Difference between revisions 760211 and 761165 on tewiki

{{యాంత్రిక అనువాదం}}
{{వికీకరణ}}
'''సహజ ఎంపిక''' ([[ఆంగ్లం]]: '''Natural selection)'''  అనేది ఒక ప్రక్రియ, దీని ద్వారా ఒక [[జనాభా]]లోని జీవుల మనుగడ లేదా పునరుత్పత్తిపై స్థిరమైన ప్రభావాలు కారణంగా వాటిలో విశిష్ట లక్షణాలు పెరగడం లేదా తగ్గడం జరుగుతుంది. ఇది పరిణామం యొక్క ఒక కీలకమైన ప్రక్రియగా ఉంది.

జీవుల జనాభాలో సహజమైన జన్యు వైవిధ్యం కారణంగా, కొన్ని జీవులు వాటి ప్రస్తుత [[పర్యావరణ వ్యవస్థ|పర్యావరణం]]లో ఇతర జీవుల కంటే ఎక్కువగా మనుగడ సాధించడం మరియు ఎక్కువ పునర్పత్పాదక సామర్థ్యాన్ని కలిగివుండటం జరుగుతుంది. ఉదాహరణకు, గతంలో పెపర్డ్ మాత్ (మచ్చలుగల చిమ్మట) [[యునైటెడ్ కింగ్‌డమ్|యునైటెడ్ కింగ్‌డమ్‌]]లో తెలుపు మరియు నలుపు రంగులు రెండింటిలో కనిపించింది, అయితే పారిశ్రామిక విప్లవం సందర్భంగా, చిమ్మటలు నివసించే అనేక చెట్లు పొగబొగ్గు కారణంగా నల్లబారాయి, ఈ నలుపు రంగు తమను చంపి తిని బతికే జీవుల బారిన పడకుండా, ఇదే రంగులో ఉండే చిమ్మటలను రక్షించింది. ఈ పరిణామం నలుపు రంగు చిమ్మటలు మనుగడ సాధించేందుకు మరియు వాటి జాతి పునరుత్పత్తికి మెరుగైన పరిస్థితులు కల్పించింది, తరువాత కొన్ని తరాలు గడిచే సమయానికి నలుపు రంగులోని చిమ్మటలు తమ ఉనికిని బాగా విస్తరించుకున్నాయి. పునరుత్పాదక విజయాన్ని ప్రభావితం చేసే అంశాలు కూడా చాలా ముఖ్యమైనవి, [[చార్లెస్ డార్విన్|ఛార్లస్ డార్విన్]] లైంగిక ఎంపికపై తన ఆలోచనల్లో ఈ అంశాన్ని ప్రతిపాదించారు.

సహజ ఎంపిక సమలక్షణంపై లేదా ఒక జీవి యొక్క పరిశీలించదగిన లక్షణాలపై పనిచేస్తుంది, అయితే పునరుత్పాదక ప్రయోజనాన్ని అందించే ఏదైనా సమలక్షణం యొక్క [[జన్యుశాస్త్రం|జన్యు]] (అనువంశిక) మూలం ఒక జనాభాలో బాగా వ్యాప్తి చెందుతుంది (అలీల్ ఫ్రీక్వెన్సీ (యుగ్మ వికల్ప పౌనఃపున్యం) చూడండి). కాలక్రమంలో ఈ ప్రక్రియ, నిర్దిష్ట పర్యావరణ స్థావరాలకు [[జనాభా|జనాభా]]లను ప్రత్యేకించే ఉపయోజనాలకు, చివరకు కొత్త జీవుల ఉద్భవానికి దారితీస్తుంది. మరో రకంగా చెప్పాలంటే, సహజ ఎంపిక అనేది ఒక జీవ జనాభాలో పరిణామం చోటుచేసుకునే ఒక ముఖ్యమైన ప్రక్రియ (అయితే జీవుల పరిణామానికి ఇది ఒక్కటే ప్రక్రియ కాదు). మానవులు ప్రత్యేక లక్షణాలకు మొగ్గుచూపే కృత్రిమ ఎంపికకు భిన్నంగా, సహజ ఎంపికలో వాతావరణం ఒక జల్లెడ మాదిరిగా పనిచేస్తుంది, దీని గుండా నిర్ణీత వైవిధ్యాలు మాత్రమే పంపబడతాయి.

(contracted; show full) మరియు చెట్ల పునరుత్పత్తికి ఒక క్రమపద్ధతిలో మద్దతు ఇచ్చారని ప్రతిపాదించారు. అనువంశికతకు ఒక ఆమోదయోగ్యమైన సిద్ధాంతం లేకపోవడంతో సహజ ఎంపిక అనే అంశం అభివృద్ధి చేయబడింది; డార్విన్ ఈ పుస్తకాన్ని రాసిన సమయంలో, ఆధునిక జన్యుశాస్త్రానికి సంబంధించిన ఎటువంటి విషయాలు తెలియవు. సాంప్రదాయిక డార్విన్ పరిమాణ సిద్ధాంతాన్ని తరువాత శాస్త్రీయ మరియు పరమాణు జన్యుశాస్త్రంలో నూతన ఆవిష్కరణలతో కలిపి, ''ఆధునిక పరిణామాత్మక సంయోజనం'' గా గుర్తిస్తున్నారు. సహజ ఎంపిక ఇప్పటికీ ఉపయోజన పరిణామానికి ప్రాథమిక వివరణగా ఉంది.

==
  సాధారణ సిద్ధాంతాలు  ==

[[Fileదస్త్రం:Darwin's finches.jpeg|thumb|గాలాపాగోస్ ద్వీపాల్లో పిచ్చుకల్లో కనిపించే ముక్కు వైవిధ్యానికి డార్విన్ యొక్క వర్ణనలు, ఈ పిచ్చుకల్లో 13 రకాల దగ్గరి సంబంధం ఉన్న జాతులు ఉన్నాయి, ముక్కుల ఆకృతిలో వ్యత్యాసం ద్వారా ఈ జాతులను గుర్తించవచ్చు.ప్రతి జాతి యొక్క ముక్కు అది తినే ఆహారానికి అనుగుణంగా ఉంటుంది, సహజ ఎంపిక ద్వారా ముక్కు ఆకారాలు పరిణామం చెందాయని ఇది సూచిస్తుంది.]]

(contracted; show full)

ఆధునిక పరిణామాత్మక సంయోజనంలో వర్ణించినట్లుగా, దీనిని సహజ ఎంపిక మరియు జన్యుశాస్త్రం మధ్య సంబంధంగా గుర్తించవచ్చు. మొదటి స్థానంలో జన్యు వైవిధ్యం ఏ విధంగా వస్తుందనేది ([[ఉత్పరివర్తనము|ఉత్పరివర్తన]] మరియు లైంగిక పునరుత్పత్తి వంటివాటి ద్వారా) వర్ణించేందుకు ఒక సంపూర్ణ పరిణామ సిద్ధాంతం కూడా అవసరమవుతుంది మరియు దీనిలో ఇతర పరిణామాత్మక వ్యవస్థలు (జన్యు చలనం మరియు జన్యు ప్రవాహం వంటివి) కూడా ఉంటాయి, ప్రకృతిలో సంక్లిష్టమైన ఉపయోజనాలను సృష్టించేందుకు సహజ ఎంపిక ఒక ముఖ్యమైన వ్యవస్థగా కనిపిస్తుంది[3]. 

===
  పరిభాష మరియు వాడుక  ===
వివిధ సందర్భాల్లో ''సహజ ఎంపిక''  అనే పదానికి కొద్దిస్థాయిలో భిన్నమైన నిర్వచనాలు ఉన్నాయి. తరచుగా ఈ పదాన్ని అనువంశిక విశిష్ట లక్షణాలపై నియంత్రణకు వాడుతున్నారు, ఎందుకంటే ఇవి పరిణామంలో నేరుగా పాలుపంచుకునే విశిష్ట లక్షణాలు కావడం వలన ఈ సందర్భంలో ఉపయోగించడం జరుగుతుంది. అయితే, సహజ ఎంపికను సమలక్షణాల్లో (శారీరక మరియు ప్రవర్తన లక్షణాలు) మార్పులకు కూడా "గుడ్డి"గా ఉపయోగించడం జరుగుతుంది, తద్వారా ఇది విశిష్ట లక్షణం అనువంశికమైనప్పటికీ లేదా కానప్పటికీ ఒక పునరుత్పాదకత ప్రయోజనాన్ని ఇస్తుంది (అనువంశికంకాని విశిష్ట లక్షణాలు పర్యావరణ కారణాలు లేదా జీవి యొక్క జీవిత అనుభవం ద్వారా ఏర్పడవచ్చు).

డార్విన్ యొక్క ప్రాథమిక వినియోగం తరువాత<ref name="origin"></ref/> తరచుగా గుడ్డి ఎంపిక యొక్క పరిణామాత్మక పర్యవసానాలు మరియు దాని యొక్క వ్యవస్థలను సూచించేందుకు కూడా ఈ పదం ఉపయోగించబడుతుంది.<ref name="fisher">ఫిషెర్ ఆర్ఏ (1930) ''ది జెనెటికల్ థియరీ ఆఫ్ న్యాచురల్ సెలెక్షన్''  క్లారెండన్ ప్రెస్, ఆక్స్‌ఫోర్డ్</ref><ref name="nomenclature1">వర్క్స్ ఎంప్లాయింగ్ ఆర్ డిస్క్రైబింగ్ దిస్ య్యూసేజ్:<br />{{cite book| author=Endler JA | year=1986| title=Natural Selection in the Wild| publisher=[[Princeton University Press]]| location=[[Princeton, New Jersey|Princeton]], [[New Jersey]]| isbn=0-691-00057-3}}<br />{{cite book| author=Williams GC| year=1966| title=[[Adaptation and Natural Selection]]| publisher=Oxford University Press}}</ref> ఎంపిక యొక్క వ్యవస్థలు మరియు దాని యొక్క ప్రభావాల మధ్య ప్రత్యేకతలను వివరించేందుకు ఇది కొన్నిసార్లు ఉపయోగకరంగా ఉంటుంది; ఈ విలక్షణత ముఖ్యమైనప్పుడు, ఎంపికకు ఆధారం అనువంశికం కానప్పటికీ శాస్త్రవేత్తలు "సహజ ఎంపిక"ను ప్రధానంగా పునరుత్పాదకత గల జీవుల ఎంపికకు ఉపయోగపడే వ్యవస్థలుగా నిర్వచిస్తారు. ఇది కొన్నిసార్లు "సమలక్షణ సహజ ఎంపిక"గా సూచించబడుతుంది.<ref name="nomenclature2">వర్క్స్ ఎంప్లాయింగ్ ఆర్ డిస్క్రైబింగ్ దిస్ య్యూసేజ్:<br />లాండే ఆర్ &amp; ఆర్నాల్డ్ ఎస్‌జే (1983) ది మెజర్‌మెంట్ ఆఫ్ సెలెక్షన్ ఆన్ కోరిలేటెడ్ క్యారెక్టర్స్. ''ఎవాల్యూషన్''  37:1210-26<br />ఫ్యూటుయ్మా డిజే (2005) ''ఎవాల్యూషన్'' . సినౌయెర్ అసోసియేట్స్, ఇంక్., సుండర్‌ల్యాండ్, మసాచ్యుసెట్స్. ISBN 0-87893-187-2<br />హాల్డేన్, జే.బి.ఎస్. 1953. ది మెజర్‌మెంట్ ఆఫ్ న్యాచురల్ సెలెక్షన్. ప్రొసీడింగ్స్ ఆఫ్ ది నైన్త్ ఇంటర్నేషనల్ కాంగ్రెస్ ఆఫ్ జెనెటిక్స్. 1: 480-487</ref>

ఒక జీవి యొక్క ఎక్కువస్థాయి పునరుత్పాదక విజయానికి కారణమయ్యే విశిష్ట లక్షణాలు అనుకూలమైన ఎంపిక చేయబడినవిగా, విజయావకాశాన్ని తగ్గించే విశిష్టలక్షణాలు వ్యతిరేకంగా ఎంపిక చేయబడినవిగా చెప్పబడుతున్నాయి. పునరుత్పాదక ప్రయోజనాన్ని నేరుగా ప్రభావితం చేయలేని ఇతర సహసంబంధ విశిష్ట లక్షణాల ఎంపికలో కూడా ఒక విశిష్ట లక్షణం కోసం ఎంపిక ప్రతిఫలించవచ్చు. ఇది ప్లీయోట్రోపీ లేదా జన్యు బంధనం యొక్క ఒక ఫలితంగా సంభవించే అవకాశం ఉంది.<ref>సోబెర్ ఈ (1984; 1993) ''ది నేచర్ ఆఫ్ సెలెక్షన్: ఎవాల్యూషనరీ థియరీ ఇన్ ఫిలాసఫికల్ ఫోకస్''  యూనివర్శిటీ ఆఫ్ చికాగో ప్రెస్ ISBN 0-226-76748-5</ref>

===  దృఢత్వం  ===
{{Main|Fitness (biology)}}
సహజ ఎంపికకు ఫిట్‌నెస్ (దృఢత్వం) అనే భావన ప్రధానాంశంగా ఉంటుంది. విస్తృత కోణంలో చెప్పాలంటే, "దృఢత్వం గలవారే మనుగడ సాధించగలరనే" ప్రసిద్ధ పదబంధం మాదిరిగా, ఎక్కువ "దృఢత్వం" గల జీవులు మనుగడకు మెరుగైన అవకాశాలు కలిగివుంటాయి. అయితే, పైన పేర్కొన్న సహజ ఎంపికతో మాదిరిగా, ఈ పదం యొక్క అస్పష్టమైన అర్థం మరింత సూక్ష్మంగా ఉంటుంది, రిచర్డ్ డాకిన్స్ తన తరువాతి పుస్తకాల్లో దీనిని పూర్తిగా మినహాయించారు. (తన పుస్తకం ''ది ఎక్స్‌టెండెడ్ ఫెనోటోప్'' లో ఏకంగా ఒక భా(contracted; show full)

దృఢత్వం అనేది ఒక సగటు పరిణామం కాబట్టి, అసంబంధిత కారణాలతో పరిపక్వ దశ వరకు మనుగడ సాధించలేని ఒక ఒక అనుకూలమైన ఉత్పరివర్తన ఏర్పడేందుకు అవకాశం ఉంది. దృఢత్వం పర్యావరణంపై కూడా కీలకంగా ఆధారపడివుంటుంది. సికెల్-సెల్ అనేమియా వంటి పరిస్థితులు సాధారణ మానవ జనాభాలో తక్కువ దృఢత్వం కలిగివుండేందుకు కారణమవతాయి, అయితే సికెల్-సెల్ విశిష్టలక్షణం వలన మలేరియా నుంచి వ్యాధినిరోధకత కల్పిస్తుంది, అధిక మలేరియా ప్రభావిత రేట్లు ఉన్న జనాభాల్లో దీనికి అధిక దృఢత్వ స్థాయి ఉంటుంది.

===
  ఎంపిక రకాలు  ===
ఎటువంటి వంశపారంపర్య సమ విశిష్ట లక్షణంపైనైనా సహజ ఎంపిక పనిచేయగలదు, లైంగిక ఎంపిక మరియు ఒకేరకమైన లేదా ఇతర జాతుల్లోని సభ్యులతో పోటీ వంటివాటితోపాటు, పర్యావరణం యొక్క ఎటువంటి కారణం ద్వారానైనా నిర్ణీత ఒత్తిడి సృష్టించబడవచ్చు. అయితే, సహజ ఎంపిక ఎల్లప్పుడూ దిశాత్మకమని మరియు <span class="goog-gtc-fnr-highlight">ఉపయోజన</span> పరిణామమని దీనర్థం కాదు; సహజ ఎంపిక తరచుగా తక్కువ దృఢత్వం గల చలరాశులను తొలగించడం ద్వారా యథాపూర్వ స్థితి యొక్క నిర్వహణలో ఫలిస్తుంది.

పరిమాణ ఎంపిక వ్యక్తిగా లేదా జన్యువులు, [[జీవకణం|కణాలు]] మరియు బంధు సమూహాలు వంటి జీవ వ్యవస్థ యొక్క అధిక్రమంలో మరో స్థాయిగా ఉండవచ్చు. ఒక భారీ, అసంబంధ సమూహానికి ప్రయోజనం కలిగించే ఉపయోజనాలను సృష్టించేందుకు, సమూహాలు లేదా జాతుల స్థాయిలో సహజ ఎంపిక పనిచేస్తుందా లేదా అనేది ఇప్పటికీ చర్చనీయాంశంగా ఉంది. జన్యువు వంటి ఒక ప్రత్యేక స్థాయిలో ఎంపిక ఆ జన్యువు యొక్క దృఢత్వం పెంచడంలో ఫలించవచ్చు, ఇదే సమయంలో అంతర్ జన్యు వైరుధ్యం అని పిలిచే ఒక ప్రక్రియలో ఈ జన్యువును కలిగివున్న జీవుల యొక్క దృఢత్వాన్ని ఇది తగ్గిస్తుంది. మొత్తంమీద, అన్ని ఎంపిక ఒత్తిళ్ల యొక్క ప్రభావం వివిధ స్థాయిల్లో ఒక జీవి యొక్క మొత్తం దృఢత్వాన్ని గుర్తించేందుకు ఉపయోగపడుతుంది, అందువలన సహజ ఎంపిక యొక్క ఫలితం వస్తుంది.

[[Fileదస్త్రం:Life cycle of a sexually reproducing organism.svg|thumb|right|లైంగిక పునరుత్పాదకత గల జీవి యొక్క జీవిత చక్రం. ప్రతి జీవిత దశ కోసం సహజ ఎంపిక యొక్క వివిధ భాగాలను సూచించడం జరిగింది.<ref>మాడిఫైడ్ ఫ్రమ్ క్రిస్టియాన్సెన్ ఎఫ్‌బి (1984) జి డెఫినిషన్ అండ్ మెజర్‌మెంట్ ఆఫ్ ఫిట్‌నెస్. ఇన్: ఎవాల్యూషనరీ ఎకాలజీ (ఎడిటెడ్ షోరాక్స్ బి) పేజీలు 65–79. బ్లాక్‌వెల్ సైంటిఫిక్, ఆక్స్‌ఫోర్డ్ బై యాడింగ్ సర్వైవల్ సెలెక్షన్ ఇన్ ది రీప్రొడక్టివ్ ఫేజ్</ref>]]
(contracted; show full)మేకింగ్ లాంగ్ స్పెర్మ్ ఇన్ ''డ్రోసోఫిలా'' . ''Am Nat''  148:57-80</ref> "జననశక్తి ఎంపిక" ద్వారా పరిమితం చేయవచ్చు. ఉత్పత్తి అయిన బీజకణాల యొక్క సహనశక్తిలో వ్యత్యాసం ఉండవచ్చు, హాప్లోయిడ్ బీజకణాల మధ్య మీయోటిక్ డ్రైవ్ వంటి అంతర్ జన్యు వైరుధ్యాలు బీజకణ లేదా "జన్యు ఎంపిక"లో ఫలించవచ్చు. చివరకు, అండాలు మరియు వీర్యకణాల యొక్క కొన్ని మేళనాల యొక్క ఐక్యత ఇతరాల కంటే మరింత అనుకూలంగా ఉంటుంది; దీనిని ''అనుగుణ్యత ఎంపిక'' గా పిలుస్తారు.

===
  లైంగిక ఎంపిక  ===
{{Main|Sexual selection}}
"పర్యావరణ ఎంపిక" మరియు "లైంగిక ఎంపిక"ల మధ్య వ్యత్యాసాన్ని గుర్తించడం ఇక్కడ ఉపయోగకరంగా ఉంటుంది. పర్యావరణం యొక్క ఒక ఫలితంగా జరిగే ఎటువంటి వ్యవస్థ ఎంపిక అయినా పర్యావరణ ఎంపికలో భాగంగా ఉంటుంది (బంధువులతోసహా, ఉదాహరణకు బంధు ఎంపిక, పోటీ మరియు శిశుహత్య), "లైంగిక ఎంపిక" అనేది లైంగిక భాగస్వాముల కోసం జరిగే పోటీని మాత్రమే సూచిస్తుంది.<ref>{{cite book| author=Andersson, M| year=1995| title=Sexual Selection| publisher=Princeton University Press| location=Pr(contracted; show full)ప్రత్యేకమైన లక్షణాలతో అనుబంధం కలిగివుంటాయి, ఉదాహరణకు దుప్పుల కొమ్ము వంటివి, ఇతర దుప్పులతో పోరాటం కోసం ఇవి కొమ్ములను ఉపయోగిస్తాయి. ఎక్కువగా, స్వలింగ ఎంపిక తరచుగా లైంగిక ద్విరూపతతో అనుబంధం కలిగివుంటుంది, ఒక జాతిలోని మగ జీవులు మరియు ఆడజీవుల శరీర పరిమాణంలో వ్యత్యాసాలు కూడా దీని పరిధిలో ఉంటాయి.<ref name="Barlow">బార్లో జిడబ్ల్యూ. (2005). హౌ డు వి డిసైడ్ దట్ ఎ స్పీసిస్ ఈజ్ సెక్స్-రోల్ రిజర్వ్‌డ్? ''ది క్వార్టర్లీ రివ్యూ ఆఫ్ బయాలజీ''  80(1):28–35. PMID 15884733</ref>

===
  సహజ ఎంపికకు ఉదాహరణలు  ===

[[Fileదస్త్రం:Antibiotic resistance.svg|thumb|upright|జీవుల యొక్క మనుగడ ద్వారా వ్యాధికారక జీవి నాశకాలకు నిరోధకత పెరుగుతుంది, ఇవి నాశకాల ప్రభావాలను అధిగమించే సామర్థ్యాన్ని పొందుతాయి, తద్వారా ఈ జీవుల సంతానం కూడా ఈ నిరోధకతను వంశపారంపర్యంగా పొందుతుంది, దీనితో నిరోధక బ్యాక్టీరియా యొక్క ఒక కొత్త తరం సృష్టించబడుతుంది.]]
(contracted; show full)ా అనే బ్యాక్టీరియా పరాన్నజీవుల ద్వారా మగ-సీతాకోకచిలుకలు చంపివేయబడ్డాయి, దీనికి సంబంధించిన స్పష్టమైన పత్రబద్ధ సమాచారం అందుబాటులో ఉంది, ఈ ద్వీపంలో కేవలం ఐదేళ్ల కాలంలో ఈ జన్యువు వ్యాప్తి జరిగినట్లు తెలుస్తోంది <ref>సైల్వాయిన్ ఛార్లట్, ఎమిలీ ఎ. హోర్నెట్, జేమ్స్ హెచ్. ఫుల్లార్డ్, నీల్ డేవియస్, జార్జి కే. రోడెరిక్, నైనా వెడెల్ &amp; గ్రెగోరీ డి. డి. హురస్ట్ (2007). "ఎక్స్‌ట్రార్డినరీ ఫ్లక్స్ ఇన్ సెక్స్ రేషియో". సైన్స్ 317 (5835): 214. doi:10.1126/సైన్స్.1143369. PMID 17626876.</ref>

==
  సహజ ఎంపిక కారకాలు ద్వారా పరిణామం  ==
{{Main|Evolution|Darwinism}}
దృఢత్వ వైవిధ్యాలకు కారణమయ్యే అనువంశిక జన్యు వైవిధ్యం ఉండటం ఉపయోజన పరిణామం, కొత్త విశిష్ట లక్షణాలు మరియు జాతుల పరిణామంలో సహజ ఎంపికకు ముందుగా అవసరమయ్యే అంశంగా ఉంది. ఉత్పరివర్తనలు, పునఃసంయోగాలు మరియు [[కేరియోటైప్|కార్యోటైప్]] ([[వారసవాహిక|క్రోమోజోమ్‌]]ల యొక్క సంఖ్య, ఆకృతి, పరిమాణం మరియు అంతర్గత అమరిక)లో మార్పుల ఫలితంగా జన్యు వైవిధ్యం ఏర్పడుతుంది. ఏవైనా ఇటువంటి మార్పులు అధిక ప్రయోజనాత్మకంగా లేదా అధిక నిష్ప్రయోజనాత్మకంగా ఉండే ఒక ప్రభావాన్ని కలిగివుండవచ్చు, అయితే పెద్దఎత్తున ప్రభావ(contracted; show full)ref> ఉత్పరివర్తన రేట్లు మరియు ఉత్పరివర్తనల యొక్క సగటు దృఢత్వ ప్రభావాలు రెండూ జీవిపై ఆధారపడివుంటాయి, [[మానవుడు|మానవుల్లో]] ఎక్కువ భాగం ఉత్పరివర్తనలు కొద్దిస్థాయిలో ప్రమాదకరమైనవిగా ఉంటాయని సంబంధిత సమాచారం ఆధారంగా వేసిన అంచనాను సూచించాయి.<ref name="Eyre-Walker">ఐరే-వాకర్ ఎ, వూల్‌ఫిట్ ఎం, ఫెల్ప్స్ టి. (2006). ది డిస్ట్రిబ్యూషన్ ఆఫ్ ఫిట్‌నెస్ ఎఫెక్ట్స్ ఆఫ్ న్యూ డెలెటెరియస్ అమైనో యాసిడ్ మ్యూటేషన్స్ ఇన్ హ్యూమన్స్. ''జెనెటిక్స్''  173(2):891-900. PMID 16547091</ref>

[[
Fileదస్త్రం:Pavo cristatus albino001xx.jpg|right|thumb|ఆడ పక్షుల యొక్క లైంగిక ఎంపిక ఫలితంగా నెమలికి దట్టమైన తోక ఏర్పడుతుందనే భావన ఉంది.ఈ నెమలి ఒక తెల్లని పక్షి; ప్రకృతిలో తెల్లని పక్షుల ఎంపిక ఎక్కువగా ఉంటుంది, ఎందుకంటే చంపితినే జీవులు సులభంగా వీటిని కనిపెడతాయి లేదా లైంగిక భాగస్వాముల కోసం పోటీలో విఫలమవతాయి.]]

(contracted; show full)ళ్ల సంఖ్య పెరగడానికి కారణమవతాయి.<ref>జకానీ జే, ఫ్రోమెంటల్‌రామైన్ సి, వారోట్ ఎక్స్ &amp; డబుల్ డి (1997) రెగ్యులేషన్ ఆఫ్ నంబర్ అండ్ సైజ్ ఆఫ్ డిజిట్స్ బై పోస్టెరియర్ హోక్స్ జీన్స్: ఎ డోస్-డిపెండెంట్ మెకానిజమ్ విత్ పొటెన్షియల్ ఎవాల్యూషనరీ ఇంప్లికేషన్స్. ''ప్రొసీడింగ్స్ ఆఫ్ ది నేషనల్ అకాడమీ ఆఫ్ సైన్స్ USA''  94:13695-700</ref> అధిక దృఢత్వం గలవారిలో ఇటువంటి ఉత్పరివర్తనలు సంభవించినప్పుడు, సహజ ఎంపిక ఈ సమలక్షణాలకు మద్దతు ఇస్తుంది, కొత్త విశిష్ట లక్షణాలు జనాభాలో విస్తరిస్తాయి.
[[
Fileదస్త్రం:Polydactyly 01 Lhand AP.jpg|upright|thumb|పాలిడాక్టిలీతో ఒక పదేళ్ల బాలుడి యొక్క ఎడమచేతి ఎక్స్‌-రే.]]

స్థిరపడిన విశిష్ట లక్షణాలు ఎటువంటి మార్పులకు లోనుకాకుండా ఉండవు; ఒక వాతావరణంలో అధిక దృఢత్వం గల విశిష్ట లక్షణాలు వాతావరణ పరిస్థితులు మారినట్లయితే తక్కువ దృఢత్వాన్ని పొందవచ్చు. ఇటువంటి ఒక విశిష్ట లక్షణాన్ని కాపాడేందుకు ఒక సహజ ఎంపిక లేనప్పుడు, అది మరింత అస్థిరపడటంతోపాటు కాలక్రమంలో పూర్తిగా నశిస్తుంది, బహుశా ఈ పరిస్థితి విశిష్ట లక్షణం యొక్క ఒక మూలాధార సాక్ష్యాత్కారానికి కారణం కావొచ్చు, దీనిని పరిణామాత్మక సరంజామాగా కూడా పిలుస్తారు. అనేక పరిస్థితుల్లో, స్పష్టమైన మూలాధార నిర్మాణం ఒక పరిమిత ప్రయోజన సామర్థ్యాన్ని కలిగివుండవచ్చు లేదా ముందస్తు ఉపయోజనంగా తెలిసిన ఒక దృగ్విషయంలో ఇతర ప్రయోజనాత్మక విశిష్ట లక్షణాలకు ఇది నియమించబడవచ్చు. మూలాధార నిర్మాణానికి ఒక ప్రసిద్ధ ఉదాహరణ ఏమిటంటే, గుడ్డి అడవి ఎలుక (బ్లైండ్ మోల్ ర్యాట్)లో నేత్రం ఫోటోపిరయడ్ గోచరతకు ఉపయోగపడుతుందనే భావన ఉంది.<ref name="Sanyal">శాన్యాల్ ఎస్, జాన్సెన్ హెచ్‌జి, డి గ్రిప్ డబ్ల్యూజే, నెవో ఈ, డి జోంగ్ డబ్ల్యూడబ్ల్యూ. (1990). ది ఐ ఆఫ్ ది బ్లైండ్ మోల్ ర్యాట్, స్పాలాక్స్ ఎరెన్‌బెర్గీ. రుడిమెంట్ విత్ హిటన్ ఫంక్షన్? ''ఇన్వెస్ట్ ఆఫ్తాల్మోల్ విస్ సైన్స్''  1990 31(7):1398-404. PMID 2142147</ref>

===  జీవ పరిణామం  ===
{{Main|Speciation}}
జీవ పరిణామానికి వరణాత్మక సంపర్కం అవసరమవుతుంది, దీని ద్వారా ఒక క్షీణించిన జన్యు ప్రవాహం ఏర్పడుతుంది. వరణాత్మక సంపర్కం అనేది 1. భౌగోళిక పృథక్కరణం, 2. ప్రవర్తన పృథక్కరణం, లేదా 3. తాత్కాలిక పృథక్కరణం ద్వారా ఏర్పడుతుంది. ఉదాహరణకు, భౌతిక వాతావరణంలో (ఒక విజాతీయ అడ్డంకి ద్వారా భౌగోళిక పృథక్కరణం) 1ని అనుసరించడం ద్వారా అవకాశం ఏర్పడుతుంది, 2 కోసం కప్పిపుచ్చడంలో అవకాశాన్ని లేదా 3 కోసం సంపర్క సమయాల్లో మార్పు (అంటే జింకల్లో ఒక జాతి తన ప్రదేశాన్ని మారుస్తుంది, తద్వారా తన యొక్క "రుతుకాలాన్ని&qu(contracted; show full)ప్రతి ఉపసమూహాన్ని వర్ణించే విలక్షణ ఉత్పరివర్తనలు స్థిరపడినప్పుడు జన్యు ప్రవాహం పూర్తిస్థాయిలో నిలిపివేయబడుతుంది. కేవలం రెండు ఉత్పరివర్తనలే జీవ పరిణామానికి కారణం కావొచ్చు: వేర్వేరుగా సంభవించినప్పుడు ప్రతి ఉత్పరివర్తనకు దృఢత్వంపై ఒక తటస్థ లేదా సానుకూల ప్రభావం ఉన్నప్పుడు, రెండు ఉత్పరివర్తనలు కలిసి సంభవించినప్పుడు ఒక ప్రతికూల ప్రభావం ఉన్నట్లయితే, సంబంధిత ఉపసమూహాల్లో ఈ జన్యువుల యొక్క స్థిరీకరణ రెండు పునరుత్పాదక వివిక్త జనాభాలకు దారితీస్తుంది. జీవసంబంధ జాతుల భావన ప్రకారం, ఇవి రెండు వేర్వేరు జాతులుగా మారతాయి.

==
  చారిత్రక అభివృద్ధి  ==
{{Main|History of evolutionary thought|Inception of Darwin's theory|Development of Darwin's theory}}
[[Fileదస్త్రం:Charles Darwin aged 51.jpg|right|thumb|19వ శతాబ్దంలో ఛార్లస్ డార్విన్ యొక్క కృషి నుంచి సహజ ఎంపిక యొక్క ఆధునిక సిద్ధాంతం నిర్వచించబడింది.]]

===  డార్విన్ పూర్వ సిద్ధాంతాలు  ===
అనేక మంది పురాతన తత్వవేత్తలు ప్రకృతి అసంఖ్యాక రకాల జీవులను సృష్టిస్తుందనే ఆలోచన వ్యక్తపరిచారు, యాదృచ్ఛికంగా, తమనుతాము సృష్టించుకునేవి మరియు పునరుత్పత్తిలో విజయవంతమైన జీవులు మాత్రమే మనుగడ సాధిస్తాయని అభిప్రాయపడ్డారు; ఎంపెడోక్లెస్<ref>{{Cite journal  | last = Empedocles | authorlink = Empedocles | title = [http://history.hanover.edu/texts/presoc/emp.htm On Nature] | volume = Book II  | ref = harv  | postscript = <!--None-->}}</ref> మరియు ఆన మేధో వారసుడు ల్యుక్రెటియస్,<ref>{{Cite journal | author = Lucretius | authorlink = Lucretius | title = [http://classics.mit.edu/Carus/nature_things.5.v.html De rerum natura] | volume = Book V | ref = harv | postscript = <!--None-->}}</ref> ఈ ప్రతిపాదనలు చేశారు, వీరి ఆలోచలకు తరువాత [[అరిస్టాటిల్|అరిస్టాటిల్]] మరింత వివరణను చేర్చారు.<ref>{{Cite journal | last = Aristotle | title = [http://classics.mit.edu/Aristotle/physics.2.ii.html Physics] | volume = Book II, Chapters 4 and 8 | ref = harv | postscript = <!--None-->}}</ref> మనుగడ పోరాటాన్ని ఆపై అల్-జహీజ్ వర్ణించారు, మనుగడ కోసం కొత్త లక్షణాలను అభివృద్ధి చేయడంలో జంతువులను పర్యావరణ కారణాలు ప్రభావితం చేస్తాయని ఆయన వాదించారు.<ref>కాన్వే జిర్కిల్ (1941). న్యాచురల్ సెలెక్షన్ బిఫోర్ ది "ఆరిజిన్ ఆఫ్ స్పీసిస్", ''ప్రొసీడింగ్స్ ఆఫ్ ది అమెరికన్ ఫిలాసఫికల్ సొసైటీ''  '''84'''  (1), పేజి 71-123.</ref><ref>మెహ్మెత్ బైరాక్దార్ (థర్డ్ క్వార్టర్, 1983). "అల్-జహీజ్ అండ్ ది రైజ్ ఆఫ్ బయోలాజికల్ ఎవాల్యూషనిజమ్", ''ది ఇస్లామిక్ క్వార్టెర్లీ'' . [[లండన్|లండన్]].</ref><ref>{{Cite book|title=Thinking about Life: The History and Philosophy of Biology and Other Sciences|author=Paul S. Agutter & Denys N. Wheatley|publisher=[[Springer Science+Business Media|Springer]]|year=2008|isbn=1402088655|page=43|ref=harv|postscript=<!--None-->}}</ref> 

(contracted; show full)మవతాయని పేర్కొన్నారు.<ref>చెవాలియర్ డి లామార్క్ జే-బి, డి మోనెట్ పిఎ (1809) ''ఫిలాసఫీ జూలోజిక్యూ'' </ref> ఈ సిద్ధాంతం లామార్కిజంగా గుర్తింపు పొందింది, స్టాలినిస్ట్ [[సోవియట్ యూనియన్|సోవియట్]] జీవశాస్త్రవేత్త ట్రోఫిమ్ లైసెంకో యొక్క జన్యు వ్యతిరేక ఆలోచనలపై దీని ప్రభావం కనిపిస్తుంది.<ref name="Joravsky">జోరావ్‌స్కీ డి. (1959). సోవియట్ మార్క్సిజమ్ అండ్ బయాలజీ బిఫోర్ లైసెంకో. ''జర్నల్ ఆఫ్ ది హిస్టరీ ఆఫ్ ఐడియాస్''  20(1):85-104.</ref>

===
  డార్విన్ సిద్ధాంతం  ===
1859లో ఛార్లస్ డార్విన్ ఉపయోజనం మరియు జీవ పరిణామానికి సహజ ఎంపికను ఒక వివరణగా ప్రతిపాదిస్తూ తన పరిణామ సిద్ధాంతాన్ని సృష్టించారు. ఆయన సహజ ఎంపికను ఒక నియమంగా నిర్వచించారు, ఈ నియమం ప్రకారం [ఒక విశిష్ట లక్షణం యొక్క] ప్రతి కొద్ది వ్యత్యాసం ఉపయోకరమైనదైతే రక్షించబడుతుందని ప్రతిపాదించారు.<ref>{{harvnb|Darwin|1859|p=[http://darwin-online.org.uk/content/frameset?itemID=F373&viewtype=side&pageseq=76 61]}}</ref> ఈ భావన సాధారణంగా కనిపించినప్పటికీ శక్తివంతమైనది: పర్యావరణాలకు బాగా అనుకూలింపజేసుకున్న(contracted; show full)కొందరు ఆలోచనాపరులు సహజ ఎంపికను ఆసక్తితో స్వీకరించారు; డార్విన్ రచనలను చదివిన తరువాత, హెర్బెర్ట్ స్పెన్సెర్ ''దృఢత్వం గల జీవుల మనుగడ (సర్వైవల్ ఆఫ్ ది ఫిట్టెస్ట్)''  అనే పదబంధాన్ని పరిచయం చేశారు, ఇది సిద్ధాంతం యొక్క ఒక ప్రసిద్ధ సంక్షిప్త రూపంగా ఉంది.<ref name="sotf">{{cite web |url=http://www.darwinproject.ac.uk/entry-5145#mark-5145.f3 |title=Letter 5145 — Darwin, C. R. to Wallace, A. R., 5 July (1866) |publisher=Darwin Correspondence Project |accessdate=2010-01-12}}<br
 />&nbsp;{{cite web |url=http://works.bepress.com/cgi/viewcontent.cgi?article=1000&context=maurice_stucke |title=Better Competition Advocacy |accessdate=2007-08-29 |author=Maurice E. Stucke |authorlink= |coauthors= |date= |format= |work= |publisher= |pages= |language= |archiveurl= |archivedate= |quote=Herbert Spencer in his ''Principles of Biology'' of 1864, vol. 1, p. 444, wrote “This survival of the fittest, which I have here sought to express in mechanical terms, is that whic(contracted; show full) ఒక సగటు పరిమాణాన్ని సూచించేందుకు కాకుండా, వ్యక్తులకు ఉపయోగిస్తారు.<ref name="Mills">మిల్స్ ఎస్‌కే, బీటీ జేహెచ్. [1979] (1994). ''ది ప్రొఫెన్సిటీ ఇంటర్‌ప్రెటేషన్ ఆఫ్ ఫిట్‌నెస్'' . ఆరిజినల్లీ ఇన్ ''ఫిలాసఫీ ఆఫ్ సైన్స్''  (1979) 46: 263-286; రీపబ్లిష్డ్ ఇన్ '' కాన్సెప్షువల్ ఇష్యూష్ ఇన్ ఎవాల్యూషనరీ బయాలజీ''  2వ ఎడిషన్. ఇలియట్ సోబెర్, ఎడిటెడ్. MIT ప్రెస్: కేంబ్రిడ్జ్, మసాచ్యుసెట్స్, USA. పేజీలు 3-23. ISBN 0-262-69162-0.</ref>

===
  ఆధునిక పరిణామాత్మక సంయోజనం  ===
{{Main|Modern evolutionary synthesis}}
సహజ ఎంపిక ప్రధానంగా అనువంశికత భావంపై ఆధారపడివుంటుంది, అయితే జన్యుశాస్త్ర సంబంధ ప్రాథమిక భావాలు తెరపైకి రావడానికి చాలకాలం క్రితమే ఇది అభివృద్ధి చేయబడింది. ఆధునిక జన్యుశాస్త్ర పితామహుడిగా పరిగణించబడుతున్న ఆస్ట్రియా క్రైస్తవ సన్యాసి గ్రెగోర్ మెండల్ డార్విన్ సమకాలికుడు, ఆయన రచనలు 20వ శతాబ్దం ప్రారంభం వరకు మరుగున ఉన్నాయి. డార్విన్ యొక్క పరిణామ సిద్ధాంతంలో గ్రెగోర్ మెండల్ యొక్క పునఃసృష్టించబడిన అనువంశికత సూత్రాలను ఒక సంక్లిష్టమైన గణాంక మతింపుతో ప్రవేశపెట్టిన తరువాతనే సహజ ఎంపిక సాధారణంగా శాస్త్రవేత్తల ఆమోదం పొందింది. 

రోనాల్డ్ ఫిషెర్ (అవసరమైన గణితశాస్త్ర భాష మరియు సహజ ఎంపిక యొక్క జన్యు సిద్ధాంతాన్ని ఈయన అభివృద్ధి చేశారు),<ref name="fisher"></ref/> జే.బి.ఎస్. హాల్డేన్ (ఈయన సహజ ఎంపిక "మూల్యం" భావనను పరిచయం చేశారు), <ref>హాల్డేన్ జేబీఎస్ (1932) ''ది కాజెస్ ఆఫ్ ఎ ఎవాల్యూషన్'' ; హాల్డేన్ జేబీఎస్ (1957) ది కాస్ట్ ఆఫ్ న్యాచురల్ సెలెక్షన్. ''జే జెనెట్''  '''55''' :511-24([http://www.blackwellpublishing.com/ridley/classictexts/haldane2.pdf ].</ref> సీవాల్ రైట్ (సహజ ఎంపిక మరియు ఉపయోజనాన్ని ఈయన సమగ్రపరిచారు),<ref>రైట్ ఎస్ (1932) [http://www.blackwellpublishing.com/ridley/classictexts/wright.asp ది రోల్స్ ఆఫ్ మ్యూటేషన్, ఇన్‌బ్రీడింగ్, క్రాస్‌బ్రీడింగ్ అండ్ సెలెక్షన్ ఇన్ ఎవాల్యూషన్] ''Proc 6th Int Cong Genet''  1:356–66</ref> థియోడోసియస్ డోబ్‌జాన్‌స్కీ (జన్యు వైవిధ్యాన్ని సృష్టించడం ద్వారా ఉత్పరివర్తన అనే భావాన్ని ఈయన ఏర్పాటు చేశారు, సహజ ఎంపిక ముడి పదార్థాన్ని అందించారు: జెనిటిక్స్ అండ్ ది ఆరిజన్ ఆఫ్ స్పీసిస్ చూడండి),<ref>డోబ్‌జాన్‌స్కీ Th (1937) ''జెనెటిక్స్ అండ్ ది ఆరిజన్ ఆఫ్ స్పీసిస్''  కొలంబియా యూనివర్శిటీ ప్రెస్, న్యూయర్క్. (2వ ఎడిషన్, 1941; 3వ ఎడిషన్, 1951)</ref> విలియమ్ హామిల్టన్ (బంధు ఎంపిక భావాన్ని పరిచయం చేశారు), ఎర్నస్ట్ మేయర్ (జీవ పరిణామానికి పునరుత్పాదక పృథక్కరణ యొక్క ప్రాముఖ్యతను ఈయన గుర్తించారు: సిస్టమాటిక్స్ అండ్ ది ఆరిజన్ ఆఫ్ స్పీసిస్ చూడండి)<ref>మేయర్ ఈ (1942) ''సిస్టెమాటిక్స్ అండ్ ది ఆరిజన్ ఆఫ్ స్పీసిస్''  కొలంబియా యూనివర్శిటీ ప్రెస్, న్యూయార్క్. ISBN 0-674-86250-3</ref>  మరియు ఇతరులు ఆధునిక పరిణామాత్మక సంయోజనాన్ని సృష్టించారు. ఈ సంయోజనం సహజ ఎంపికను పరిణామ సిద్ధాతానికి పునాదిగా మార్చింది, ఇది ఇప్పటికీ నిలిచివుంది.

==  ఆలోచన ప్రభావం  ==
[[ఆడం స్మిత్|ఆడమ్ స్మిత్]] మరియు [[కార్ల్ మార్క్స్|కార్ల్ మార్క్స్‌]]లతోపాటు, డార్విన్ ఆలోచనలు 19వ శతాబ్దంవ్యాప్తంగా గణనీయమైన ప్రభావాన్ని చూపించాయి. సహజ ఎంపిక ద్వారా పరిణామ సిద్ధాంతం యొక్క అత్యంత వ్యతిరేక వాదన ఏమిటంటే "విస్తృత నిర్మాణ రూపాలు" ఒకదానితో ఒకటి బాగా భిన్నంగా ఉంటాయి, కొన్ని సాధారణ సిద్ధాంతాలు ద్వారా జీవితం యొక్క సాధారణమైన రూపాల నుంచి ఏర్పడిన ఈ ప్రతిపాదనలు బాగా సంక్లిష్ట పద్ధతిలో ఒకదానిపై ఒకటి ఆధారపడివుంటాయి. డార్విన్ సిద్ధాంతానికి బలమైన మద్దతుదారులు కొందరికి ఈ వాదన స్ఫూర్తినిచ్చింది-అదే విధంగా తీవ్రమైన వ్యతిరేకతను రెచ్చగొట్టింది. స్టీఫెన్ జాయ్ గౌల్డ్ ప్రకారం,<ref>[http://www.nybooks.com/articles/1151 ది న్యూయార్క్ రివ్యూ ఆఫ్ బుక్స్: డార్వినిజమ్ ఫండమెంటలిజమ్] (సేకరణ తేదీ మే 6, 2006)</ref> సహజ ఎంపిక యొక్క అతివాదం పశ్చిమ దేశాల ఆలోచనలో కొన్ని లోతుగా పాతుకపోయివున్న మరియు అత్యంత సాంప్రదాయిక సౌఖ్యాలను తొలగించేందుకు ఉన్న దానియొక్క అధికారంలో మూలాలు కలిగివుంది. ముఖ్యంగా, ప్రకృతిలో మానవుల యొక్క ప్రత్యేక మరియు ఉన్నతమైన స్థానం వంటి అంశాల్లో ఈ సిద్ధాంతం సుదీర్ఘకాల విశ్వాసాలను సవాలు చేసింది, ప్రకృతి యొక్క క్రమం మరియు సృష్టిలో దేవుడికి ఉన్న ఉద్దేశాలను కూడా ఈ సిద్ధాంతం సవాలు చేయడం జరిగింది.

===  కణం మరియు అణు జీవశాస్త్రం  ===
19వ శతాబ్దంలో, ఆధునిక పిండపరిణామ శాస్త్ర సృష్టికర్త విల్హెల్మ్ రౌక్స్ « Der Kampf der Teile im Organismus » (ది స్ట్రగుల్ ఆఫ్ పార్ట్స్ ఇన్ ది ఆర్గానిజమ్) అనే పుస్తకం రాశారు, దీనిలో ఆయన ఒక జీవి యొక్క పరిణామం పిండం యొక్క భాగాల మధ్య ఒక డార్విన్ సిద్ధాంత పోటీ ద్వారా జరుగుతుందని ప్రతిపాదించారు, ఇది అన్ని భాగాల్లో, అణువుల నుంచి అవయవాల వరకు సంభవిస్తుందని సూచించారు. ఇటీవలి సంవత్సరాల్లో, ఈ సిద్ధాంతం యొక్క ఆధునిక రూపాన్ని [[:fr:Jean-Jacques Kupiec|జీన్-జాక్వస్ కుపియెక్]] ప్రతిపాదించారు. ఈ [http://www.scitopics.com/Cellular_Darwinism_stochastic_gene_expression_in_cell_differentiation_and_embryo_development.html సెల్యులార్ డార్వినిజం] ప్రకారం, అణువు స్థాయిలో క్రమరాహిత్యం కణాల రకాల్లో భిన్నత్వాన్ని సృష్టిస్తుంది, పిండం యొక్క అభివృద్ధిపై కణ సంకర్షణలు ఒక లక్షణ క్రమాన్ని ఏర్పాటు చేస్తాయి.

===  సామాజిక మరియు మానసిక సిద్ధాంతం  ===
సహజ ఎంపిక ద్వారా పరిణామ సిద్ధాంతం యొక్క సామాజిక ప్రభావాలు కూడా నిరంతర వివాదానికి దారితీశాయి. జర్మనీ రాజకీయ తత్వవేత్త మరియు [[కమ్యూనిజం|కమ్యూనిజం]] సిద్ధాంత సహ-సృష్టికర్త ఫ్రైడ్‌రిచ్ ఇంజెల్స్ 1872లో ఒక రచనలో మానవులను తీవ్రంగా పరిహసించే విధంగా ఎటువంటి రచన చేశాడో డార్విన్‌కు తెలియదని రాశారు, డార్విన్ ప్రతిపాదించిన స్వేచ్ఛా పోటీ మరియు మనుగడకు పోరాటం వంటి అంశాలను ఆయన ఈ సందర్భంలో ప్రస్తావించారు, దీనికి ఆర్థికవేత్తలు అత్యంత ఉన్నతమైన చారిత్రక సాధనగా సంబరాలు చేసుకుంటున్నారు, ఇది జంతు సామ్రాజ్యం యొక్క సాధారణ స్థితి అని పేర్కొన్నారు.<ref>ఇంగెల్స్ ఎఫ్ (1873-86) ''డయాలెక్టిక్స్ ఆఫ్ నేచర్''  3వ ఎడిషన్. మాస్కో: ప్రోగ్రెస్, 1964 [http://w(contracted; show full)షియస్‌నెస్ ఎక్స్‌ప్లైన్డ్.''  లిటిల్, బ్రౌన్ అండ్ కో: న్యూయార్క్, NY, USA. ISBN 0-316-18066-1</ref> సాంస్కృతిక దృగ్విషయం యొక్క విస్తృత పరిధి వంటివాటికి సహజ ఎంపిక సిద్ధాంతం యొక్క విస్తరణలు వివాదాస్పదంగా ఉన్నాయి, ఇప్పటికీ వీటిని ఎక్కువగా ఆమోదించడం లేదు.<ref name="Rose">ఫర్ ఎగ్జాంపుల్, సీ రోజ్ హెచ్, రోజ్ ఎస్‌పిఆర్, జెనక్స్ సి. (2000). ''అలాస్, పూర్ డార్విన్: ఆర్గ్యుమెంట్స్ ఎగైనెస్ట్ ఎవాల్యూషనరీ సైకాలజీ.''  హార్మోనీ బుక్స్. ISBN 0-609-60513-5</ref>

===
  సమాచార మరియు వ్యవస్థల సిద్ధాంతం  ===
1922లో, ఆల్‌ఫ్రెడ్ లోట్కా ఒక వ్యవస్థ చేత ఉపయోగించబడే శక్తికి సంబంధించిన భౌతిక సిద్ధాంతంగా సహజ ఎంపికను అర్థం చేసుకోవచ్చని ప్రతిపాదించారు,<ref>లోత్కా ఏజే (1922a) [http://www.pubmedcentral.nih.gov/picrender.fcgi?artid=1085052&amp;blobtype=pdf కాంట్రిబ్యూషన్ టు ది ఎనర్జెటిక్స్ ఆఫ్ ఎవాల్యూషన్] [PDF] ''ప్రొసీడింగ్స్ ఆఫ్ ది నేషనల్ అకాడమీ ఆఫ్ సైన్స్ USA''  8:147–51<br />లోత్కా ఏజే (1922b) [http://www.pubmedcentral.nih.gov/picrender.fcgi?artid=1085053&amp;blobtype=pdf న్యాచురల్ సెలెక్షన్ యాజ్ ఎ ఫిజికల్ ప్రిన్సిపుల్] [PDF] ''ప్రొసీడింగ్స్ ఆఫ్ ది నేషనల్ అకాడమీ ఆఫ్ సైన్స్ USA''  8:151–4</ref> ఈ భావాన్ని తరువాత హోవార్డ్ ఓడుమ్ గరిష్ట శక్తి సిద్ధాంతంగా  అభివృద్ధి చేశారు, ఈ సిద్ధాంతంలో ఆయన ప్రత్యేక ప్రయోజనం గల పరిణామాత్మక వ్యవస్థలు ఉపయోకరమైన శక్తి పరిణామ రేటును గరిష్టం చేస్తాయని ప్రతిపాదించారు. అనువర్తిత ఉష్ణగతిక శాస్త్రం యొక్క అధ్యయనంలో ఇటువంటి భ(contracted; show full)్చ్, ఆప్టిమైజేషన్ అండ్ మెషిన్ లెర్నింగ్. ఆడిసన్-వెస్లే: బోస్టన్, ఎంఎ, యుఎస్ఎ</ref> ఒక ప్రాథమిక సంభావ్య పంపిణీ ద్వారా నిర్వచించబడే ఒక జనాభా యొక్క అనుకరణ పునరుత్పత్తి మరియు ఉత్పరివర్తనలతో ఒక ఆశావహ పరిష్కారాలు  గుర్తిస్తారు.<ref name="Mitchell">మిచెల్, మెలానీ, (1996), ఎన్ ఇంట్రడక్షన్ టు జెనెటిక్ అల్గారిథమ్స్, MIT ప్రెస్ , కేంబ్రిడ్జ్ , MA.</ref> ముఖ్యంగా పరిష్కార దృశ్యం బాగా అస్పష్టంగా లేదా అనేక స్థానిక కనిష్ట పరిమాణాల్లో ఉన్నట్లయితే ఇటువంటి క్రమసూత్ర పట్టికలు ఉపయోకరంగా ఉంటాయి.

==
  సహజ ఎంపిక యొక్క జన్యు ప్రాతిపదిక  ==
సహజ ఎంపిక యొక్క ఆలోచన జన్యుశాస్త్రానికి చాలాకాలం క్రితమే తెరపైకి వచ్చింది. సహజ ఎంపికకు ఆధారంగా ఉన్న అనువంశికతతో ముడిపడివున్న జీవశాస్త్రం గురించి మనకు ఇప్పుడు మెరుగైన అవగాహన ఉంది.

===  జన్యురూపం మరియు సమలక్షణం  ===
:''ఇది కూడా చూడండి: జన్యురూపం-సమలక్షణం మధ్య వ్యత్యాసం.'' 
సహజ ఎంపిక ఒక జీవి యొక్క సమలక్షణం లేదా భౌతిక లక్షణాలపై పనిచేస్తుంది. సమలక్షణాన్ని ఒక జీవి యొక్క జన్యు నిర్మాణం (జన్యురూపం) మరియు జీవి నివసించే పర్యావరణం ద్వారా గుర్తిస్తారు. తరచుగా, సహజ ఎంపిక ఒక జీవి యొక్క నిర్దిష్ట విశిష్ట లక్షణాలు ఆధారంగా పనిచేస్తుంది, సమలక్షణం మరియు జన్యురూపం అనే పదాలు ఈ నిర్దిష్ట విశిష్ట లక్షణాలను సూచించేందుకు జాగ్రత్తగా ఉపయోగిస్తుంటారు.

(contracted; show full)ిర్వహించబడతాయి, అయితే ఎక్కువ సమలక్షణాలు అనేక జన్యువుల సంకర్షణలతో ప్రభావితమవతాయి. అనేక జన్యువుల్లో ఒక జన్యువులో వైవిధ్యం మాత్రమే విశిష్ట లక్షణానికి కారణమవుతున్నట్లయితే, సంబంధిత జన్యువుకు సమలక్షణంపై అతికొద్ది ప్రభావం మాత్రమే ఉండవచ్చు; మొత్తంమీద, ఈ జన్యువులు నిరంతర సాధ్యనీయ సమలక్షణ విలువను సృష్టించగలవు.<ref>ఫాల్కోనెర్ డీఎస్ &amp; మాక్‌కే టిఎఫ్‌సి (1996) ''ఇంట్రడక్షన్ టు క్వాంటిటేటివ్ జెనెటిక్స్''  ఆడిసన్ వెస్లే లాంగ్‌మ్యాన్, హార్లో, ఎసెక్స్, UK ISBN 0-582-24302-5</ref>

===
  ఎంపిక యొక్క దిశాత్మకత  ===
ఒక విశిష్ట లక్షణం యొక్క ఏదో ఒక భాగం వంశపారంపర్యమైనప్పుడు, ఎంపిక వివిధ యుగ్మ వికల్పాలు లేదా విశిష్ట లక్షణం యొక్క రూపాలను సృష్టించే జన్యువు యొక్క వైవిధ్యాల పౌనఃపున్యాన్ని మారుస్తుంది. యుగ్మ వికల్ప పౌనఃపున్యాలపై ప్రభావం ఆధారంగా ఎంపికను మూడు తరగతులుగా విభజించవచ్చు.<ref name="Rice">రైస్ ఎస్‌హెచ్. (2004). ఎవాల్యూషనరీ థియరీ: మ్యాథమ్యాటికల్ అండ్ కాన్సెప్షువల్ ఫౌండేషన్స్. సినౌయెర్ అసోసియేట్స్: సుండర్‌ల్యాండ్, మసాచ్యుసెట్స్, USA. ISBN 0-87893-702-1 పరిమాణాత్మక చికిత్స కోసం చూడండి ముఖ్యంగా అధ్యాయం (contracted; show full) స్థిరీకరణ వలన కాకుండా, ఒక జనాభాలో ఒక యుగ్మ వికల్పాన్ని మధ్యంతర పౌనఃపున్యాల వద్ద నిర్వహించడం వలన ఏర్పడుతుంది. ఇది ద్వయస్థితిక జాతుల్లో సంభవిస్తుంది (అంటే, రెండు జతల [[వారసవాహిక|క్రోమోజోమ్‌]]లు ఉన్న జీవుల్లో ఇది ఏర్పడుతుంది), ఒకే జన్యు బిందుపథం వద్ద ప్రతి క్రోమ్‌జోమ్‌పై భిన్నమైన యుగ్మ వికల్పాలు గల హెటెరోజైగోట్ జీవులకు ఒకే రకమైన యుగ్మ వికల్పాలు గల హోమోజైగోట్ గల జీవుల కంటే అధిక దృఢత్వం ఉంటుంది. దీనిని హెటెరోజైగోట్ ప్రయోజనం లేదా అధిక ఆధిపత్యం అంటారు, దీనికి మంచి ఉదాహరణ హెటెరోజైగోట్ మానవుల్లో కనిపించే [[మలేరియా
|మలేరియా]] నిరోధకత, సికిల్ సెల్ ఎనేమియాకు వీరు ఒక జన్యు ప్రతిరూపాన్ని మాత్రమే కలిగివుంటారు. యుగ్మ వికల్ప వైవిధ్యం యొక్క నిర్వహణ అవాంతర లేదా విభజన ఎంపిక ద్వారా కూడా సంభవించవచ్చు, ఏ దిశలోనైనా నిష్క్రమించే జన్యురూపాలకు ఇది మద్దతు ఇస్తుంది (అంటే, అధిక ఆధిపత్యానికి వ్యతిరేకంగా ఉంటుంది), విశిష్ట లక్షణ విలువల యొక్క ఒక ద్వినమూనా పంపిణీలో ఇది ఏర్పడవచ్చు. చివరగా, సంతులన ఎంపిక అనేది పౌనఃపున్య-ఆధారిత ఎంపిక ద్వారా కూడా సంభవించవచ్చు, దీనిలో ఒక నిర్దిష్ట సమలక్షణం యొక్క దృఢత్వం జనాభాలో ఇతర సమలక్షణాల యొక్క పంపిణీపై ఆధారపడివుంటుంది. ఈ పరిస్థితుల్లో దృఢత్వ పంపిణీలను అర్థం చేసుకునేందుకు క్రీడా సిద్ధాంతం యొక్క సూత్రాలను అమలు చేస్తారు, ముఖ్యంగా బంధు ఎంపిక మరియు విలోమ పరహితత్వం యొక్క పరిమాణం అధ్యయనంలో వీటిని ఉపయోగిస్తారు.<ref name="Hamilton">హామిల్టన్ డబ్ల్యూడి. (1964). ది జెనెటికల్ ఎవాల్యూషన్ ఆఫ్ సోషల్ బిహేవియర్ I అండ్ II. ''జర్నల్ ఆఫ్ థియరటికల్ బయాలజీ''  7: 1-16 అండ్ 17-52. PMID 5875341 PMID 5875340</ref><ref name="Trivers">ట్రివెర్స్ ఆర్ఎల్. (1971). ది ఎవాల్యూషన్ ఆఫ్ రెసిప్రోకల్ ఆల్ట్రిజమ్. ''Q Rev Biol''  46: 35-57.</ref>

===  ఎంపిక మరియు జన్యు వైవిధ్యం  ===
మొత్తం జన్యు వైవిధ్యం యొక్క ఒక భాగం క్రియాత్మకంగా తటస్థంగా ఉంటుంది, దీనిలో ఎటువంటి సమలక్షణ ప్రభావం లేదా గణనీయమైన దృఢత్వ వ్యత్యాసం ఉండదు; పరిశీలించిన జన్యు భిన్నత్వం యొక్క పెద్ద భాగానికి ఈ వైవిధ్యం బాధ్యత వహిస్తుందనే పరికల్పనను అణు పరిణామం యొక్క తటస్థ సిద్ధాంతంగా గుర్తిస్తారు, దీనిని మోటో కిమురా అభివృద్ధి చేశారు. జన్యు వైవిధ్యం దృఢత్వంలో వ్యత్యాసాలు కారణంగా సంభవించనప్పుడు, ఎంపిక ఇటువంటి వైవిధ్యం యొక్క పౌనఃపున్యాన్ని ''ప్రత్యక్షంగా''  ప్రభావితం చేయలేదు. దీని ఫలితంగా, ఇటువంటి ప్రదేశాల్లో జన్యు వైవిధ్యం, దృఢత్వాన్ని వైవిధ్యాలు ప్రభావితం చేయని ప్రదేశాల కంటే ఎక్కువగా ఉంటుంది.<ref name="Rice"></ref/> అయితే, కొత్త ఉత్పరివర్తన కొంత కాలంపాటు సంభవించనట్లయితే, ఈ ప్రదేశాల్లో జన్యు వైవిధ్యం జన్యు గమనం ద్వారా తొలగించబడుతుంది.

====  ఉత్పరివర్తన ఎంపిక సంతులనం  ====
తప్పుడు ఉపయోజన జీవుల యొక్క తొలగింపు ద్వారా 
జన్యు వైవిధ్యం యొక్క క్షీణతలో సహజ ఎంపిక ఏర్పడుతుంది, తత్ఫలితంగా తప్పుడు ఉపయోజనానికి కారణమయ్యే ఉత్పరివర్తనలు ఏర్పడతాయి. ఇదే సమయంలో, ఒక ఉత్పరివర్తన-ఎంపిక సంతులనంలో కొత్త ఉత్పరివర్తనలు సంభవిస్తాయి. రెండు ప్రక్రియ యొక్క స్పష్టమైన ఫలితం కొత్త ఉత్పరివర్తనలు సంభవించే వేగం మరియు సహజ ఎంపిక యొక్క బలం రెండింటిపై ఆధారపడివుంటుంది, ఇప్పుడు ఈ పద్ధతిని ఉపయోగించడం లేదు. తద్వారా, ఒక భిన్నమైన ఉత్పరివర్తన-ఎంపిక సంతులనం కారణంగా ఉత్పరివర్తనలో ఏర్పడే మార్పులు లేదా సహజ ఒత్తిళ్లకు దారితీస్తుంది.

====  జన్యు బంధనం  ====
రెండు యుగ్మ వికల్పాల యొక్క లెసి ''బంధనం''  చేయబడినప్పుడు లేదా క్రోమోజోమ్‌పై ఒకదానికి ఒకటి దగ్గరిగా ఉన్నప్పుడు జన్యు బంధనం సంభవిస్తుంది. సంయోగ బీజాల యొక్క సృష్టి సందర్భంగా, జన్యు పదార్థం యొక్క పునఃసంయోగం యుగ్మ వికల్పాల స్థానచలనానికి దారితీస్తుంది. అయితే, రెండు యుగ్మ వికల్పాల మధ్య ఇటువంటి ఒక స్థానచలనానికి అవకాశం ఆ యుగ్మ వికల్పాల మధ్య దూరంపై ఆధారపడివుంటుంది; యుగ్మ వికల్పాలు ఒకదానికి ఒకటి దగ్గరిగా ఉన్నట్లయితే, ఇటువంటి స్థానచలనం సంభవించేందుకు తక్కువ అవకాశం ఉంటుంది. తత్ఫలితంగా, ఒక యుగ్మ వ(contracted; show full)లనం యొక్క స్పష్టమైన భాగాలను సృష్టించలేదు, అయినప్పటికీ ఇది తక్కువ పునఃసంయోగంతో మొత్తంమీద కొద్దిస్థాయిలో ప్రతికూల బంధన అసంతులనానికి దారితీయవచ్చు.<ref name="Keightley" &="" Otto="" 2006="">{{cite journal | doi=10.1038/nature05049 | author=Keightley PD. and Otto SP | title=Interference among deleterious mutations favours sex and recombination in finite populations | journal=Nature | year=2006|pages=89–92 | issue=7107|volume=443 | pmid=16957730}}</ref>

==
  వీటిని కూడా చూడండి  ==
{{Wikipedia-Books|Evolution}}
* కృత్రిమ ఎంపిక
* సహ-పరిణామం
* పరిణామాత్మకత
* జన్యు-కేంద్రీకృత పరిణామ కోణం
* ప్రతికూల ఎంపిక
* ఎంపిక ప్రమాణం

==  సూచనలు  ==
{{Reflist|2}}

==  మరింత చదవడానికి  ==
* సాంకేతిక పాఠకుల కోసం
** {{cite book| author=[[Stephen Jay Gould|Gould, Stephen Jay]]| year=2002|title=The Structure of Evolutionary Theory| publisher=Harvard University Press| isbn=0-674-00613-5}}
** {{cite book| author=[[John Maynard Smith|Maynard Smith, John]]| year=1993|title=[[The Theory of Evolution]]: Canto Edition| publisher=Cambridge University Press| isbn=0-521-45128-0}}
(contracted; show full)
** కోమ్ ఎం (2004) ''ఎ రీజన్ ఫర్ ఎవరిథింగ్: న్యాచురల్ సెలెక్షన్ అండ్ ది ఇంగ్లీష్ ఇమాజినేషన్.''  లండన్: ఫాబెర్ అండ్ ఫాబెర్. ISBN 0-571-22392-3. సమీక్ష కోసం, చూడండి [http://human-nature.com/nibbs/05/wyhe.html ] వాన్ వైహ్ జే (2005) ''హ్యూమన్ నేచర్ రివ్యూ''  5:1-4

==
  బాహ్య లింకులు  ==
* [http://www.literature.org/authors/darwin-charles/the-origin-of-species/chapter-04.html ''ఆన్ ది ఆరిజన్ ఆఫ్ స్పీసిస్''  బై ఛార్లస్ డార్విన్] – ఛాప్టర్ 4, న్యాచురల్ సెలెక్షన్
* [http://www.wcer.wisc.edu/ncisla/muse/naturalselection/index.html న్యాచురల్ సెలెక్షన్]- మోడలింగ్ ఫర్ అండర్‌స్టాండింగ్ ఇన్ సైన్స్ ఎడ్యుకేషన్, యూనివర్శిటీ ఆఫ్ విస్కాన్సిన్
* [http://evolution.berkeley.edu/evolibrary/search/topicbrowse2.php?topic_id=53 న్యాచురల్ సెలెక్షన్] ఫ్రమ్ యూనివర్శిటీ ఆఫ్ బెర్క్లే ఎడ్యుకేషన్ వెబ్‌సైట్
* [http://www.springerlink.com/content/2331741806807x22/fulltext.html టి. రియాన్ గ్రెగోరీ: అండర్‌స్టాండింగ్ న్యాచురల్ సెలెక్షన్: ఎసెన్షియల్ కాన్సెప్ట్ అండ్ కామన్ మిస్‌కాన్సెప్షన్స్] ఎవాల్యూషన్: ఎడ్యుకేషన్ అండ్ అవుట్‌రీచ్

{{evolution}}
{{popgen}}

[[Categoryవర్గం:ఎంపిక]]
[[Categoryవర్గం:పరిణామాత్మక జీవశాస్త్రం]]
[[Categoryవర్గం:పర్యావరణ ప్రక్రియలు]]

[[en:Natural selection]]
[[hi:प्राकृतिक वरण]]
[[ta:இயற்கைத் தேர்வு]]
[[af:Natuurlike seleksie]]
[[an:Selección natural]]
[[ar:اصطفاء طبيعي]]
[[be:Натуральны адбор]]
[[bg:Естествен отбор]]
[[bn:প্রাকৃতিক নির্বাচন]]
[[ca:Selecció natural]]
[[cs:Přirozený výběr]]
[[cy:Detholiad naturiol]]
[[da:Naturlig selektion]]
[[de:Selektion (Evolution)]]
[[el:Φυσική επιλογή]]
[[eo:Natura selektado]]
[[es:Selección natural]]
[[et:Looduslik valik]]
[[eu:Hautespen natural]]
[[fa:انتخاب طبیعی]]
[[fi:Luonnonvalinta]]
[[fr:Sélection naturelle]]
[[ga:Roghnú nádúrtha]]
[[gl:Selección natural]]
[[he:ברירה טבעית]]
[[hr:Prirodni odabir]]
[[ht:Seleksyon natirèl]]
[[hu:Természetes szelekció]]
[[hy:Բնական ընտրություն]]
[[id:Seleksi alam]]
[[is:Náttúruval]]
[[it:Selezione naturale]]
[[ja:自然選択説]]
[[jv:Selèksi alam]]
[[kk:Қозғаушы сұрыпталу]]
[[ko:자연선택]]
[[la:Selectio naturalis]]
[[lt:Natūralioji atranka]]
[[lv:Dabiskā izlase]]
[[mk:Природна селекција]]
[[ms:Pemilihan semula jadi]]
[[ne:प्राकृतिक चयन]]
[[nl:Natuurlijke selectie]]
[[nn:Naturleg utval]]
[[no:Naturlig seleksjon]]
[[oc:Seleccion naturala]]
[[pl:Dobór naturalny]]
[[pt:Seleção natural]]
[[qu:Sallqa akllay]]
[[ro:Selecție naturală]]
[[ru:Естественный отбор]]
[[sah:Айылҕа сүүмэрдээһинэ]]
[[si:ස්වභාවික වරණය]]
[[simple:Natural selection]]
[[sl:Naravni izbor]]
[[sq:Seleksionimi natyror]]
[[sr:Природна селекција]]
[[sv:Naturligt urval]]
[[th:การคัดเลือกโดยธรรมชาติ]]
[[tl:Likas na pagpiliNatural na seleksiyon]]
[[tr:Doğal seçilim]]
[[uk:Природний відбір]]
[[uz:Tabiiy tanlanish]]
[[yi:נאטירלעכע סעלעקציע]]
[[zh:自然选择]]
[[zh-classical:天擇]]
[[zh-min-nan:Chū-jiân soán-te̍k]]