Difference between revisions 770266 and 813716 on tewiki

{{యాంత్రిక అనువాదం}}
ప్రాణుల శరీరాల పనితీరును వివరించే శాస్త్రాన్ని '''శరీరశాస్త్రం'''  అంటారు. ఇది [[జీవశాస్త్రం]]లో ఉపవర్గం. శరీరశాస్త్రంలో ప్రాణులు, వాటి వ్యవస్థలు, అవయవాలు, ప్రాణులలోని కణాలు, రసాయన లేదా భౌతిక పనితీరును నిర్వహించే జీవసూక్ష్మ కణసముదాయాల పనితీరును నిర్ధారించేందుకు [[శాస్త్రీయ ప్రక్రియ]]లను అవలంబిస్తారు.  ''[[wiktionary:physiology|శరీరశాస్త్రా]]'' న్ని ఆంగ్లంలో ఫిజియాలజి అంటారు. ఈ పదం [[గ్రీకు]] నుంచి వచ్చింది {{lang|grc|φύσις}}, ''ఫిజిస్''  అంటే "స్వభావం, పుట్టుక"; ఇక {{lang|grc|-λογία}}, ''[[wiktionary:-logia|-లోజియా]]''  అంటే "అధ్యయనం".  
ప్రాణుల శరీరాలు పనిచేసే తీరును శాస్త్రీయంగా అధ్యయనం చేసేదే శరీరశాస్త్రం.

== చరిత్ర ==
శరీరశాస్త్రం 420 B.C. నాటిది. అంటే, వైద్యశాస్త్ర పితామహునిగా కీర్తిపొందిన [[హిప్పోక్రటిస్]],<ref>[http://www.scienceclarified.com/Ph-Py/Physiology.html శరీరశాస్త్రం - శరీరశాస్త్ర చరిత్ర, శరీరశాస్త్ర శాఖలు]</ref> కాలం నుంచీ ఉన్న శాస్త్రం ఇది.  [[అరిస్టాటిల్]] కీలక భావన మరియు శరీరనిర్మాణం - పనితీరుల మధ్య సంబంధానికి గల ప్రాధాన్యతను తెలియజేసేలా ఆయన సాగించిన అధ్యయన ప్రక్రియలు [[పురాతన గ్రీస్‌]]లో శరీరశాస్త్రానికి నాంది పలుకగా, క్లాడియస్ గాలెనస్ (    126-199 A.D.), ఈయన్నే [[గాలెన్]] అని కూడా అంటారు. శరీరధర్మాలను కనుగొనేందుకు ఈయనే మొదటగా ప్రయోగాలు చేశారు.  ప్రయోగాత్మక శరీరధర్మశాస్త్రానికి గాలెన్ ఆద్యుడు.<ref>[http://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S1547412706001034 ఛాతీ సంబంధ శస్త్రచికిత్సాలయాలు: ఛాతీ నిర్మాణంపై చారిత్రక దృష్టికోణం], స్టాన్లీ సి. ఫెల్ మరియు ఎఫ్. గ్రిఫిత్ పియర్సన్</ref> భారతీయ ప్రాచీన [[ఆయుర్వేద]] గ్రంథాలైన ''[[శుశ్రుతసంహిత]]''  మరియు ''[[చరకసంహిత]]'' లు కూడా మానవ శరీరనిర్మాణం, శరీరశాస్త్రాలను వివరంగా వర్ణించాయి. [[ఆండ్రియాస్ వెసాలియస్]] మరియు [[విలియం హార్వే]]<ref>[http://www.discoveriesinmedicine.com/General-Information-and-Biographies/Galen.html గాలెన్]</ref>లు ఇందులోకి అడుగుపెట్టిన తర్వాత ప్రపంచ వైద్యరంగం గాలెన్ ప్రతిపాదించిన [[గాల్వనిజం]] నుంచి మరలింది. 

[[మధ్యయుగా]]ల్లో ప్రాచీన గ్రీక్, హైందవ వైద్య సాంప్రదాయాలను [[ముస్లిం వైద్యులు]] మరింత అభివృద్ధి చేశారు. ముఖ్యంగా శరీరశాస్త్రంలో [[ఆవిసెన్నా]] (980-1037), ప్రవేశపెట్టిన [[ప్రాయోగీకరణ]] మరియు [[పరిమాణ నిర్ణయం]] లాంటి ప్రక్రియలు ''[[కేనన్ ఆఫ్ మెడిసిన్]]''  సిద్ధాంతంగా రూపుదిద్దుకున్నాయి. పలు ప్రాచీన శరీరధర్మ సిద్ధాంతాలను [[ఇబ్న్ అల్-నఫిస్]] (1213–1288) తోసిపుచ్చాడు. [[గుండె]] యొక్క [[నిర్మాణం]], [[గుండెకు రక్తం సరఫరా]] అయ్యే పద్ధతి, [[ఊపిరితిత్తుల]] నిర్మాణం మరియు [[ఊపిరితిత్తులకు రక్తం సరఫరా]] అయ్యే పద్ధతుల గురించి మొట్టమొదటిసారి సక్రమంగా వర్ణించిన వైద్యుడు ఈయనే. అందుకే ఈయన్ని [[రక్తప్రసరణ - శరీరశాస్త్ర]]<ref>ఛైర్మన్స్ రిఫ్లెక్షన్స్ (2004), "గల్ఫ్ అరబ్బులలో సంప్రదాయ వైద్యం, భాగం 2: బ్లడ్-లెట్టింగ్", ''హార్డ్ వ్యూస్''  '''5'''  (2), పుట. 74-85 [80].</ref> పితామహునిగా అభివర్ణిస్తారు.  ఊపిరితిత్తులు మరియు [[రక్తం]]లో [[వాయుపూరణా]]నికి సంబంధించిన రసాయనిక చర్యల సంబంధాన్ని,  [[నాడీస్పందన]],<ref>నహ్యాన్ ఎ. జి. ఫేన్సీ (2006), "పల్‌మనరి ట్రాన్సిట్ అండ్ బాడీలీ రెజరెక్షన్: ది ఇంటరాక్షన్ ఆఫ్ మెడిసిన్ , ఫిలాసఫీ అండ్ రెలిజియన్ ఇన్ ది వర్క్స్ ఆఫ్ ఇబ్న్ అల్-నఫిస్ (మరణం 1288)", పుట. 224-229, '' ఇలెక్ట్రానిక్ థీసిస్ అండ్ డిసర్‌టేషన్స్'' , [[యూనివర్శిటీ ఆఫ్ నోట్రె డేమ్]].[http://etd.nd.edu/ETD-db/theses/available/etd-11292006-152615 ]</ref> ప్రక్రియ మరియు సూక్ష్మ [[కేశనాళిక]]ల ద్వారా రక్త ప్రసరణ<ref name="Paul">పాల్ ఘలియోన్‌గుయి, ''ఇబ్న్ అల్-నఫిస్,''  కైరో, 1966, పుట. 109-129, మరియు "ది వెస్ట్ డినైస్ ఇబ్న్ అల్-నఫిస్ కంట్రిబ్యూషన్ టు ది డిస్‌కవరి ఆఫ్ ది సర్క్యులేషన్" ఫర్ ది ''సింపోజియం ఆన్ ఇబ్న్ అల్-నఫిస్'' , ఇస్లామ్ వైద్యంపై రెండవ అంతర్జాతీయ సదస్సు: ఇస్లామ్ వైద్య సంస్థ, కువైట్, 1982.</ref>కు సంబంధించిన ప్రాథమిక భావనను కూడా మొట్టమొదటగా వర్ణించింది ఈయనే.

మధ్యయుగాల అనంతర కాలంలో చోటుచేసుకున్న [[పారిశ్రామిక విప్లవం]]తో [[పశ్చిమ దేశాల]]లో శరీరశాస్త్రం గురించి మరిన్ని పరిశోధనలు జరిగాయి. దాంతో శరీరనిర్మాణం, 
శరీరశాస్త్రంపై ఆధునిక అధ్యయనం వేగవంతమైంది. [[ఆండ్రియాస్ వెసాలియస్]] [[మానవ శరీరనిర్మాణం]] పై ప్రభావవంతమైన గ్రంథం ''[[డి హ్యూమాని కార్పోరిస్ ఫాబ్రికా]]'' <ref>[http://archive.nlm.nih.gov/proj/ttp/books.htm వెసాలియస్ రచించిన '''డి హ్యూమాని కార్పోరిస్ ఫాబ్రికా వర్చువల్ కాపీ'' ]</ref> రచన చేశాడు. వెసాలియస్‌ను ఆధునిక మానవ శరీరనిర్మాణశాస్త్ర మూలపురుషునిగా చెప్పుకుంటారు.<ref>[http://www.ingentaconnect.com/content/apl/uivs/1999/00000012/00000003/art00002?crawler=true ఆండ్రియాస్ వెసాలియస్ (1514-1567)]</ref> [[శరీరనిర్మాణ శాస్త్రవేత్త]] [[విలియం హార్వే]] 17వ శతాబ్దం<ref>[[జిమెర్, కార్ల్]]. 2004. ''సోల్ మేడ్ ఫ్లెష్: ది డిస్కవరీ ఆఫ్ ది బ్రెయిన్ - అండ్ హౌ ఇట్ ఛేంజ్డ్ ది వరల్డ్.''  న్యూయార్క్: ఫ్రీ ప్రెస్.</ref>లోనే [[రక్తప్రసరణ ప్రక్రియ]]ను కనిపెట్టాడు. శరీరం పనితీరును తెలుసుకునేందుకు జాగ్రత్తగా ప్రయోగాలు చేయటం, నిశిత పరిశీలనలను ప్రయోజనాత్మకంగా మేళవించి సమర్థవంతంగా రక్తప్రసరణ ప్రక్రియను ప్రదర్శనాపూర్వకంగా నిరూపించాడు. ఇది ప్రయోగాత్మక శరీరధర్మశాస్త్రం అభివృద్ధికి మూలం. [[హెర్మన్ బోయర్ హావే]]ను కొన్నిసార్లు శరీరశాస్త్ర పితామహునిగా అభివర్ణిస్తారు. ఎందుకంటే ఆయన లైడెన్ నగరంలో ఈ శాస్త్రంపై అద్భుతంగా బోధించాడు. అంతేగాక పాఠ్య పుస్తకం ''ఇన్‌స్టిట్యూషనిస్ మెడికా''  (1708){{Citation needed|date=October 2009}}ను రచించాడు.

18వ శతాబ్దంలో ఫ్రెంచ్ వైద్యుడు, శరీరధర్మ శాస్త్రవేత్త{{Citation needed|date=October 2008}} అయిన [[పియరీ కబనిస్]] ద్వారా ఈ రంగంలో ముఖ్యమైన కార్యకలాపాలు చోటుచేసుకున్నాయి.  

ఇక 19వ శతాబ్దంలో శరీరధర్మశాస్త్ర విజ్ఞానం శీఘ్రగతిన అభివృద్ధి చెందింది. మరీ ముఖ్యంగా{{peacock-inline|date=October 2009}} 1838లో [[మత్తయ్యాస్ షిల్డెన్]] మరియు [[థియొడార్ ష్వాన్]] ప్రతిపాదించిన [[కణ సిద్ధాంతం]] ప్రాణుల శరీరాలు అతి చిన్న కణాలతో నిర్మితమవుతాయని ఆ సిద్ధాంత సారాంశం కాగా అది అప్పటికి విప్లవాత్మక సిద్ధాంతం.  [[క్లాడ్ బెర్నార్డ్]] (1813–1878) ఈ రంగంలో మరిన్ని ఆవిష్కరణలు చేయగా వాటితో ఆయన సిద్ధాంతమైన ''[[మిలియు ఇంటీరియర్]]''  (అంతర్గత వాతావరణం) వెలుగులోకి వచ్చింది. ఈ సిద్ధాంతంపై అమెరికా శరీరధర్మ శాస్త్రవేత్త [[వాల్టర్ కేనన్]] (1871–1945){{clarify|date=October 2009|"taken up and championed as 'homeostasis'" implies that homeostasis and internal environment are the same thing, which the absolutely are not. Homeostasis uses the concept of an internal environment.}} మరిన్ని పరిశోధనలు చేసి దీనిని "[[హోమియోస్టాసిస్]]"గా అభివృద్ధి చేశాడు. 

20వ శతాబ్దంలో జీవశాస్త్రవేత్తలు కూడా మనుష్యేతర ప్రాణుల శరీర పనితీరుపై ఆసక్తి కనబరిచారు. దాంతో [[తులనాత్మక శరీరశాస్త్రం]] మరియు [[పర్యావరణ శరీరశాస్త్రం]]<ref>ఫెదెర్, ఎం. ఇ., ఎ. ఎఫ్. బెన్నెట్, డబ్ల్యు. డబ్ల్యు. బర్గ్‌రెన్, అండ్ ఆర్. బి. హుఎ, ఇడిఎస్. 1987. ''న్యూ డైరక్షన్స్ ఇన్ ఇకొలాజికల్ ఫిజియాలజి.''  కేంబ్రిడ్జి యూనివర్శిటీ ప్రెస్, న్యూయార్క్.</ref> క్రమేపీ అభివృద్ధి చెందాయి.  [[నట్ స్కిమిట్-నీల్సెన్]] మరియు [[జార్జ్ బార్తొలోమ్యు]] ఈ రంగంలో కృషి చేసినవారిలో ముఖ్యులు.  అత్యంత సమీపకాలంలో, [[పరిమాణాత్మక శరీరశాస్త్రం]] అభివృద్ధి చెంది ఒక ప్రత్యేక ఉపశాస్త్రం<ref>హెచ్‌టిటిపి://డబ్ల్యుడబ్ల్యుడబ్ల్యు.బయాలజీ.యుసిఆర్.ఇడియు/పీపుల్/ఫ్యాకల్టీ/గార్లండ్/గార్ల్‌సిఎ94.పిడిఎఫ్‌[[గార్లండ్, టి., జూనియర్.]], అండ్ పి. ఎ. కార్టెర్. 1994. పరిణామాత్మక శరీరశాస్త్రం. ''శరీరశాస్త్ర వార్షిక సమీక్ష''  56:579-621.</ref>గా నిలిచింది. 

== విద్యాసంస్థలు ==
విద్యార్థులు శరీరశాస్త్రాన్ని ప్రధాన అంశంగా అధ్యయనం చేసేందుకు చాలా విశ్వవిద్యాలయాలు అనుమతిస్తున్నాయి.  అండర్ గ్రాడ్యుయేట్ విద్యార్థులకు{{Citation needed|date=January 2010}} సంబంధించి ఇది అత్యంత వేగంగా వృద్ధి చెందుతున్న అంశంగా పరిగణిస్తున్నారు. 

== గౌరవాలు మరియు పురస్కారాలు ==
శరీరశాస్త్రంలో అత్యంత ప్రతిష్ఠాత్మక పురస్కారం [[నోబెల్ ప్రైజ్ ఇన్ ఫిజియాలజి]]. ఈ పురస్కారాన్ని 1901 నుండి [[రాయల్ స్వీడిష్ అకాడెమీ ఆఫ్ సైన్సెస్]] సంస్థ ప్రదానం చేస్తుంది.  

{{Nobel Medicine}}

== ఇవి కూడా చూడండి ==
* [[శరీరనిర్మాణ శాస్త్రం]]
* [[బయోఫిజికల్ సొసైటీ]]
* [[తులనాత్మక శరీరశాస్త్రం]]
*  [[ఆత్మరక్షణ శరీరశాస్త్రం]]
* [[పర్యావరణ శరీరశాస్త్రం]]
* [[పరిణామాత్మక శరీరశాస్త్రం]]
* [[మానవ శరీరశాస్త్రం]]
* [[ఫిజియోమ్]]
* [[శరీర శాస్త్రవేత్తల సంఘం]]
* [[నిద్ర, మనోవిజ్ఞానశాస్త్ర సంబంధమైనవి]]

== సూచనలు ==
{{reflist}}

== బాహ్య లింకులు ==
{{Wiktionarypar|physiology}}
* [http://www.physoc.org శరీర శాస్త్రవేత్తల సంఘం]
* [http://www.med.physiology.umich.edu మాలిక్యులార్ &amp; ఇంటెగ్రేటివ్ ఫిజియాలజి]
* [http://www.biol.unt.edu/developmentalphysiology/ డెవలప్‌మెంటల్ ఫిజియాలజీ]
* [http://www.the-aps.org/ అమెరికా శరీర శాస్త్రవేత్తల సంఘం]
* [http://www.physiologyinfo.org/ ఫిజియాలజిఇన్ఫో.ఒఆర్‌జి], అమెరికా శరీర శాస్త్రవేత్తల సంఘం సమర్పిస్తున్న ప్రజా సమాచార వెబ్‌సైట్
* [http://www.physiwiki.wetpaint.com ఫిజివికీ]
{{biology-footer}}

[[వర్గం:శరీరశాస్త్రం]]
[[వర్గం:వైద్య విద్యాలయంలో బోధించే అంశాలు]]⏎
⏎
[[en:Physiology]]
[[hi:शरीर क्रिया विज्ञान]]
[[kn:ಶರೀರಶಾಸ್ತ್ರ]]
[[ta:உடலியங்கியல்]]
[[af:Fisiologie]]
[[als:Physiologie]]
[[ar:فيزيولوجيا]]
[[as:শৰীৰতত্ব]]
[[ast:Fisioloxía]]
[[az:Fiziologiya]]
[[be:Фізіялогія]]
[[be-x-old:Фізыялёгія]]
[[bg:Физиология]]
[[bs:Fiziologija]]
[[ca:Fisiologia]]
[[cs:Fyziologie]]
[[cy:Ffisioleg]]
[[da:Fysiologi]]
[[de:Physiologie]]
[[el:Φυσιολογία (βιολογία)]]
[[eo:Fiziologio]]
[[es:Fisiología]]
[[et:Füsioloogia]]
[[eu:Fisiologia]]
[[fa:فیزیولوژی]]
[[fi:Fysiologia]]
[[fr:Physiologie]]
[[fy:Fysiology]]
[[ga:Fiseolaíocht]]
[[gl:Fisioloxía]]
[[gv:Fyshoaylleeaght]]
[[he:פיזיולוגיה]]
[[hr:Fiziologija]]
[[hu:Élettan]]
[[hy:Բնախոսություն]]
[[ia:Physiologia]]
[[id:Fisiologi]]
[[io:Fiziologio]]
[[is:Lífeðlisfræði]]
[[it:Fisiologia]]
[[ja:生理学]]
[[jv:Fisiologi]]
[[ka:ფიზიოლოგია]]
[[kk:Физиология]]
[[ko:생리학]]
[[ku:Erkzanist]]
[[ky:Физиология]]
[[la:Physiologia]]
[[lt:Fiziologija]]
[[lv:Fizioloģija]]
[[mk:Физиологија]]
[[mr:शरीरक्रियाशास्त्र]]
[[ms:Fisiologi]]
[[my:ဇီဝကမ္မဗေဒ]]
[[nl:Fysiologie]]
[[nn:Fysiologi]]
[[no:Fysiologi]]
[[nov:Fisiologia]]
[[oc:Fisiologia]]
[[pl:Fizjologia]]
[[pnb:فزیالوجی]]
[[pt:Fisiologia]]
[[ro:Fiziologie]]
[[ru:Физиология]]
[[sah:Физиология]]
[[scn:Fisioluggìa]]
[[sh:Fiziologija]]
[[simple:Physiology]]
[[sk:Fyziológia]]
[[sl:Fiziologija]]
[[sr:Физиологија]]
[[sv:Fysiologi]]
[[tg:Физиология]]
[[th:สรีรวิทยา]]
[[tl:Pisyolohiya]]
[[tr:Fizyoloji]]
[[tt:Физиология]]
[[uk:Фізіологія]]
[[ur:فعلیات]]
[[vi:Sinh lý học]]
[[war:Pisyolohiya]]
[[yi:פיזיאלאגיע]]
[[zh:生理学]]