వనాటు రాజకీయ అస్థిరత్వాన్ని చవిచూడడమే కాకుండా దాని ఫలితంగా చివరకు అత్యంత వికేంద్రీకరణ ప్రభుత్వ వ్యవస్థకు దారితీసింది. ఈ తరుణంలో పార్లమెంటరీ బృందమైన వనాటు మొబైల్ ఫోర్స్, ఒక వివాదంలో భాగంగా 1996లో ఆకస్మిక తిరుగుబాటుకు దిగింది. మ్యాగ్జిమ్ కార్లాట్ కోర్‌మ్యాన్ ప్రభుత్వంపై అవినీతి ఆరోపణలు చోటు చేసుకున్నాయి. దీంతో 1997 మొదలుకుని ఇటీవల 2004 వరకు అనేకసార్లు కొత్త ఎన్నికల కోసం పిలుపునివ్వడం జరిగింది.

===  2009 భూకంపాలు  ===
అక్టోబర్ 7 మరియు 8, 2009 మధ్య కాలంలో వనాటు సామీప్యంలో మరియు శాంటా క్రూజ్ ఐస్‌ల్యాండ్స్‌ల్లో సైతం మధ్యరకం మొదలుకుని భారీ స్థాయి భూకంపాలు అనేకం చోటు చేసుకున్నాయి. ఇందులో మొదటి భూకంపం 2203 UTC వద్ద అక్టోబర్ 7, 2009న చోటు చేసుకోవడంతో పాటు 7.6 M<sub>w</sub>గా లెక్కించబడింది. ఈ సందర్భంగా ఈ ప్రాంతంలోని 11 దేశాల్లో సునామీ హెచ్చరిక జారీ చేయబడినప్పటికీ, కేవలం చిన్నపాటి సునామీ మాత్రమే చోటు చేసుకోవడంతో రెండు గంటల తర్వాత ఈ హెచ్చరికను ఉపసంహరించుకున్నారు.<ref>{{cite web| url = http://www.prh.noaa.gov(contracted; show full)పాన్ని ఫోర్‌షాక్‌గా పునఃనిర్థారించడం జరిగింది. మథ్యస్థ ఆఫ్టర్‌షాక్‌లనేవి చోటు చేసుకోవడంతో పాటు 6.0 మ్యాగ్నిట్యూట్ లేదా అంతకంటే ఎక్కువ ప్రభావం కలిగిన వాటి వివరాలను కింద సూచించడం జరిగింది (ప్రాథమిక ఘటన తర్వాత కేవలం 12 గంటల్లో 5.0 మొదలుకుని 5.8 స్థాయి తీవ్రతతో ఒక డజను వరకు భూకంపాలు నమోదయ్యాయి). ఇందులో 7.0 మ్యాగ్నిట్యూడ్ లేదా అంతకంటే ఎక్కువ తీవ్రత కలిగిన షాక్‌లను లేత నీలం రంగుతో చూపడంతో పాటు 7.8 తీవ్రత కలిగిన ప్రధాన షాక్‌లను గాఢ నీలం రంగుతో చూపడం జరిగింది.

{| class="wikitable sortable"
! తేదీ <br
 />(సంవత్సరం-నెల-తేదీ) 
! సమయం <br />(UTC) 
! [[రేఖాంశం|అక్షాంశము]] 
! [[అక్షాంశం|రేఖాంశము]] 
! లోతు 
! మ్యాగ్నిట్యూడ్ (ప్రమాణం) 
! Ref
|- style="background:#ccf"
|  2009-10-07 
(contracted; show full)|  12.879° దక్షిణం 
|  166.200° పడమర 
|  {{convert|11|km|mi|0|abbr=on}} 
|  6.2 (M<sub>w</sub>) 
|  <ref>{{cite web|url=http://earthquake.usgs.gov/eqcenter/recenteqsww/Quakes/us2009mmc6.php |title=Magnitude 5.9 - Santa Cruz Islands  |publisher=Earthquake.usgs.gov |date= |accessdate=2010-05-22}}</ref>
|}

===
  2010 భూకంపాలు  ===
2010-మధ్యకాలంలో వనాటు క్రమం తప్పకుండా గుర్తించగలిగిన స్థాయిలో భూకంపాలను చవిచూసింది. అటువంటి భూకంపాల్లో అతిపెద్దవి కింద పేర్కొనడం జరిగింది:
* 28 మే 2010, 04:14 AM స్థానిక సమయం: 7.4 ప్రమాణం కలిగిన ఒక భూకంపం సముద్రంలో పోర్ట్ విలాకు 300 మైళ్ల వాయువ్యంగా 22 మైళ్ల లోతులో సంభవించింది. దీని ప్రభావంతో వెనువెంటనే సునామీ హెచ్చరిక జారీ అయినప్పటికీ, అటుపై ఆ హెచ్చరికను ఉపసంహరించారు.<ref>{{cite web
(contracted; show full)
|url=http://www.gdacs.org/reports.asp?eventType=EQ&ID=91522&system=asgard&location=VUT&alertlevel=Green|title=Green Earthquake alert in Vanuatu}}</ref> మరియు సెప్టెంబర్‌లో చోటు చేసుకున్నాయి.<ref>{{cite web
|url=http://www.thaindian.com/newsportal/world/strong-62-magnitude-earthquake-hits-off-the-vanuatu-islands_100425337.html|title=Strong 6.2-magnitude earthquake hits off the Vanuatu Islands}}</ref>

==
  భౌగోళిక స్వరూపం  ==
{{Main|Geography of Vanuatu}}

[[Fileదస్త్రం:Vanuatu Tanna Yasur.JPG|thumb|250px|right|టన్నా దీవిపై ఉన్న మౌంట్ యాసుర్ యొక్క సిన్డెర్ ప్లైన్ .]]
వనాటు అనేది దాదాపు 82 బాగా చిన్నపాటి ద్వీపాలను కలిగిన ఒక ద్వీప సముదాయం, భౌగోళికపరంగా ఇవి అగ్నిపర్వతం నుండి ఉద్భవించిన కొత్త ద్వీపాలు (ఇందులో 65 ద్వీపాలు జనావాసాలను కలిగి ఉన్నాయి), దాదాపు 800 మైళ్ల (1,300 కి.మీ) ఉత్తరం నుంచి దక్షిణం మధ్య భాగంలో వెలుపలి భాగంలో ఏర్పడిన ద్వీపాలుగా ఇవి ఉనికిలో ఉన్నాయి.<ref name="pc"></ref/> ఈ ద్వీపాల్లోని రెండు (మాథ్యూ మరియు హంటర్) భూభాగాలు న్యూ కెలెడోనియా ఫ్రెంచ్ విదేశీ విభాగానికి చెందినవిగా పేర్కొనబడుతున్నాయి. వనాటు యొక్క ద్వీపాల్లో పధ్నాలుగు భూభాగాల మొత్తం ఉపరితలం 100 చదరపు కిలోమీటర్ల (39 చదరపు మైళ్లు) మేర ఉంటుంది. 13° మరియు 21°ఉత్తరం అక్షాంశాల మధ్య మరియు 166° మరియు 171°తూర్పు రేఖాంశాల మధ్య ఈ దేశం కొలువుదీరి ఉంది.

(contracted; show full) (దాదాపు 12,274 చదరపు కిలోమీటర్ల (4,739 చ.మైళ్ల))[)<ref>{{cite web| publisher = SEDAC Socioeconomic Data and Applications Center| year = 2000|url = http://sedac.ciesin.columbia.edu/gpw/country.jsp?iso=VUT|title = Oceania - Vanuatu Summary|accessdate = 2009-07-26}}</ref>లో దాని భూభాగ ఆధారం చాలా పరిమితం (దాదాపు 4,700 చదరపు కిలోమీటర్ల (1,800 చ.మైళ్ల)గా ఉంటుంది; చాలావరకు ద్వీపాలు అస్థిరమైన మృత్తికల సహితంగా ఏటవాలుగాను మరియు కొద్ది మొత్తంలో శాశ్వత స్వచ్ఛమైన నీటితోను ఉంటాయి.<ref name="pc"
></ref/> ఒక అంచనా (2005) ప్రకారం, ఇక్కడ కేవలం 9% భూభాగం మాత్రమే వ్యవసాయం కోసం (ఇందులో 7% భూమిలో శాశ్వత పంటలు, 2% భూమి సాగు కోసం) ఉపయోగించబడుతోంది.<ref name="SOPAC">{{cite web| publisher = SOPAC| url = http://www.pacificwater.org/pages.cfm/country-information/vanuatu.html|title = Water, Sanitation and Hygiene (Pacific Islands Applied Geoscience Commission)|accessdate = 2009-07-26}}</ref> ఇక్కడి సముద్రతీరం సాధారణంగా మొక్కలతో కూడిన తీరంతో పాటు రాళ్లను కలిగి ఉంటుంది, అలాగే ఈ భూభాగానికి ఖండతీరం లేకపోవడంతో పాటు ఇది వేగంగా సముద్ర లోతుల్లోకి జారిపోతోంది.<ref name="pc"></ref/> 

లొపేవితో పాటు సముద్ర గర్భంలో ఉన్న అగ్ని పర్వతాల వంటి ఉత్తేజిత స్థితిలో ఉన్న అనేక అగ్నిపర్వతాలు వనాటులో ఉన్నాయి. భారీ విస్ఫోటనం యొక్క ఎప్పుడూ ఉండే అపాయంతో పాటు అగ్నిపర్వతం చర్యలు ఇక్కడ సర్వసాధారణమైన విషయం; ఇటీవల నవంబర్ 2008లో సముద్రం లోపల 6.4 మ్యాగ్నిట్యూడ్ ప్రభావంతో అగ్నిపర్వతం పేలుడు చోటు చేసుకున్నప్పటికీ, ఈ సందర్భంగా ఎలాంటి నష్టం వాటిల్లలేదు, అలాగే అంతకుముందు 1945లోనూ ఇలాంటి పేలుడు చోటు చేసుకుంది.<ref>{{cite web| publisher = indiaserver.com| date = 2008-07-11|url = http://www.india-server.com/news/major-earthquake-jolts-island-nation-4551.html|title = Major Earthquake Jolts Island Nation Vanuatu|accessdate = 2009-07-26}}</ref> వనాటు వర్షారణ్యాలు కారణంగా వనాటు అనేది ఒక విలక్షణమైన భూ పర్యావరణ ప్రాంతంగా గుర్తించబడుతోంది. ఆస్ట్రలేసియా పర్యావరణ జోన్‌లో ఇది భాగంగా ఉంటోంది, ఇందులో న్యూ కెలడోనియా, సోలోమన్ ఐస్‌ల్యాండ్స్, [[ఆస్ట్రేలియా|ఆస్ట్రేలియా]], న్యూగీనియా, మరియు [[న్యూజీలాండ్|న్యూజిల్యాండ్‌]]లు సైతం భాగం వహిస్తున్నాయి.

[[Fileదస్త్రం:A stream on Efate, Vanuatu.jpg|thumb|250px|right|ఇఫేటే దీవిలోని ప్రవాహం.]]
వనాటు యొక్క పెరుగుతున్న జనాభా (2008లో అంచనా ప్రకారం ఏటా 2.4 శాతం వృద్ధి చెందుతోంది)<ref>ఆసియా డెవలప్‌మెంట్ బ్యాంక్ వనాటు ఎకనామిక్ రిపోర్ట్ 2009</ref> కారణంగా స్థానిక వనరులైన వ్యవసాయం, మేత, వేట, మరియు చేపలు పట్టడం లాంటి వాటిపై తీవ్రమైన ఒత్తిడి నెలకొంటోంది.<ref name="pc"></ref/> ని-వనాటు గృహస్థుల్లో 90 శాతం మంది చేపలు వినియోగించడం వల్ల సమీప గ్రామాల్లో చేపలు పట్టే విషయంలో తీవ్రమైన ఒత్తిడి ఉండడంతో పాటు తీరానికి సమీపంలో ఉండే మత్స్య జాతులు అంతం చెందే పరిస్థితి తలెత్తుతోంది.<ref name="pc"></ref/> అదేసమయంలో చక్కటి సహజ సంపదకు కేంద్రాలుగా ఉన్నప్పటికీ, అనేక ద్వీపాల్లో అడవుల నరికివేత ఎక్కువగా చోటుచేసుకుంటోంది.<ref name="pc"></ref/> ఇక్కడున్న అడవులన్నీ చక్కని కలపకు (ప్రత్యేకించి అత్యధిక-విలువ కలిగిన కలప) కేంద్రాలుగా ఉంటున్నాయి.
అడవులను పెద్ద ఎత్తున నరికివేసి మరియు కాల్చివేయడం ద్వారా వ్యవసాయ భూములుగా మార్చడం, కొబ్బరి సాగుకోసం తయారుచేయడం, పశువుల రాంచీలను ఏర్పాటు చేయడం లాంటి చర్యల మూలంగా ఇక్కడ పెద్ద ఎత్తున మృత్తిక క్షయంతో పాటు కొండచరియలు విరిగిపడడం లాంటివి చోటు చేసుకుంటోంది.<ref name="pc"></ref/> 

స్వచ్ఛమైన నీరు అనేది ఇక్కడ గణనీయంగా తగ్గిపోవడంతో పాటు అనేక ఎత్తైన ప్రదేశాల్లోని నదీ జన్మస్థానాలు అడవుల నరికివేత మరియు నాణ్యత తగ్గిపోవడానికి గురవుతున్నాయి.<ref name="pc"></ref/> పెద్ద ఎత్తున వ్యర్థాలు పోగుచేసుకోవడం మరియు నీటి మరియు గాలి కాలుష్యం లాంటివి పట్టణ ప్రాంతాలు మరియు పెద్దస్థాయి గ్రామాల్లో గణనీయంగా పెరుగుతున్న సమస్యలకు కారణాలుగా నిలుస్తున్నాయి.<ref name="pc"></ref/> వీటికితోడు పరిశ్రమ మరియు పట్టణ ప్రాంతాల్లో ఉపాధి అవకాశాలు కొరవడడం మరియు మార్కెట్లకు చేరేందుకు రవాణా సౌకర్యాలు లేకపోవడం లాంటివన్నీ కలిసి గ్రామీణ కుటుంబాలను జీవనాధారం చూసుకోవడం లేదా ఆత్మ-నిబ్బరం కలిగి ఉండడం లాంటి పరిస్థితిలో నెట్టివేయడం వల్ల స్థానిక పర్యావరణ వ్యవస్థలపై విపరీతమైన ఒత్తిడి ఏర్పడుతోంది.<ref name="pc"></ref/>

===  వృక్షజాలం మరియు జంతుజాలం  ===

ప్రకృతిసిద్ధమైన ఉష్ణమండల అడవుల విషయాన్ని పక్కనపెడితే వనాటులో వృక్ష మరియు జంతుజాలం అనేది తక్కువ మొత్తంలో మాత్రమే ఉంది. ఇక్కడ స్థానికంగా పెద్ద పరిమాణంలో ఉండే క్షీరదాలు లేవు. ఫ్లోవెర్‌పాట్ పాముతో సహా స్థానికంగా ఉండే 19 జాతుల సరీసృపాలు సైతం కేవలం ఇఫేట్‌లో మాత్రమే కనిపిస్తాయి. 11 జాతుల గబ్బిలాలు (ఇందులో 3 జాతులు వనాటుకు మాత్రమే పరిమితమైనవి) మరియు 61 జాతుల భూ మరియు నీటి పక్షులు ఉన్నాయి. అదేసమయంలో చిన్నదిగా ఉండే పాలినేసియన్ ఎలుక దేశవ్యాప్తంగా కనిపిస్తుంది, ఇక ఇక్కడ కనిపించే పెద్ద పరిమాణంలోని జంతు జాతులన్నీ యూ(contracted; show full)ు 4 పెద్ద పరిమాణంలోని ఉప్పునీటి మొసలి జాతులు వనాటు యొక్క మాంగ్రూవ్‌లలో నివశిస్తున్నప్పటికీ, ప్రస్తుతం మాత్రం వాటి సంతానం వృద్ధి చెందడం లేదు. ఇక్కడున్న మొసళ్లన్నీ ఇప్పటివరకు సహజసిద్ధంగా వృద్ధి చెందినవేనా అనే విషయంలో స్పష్టతలేదు (వలసవాదుల ద్వారా ఈ ద్వీపానికి తీసుకురాబడిన మొసళ్లు ఒకప్పడు ఉన్న సంఖ్య నుంచి నేడు తగ్గిపోతున్నాయి){{Citation needed|date=May 2010}} అయితే, సమీపంలోనే ఉన్న సోలోమన్ ద్వీపాలు మరియు న్యూగీనియా (ఇక్కడ మొసళ్లు అత్యంత సాధారణంగా కనిపిస్తాయి) వల్ల మొసళ్ల సంఖ్య పెరిగే అవకాశం తప్పకుండా ఉంది.

===
  వాతావరణం  ===
ఉప-ఉష్ణమండల వాతావరణం కలిగిన వనాటులో దాదాపు తొమ్మిది నెలల పాటు వెచ్చగా నుండి వేడిగా ఉండే వర్ష సహిత వాతావరణంతో పాటు తుపానులకు అవకాశం ఉంటుంది, ఇక మూడు నుంచి నాలుగు నెలలపాటు చల్లని పొడిగా ఉండే వాతావరణంతో పాటు ఈ సమయంలో ఆగ్నేయ దిశ నుంచి గాలులు వీస్తాయి.<ref name="pc"></ref/> నీటి ఉష్ణోగ్రత చలికాలంలో 72 °F (22 &nbsp;°F (22&nbsp;°C) మొదలుకొని వేసవిలో 82 °F (28 &nbsp;°F (28&nbsp;°C) వరకు ఉంటుంది.<ref name="pc">[http://www.peacecorps.gov/welcomebooks/vuwb461.pdf ''ది పీస్ కార్ప్స్ వెల్‌కమ్స్ యు టు వనాటు'' ]. పీస్ కార్ప్స్ (మే  2007). ఈ ఆధారం నుంచి పొందిన అంశాలని ఈ వ్యాసం కలిగి ఉంది, అది పబ్లిక్ డొమైన్‌లో భాగమై ఉంది.'''' </ref> ఏప్రిల్ మరియు సెప్టెంబర్ మధ్య కాలంలో చల్లటి వాతావరణం ఉంటుంది, ఇక అక్టోబర్‌తో ప్రారంభించి రోజులన్నీ వేడిగానూ అత్యంత ఆర్థ్రతతోనూ ఉంటాయి.<ref name="pc"></ref/> రోజువారీ ఉష్ణోగ్రతలు 68 °F (20 °C) నుండి 90 °F (32 &nbsp;°F (20&nbsp;°C) నుండి 90&nbsp;°F (32&nbsp;°C) వరకు ఉంటాయి.<ref name="pc"></ref/> మే నుంచి అక్టోబర్ వరకు అగ్నేయ దిశ నుంచి వ్యాపార పవనాలు చోటుచేసుకుంటాయి.<ref name="pc"></ref/> 

వనాటులో వర్షాకాలం దీర్ఘకాలం పాటు కొనసాగుతుంది, ఈ కారణంగానే ప్రతి నెలా గుర్తించదగిన స్థాయిలో వర్షపాతం నమోదవుతుంది.<ref name="pc"></ref/> డిసెంబర్ నుంచి ఏప్రిల్ వరకు చెమటపట్టే మరియు వేడిగా ఉండే వాతావరణం ఉంటుంది, అయితే ఈ సమయంలో కూడా తుపానులు చెలరేగుతుంటాయి.<ref name="pc"></ref/> ఇక పూర్తి పొడిగా ఉండే వాతావరణం జూన్ నుంచి నవంబర్ వరకు కనిపిస్తుంది.<ref name="pc"></ref/> వర్షపాతం సరాసరిగా ప్రతి ఏటా 2,360 మీల్లీమీటర్ల (93 అంగుళాలు) వరకు ఉంటుంది, అయితే ఉత్తర ద్వీపాల్లో మాత్రం వర్షపాతం అత్యంత ఎక్కువగా 4,000 మిల్లీమీటర్ల (160 అంగుళాలు) వరకు ఉంటుంది.<ref name="SOPAC"></ref/>

==  జనాభా  ==
{{Main|Demographics of Vanuatu|Languages of Vanuatu}}

[[Fileదస్త్రం:Vanuatu demography.png|thumb|300px|డెమోగ్రాఫిక్స్ ఆఫ్ వనాటు, డెటా ఆఫ్ FAO, సంవత్సరం 2005 ; నివాసితుల సంఖ్య వేలల్లో.]]
వనాటు జనాభా 221,506.<ref name="State"></ref/> స్త్రీల కంటే పురుషుల జనాభా ఎక్కువ; వనాటు స్టాటిస్టిక్స్ ఆఫీస్ గణాంకాల ప్రకారం 1999లో 95,682 మంది పురుషులు మరియు 90,996 మహిళలు ఇక్కడ ఉన్నారు.<ref>{{cite web|publisher=Vanuatu Statistics Office|year=1999|url=http://www.vanuatustatistics.gov.vu/About%20VNSO/Data/Social/Population.htm|title=Population Statistics -- Vanuatu Population Summary -- Resident Population|accessdate=2009-07-26}}</ref> గత ఇరవయ్యో శతాబ్దం అర్థభాగం నుంచి శిశు జననాల సంఖ్య తగ్గుతూ వస్తోంది, 1967లో ప్రతి 100,000 జనాభాకు 123 (contracted; show full)

బిస్లామా అనేది ఒక మిశ్రమ భాష. అయితే నేడు పట్టణ ప్రాంతాల్లో అదొక సంకర భాషగా మారుతోంది, మెలనేషిన్ వ్యాకరణంతో పాటు అత్యధిక భాగం ఆంగ్ల పదాలు ఈ భాషలో చోటు చేసుకోవడమే అందుకు ప్రధాన కారణం. అదేసమయంలో మెజారిటీ వనాటులు అర్థం చేసుకోవడంతో పాటు మాట్లాడేందుకు ఉపయోగపడడం ద్వారా ద్వితీయ భాషగా నిలుస్తోంది. ఈ భాషలతో పాటు అదనంగా మరో 113 స్వదేశీ భాషలు సైతం ఇప్పటికీ 
వనాటులోని ప్రజల ఉపయోగిస్తున్నారు.<ref name="tourism"
></ref/> తలసరి ఉపయోగం పరంగా భాషల సాంద్రత విషయానికి వస్తే, ప్రపంచంలోనే ఏదేశంలోనూ లేని విధంగా అత్యధికంగా {{Citation needed|date=May 2010}} ప్రతి భాషకు మాట్లాడేవారి సంఖ్య కేవలం 2,000 మందిని కలిగి ఉంటోంది. దేశీయమైన ఈ భాషలన్నీ ఆస్ట్రోనేషియన్ కుటుంబానికి చెందిన ఓషియానిక్ శాఖకు చెందుతాయి.

==== మతం ====
(contracted; show full)>షియర్స్, రిచర్డ్.  [http://www.mailonsunday.co.uk/pages/live/articles/news/news.html?in_article_id=388901&amp;in_page_id=1770 ఈస్ ప్రిన్స్ ఫిలిప్ ఏ గాడ్?], మెయిల్ ఆన్ సండే, 3 జూన్ 2006, డౌన్‌లోడెడ్ 2007-02-15.</ref><ref>{{cite news|title= South Sea tribe prepares birthday feast for their favourite god, Prince Philip|url=http://www.telegraph.co.uk/news/main.jhtml?xml=/news/2007/02/19/wphilip19.xml|author=Squires, Nick| date=27 February 2007|publisher=[[Daily Telegraph]]}}</ref>

==
  ప్రభుత్వం  ==
===  పరిపాలనా విభాగాలు  ===
{{Main|Provinces of Vanuatu}}
[[Fileదస్త్రం:Vanuatu Provinces.JPG|thumb|300px|వనాటు యొక్క ప్రావిన్స్‌లు]]
1994 నుంచి వనాటు ఆరు ప్రావిన్స్‌లుగా విభజించబడింది. ఆంగ్లంలో అన్ని ప్రావిన్సుల పేర్లు అవి ఉన్న ద్వీపాల పేర్లలోని ప్రాథమిక అక్షరాల నుంచి వచ్చాయి:

*మలంపా (మలాకుల, అంబ్రయమ్, పామా)
*పెనామా (పెంటేకోస్ట్, అంబయే, మఇవో – ఫ్రెంచ్‌లో: Pénama)
*సన్మా (శాంటో, మాలో)
*షిఫా (షెఫెర్డ్స్ బృందం, ఇఫేట్ – ఫ్రెంచ్‌లో: Shéfa)
*టఫియా (టన్నా, అనివా, ఫుటునా, ఎర్రోమ్యాంగో, అనైట్యం – ఫ్రెంచ్‌లో: Taféa)
(contracted; show full)

ఈ ప్రావిన్సులనేవి స్థానికంగా మున్సిపాలిటీలుగా విభజించబడుతాయి (సాధారణంగా ఒక ప్రత్యేకమైన ద్వీపాన్ని కలిగి ఉంటాయి), కౌన్సిల్‌లోని సభ్యుల ద్వారా ఎంపికైన కౌన్సిల్ మరియు మేయర్ వీటికి అధ్యక్షత వహిస్తారు.

===
  రాజకీయాలు  ===
{{Main|Politics of Vanuatu}}

[[Fileదస్త్రం:Vanuatu_Parliament,_Port_Vila_-_Flickr_-_PhillipC.jpg|thumb|250px|right|వనాటు పార్లమెంట్.]]
[[Fileదస్త్రం:Nh-map.png|thumb|200px|right|వనాటు పటం.]]

రిపబ్లిక్ ఆఫ్ వనాటు అనేది లిఖితపూర్వక [[రాజ్యాంగం|రాజ్యాంగం]] కలిగిన పార్లమెంటరీ ప్రజాస్వామం కలిగినది, దీనిప్రకారం "అధ్యక్షుడిగా ఆమోదం పొందిన వ్యక్తి ఈ రిపబ్లిక్‌కు అధ్యక్ష్యత వహించడంతో పాటు దేశం యొక్క ఐక్యతకు సంకేతంగానూ ఉంటాడు." ఎలక్ట్రోరల్ కాలేజ్ యొక్క మూడింట రెండు వంతుల మెజారిటీతో 5-ఏళ్ల కాల వ్యవధితో ఎన్నికైన వనాటు అధ్యక్షుడి అధికారాలన్నీ ప్రాథమికంగా బాగా పరిమితంగా ఉంటాయి.<ref>{{cite web| publisher = Government of the Republic of Vanuatu| year = 1983|url = http://www.vanuatugovernment.gov.vu/government/library/constitution.html|title = Constituti(contracted; show full)పాటు ముగ్గురు వరకు ఇతర న్యాయమూర్తులను కలిగి ఉంటుంది. ఈ కోర్టుకు చెందిన ఇద్దరు లేదా అంతకంటే ఎక్కువమంది సభ్యులు కోర్ట్ ఆఫ్ అప్పీల్‌లో భాగం వహించవచ్చు. ఇక మేజిస్ట్రేట్ కోర్టులనేవి ఎక్కువగా రోజువారీ చట్టసంబధమైన అంశాలను పరిష్కరిస్తుంటాయి. ఇక్కడ చట్టసంబంధ వ్యవస్థ అనేది బ్రిటిష్ సాధారణ చట్టం మరియు ఫ్రెంచ్ పౌర చట్టంపై ఆధారపడి ఉంటుంది. గ్రామం లేదా ద్వీపం కోర్టులను ఏర్పాటు చేసేందుకు కూడా ఇక్కడి రాజ్యంగం అనుమతించింది, సంప్రదాయ చట్టంకు సంబంధించిన సమస్యలను పరిష్కరించడం కోసం అధ్యక్షుల ద్వారా ఈ కోర్టులు పనిచేస్తాయి.

===
  విదేశీ సంబంధాలు మరియు సైన్యం  ===
{{Main|Foreign relations of Vanuatu}}
ఏసియన్ డెవలప్‌మెంట్ బ్యాంక్, ప్రపంచ బ్యాంక్, ఇంటర్నేషనల్ మానిటరీ ఫండ్, ''ఏజెన్స్ డి కోపరేషన్ కల్చర్లే ఎట్ టెక్నిక్'' , ''లా ఫ్రాన్కోఫోనే''  మరియు కామన్‌వెల్త్ దేశాలు వంటి వాటిల్లో వనాటు సభ్య దేశంగా ఉంటోంది.

1980 మొదలుకొని, [[ఆస్ట్రేలియా|ఆస్ట్రేలియా]], యునైటెడ్ కింగ్‌డమ్ (UK), [[ఫ్రాన్స్|ఫ్రాన్స్]], మరియు [[న్యూజీలాండ్|న్యూజిల్యాండ్‌]]లు పెద్దమొత్తంలో వనాటు అభివృద్ధికి సాయం అందిస్తున్నాయి. అదేసమయంలో దీర్ఘకాలం పాటు పసిఫిక్‌పై దృష్టిపెట్టాల్సిన అవసరం లేదని UK తీసుకున్న నిర్ణయంతో వనాటుకు UK నుంచి అందుతున్న ప్రత్యక్ష సాయం 2005లో నిల్చిపోయింది. అయితే, ఇటీవల మిలేనియం ఛాలెంజ్ అకౌంట్ (MCA) మరియు [[చైనా|పీపుల్స్ రిపబ్లిక్ ఆఫ్ చైనా]]లు వనాటుకు పెద్ద మొత్తంలో సహాయ నిధులు ఇవ్వడం ప్రారంభమైంది. మద్దతు స్వీకరించేందుకు ఎంపికైన మొదటి 15 దేశాల్లో వనాటు కూడా ఒకటని 2005లో MCA ప్రకటించింది- ఇందులో భాగంగా కీలమైన ప్రజా మౌలిక సదుపాయాలను కల్పించేందుకు మరియు  అభివృద్ధి చేసేందుకు 65 మిలియన్ యుఎస్ డాలర్లు అందించడం జరిగింది.

ఆస్ట్రేలియా [[ఐరోపా సమాఖ్య|యూరోపియన్ యూనియన్]] (ప్రత్యేకించి ఫ్రాన్స్ మరియు UK) మరియు న్యూజిల్యాండ్‌తో వనాటు బలమైన ఆర్థిక మరియు సాంస్కృతిక బంధాలను కలిగిఉంది. ప్రస్తుతం ఆస్ట్రేలియా పారామిలటరీ విభాగాన్ని సమకూర్చడం లాంటి పోలీస్ బలగాలను అందించడం ద్వారా పెద్ద ఎత్తున ప్రత్యక్ష సాయం అందిస్తోంది. వనాటు మొబైల్ ఫోర్స్ (VMF) పేరుతో వనాటు సైన్యం 300 మంది స్వయం సేవకులతో కూడిన ఒక చిన్నపాటి దళాన్ని కలిగి ఉంటోంది, వనాటు పోలీస్ ఫోర్స్ (VPF)లో ఒక భాగంగా ఈ సైన్యం ఏర్పాటు చేయబడింది. అయితే, సైన్యం కోసం చేస్తున్న ఖర్చు విషయాలు అందుబాటులో లేవు.

==  ఆర్థికవ్యవస్థ  ==
{{Main|Economy of Vanuatu}}
[[Fileదస్త్రం:Port Vila market.jpg|thumb|పోర్ట్ విలాలోని ఒక మార్కెట్ ]]
[[వ్యవసాయం|వ్యవసాయం]], [[పర్యాటక రంగం|పర్యాటకం]], తీరప్రాంత ఆర్థిక సేవలు, మరియు పశువుల పెంపకం లాంటి నాలుగు అంశాలు ఇక్కడి ఆర్థికవ్యవస్థ ప్రధాన స్థంభాలుగా ఉంటున్నాయి. వీటితోపాటు చేపల వేట కార్యకలాపాలు కూడా ఆర్థిక వ్యవస్థకు సంబంధించి మరో ముఖ్యమైన అంశంగా ఉన్నప్పటికీ, దీనివల్ల చెప్పుకోదగినంత విదేశీ మారకం మాత్రం లభించడం లేదు. కోప్రా, కావా, గొడ్డుమాంసం, కోకా, మరియు కలప లాంటివి ముఖ్యమైన ఎగుమతులుగా ఉండగా, మిషనరీ మరియు ఉపకరణాలు, ఆహార ఉత్పత్తులు, మరియు ఇంధనాలు లాంటివి వనాటుకు సంబంధించి ముఖ్యమైన దిగుమతులుగా ఉంటున్నాయి.<ref name="Vanuatu">{{cite web|url= http://www.reference.com/browse/vanuatu|title=Vanuatu|publisher= The Columbia Electronic Encyclopedia (via ask.com)|year=2004|accessdate=2009-07-28}}</ref> అయితే ఇక్కడ జరిగే గనుల తవ్వకం కార్యకలాపాలు మాత్రం అంతగా విజయవంతం కాలేదు. 1978లో మాంగనీస్ తవ్వకాలు నిల్చిపోయినప్పటికీ, అప్పటివరకు తవ్విన ఖనిజాన్ని ఎగుమతి చేయడం కోసం 2006లో ఒక ఒప్పందం కుదుర్చుకోవడం జరిగింది, అయితే ప్రస్తుతం మాత్రం ఎలాంటి ఎగుమతి జరగడం లేదు.<ref name="Vanuatu"></ref/> ఇక ఈ దేశంలో పెట్రోలియం నిక్షేపాలు ఉన్న దాఖలాలేవీ లేవు. ఇక్కడున్న ఒక చిన్నపాటి సాధారణ పరిశ్రమ స్థానిక మార్కెట్ అవసరాలు తీర్చేందుకు ఉపయోగపడుతోంది. దిగుమతులపై విధించే సుంకాల రూపంలో ప్రధానంగా [[పన్ను (ఆర్థిక వ్యవస్థ)|పన్ను]] ఆదాయాలు సమకూరుతుంటాయి, వస్తువులు మరియు సేవలపై 12.5 శాతం వ్యాట్ విధించడం జరుగుతోంది. తక్కువ సరుకు ఎగుమతులు, [[ప్రకృతి వైపరీత్యాలు|ప్రకృతి వైపరీత్యాలు]]కు ఆలవాలంగా ఉండడం, మరియు అనుబంధ ద్వీపాలు, ప్రధాన మార్కెట్ల నుంచి ఎక్కువ దూరంలో ఉండడం లాంటి అంశాలన్నీ కలిసి వనాటు ఆర్థిక వ్యవస్థను అభివృద్ధి పథంలో పయనించనీయకుండా అడ్డుపడుతున్నాయి.

[[వ్యవసాయం|వ్యవసాయం]] అనేది ప్రధానంగా సొంత వినియోగం కోసం అలాగే ఎగుమతి కోసం ఉపయోగపడుతోంది. దేశంలోని దాదాపు 65% జనాభాకు వ్యవసాయం ఆలవాలంగా నిలుస్తోంది. ప్రత్యేకించి, కోప్రా మరియు కావాలను ఉత్పత్తి చేయడం ద్వారా చెప్పుకోదగ్గ స్థాయిలో ఆదాయం లభిస్తోంది. చాలామంది రైతులు ఆహార పంటల సాగును నిలిపివేయడంతో పాటు కావా పెంపకం ద్వారా వచ్చిన ఆదాయంతె ఆహార పదార్థాలను కొనుగోలు చేసేందుకు మక్కువ ప్రదర్శిస్తున్నారు.<ref name="Lonely Planet:Vanuatu"></ref/> దీంతోపాటు ఉత్సవాల సందర్భంగా వర్గాలు మరియు గ్రామాల మధ్య కావా ఇచ్చిపుచ్చుకోవడం కూడా అలవాటుగా ఉంటోంది.<ref>{{cite web|url=http://www.spc.int/prism/country/VU/stats|title= Census of Agriculture 2007 Vanuatu (page 33 – 5.2)|publisher= Vanuatu National Statistics Office (VNSO)|year=2008|accessdate=2009-07-28}}</ref> విదేశీ మారకం పొందడం కోసం కోకాను కూడా విరివిగా పండిస్తున్నారు.<ref>{{cite web|url=http://www.spc.int/prism/country/VU/stats|title= Census of Agriculture 2007 Vanuatu (page 49 – 7(contracted; show full)్లకు ఒక ప్రధాన సెలవు గమ్యంగా వనాటు విస్తృతమైన గుర్తింపును సాధించింది. 2007 నుంచి 2008 నాటికి పర్యాటకం 17% మేర వృద్ధిని సాధించడంతో పాటు ఆ ఏడాది వనాటుకు వచ్చి వెళ్లిన మొత్తం పర్యాటకుల సంఖ్య 196,134గా అంచనా వేయబడింది.<ref>{{cite web|url=http://www.adb.org/documents/fact_sheets/van.asp|title=Asian Development Bank & Vanuatu -- Fact Sheet (pdf file)|publisher=Asian Development Bank|date=2008-12-31|accessdate=2009-07-26}}</ref> 2000లో కేవలం 57,000 మంది పర్యాటకులు (ఇందులో 37,000 మంది [[ఆస్ట్రేలియా
|ఆస్ట్రేలియా]] నుంచి, 8,000 మంది [[న్యూజీలాండ్|న్యూజిల్యాండ్]] నుంచి, 6,000 మంది న్యూ కెలడోనియా నుంచి, 3,000 మంది [[ఐరోపా|యూరోప్]] నుంచి, 1,000 మంది [[ఉత్తర అమెరికా|ఉత్తర అమెరికా]] నుంచి, 1,000 మంది [[జపాన్|జపాన్]] నుంచి వచ్చినవారు నోట్: సంఖ్యలన్నీ సమీప వేయికి సరిచేయబడ్డాయి) ) వనాటును సందర్శించగా 2008లో ఆ సంఖ్యలో గణనీయమైన వృద్ధి చోటు చేసుకుంది.<ref>{{cite web|publisher=Vanuatu Statistics Office|year=2001|url=http://www.vanuatustatistics.gov.vu/About%20VNSO/Data/Social/Tour&Mig.htm|title=Tourism and Migration Statistics -- Visitor Arrivals by Usual Country of Residence (1995-2001)|accessdate=2009-07-26}}</ref> అనేక రియాలిటీ-TV ప్రదర్శనల్లో భాగం కావడం ద్వారా వనాటు ఒక పర్యాటక ప్రదేశంగా ప్రోత్సహించబడింద(contracted; show full)ాతీయ ఒప్పందాలను అంగీకరిస్తోంది) కారణంగా అనేక అంతర్జాతీయ నౌక-నిర్వాహక కంపెనీలు వనాటు పతాకం కింద తమ నౌకల పతాకాలను ఎంచుకునేందుకు మక్కువ ప్రదర్శిస్తుంటారు. నియంత్రణ మరియు చట్టబద్ధమైన సవాళ్లను తోసిపుచ్చే దిశగా శర్మన్ నెట్‌వర్క్స్ యొక్క కజా నెట్‌వర్క్ మరియు విన్‌ఎంఎక్స్ యొక్క డెవలపర్లు లాంటి అనేక ఫైల్-పంపక బృందాలు వనాటులో విలీనమయ్యేందుకు సిద్ధమయ్యాయి. అయితే విదేశీ ఆందోళనలకు ప్రతిస్పందించిన వనాటు ప్రభుత్వం, దాని తీరప్రాంత ఆర్థిక కేంద్రం యొక్క నియంత్రణని కఠినం చేసేందుకు హామీ ఇచ్చింది. వనాటు ప్రధానంగా [[ఆస్ట్రేలియా
|ఆస్ట్రేలియా]] మరియు [[న్యూజీలాండ్|న్యూజిల్యాండ్]] నుంచి విదేశీ సాయం అందుకుంటోంది.

[[Fileదస్త్రం:Commercial agriculture, North Efate.jpg|thumb|right|240px|వాణిజ్య వ్యవసాయం, నార్త్  ఇఫేట్ ]]
పశువుల పెంపకం అనేది ఎగుమతికి అవసరమైన గొడ్డు మాంసం ఉత్పత్తికి సహకరిస్తోంది. 2007లో పేర్కొన్న ఒక అంచనా ప్రకారం, అమ్మకం జరిపిన మొత్తం పశువుల తలల విలువ 135 మిలియన్ వటుగా ఉంది; బ్రిటిష్ మొక్కల పెంపకందారు జేమ్స్ పాడన్ ద్వారా మొదటిసారిగా ఆస్ట్రేలియా నుంచి ఈ ప్రాంతంలోకి పశువుల దిగుమతి జరిగింది.<ref>{{cite web|url=http://www.spc.int/prism/country/VU/stats|title= Census of Agriculture 2007 Vanuatu (page 67 – 11.1)|publ(contracted; show full)Vila, Vanuatu - Vanuatu National Statistics Office (VNSO)|year=2008|accessdate=2009-07-28}}</ref> ఇక్కడ నివశిస్తున్న కుటుంబాల వార్షిక ఆదాయం 1,803 మిలియన్ వటుగా ఉంటోంది. ఈ రకమైన ఆదాయంలో, సొంత ఉపయోగం రూపంలో వినియోగిస్తున్న వ్యవసాయ ఉత్పత్తుల విలువ 683 మిలియన్ వటుగానూ, అమ్మకం జరుపుతున్న వ్యవసాయ ఉత్పత్తుల విలువ 561 మిలియన్ ‌గానూ, బహుమతుల స్వీకరణ విలువ 38 మిలియన్‌ గానూ, హస్తకళ ద్వారా తయారైన వస్తువుల విలువ 33 మిలియన్ గానూ, చేపల వేట (అమ్మకం కోసం) విలువ 18 మిలియన్ గానూ ఉంటోంది.<ref name="spc.int"
></ref/> ఇక కుటుంబాలు చేస్తున్న ఖర్చులో ఆహారం కోసం వెచ్చిస్తున్న మొత్తం భారీగా 300 మిలియన్ వటుగా ఉంటోంది, దీనితర్వాత గృహోపకరణాలు మరియు ఇతర అవసరాల కోసం (79 మిలియన్ వటు), రవాణా (59), విద్య మరియు సేవలు (56), గృహ అవసరాలు (50), మద్యం మరియు పొగాకు (39), దుస్తులు మరియు పాదరక్షల కోసం (17) ఖర్చు చేయడం జరుగుతోంది.<ref>{{cite web|url=http://www.spc.int/prism/country/VU/stats|title= Census of Agriculture 2007 Vanuatu (page 19 table 2.5)|publisher= Vanuatu National Statistics Office (VNSO)|year=2008|accessdate=2009-07(contracted; show full)ం ముందుకు సాగుతుండడం అనుకూలమైన సంకేతాలను వెలువరిస్తున్నాయని" అయితే "కొరవడిన మౌలిక సదుపాయాల సేవలు" లాంటి కొన్ని ఆటంకాలు కూడా గోచరిస్తున్నాయని పేర్కొన్నాయి. ఒక స్వతంత్ర వ్యాపార సంస్థ విద్యుత్ ఉత్పత్తి జరుపుతున్న కారణంగా, అభివృద్ధి చెందుతున్న మిగిలిన దేశాలతో పోలిస్తే "పసిఫిక్ ప్రాంతంలో విద్యుత్ ధరలు అధికంగా ఉంటోంది." అని చెప్పిన ఈ నివేదిక, "బలహీన పాలన మరియు పాలనలో అనవసరమైన జోక్యాల" కారణంగా ఉత్పత్తి తగ్గుతోంది అని కూడా పేర్కొంది.<ref name="Asian Development Bank"
></ref/>

===  సమాచార ప్రసార సాధనాలు  ===

TVL మరియు డిజీసెల్ ద్వారా ఈ ద్వీపాల్లో సెల్‌ఫోన్ సేవలు అందుబాటులో ఉన్నాయి. దేశవ్యాప్తంగా ఉన్న ప్రభుత్వ కార్యాలయాలకు ఇమెయిల్, టెలిఫోన్, ఇంటర్నెట్ మరియు వీడియో కాన్ఫరెన్స్ లాంటి సౌకర్యాలను అందించడం కోసం ప్రభుత్వ నెట్‌వర్క్ సైతం సిద్ధమవుతోంది.<ref>{{cite web|url=http://www.dailypost.vu/ArticleArchives/tabid/56/articleType/ArticleView/articleId/4845/categoryId/10/eGovernment-Opportunities-and-Threats.aspx |title=e-Government - Opportunities and Threats > Daily Post > Article Archives |publisher=Dailypost.vu |date=2009-09-01 |accessdate=2010-05-22}}</ref>

==  సంస్కృతి  ==
{{Main|Culture of Vanuatu}}

[[Fileదస్త్రం:Wooden slit drums from Vanuatu, Bernice P. Bishop Museum.JPG|thumb|upright|వనాటుకు చెందిన స్లిట్ డ్రమ్‌లు, బెర్నిస్ P. బిషప్ మ్యుజియం ]]
స్థానిక ప్రాంతీయ విభిన్నతల ద్వారా మరియు విదేశీ ప్రభావం ద్వారా వనాటు సంస్కృతి తనదైన ఒక పటిష్టమైన విభిన్నతను నిలుపుకుంటోంది. వనాటును మూడు ప్రధాన సాంస్కృతిక ప్రాంతాలుగా విభజించవచ్చు. దక్షిణ ప్రాంతం విషయంలో, ఒక వ్యక్తి ఏమేరకు బహుమతి ఇవ్వగలడనే అంశంపై సంపద ఆధారపడి ఉంది. ప్రత్యేకించి గుండ్రటి కోర దంతాలు కలిగిన పందులను వనాటు మొత్తంమీద సంపదకు చిహ్నంగా భావిస్తారు. ఇక దేశం మధ్యలో, అ(contracted; show full)

ఇటీవలి కాలంలో వనాటు సంగీతం ఒక పరిశ్రమ స్థాయికి ఎదిగింది, 1990లో శరవేగంగా వృద్ధి చెందిన ఈ విభాగం పుణ్యమా అని అనేక బ్యాండ్లు ని-వనాటు అస్తిత్వాన్ని ఘనంగా చాటాయి. జోవుక్ సంగీతం మరియు రెగ్గేసన్ లాంటి ఆధునిక వాణిజ్య సంగీతానికి చెందిన ప్రజాకర్షక సంగీత ప్రక్రియలు ప్రస్తుతం పట్టణ స్థాయిలో తరచూ వినిపిస్తున్నాయి. రెగ్గేసన్ అనేది [[స్పానిష్
 భాష|స్పానిష్ భాష]]లోని హిప్-హాప్ నుంచి వచ్చిన ఒక వైవిధ్యమైన సంగీతం, తనదైన ప్రత్యేక బీట్‌లో ఇది శ్రోతలను కట్టిపడేస్తుంది, పాశ్చాత్ శ్రోతలు మరియు పర్యాటకుల కోసం వనాటులోని స్థానిక నైట్‌క్లబ్‌లలో ఈ సంగీతాన్ని వినిపిస్తుంటారు.

కొందరు ప్రముఖమైన రచయితలకు సైతం ని-వనాటు కేంద్రంగా ఉంటోంది. 2002లో మరణించిన మహిళా హక్కుల ఉద్యమకర్త గ్రేస్ మేరా మోలీసా వివరాణ్మత రచనలు చేసే కవయిత్రిగా అంతర్జాతీయ ఖ్యాతిని ఆర్జించారు.

సొంతంగా జాతీయ జట్టు కలిగిన వనాటులో [[క్రికెట్|క్రికెట్]]‌కు ఆదరణ ఎక్కువ. ఇక్కడ దాదాపు 8000 మంది నమోదిత క్రికెటర్లు ఉన్నారు.<ref>[http://blogs.cricinfo.com/btw/archives/2008/06/vanuatu_announc_1.php వనాటు అనౌన్స్ మేజర్ స్పాన్సర్ - బియాండ్ ది టెస్ట్ వరల్డ్ అట్ క్రిక్‌ఇన్ఫో] blogs.cricinfo.com</ref> అంతేకాకుండా కొద్దిపాటి వనాటులో ఆడే రగ్బీ యూనియన్ కూడా ఉంది. ఆటల్లో పాల్గొంటోంది పురుషులా లేక మహిళలా అనే విషయంపై ఆధారపడి ఆటలు వేర్వేరుగా ఉంటాయి. [[వాలీబాల్|వాలీబాల్]] అనేది 'అమ్మాయిల' క్రీడ'గా వ్యాప్తిలో ఉండగా సాకర్ క్రీడ మగవారి ఆటగా ఉంటోంది.

వనాటు సోదర నగరం (''అయెలాన్ కకయి'' ) [[చేప|చేపలు]], ''చేమ''  మరియు [[పెండలము|దుంపలు]] వంటి వేరు కూరగాయలు, పండ్లు, మరియు కూరగాయలను ఉత్పత్తి చేస్తోంది.<ref name="pc"></ref/> ఈ ద్వీపానికి చెందిన ఎక్కువ మంది మహిళలు తమకు కావల్సిన ఆహార పదార్ధాలను సొంత తోటల్లో పెంచుతారు, అలాగే ఇక్కడ ఆహార కొరత అరుదుగానే కనబడుతుంది.<ref name="pc"></ref/> బొప్పాయిలు, పైనాఫిళ్లు, మామిడిపళ్లు, అరటి, మరియు తీపి బంగాళాదుంప లాంటివి సంవత్సరం పొడవునా ఇక్కడ సంవృద్ధిగా లభిస్తాయి.<ref name="pc"></ref/> కొబ్బరి పాలు మరియు క్రీం లాంటి వాటిని అనేక వంటకాల్లో రుచి కోసం ఉపయోగిస్తారు.<ref name="pc"></ref/> వేడి రాళ్లు లేదా ఉడకబెట్టడం మరియు ఆవిరిపెట్టడం ద్వారా ఎక్కువ భాగం ఆహారాన్ని వండడం చేస్తారు; తక్కువ భాగం ఆహారాన్ని మాత్రమే వేయించడం జరుగుతుంది.<ref name="pc"></ref/>

==  ఆరోగ్యం మరియు విద్య  ==
వనాటు వ్యాప్తంగా ఆరోగ్యకరమైన వాతావరణం ఉండడంతో పాటు 80% పైగా జనాభా ఒంటరిగా ఉండే గ్రామాల్లో తమ తోటలకు మరియు ఆహార సరఫరా కేంద్రాలకు అందుబాటులో ఉంటారు.
(contracted; show full)ల ప్రకారం 15–24 ఏళ్ల వయసు వారిలో అక్షరాస్యత 87%గా ఉండగా 2006 అంచనాల ప్రకారం, పెద్దవారి అక్ష్యరాస్యత 78%గా ఉంది, అయితే వాస్తవ గణాంకాలు మాత్రం ఇంతకంటే బాగా తక్కువగానే ఉండే అవకాశముంది. ఇక ప్రాథమిక పాఠశాలకు హాజరవుతున్న వారి సంఖ్య 1989లో 74.5%గా ఉండగా 1999 నాటికి అది 78.2%కి పెరిగింది, అలాగే ఆ తర్వాత 2004లో 93.0%గా నమోదైనప్పటికీ, 2007 నాటికి అది 85.4%కి పడిపోయింది. అలాగే ప్రాథమిక విద్య పూర్తి చేస్తున్న విద్యార్థుల సంఖ్య 1991లో 90%గా ఉండగా, 2004 నాటికి అది 72%కి పడిపోయింది.<ref name="autogenerated1"
></ref/>

పోర్ట్‌ విలాలోను మరియు మరో మూడు కేంద్రాల్లోనూ యూనివర్సిటీ ఆఫ్ సౌత్ పసిఫిక్ కొలువై ఉంది, ఈ విద్యా కేంద్రాన్ని పన్నెండు పసిఫిక్ దేశాలు సంయుక్తంగా నిర్వహిస్తున్నాయి. ఎమాలస్ క్యాంపస్‌గా సుపరిచితమైన పోర్ట్ విలాలోని కళాశాల ప్రాంగణంలో విశ్వవిద్యాలయం యొక్క లా స్కూల్ కూడా కొలువై ఉంది.

==  వీటిని కూడా చూడండి  ==
{{Main|Outline of Vanuatu}}
* వనాటు-సంబంధిత వ్యాసాల పట్టిక
* వనాటులోని సమాచార ప్రసార సాధనాలు

==  సూచనలు  ==
{{Reflist|colwidth=30em}}

==  బాహ్య సమాచారం ==
===  మరింత చదవడానికి  ===
* ''అట్లాస్ డు వన్వాటు (వనాటు)'' , 2009, (1రీ  ఏడిషన్), 392 పే., పట్రిషియ సిమియోని చే, పోర్ట్-విలా, ఎడిషన్స్ జియో-కన్సల్ట్ 
* జోయెల్ బొంన్నేమాయిసన్ ద్వారా ''ఆర్ట్స్ అఫ్ వనాటు''   
* వ్యారియస్ ద్వారా ''బర్డ్స్ అఫ్ ది సోలమన్స్, వనాటు &amp; న్యూ కెలెడోనియా''  
* హెన్రిచ్ L. బ్రెగుల్లా ద్వారా ''బర్డ్స్ అఫ్ వనాటు''  
* రిక్ విలియమ్‌సన్ ద్వారా ''కవొర్టింగ్ విత్ కానిబల్స్: యాన్ ఎక్సోప్లోరేషన్ ఆఫ్ వనాటు''  
(contracted; show full)
* నట్ మిక్జెల్ రియో ద్వారా ''పవర్ అఫ్ పెర్‌స్పెక్టివ్: సోషల్ ఒంటాలజి అండ్ ఏజెన్సీ ఆన్ అంబ్రయమ్ ఐల్యాండ్, వనాటు''   
* లిస్సంట్ బోల్టన్ ద్వారా ''అన్‌ఫోల్డింగ్ ది మూన్: ఎనాక్టింగ్ ఉమెన్స్  కాస్టోం ఇన్ వనాటు'' 
* వ్యారియస్ ద్వారా ''ఉమెన్ ఇన్ వనాటు: అనలైజింగ్ ఛాలెంజెస్ టు ఎకనామిక్ పార్టిసిపేషన్''  
* మార్గరెట్ జోలి ద్వారా ''ఉమెన్ అఫ్ ది ప్లేస్: కాస్టం, కాలనియలిజం అండ్ జెండర్ ఇన్ వనాటు'' 

===
  బాహ్య లింకులు  ===
*''UCB లైబ్రరీస్ గొవ్‌పబ్స్''  నుండి [http://ucblibraries.colorado.edu/govpubs/for/vanuatu.htm వనాటు] 
*{{dmoz|Regional/Oceania/Vanuatu}}
*[http://map.vanuatu.gov.vu/ వనాటు యొక్క ఉపయుక్తమైన పటాలు ]
*[http://www.vanuatu.travel/ వనాటు పర్యాటక పోర్టల్, వనాటు జాతీయ పర్యటక కార్యాలయం అధికారిక వెబ్‌సైట్ ]
*[http://www.wokikik.com/ వోక్ ఐ కిక్ - వనాటు ఉద్యోగ ఖాళీలు ]
*[http://www.worldatlas.com/webimage/countrys/oceania/vu.htm ]
*{{Wikitravel}}
*{{Cite news
|author=
|title=In pictures: Vanuatu volcano
|date=2005-12-08
|work=[[BBC News]]
|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/in_pictures/4510982.stm#}}
; ప్రభుత్వం
*[https://www.cia.gov/library/publications/world-leaders-1/world-leaders-v/vanuatu.html Chief of State and Cabinet Members]

⏎
⏎
⏎
⏎
[[Category[[వర్గం:వనాటు]]
[[Categoryవర్గం:ఓషియేనియన్ దేశాలు]]
[[Categoryవర్గం:పసిఫిక్ సముద్ర ద్వీప సముదాయాలు]]
[[Categoryవర్గం:మెలనేసియా]]
[[Categoryవర్గం:ద్వీప దేశాలు]]
[[Categoryవర్గం:ఆంగ్లం-మాట్లాడే దేశాలు మరియు ప్రాంతాలు]]
[[Categoryవర్గం:ఫ్రెంచ్ మాట్లాడే దేశాలు]]
[[Categoryవర్గం:రిపబ్లిక్‌లు]]
[[Categoryవర్గం:స్వేచ్ఛా ప్రజాస్వామ్యాలు]]
[[Categoryవర్గం:తక్కువ అభివృద్ధి చెందిన దేశాలు]]
[[Categoryవర్గం:కామన్వెల్త్ ఆఫ్ నేషన్స్‌లో సభ్య దేశాలు]]
[[Categoryవర్గం:1980లో ఏర్పడిన రాష్ట్రాలు మరియు ప్రాదేశిక ప్రాంతాలు]]

{{Link FA|ru}}

[[en:Vanuatu]]
[[hi:वानूआटू]]
[[kn:ವನುವಾಟು]]
[[ta:வனுவாட்டு]]
[[ab:Вануату]]
[[ace:Vanuatu]]
[[af:Vanuatu]]
[[als:Vanuatu]]
[[an:Vanuatu]]
[[ar:فانواتو]]
[[arz:فانواتو]]
[[ast:Vanuatu]]
[[az:Vanuatu]]
[[bat-smg:Vanuatu]]
[[bcl:Banuatu]]
[[be:Вануату]]
[[be-x-old:Вануату]]
[[bg:Вануату]]
[[bi:Vanuatu]]
[[bjn:Vanuatu]]
[[bn:ভানুয়াটু]]
[[bo:ཝ་ནུའ་ཏུ།]]
[[bpy:ভানুয়াতু]]
[[br:Vanuatu]]
[[bs:Vanuatu]]
[[ca:Vanuatu]]
[[ce:Вануату]]
[[ceb:Vanuatu]]
[[ckb:ڤانووئاتوو]]
[[crh:Vanuatu]]
[[cs:Vanuatu]]
[[cy:Vanuatu]]
[[da:Vanuatu]]
[[de:Vanuatu]]
[[diq:Vanuatu]]
[[dv:ވަނުއާޓޫ]]
(contracted; show full)[[war:Vanuatu]]
[[wo:Wanuatu]]
[[xal:Вануһудин Орн]]
[[yo:Vanuatu]]
[[zea:Vanuatu]]
[[zh:瓦努阿图]]
[[zh-min-nan:Vanuatu]]
[[zh-yue:萬那杜]]