Revision 734697 of "మాన్హాటన్" on tewiki

{{యాంత్రిక అనువాదం}}
{{Redirect|New York Island|the Pacific island|Teraina}}
{{Otheruses}}
{{Infobox settlement
<!--See Template:Infobox settlement for additional fields that may be available-->
<!--See the Table at Infobox settlement for all fields and descriptions of usage-->
<!-- Basic info ---------------->
|name=Manhattan<!-- at least one of the first two fields must be filled in -->
|official_name=New York County 
|other_name=
|native_name=<!-- if different from the English name -->
|nickname=
|settlement_type=[[Borough (New York City)|Borough]] of New York City <!-- e.g. Town, Village, City, etc.-->
|total_type=<!-- to set a non-standard label for total area and population rows -->
|motto=
<!-- images and maps ----------->
|image_skyline=NYC wideangle south from Top of the Rock.jpg
|imagesize=
|image_caption=[[Midtown Manhattan]] as seen from the [[GE Building]].
|image_flag=
|flag_size=
|image_sea=
|seal_size=
|image_shield=
|shield_size=
|image_blank_emblem=
|blank_emblem_type=
|blank_emblem_size=
|image_map=Manhattan Highlight New York City Map Julius Schorzman.png 
|mapsize=
|map_caption=Location of Manhattan shown in yellow.
|pushpin_map=<!-- the name of a location map as per http://en.wikipedia.org/wiki/Template:Location_map -->
|pushpin_label_position=<!-- the position of the pushpin label: left, right, top, bottom, none -->
|pushpin_map_caption=
|pushpin_mapsize=
<!-- Location ------------------>
|subdivision_type=Country
|subdivision_name=United States
|subdivision_type1=State
|subdivision_name1=[[New York]]
|subdivision_type2=County
|subdivision_name2=New York County
|subdivision_type3=City
|subdivision_name3=[[New York City]]
<!-- Smaller parts (e.g. boroughs of a city) and seat of government -->
|seat_type=
|seat=
|parts_type=
|parts_style=<!--=list (for list), coll (for collapsed list), para (for paragraph format)
 Default is list if up to 5 items, coll if more than 5-->
|parts=<!-- parts text, or header for parts list -->
|p1=
|p2=<!-- etc. up to p50: for separate parts to be listed--> 
<!-- Politics ----------------->
|government_footnotes=
|government_type=
|leader_title=[[Borough President]] 
|leader_name=[[Scott Stringer]] (D)
|leader_title1=[[New York County District Attorney|District Attorney]] (New York County)
|leader_name1=[[Cyrus Vance, Jr.]]
|established_title=Settled
|established_date=1624
<!-- Area --------------------->
|area_magnitude=
|unit_pref=
|area_footnotes=
|area_total_sq_mi=33.77
|area_land_sq_mi=22.96
|area_water_sq_mi=10.81
|area_water_percent=
<!-- Elevation -------------------------->
|elevation_footnotes=<!--for references: use  tags-->
|elevation_m=
|elevation_ft=
|elevation_max_m=
|elevation_max_ft=
|elevation_min_m=
|elevation_min_ft=
<!-- Population ----------------------->
|population_as_of=
|population_footnotes=
|population_note=
|population_total=1634795
|population_density_sq_mi=71201
<!-- General information --------------->
|timezone=
|utc_offset=
|timezone_DST=
|utc_offset_DST=
|latd=40|latm=43|lats=42|latNS=N
|longd=73|longm=59|longs=39|longEW=W
<!-- Area/postal codes & others -------->
|postal_code_type=<!-- enter ZIP code, Postcode, Post code, Postal code... -->
|postal_code=
|area_code=
|website=[http://www.mbpo.org/ Official Website of the Manhattan Borough President]
|footnotes=
}} 
{{NYC boroughs}}
[[దస్త్రం:Hamilton Park, Jersey City.JPG|right|180px|thumb|హమిల్టన్ పార్క్, న్యూజెర్సీ నుండి మాన్హాటన్.]]
'''మాన్హాటన్'''  అనేది [[న్యూయార్క్ నగరం]] యొక్క [[స్వయం పాలిత ప్రాంతాలలో]] ఒకటి. ప్రాధమికంగా [[హడ్సన్ నది]] ముఖద్వారం వద్ద '''మాన్హాటన్ ద్వీపం'''  పై ఉన్న ఈ స్వయం పాలిత ప్రాంతం యొక్క సరిహద్దులు [[న్యూయార్క్]] రాష్ట్ర వాస్తవ జిల్లా అయిన '''న్యూయార్క్ జిల్లా'''  వలె ఉంటాయి. ఇది మాన్హాటన్ ద్వీపం మరియు [[ఆనుకొని ఉన్న పలు చిన్న ద్వీపాలను]] కలిగి ఉంటుంది: [[రూజ్వెల్ట్ ద్వీపం]], [[రండాల్స్ ద్వీపం]], [[వార్డ్స్ ద్వీపం]], [[గవర్నర్స్ ద్వీపం]], [[లిబెర్టి ద్వీపం]], [[ఎల్లిస్ ద్వీపం]]లో భాగం,<ref name="NJvNY">[http://caselaw.lp.findlaw.com/cgi-bin/getcase.pl?court=US&amp;navby=case&amp;vol=000&amp;invol=120ORIG ''న్యూజెర్సీ విరుద్దంగా న్యూయార్క్'' ], 523 U.S. 767 (1998). 2008-12-13న తిరిగి పొందబడింది.</ref> మరియు [[యు థాంట్ ద్వీపం]]; అదే విధంగా [[మార్బుల్ హిల్]], [[ది బ్రోంక్స్]] కి దగ్గరగా ఉన్న ప్రధాన భూభాగంలో ఒక చిన్న భాగం. న్యూయార్క్ యొక్క వాస్తవ నగరం మాన్హాటన్ యొక్క దక్షిణ మూల నుండి ప్రారంభం అయింది మరియు 1898 లో చుట్టుప్రక్కల జిల్లాలను కలుపుకోవటానికి విస్తరించబడింది. అయినప్పటికీ అది బాగా పట్టణీకరణ చెందిన ఐదు స్వయం పాలిత ప్రాంతాలలో అన్నింటి కంటే చిన్నది. 

న్యూయార్క్ జిల్లా సంయుక్త రాష్ట్రాలలో [[అత్యధిక జనాభా సాంద్రత]] కలిగి ఉన్న జిల్లా మరియు ప్రపంచంలో ఉన్న అత్యధిక జనాభా సాంద్రత కలిగిన ప్రాంతాలో ఒకటి, [[2008]] నాటికి 22.96 చదరపు మైళ్ళ (59.47&nbsp;km²) భూ వైశాల్యంలో 1,634,795<ref name="2008 NY county est">{{cite web|url=http://quickfacts.census.gov/qfd/states/36/36061.html|title=New York County, New York|publisher=Quickfacts.census.gov|date=|accessdate=2009-05-30}}</ref> మంది జనాభా లేదా ఒక చదరపు మైలుకి  (27,485/km²) 71,201 నివాసితులు నివసిస్తున్నారు.  ఇది సంయుక్త రాష్ట్రాలలో ఉన్న [[సంపన్న జిల్లాలలో ఒకటి]], 2005 నాటికి దాని యొక్క [[వ్యక్తిగత తలసరి ఆదాయం|వ్యక్తిగత ''తలసరి'' ఆదాయం]] $100,000 కంటే ఎక్కువ.<ref>{{cite web|url=http://www.bea.gov/regional/reis/drill.cfm?table=CA1-3&catable=CA1-3&lc=30&years=2005&rformat=display&areatype=LOCAL&sort=1|title=U.S. Bureau of Economic Analysis|publisher=Bea.gov|date=2009-04-23|accessdate=2009-05-30}}</ref> న్యూయార్క్ యొక్క ఐదు స్వయం పాలిత ప్రాంతాలలో జనాభాలో మన్హట్టన్ మూడవ స్థానంలో ఉంది. 

మాన్హాటన్ అనేది సంయుక్త రాష్ట్రాలు మరియు ప్రపంచం రెండింటికీ కూడా ఒక ప్రధాన వాణిజ్య, ఆర్ధిక మరియు సాంస్కృతిక కేంద్రం.<ref>బార్రీ, డాన్. [http://www.nytimes.com/2001/10/11/nyregion/nation-challenged-new-york-new-york-carries-but-test-its-grit-has-just-begun.html "ఏ నేషన్ చాలేనజ్ద్: ఇన్ న్యూయార్క్; న్యూయార్క్ క్యారీస్ ఆన్, బట్ టెస్ట్ ఆఫ్ ఇట్స్ గ్రిట్ హజ్ జస్ట్ బిగన్"], ''[[ది న్యూయార్క్ టైమ్స్]]'' , అక్టోబర్ 11, 2001. పొందినది జూన్ 1, 2007. "ప్రపంచ ఆర్ధిక కేంద్రంలో ఒక శూన్య గర్జన సృష్టించబడింది."</ref><ref>సోర్రెంటినో, క్రిస్టోఫర్. [http://www.nytimes.com/2007/09/16/nyregion/thecity/16toug.html?pagewanted=2&amp;_r=1 "వెన్ హి వాజ్ సెవెన్టీన్"], ''ది న్యూయార్క్ టైమ్స్'' , సెప్టెంబర్ 16, 2007. డిసెంబర్ 22, 2007 న వినియోగించబడింది. "1940 నుండి ప్రపంచ సంస్కృతికి కేంద్రంగా ఉన్న మన్హట్టన్ ను అదే స్థానంలో ఉంచే విధంగా 1980 లో న్యూయార్క్ యొక్క సంగీతం మరియు కళల దృశ్యాలకు పునర్జీవనం ఇచ్చిన వివిధ దిగువ పట్టాన ప్రాంత విప్లవాలు యొక్క కొన్ని విసర్జిత శేషాలు ఇంకా మిగిలి ఉన్నాయి."</ref><ref>బమిల్లర్, ఎలిసబెత్. [http://www.nytimes.com/1995/10/08/nyregion/pope-s-visit-cardinal-pope-s-important-ally-cardinal-shines-high-hierarchy.html "ది పోప్స్ విసిట్: ది కార్డినల్; యాజ్ పోప్స్ ఇమ్పోర్తంట్ అల్లి, కార్డినల్ శైన్స్ హై ఇన్ హిరార్కి"], ''ది న్యూయార్క్ టైమ్స్'' , అక్టోబర్ 8, 1995. డిసెంబర్ 18, 2007న వినియోగించబడింది. "సంయుక్త రాష్ట్రాల యొక్క మీడియా మరియు సాంస్కృతిక కేంద్రం యొక్క ఆర్చ్ బిషప్ వలె కాతోలిక్ సమూహ పెద్దలలో కార్డినల్ ఒకోన్నోర్ కూడా అసాధారణ అధికారాలు కలిగి ఉంటాడు."</ref> సంయుక్త రాష్ట్రాలలో ఉన్న ప్రధాన రేడియో, టెలివిజన్ మరియు సమాచార సాంకేతిక సంస్థలు మరియు అదే విధంగా పలు వార్తలు, మాగజైన్లు, పుస్తకాలు మరియు ఇతర మీడియా ప్రచురణకర్తలు కూడా ఇక్కడే ఉన్నాయి. మాన్హాటన్ అధిక సంఖ్యలో ప్రసిద్ద భూభాగాలను, యాత్రికులను ఆకర్షించే ప్రాంతాలను, మ్యూజియంలను మరియు విశ్వవిద్యాలయాలను కలిగి ఉంది. ఇది [[యునైటెడ్ నేషన్స్]] యొక్క ప్రధాన కార్యాలయాన్ని కూడా కలిగి ఉంది. సంయుక్త రాష్ట్రాలలో అన్నింటి కంటే పెద్దది అయిన కేంద్ర వ్యాపార జిల్లాను మాన్హాటన్ కలిగి ఉంది, ఇది [[న్యూయార్క్ స్టాక్ ఎక్స్చేంజ్]] మరియు [[NASDAQ]] రెండింటినీ కూడా కలిగి ఉంది మరియు దేశంలో ఉన్న వాణిజ్య ప్రధాన కార్యాలయాలను అధిక సంఖ్యలో కలిగి ఉంది.<ref>[http://www.demographia.com/db-cbd2000.pdf సంయుక్త రాష్ట్రాల కేంద్ర వ్యాపార జిల్లాలు], ''జనాభా లెక్కలు.''  2009-06-13న తిరిగి పొందబడింది.</ref> ఇది నగర ప్రభుత్వ స్థానానికి ఆతిధ్యం ఇవ్వటం మరియు ఆ ప్రాంతం యొక్క ఉద్యోగాలు, వ్యాపారం మరియు వినోద కార్యక్రమాలలో అధిక భాగాన్ని కలిగి ఉండటం ద్వారా న్యూయార్క్ నగరం మరియు న్యూయార్క్ మహానగర ప్రాంతాలకు కేంద్రంగా ఉంది. ఫలితంగా [[బ్రూక్లిన్]] మరియు [[క్వీన్స్]] వంటి న్యూయార్క్ నగరం యొక్క ఇతర స్వయం పాలిత ప్రాంతాల నివాసితులు మాన్హాటన్ కి వెళ్లి రావటాన్ని తరచుగా "నగరానికి వెళ్ళటం" అని సూచిస్తారు.<ref>[http://www.barrypopik.com/index.php/new_york_city/entry/going_to_the_city_manhattan/ BarryPopik.com]</ref>

== శబ్ద ఉత్పత్తి శాస్త్రం ==
[[హెన్రీ హడ్సన్]] యొక్క ఓడ ''[[Halve Maen]]''  (హాఫ్ మూన్)లో అధికారి అయిన రాబర్ట్ జ్యూట్ యొక్క 1609 లాగ్ పుస్తకంలో వ్రాసిన ప్రకారం ''మాన్హాటన్''  అనే పేరు ''మన్న-హట''  అనే పదం నుండి తీసుకోబడింది.<ref>[http://www.newsday.com/community/guide/lihistory/ny-history-hs216a1v,0,919043.story?coll=ny-lihistory-navigation రాబర్ట్ జ్యూట్ జర్నల్ యొక్క పూర్తి వచనం: న్యూయార్క్ చారిత్రిక సంఘం యొక్క సేకరణల నుండి, రెండవ సీరీస్, 1841 లాగ్ బుక్], ''[[న్యూస్ డే]]'' . 2007-05-16న తిరిగి పొందబడింది.</ref> ఒక 1610 నాటి పటం మారిటస్ నదికి (తరువాత [[హడ్సన్ నది]] అని పిలువబడింది) తూర్పు మరియు పశ్చిమం ఇరువైపులా కూడా మనహత పేరును రెండు సార్లు పదాలతో సూచిస్తుంది. [[లేనేప్ భాష]]లో "మాన్హాటన్" అను పదం "చాలా కొండలు ఉన్న ద్వీపం" అని అనువదించబడింది.<ref name="Mannahatta">హోల్లోవాయ్, మార్గరైట్. [http://www.nytimes.com/2004/05/16/nyregion/urban-tactics-i-ll-take-mannahatta.html "అర్బన్ తాక్టిక్స్; ఐ విల్ టేక్ మన్నహట్ట"], ''ది న్యూయార్క్ టైమ్స్'' , మే 16, 2004, జూన్ 30, 2009న వినియోగించబడింది. "1609 లో మన్నహట్ట మీదుగా హెన్రీ హడ్సన్ ప్రయాణించినప్పుడు ఏమి చూసాడో అతను ఊహించగలడు, ఆడ లేనేప్ సంబాషణలో చాలా మటుకు ''చాలా కొండల యొక్క ద్వీ'' పం గా చెప్పబడింది.'''''''' ''</ref>

== చరిత్ర ==
{{Main|History of New York City}}

=== వలసల కాలము ===
[[దస్త్రం:Peter Minuit portrait New Amsterdam 1600s light.jpg|thumb|right|180px|పీటర్ మినుట్]]
[[దస్త్రం:CastelloPlanOriginal.jpg|thumb|1660 లో నూతన ఆమ్స్టర్డాంలో భాగంగా ఉనప్పుడు దిగువ మాన్హాటన్.ద్వీపం యొక్క కొనభాగంలో ఉన్న పెద్ద నిర్మాణంగా ఆమ్స్టర్డాం కోట ఉంటుంది.ఉత్తరం ఈ పటం యొక్క కుడి వైపున ఉంది.]]
ప్రస్తుతం మాన్హాటన్ అని పిలువబడుతున్న ప్రాంతంలో చాలా కాలం వరకు [[లేనేప్]] జాతి ప్రజలు నివసించారు. 1524 లో కనోస్ లో ఉన్న కొంతమంది లేనేప్ జాతి వారు [[న్యూయార్క్ ఓడరేవు]]ను దాటిన మొదటి యూరోపియన్ అయిన [[ఫ్లోరెంటైన్]] [[జియోవాన్ని డ వేర్రజ్జనో]] ను కలుసుకున్నారు, అయితే అతను [[ఇరుకు మార్గాల]] ద్వారా ఓడరేవులోకి ప్రవేశించి ఉండకపోవచ్చును.<ref>సుల్లివన్, డా. జేమ్స్. [http://www.usgennet.org/usa/ny/state/his/bk1/ch3/pt1.html "ది హిస్టరీ ఆఫ్ న్యూయార్క్ స్టేట్: బుక్ I, చాప్టర్ III"], USGenNet, 2007-05-01 న వినియోగించబడింది. "1524 లో జియోవాన్ని డ వేర్రజ్జానో న్యూయార్క్ యొక్క వెలుపలి ఓడరేవులోకి ప్రయాణించాడు అని చెప్పటానికి కావలిసిన సాక్ష్యాలు ఉన్నాయి.</ref> [[డచ్ ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీ]] కోసం పనిచేసిన ఆంగ్లేయుడు అయిన [[హెన్రీ హడ్సన్]] సముద్ర ప్రయాణం చేసినంత వరకు కూడా ఈ ప్రాంతం పటం రూపం పొందలేదు.<ref>{{cite book|title=New York: the World's Capital City, Its Development and Contributions to Progress|author=Rankin, Rebecca B., Cleveland Rodgers|publisher=Harper|year=1948}}</ref> హడ్సన్ మాన్హాటన్ ద్వీపాన్ని మరియు అక్కడ నివసిస్తున్న స్థానిక ప్రజలను 1609 లో కలుసుకున్నాడు మరియు తరువాత కాలంలో తన పేరు మీద [[హడ్సన్ నది]] అని పిలువబడిన నదిలో ప్రస్తుత [[అల్బానీ]] ప్రాంతానికి చేరుకొనే వరకు ప్రయాణాన్ని కొనసాగించాడు.<ref name="SciAm">[http://www.ulster.net/~hrmm/diglib/sciamer/hhudson/hhudson.htm "హెన్రీ హడ్సన్ అండ్ హిజ్ ఎక్స్ప్లోరేషన్"] ''[[సైంటిఫిక్ అమెరికన్]]'' , సెప్టెంబర్ 25, 1909, మే 1, 2007న వినియోగించబడింది. "ఏది ఏమయినప్పటికీ ఇది ఒక వ్యర్ధమైన ఆశ మరియు చివరికి పాపం మటుకు నిర్భాయస్తుడైన సాహసకారుని హృదయానికి వస్తుంది మరియు మరొకసారి అతను ఉత్తరపశ్చిమ మార్గం కొరకు తనకి ఉన్న తపనలో చుట్టుకుపోయాడు ... ఆ తరువాత రోజు "అర్ధ చందమామ" ఆమె యొక్క లంగరును ఇసుకమయమైన హుక్ లోపలి నుండి పోవటానికి అనుమతి ఇచ్చింది.  ఆ వారం అంటా ఒక శాల్లోప్ లేదా చిన్న పడవతో తీరంలో తిరగటంతో గడిచిపోయింది మరియు "వారు ఒక మంచి ప్రవేశాన్ని 
రెండు ఇసుక మేటల మధ్య కనుగొన్నారు ”(ఇరుకు ప్రాంతాలు)“ మరియు అందువలన 11 సెప్టెంబర్ న ఒక నదిని కనుగొనే విధంగా ప్రవేశించారు.”"</ref>

గవర్నర్స్ ద్వీపంలో ఒక [[డచ్]] [[ఉన్ని వాణిజ్య]] కేంద్రం స్థాపించటంతో [[నూతన నెదర్లాండ్]] లో శాశ్వత యూరోపియన్ మనుగడ 1624లో ప్రారంభం అయింది. 1625 లో ఒక కోట పై ఈ నిర్మాణం మరియు మాన్హాటన్ ద్వీపంలో ఆమ్స్టర్డాం కోట నిర్మాణం మొదలుపెట్టబడింది , ఇది తరువాత కాలంలో [[నూతన ఆమ్స్టర్డాం]] (''Nieuw Amsterdam'' ) అని పిలువబడింది.<ref>[http://www.nps.gov/history/nr/travel/kingston/colonization.htm డచ్ కాలనీస్], [[నేషనల్ పార్క్ సర్వీసు]]. మే 19, 2007 న వినియోగించబడింది. "వెస్ట్ ఇండియా కంపెనీ చేసిన ధన సహాయం ద్వారా, 30 కుటుంబాలు 1624 లో ఉత్తర అమెరికాలోకి వచ్చాయి, ప్రస్తుత మన్హట్టన్ లో స్థిరపడ్డాయి."</ref><ref name="Tolerance">[http://tolerancepark.org/_wsn/page5.html టోలరేన్స్ పార్క్ హిస్టోరిక్ న్యూ అమ్స్తేర్డం ఆన్ గోవేర్నోర్స్ ఐలాండ్], టోలరేన్స్ పార్క్. మే 12, 2007న వినియోగించబడింది. లెజిస్లేటివ్ రిజల్యూషన్స్ సెనేట్ సంఖ్య. 5476 మరియు అసెంబ్లీ సంఖ్య. 2708లను చూడుము.</ref> [[ఆమ్స్టర్డాం కోట]] నిర్మాణానికి మాన్హాటన్ ద్వీపాన్ ఎంపిక చేసుకోబడింది, ఈ కోట నూతనంగా వస్తున్న వారి భద్రత కొరకు నిర్మించబడింది; దాని యొక్క 1625 స్థాపన న్యూయార్క్ నగర జన్మదినంగా గుర్తించబడింది.<ref>[http://www.nyc.gov/html/dcas/html/features/greenbook_seal_flag.shtml సిటీ సీల్ అండ్ ఫ్లాగ్], [[న్యూయార్క్ నగరం]], మే 13, 2007న వినియోగించబడింది. "తారీఖు: అడ్డంగా ఉన్న లారియాల్ కొమ్మ క్రిందన 1625 తారీఖు  నూతన ఆమ్స్టర్డాం స్థాపన యొక్క సంవత్సరంగా ఉంది."</ref> పీటర్ జన్స్జూన్ స్కజేన్ యొక్క డాక్యుమెంట్ ''అవర్ పీపుల్''  (''ons Volck'' ) చెప్పిన ప్రకారం  — [[పీటర్ మినిట్]] అక్కడ స్పష్టంగా నిర్వచించబడలేదు — అతను 1626 లో మాన్హాటన్ ను స్థానిక అమెరికన్ లేనేప్ ప్రజల నుండి 60 [[గిల్డర్లు]] విలువైన వాణిజ్య వస్తువులను ఇవ్వటం ద్వారా పొందాడు, ఇది 24 [[డాలర్స్]] విలువ చేస్తుంది అని తరచుగా చెప్పబడుతుంది, అయితే (రొట్టె మరియు ఇతర వస్తువుల ధరలతో పోల్చి చూడటం ద్వారా) వాస్తవానికి ఇది ఆధునిక ద్రవ్యంలో $1000 విలువ చేస్తుంది<ref>[http://www.iisg.nl/hpw/calculate.php IISG.nl]</ref>([[ఇంటర్నేషనల్ల్ ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ సోషల్ హిస్టరీ]], ఆమ్స్టర్డాం చే గణించబడింది). ఈ అంచనాను ఉపయోగిస్తూ ఎవరైనా సరే 1626లో 2,400 ట్యాంకర్ల బీర్ కొనుగోలు చెయ్యటానికి సరిపోయే ధనం ఉంది అని హాస్యాస్పదంగా చెప్పవచ్చు.<ref>{{Citation
|last=Nevius
|first=Michelle
|author-link=
|last2=Nevius
|first2=James
|author2-link=
|title=Inside the Apple: A Streetwise History of New York City
|place=
|publisher=Free Press
|year=2009
|volume=
|edition=
|url=http://www.insidetheapple.net
|doi=
|id=
|isbn=141658997X}}</ref>

1647లో [[పీటర్ స్టుయ్వేసంట్]] ఆ కాలనీకి చివరి డచ్ డైరెక్టర్ జనరల్ గా నియమించబడ్డాడు.<ref>విలియమ్స్, జాస్మిన్ K. [http://www.nypost.com/seven/11222006/news/cextra/new_york___the_empire_state_cextra_jasmin_k__williams.htm?page=0 "][http://www.nypost.com/seven/11222006/news/cextra/new_york___the_empire_state_cextra_jasmin_k__williams.htm?page=0 న్యూయార్క్ - ది ఎంపైర్ స్టేట్స్"], ''[[ది న్యూయార్క్ పోస్ట్]]'' , నవంబర్ 22, 2006. మే 19, 2007 న వినియోగించబడింది. "1647లో డచ్ నాయకుడు అయిన పీటర్ స్తువేసంట్ కాలనీల యొక్క విస్తరిస్తున్న నేరాన్ని మరియు పునరుద్దరించబడుతున్న క్రమాన్ని అంతం చెయ్యటానికి ఒక దృఢ సంకల్పంతో వచ్చాడు."</ref> నూతన ఆమ్స్టర్డాం ఫిబ్రవరి 2, 1653 న అధికారికంగా ఒక నగరంగా అమలు చెయ్యబడింది.<ref>[http://council.nyc.gov/html/about/about.shtml అబౌట్ ది కౌన్సిల్], [[న్యూయార్క్ నగర కౌన్సిల్]]. మే 18, 2007న వినియోగించబడింది.</ref> 1664లో బ్రిటిష్ వారు [[నూతన నెదర్లాండ్]] ను స్వాధీనం చేసుకున్నారు మరియు ఆంగ్ల [[డ్యూక్ ఆఫ్ యార్క్ మరియు అల్బానీ]], భవిష్యత్తు రాజు జేమ్స్ II ల గుర్తుగా దాని పేరును "న్యూయార్క్" గా మార్చారు.<ref>[http://www.dos.state.ny.us/kids_room/kids_history.html న్యూయార్క్ రాష్ట్ర చరిత్ర], [[న్యూయార్క్]] రాష్ట్ర విభాగం, జూన్ 29, 2009న వినియోగించబడింది. "...యార్క్ కి చెందిన డ్యూక్ గౌరవార్ధం న్యూయార్క్ అని పేరు పెట్టబడింది."</ref> స్తుయ్వేసంట్ మరియు అతని కౌన్సిల్ బ్రిటిష్ వారి పాలనలో [[మత స్వాతంత్ర్యం]]తో పాటుగా నూతన నెదర్లాండ్ కి చెందిన ప్రజల స్వేచ్చ స్వతంత్రాలకి భరోసా ఇచ్చే విధంగా బ్రిటిష్ వారితో ప్రాంతం బదిలీ యొక్క 24 వ్యాసాల సంధి కుదుర్చుకున్నారు.<ref>గ్రిఫ్ఫిస్, విలియం ఎల్లిఒట్. [[s:The Story of New Netherland/Chapter 15|"నూతన నెదర్లాండ్ యొక్క కధ" ఛాప్టర్ XV: నూతన నెదర్లాండ్ పతనం]], ''[[హగ్తాన్ మిఫ్ఫ్లిన్ కంపెనీ]]'' , 1909. "మతపరమైన విషయాలలో లొంగిపోవటం యొక్క వ్యాసం VIII ఈ విధంగా చెప్పింది, "డచ్ వారు దైవాన్ని పూజించటం మరియు చర్చ్ ప్రభుత్వంలో తమ భావాల యొక్క స్వేచ్చను ఆనందించాలి.”"</ref><ref>[http://tolerancepark.org/_wsn/page2.html టోలరేన్స్ పార్క్ హిస్టోరిక్ న్యూ అమ్స్తేర్డం ఆన్ గోవేర్నోర్స్ ఐలాండ్], టోలరేన్స్ పార్క్. ఏప్రిల్ 5, 2008న సేకరించబడింది.</ref>

=== అమెరికన్ విప్లవం మరియు పూర్వపు సంయుక్త రాష్ట్రాలు ===
[[దస్త్రం:George_Washington_Statue_at_Federal_Hall.JPG|thumb|upright|ఫెడరల్ హాల్ ముందు జార్జ్ వాషింగ్టన్ యొక్క J.Q.A. వార్డ్ శిలా విగ్రహం, ఇక్కడ వాషింగ్టన్ మొదటి U.S. ప్రెసిడెంట్ గా మొదలుపెట్టాడు.]]

బ్రిటిష్ పాలనికి క్రమబద్దమైన కలోనియల్ వ్యతిరేకత యొక్క మొదటి కార్యక్రమంగా పదమూడు కాలనీల నుండి వచ్చిన ప్రతినిధుల యొక్క [[స్టాంప్ చట్టం కాంగ్రెస్]] 1765 లో న్యూయార్క్ నగరంలో జరిగింది. ఆ కాంగ్రెస్ ఫలితంగా [[హక్కులు మరియు కష్టాలు ప్రకటించబడ్డాయి]], ఇది "[[ప్రాతినిధ్యం లేకుండా పన్ను విధించకూడదు]]" అని ప్రసిద్ది చెందిన విధానానికి మద్దతు ఇవ్వటానికి బహుళ కాలనీల యొక్క ప్రాతినిధ్య సంఘంచే ఇవ్వబడిన మొదటి డాక్యుమెంట్. ఆ కాలనీలు అన్నీ ఒక ఏకీకృత రాజకీయ లక్ష్యం కోసం సహకరించటం కూడా అదే మొదటిసారి మరియు ఆ తరువాత సంవత్సరాలలో [[ఖండాంతర కాంగ్రెస్ల]] కోసం పునాదులు వేసాయి. 

[[స్టాంప్ చట్టం]] వ్యతిరేకేతలను అనుసరిస్తూ తదుపరి రోజులలో మాన్హాటన్ లో [[సన్స్ ఆఫ్ లిబర్టీ]] అభివృద్ధి చెందింది. [[స్వేచ్చ కేంద్రాల]] కోసం ఈ సంస్థ బ్రిటిష్ అధికారులతో ఒక ధీర్గకాల పోరాటంలో పాల్గొంది, అవి సన్స్ ఆఫ్ లిబర్టీచే లేవనేత్తబడేవి మరియు వెంటనే బ్రిటిష్ అధికారులు వాటిని కొట్టిపారేసేవారు.  1775 లో విప్లవాత్మక [[న్యూయార్క్ ప్రాంత కాంగ్రెస్]] అధికారాన్ని తీసుకున్నప్పుడ్డు ఈ పోరాటాలు ముగిసిపోయాయి.

ముందస్తు [[అమెరికన్ విప్లవాత్మ యుద్దం]]లో ప్రధాన యుద్దాల వరుస క్రమం అయిన [[న్యూయార్క్ సైనిక చర్య]]లకి కేంద్ర స్థానంగా మాన్హాటన్ ఉంది. నవంబర్ 16, 1776 న జరిగిన భయంకరమైన [[వాషింగ్టన్ కోట యుద్ధం]] తరువాత మాన్హాటన్ ను విడిచి వెళ్ళిపోవాలని [[ఖండాంతర సైన్యం]] పై ఒత్తిడి తీసుకురాబడింది. యుద్దంలో మిగతా భాగం కొరకు ఈ నగరం ఉత్తర అమెరికాలో బ్రిటిష్ వారి రాజకీయ మరియు సైనిక చర్యలకి కేంద్రంగా అయిపోయింది.<ref>[http://www.nycgovparks.org/sub_your_park/historical_signs/hs_historical_sign.php?id=8258 ఫోర్ట్ వాషింగ్టన్ పార్క్], [[పార్కులు మరియు ఆటవిడుపుల యొక్క న్యూయార్క్ నగర విభాగం]]. మే 18, 2007న వినియోగించబడింది.</ref> ఆ తరువాత అనుసరించిన [[బ్రిటిష్]] సైనిక పాలన సమయంలో [[గ్రేట్ ఫైర్ ఆఫ్ న్యూయార్క్]] వలన మాన్హాటన్ చాలా ఎక్కువగా నాశనం అయ్యింది. [[చివరి బ్రిటిష్ బలగాలు నగరాన్ని విడిచి వెళ్లిపోవటం]]తో [[జార్జ్ వాషింగ్టన్]] మాన్హాటన్ కి తిరిగి వచ్చినప్పుడు బ్రిటిష్ వారి ఆక్రమణ నవంబర్ 25, 1783న అంతం అయిపోయింది.<ref>[http://www.nycgovparks.org/sub_newsroom/daily_plants/daily_plant_main.php?id=19733 "హ్యాపీ ఇవాక్యువేషణ్ డే"], [[పార్కులు మరియు ఆటవిడుపుల యొక్క న్యూయార్క్ నగర విభాగం]], నవంబర్ 23, 2005. మే 18, 2007న వినియోగించబడింది..</ref>

జనవరి 11, 1785 నుండి 1788 చివరి వరకు [[న్యూయార్క్ నగరం హాల్]] వద్ద (తరువాత [[ఫ్రాన్సిస్ టావెర్న్]] వద్ద) జరిగిన [[ఖండాంతర కాంగ్రెస్]] సమావేశంతో [[కాన్ఫెడరేషన్ యొక్క వ్యాసాల]] క్రింద ఉన్న ఐదు రాజధానులలో న్యూయార్క్ ఐదవదిగా ఉంది.  [[ఫెడరల్ హాల్]] వద్ద నూతనంగా అమలుచెయ్యబడ్డ [[సంయుక్త రాష్ట్రాల రాజ్యాంగం]] ప్రకారం మార్చ్ 4, 1789 నుండి ఆగష్టు 12, 1790 వరకు న్యూయార్క్ మొదటి రాజధానిగా ఉంది.<ref>[http://www.senate.gov/reference/reference_item/Nine_Capitals_of_the_United_States.htm సంయుక్త రాష్ట్రాలు యొక్క మంచి రాజధానులు]. [[సంయుక్త రాష్ట్రాల సెనేట్]] చారిత్రిక కార్యాలయం. జూన్ 1, 2007న వినియోగించబడింది. ఫోర్తెన్బగ్, రాబర్ట్, ''ది నైన్ కాపిటల్స్ ఆఫ్ ది యునైటెడ్ స్టేట్స్'' , యార్క్, PA: మాపిల్ ముద్రణాలయం, 1948...ఆధారంగా</ref> [[సంయుక్త రాష్ట్రాల ప్రధాన న్యాయస్థానం]] మొదటసారిగా పనిచేసింది, [[సంయుక్త రాష్ట్రాల హక్కుల బిల్లు]] రూపొందించబడింది మరియు అనుమతి పొందింది మరియు [[ఉత్తరపశ్చిమ సంస్కరణను ప్రవేశపెట్టటం]] ద్వారా రాష్ట్రాలను చేర్చటానికి మొదటి అడుగులు మొదలైనవి అన్నీ కూడా ఇక్కడే పడ్డాయి.

=== 19వ శతాబ్దపు పెరుగుదల ===
[[ఖజానా యొక్క మొదటి కార్యదర్శి]]గా [[అలేగ్జాన్డర్ హమిల్టన్]] యొక్క విధానాలు మరియు ఆచరణలు ఫలితంగా మొదటిసారి మరియు ఆ తరువాత 1825లో అట్లాంటిక్ ఓడరేవును [[మధ్య పశ్చిమ సంయుక్త రాష్ట్రాలు]] మరియు కెనడాల యొక్క విస్తారమైన వ్యవసాయ మార్కెట్టులతో అనుసంధానం చేసిన [[ఏరి కాలువ]] ప్రారంభంతో న్యూయార్క్ ఒక ఆర్ధిక కేంద్రంగా ఎదిగింది.

ఒక [[డెమోక్రటిక్ పార్టీ]] [[రాజకీయ యంత్రం]] అయిన [[తమ్మనీ హాల్]] వలస వచ్చిన చాలా మంది [[ఐరిష్]] ప్రజల సహకారంతో ప్రభావితంగా ఎదగటం మొదలుపెట్టింది, ఇది 1854 లో మొదటి తమ్మనీ మేయర్ [[ఫెర్నాండో వుడ్]] యొక్క ఎన్నిక సమయంలో తారా స్థాయికి చేరుకుంది. తమ్మనీ హాల్ స్థానిక రాజకీయాల పై చాలా దశాబ్దాల పాటు పై చేయి సాధించింది. 1858లో ప్రజలకి తెరవబడ్డ [[సెంట్రల్ పార్క్]] అమెరికన్ నగరంలో మొదటి సహజ ప్రకృతి దృశ్యాలు కలిగిన పార్కుగా మరియు దేశం యొక్క మొదటి పబ్లిక్ పార్కుగా అయింది.<ref>బ్లైర్, సైంతియా. [http://www.newsday.com/about/ny-ihiny011405story,0,2798382.htmlstory "1858: సెంట్రల్ పార్క్ ఒపెన్స్"], ''[[న్యూస్ డే]]'' . మే 29, 2007న వినియోగించబడింది. "1853 మరియు 1856 మధ్యలో నగర కమీషనర్లు ఐదవ మరియు ఎనిమిదవ ఎవెన్యూల మధ్య 59 వ వీధి నుండి 106 వ వీధి వరకు సెంట్రల్ పార్క్ చేసేందుకు {{convert|700|acre|km2|1}} కంటే ఎక్కువ కొనుగోలు చేసారు, ఇది దేశం యొక్క మొదటి పబ్లిక్ పార్క్ మరియు అదే విధంగా మొదటి ప్రకృతి దృశ్యాలు కలిగిన పార్క్."
</ref><ref>రిబ్జిన్స్కి, వితోల్డ్. {{waybackdate|site=http://www.smithsonianmagazine.com/issues/2003/july/olmsteds.php|title="Olmsted's Triumph"|date=20061128235238}}, ''[[స్మిత్సోనియన్ (మగజైన్)]]'' , జూలై 2003. మే 29, 2007న వినియోగించబడింది. "1876 నాటికి ప్రకృతి దృశ్యాల నమూనాల తయారీదారుడు అయిన ఫ్రెడరిక్ లా ఓంస్తేడ్ మరియు శిల్పకళా నిపుణుడు కాల్వర్ట్ వాక్స్ ఇద్దరూ కలిసి హర్లెం మరియు మిడ్ టౌన్ మన్హట్టన్ మధ్యలో మురికి నీటితో చెట్లు లేకుండా ఉన్న 50 భాగాలను సంయుక్త రాష్ట్రాలలోనే మొదటి ప్రకృతి దృశ్యాలు కలిగిన పార్క్ గా తీర్చిదిద్దారు."</ref>

[[దస్త్రం:Nast-Tammany.jpg|thumb|థోమస్ నాస్ట్ తమ్మనీ ను ఒక అతి క్రూరమైన పులి చేత చంపబడ్డ ప్రజాస్వామ్యంగా విమర్శించాడు; పులి బొమ్మ గియ్యబడింది.]]

[[అమెరికన్ సివిల్ యుద్ధం]] సమయంలో నగరం యొక్క  [[దక్షిణం]]లో బలమైన వాణిజ్య సమస్యలు, దాని యొక్క పెరుగుతున్న వలసపోయిన జనాభాతో (దాని కంటే ముందు జర్మనీ మరియు ఇర్లాండ్ నుండి),   [[సైనిక సేవలకి బలవంతం చెయ్యబడటం]] మరియు ఆ సేవను నివారించటానికి $300 చెల్లించే స్థోమత ఉన్నవారిని వెనక్కి పంపెయ్యటం పై కోపం, లింకన్ యొక్క యుద్ద విధానాలకి వ్యతిరేకంగా వెనక్కి పంపటానికి దారితియ్యటం, దాదాపుగా అందులో పాల్గొన్న 119 మంది మరియు బాటసారులను సామూహికంగా చంపివేసిన, అమెరికన్ చరిత్రలో జరిగిన [[న్యాయ అతిక్రమణ]] సంఘటనలలోనే దారుణమైన జూలై 1863 నాటి మూడు రోజుల పొడవున్న [[న్యూయార్క్ మొత్తం అశాంతి కలిగించే]] సంఘటనలతో తారాస్థాయికి చేరటంలతో ముడిపడి ఉంది.<ref>వార్డ్, గోఫ్రే C. [http://www.nytimes.com/2002/10/06/books/gangs-of-new-york.html "][http://www.nytimes.com/2002/10/06/books/gangs-of-new-york.html గంగ్స్ ఆఫ్ న్యూయార్క్"], ఏ రివ్యూ ఆఫ్ ''[[పారడైజ్ అల్లీ]]''  రచన [[కెవిన్ బకేర్]], ''ది న్యూయార్క్ టైమ్స్'' , అక్టోబర్ 6, 2002. జూన్ 1, 2007న వినియోగించబడింది. "అమెరికన్ చరిత్రలో మొత్తం న్యూయార్క్ అశాంతి కలిగించేవారు దారుణమైన ప్రజా అవరోధంగా మిగిలిపోయారు: చరిత్రకారుడు ఆడ్రియన్ కుక్ చెప్పిన ప్రకారం 119 మంది వ్యక్తులు చంపబడ్డారు, వారిలో చాలా మంది క్రమాన్ని పునరుద్దరించటానికి ఫెడరల్ బలగాలు యుద్దభూమి నుండి వెనక్కి తీసుకువస్తున్నప్పుడు వారికి చాలా దగ్గరగా వెళ్ళిన అశాంతి కాముకులు మరియు అనుమానితులు."</ref> 

సివిల్ యుద్ధం ముగిసిన తరువాత యూరప్ నుండి వలసపోయే శాతం లోతుగా పెరిగింది మరియు సంయుక్త రాష్ట్రాలలో ఒక నూతన మరియు మెరుగైన జీవితం కావాలనుకొనే మిలియన్ల మందికి న్యూయార్క్ మొదటి ఎంపిక అయింది, ఫ్రాన్స్ ప్రజల నుండి బహుమతిగా ఇవ్వబడిన [[స్టాట్యూ ఆఫ్ లిబర్టీ]] అక్టోబర్ 28, 1886 న జాతికి అంకితం ఇవ్వబడటం కూడా ఇందులో ముఖ్య పాత్ర పోషించింది.<ref>[http://www.nps.gov/archive/stli/prod02.htm స్టాట్యూ ఆఫ్ లిబెర్టి], [[నేషనల్ పార్క్ సర్వీసు]]. మే 17, 2007న వినియోగించబడింది.</ref><ref>[http://www.nytimes.com/1987/10/06/nyregion/new-jerseyans-claim-to-liberty-i-rejected.html?n=Top%2fReference%2fTimes%20Topics%2fSubjects%2fS%2fStatue%20of%20Liberty "న్యూజేర్సేయన్స్' క్లెయిం టు లిబెర్టి I. రిజేక్తేడ్"], ''ది న్యూయార్క్ టైమ్స్'' , అక్టోబర్ 6, 1987. జూన్ 1, 2007న వినియోగించబడింది. "ఈ రోజున సుప్రీం కోర్ట్ స్టాట్యూ ఆఫ్ లిబర్టీ ఒక న్యూయార్కర్ గా గుర్తించబడకూడదు అనే వాదనను తిరస్కరించింది. న్యాయస్థానం ఎలాంటి విమర్శ లేకుండా ఆ ఇద్దరు న్యూజెర్సీ కి చెందిన వ్యక్తులు తమ రాష్ట్ర ప్రధాన భూభాగం యొక్క గుర్తింపును దక్కించుకోవటానికి చేసిన వాదనను కొట్టివేసింది."</ref> ఈ నూతన యూరోపియన్ వలస మరింతగా సాంఘిక హింసాత్మక అంతరాయాన్ని కలిగించింది. వలస వచ్చిన వారితో ఉన్న నగరం డజన్ల కొద్దీ దేశాల నుండి వచ్చిన చాలా తక్కువ కూలీ తీసుకునే కార్మికులతో నిండిపోయింది, మరియు నగరం [[విప్లవం]], [[శ్రామిక సంఘాల నియంత్రణలోకి ప్రభుత్వం మరియు పరిశ్రమలు రావాలని చేసే ఉద్యమాలు]], [[చట్ట విరుద్దమైన చర్యలు]] మరియు [[సంఘాలుగా ఏర్పడటం]] వంటి వాటితో నిండి పోయింది. 

1883 లో ప్రాంభం అయిన [[బ్రూక్లిన్ వంతెన]] [[ఈస్ట్ నది]] ఉపరితలం పైన ఒక అనుసంధానాన్ని ఏర్పరిచింది. 1874లో ప్రస్తుత [[బ్రోంక్స్ జిల్లా]]లో పశ్చిమ భాగం న్యూయార్క్ జిల్లాకి బదిలీ చెయ్యబడింది మరియు 1895లో ప్రస్తుత బ్రోంక్స్ జిల్లా యొక్క మిగతా భాగం జత చెయ్యబడింది.<ref>మకి జూనియర్., హర్రి. [http://www.newyorkfamilyhistory.org/modules.php?name=Sections&amp;op=viewarticle&amp;artid=45 బిఫోర్ ది ఫైవ్-బోరో సిటీ: ది ఓల్డ్ సిటీస్, టౌన్స్ అండ్ విలేజెస్ దట్ కేమ్ టుగెదర్ టు ఫార్మ్ "గ్రేటర్ న్యూయార్క్"], [[న్యూయార్క్ జేనేలోజికాల్ అండ్ బయోగ్రఫికాల్ సొసైటీ]],  ''ది NYG&amp;B న్యూస్ లెటర్''  నుండి, శీతాకాలం 1998, ఏప్రిల్ 29, 2007 న వినియోగించబడింది. "1683 లో న్యూయార్క్ సామ్రాజ్యం రెండు కౌంటీలుగా విభజింపబడినప్పుడు న్యూయార్క్ నగరం కూడా న్యూయార్క్ కౌంటీగా అయిపొయింది... 1874 లో ఈ పెరుగుదలను పొందటానికి న్యూయార్క్ అగరం మరియు కౌంటీ ప్రస్తుతం పశ్చిమ బ్రోంక్స్ అని పిలువబడుతున్న వేస్త్చేస్తర్ కౌంటీ నుండి జత చెయ్యబడ్డాయి ... 1895 లో న్యూయార్క్ నగరం తూర్పు బ్రోంక్స్ కి జత చెయ్యబడింది."</ref> నాలుగు జిల్లాలు కూడా ఇదు స్వయం పాలిత ప్రాంతాలతో ఒకే నగరాన్ని ఏర్పాటు చెయ్యాలని నిర్ణయించుకున్నప్పుడు [[గ్రేటర్ న్యూయార్క్ నగరం]] 1898 లో ఏర్పడింది. మాన్హాటన్ మరియు ఒక జిల్లా అయిన బ్రోంక్స్ లు రెండు వేర్వేరు [[స్వయం పాలిత ప్రాంతాలుగా]] స్థాపించబడ్డాయి. జనవరి 1, 1914న న్యూయార్క్ రాష్ట్ర చట్టం బ్రోంక్స్ జిల్లాను సృష్టించింది మరియు న్యూయార్క్ జిల్లా దాని యొక్క ప్రస్తుత సరిహద్దులకి తగ్గించబడింది.<ref>హీర్మలిన్, గారి మరియు ఉల్టాన్, లోయిడ్. [http://www.nypl.org/branch/bronx/index2.cfm?Trg=1&amp;d1=765&amp;template=brgenhist బ్రోంక్స్ హిస్టరీ: ఏ జనరల్ సర్వే], [[న్యూయార్క్ ప్రభుత్వ గ్రంధాలయం]]. ఏప్రిల్ 5, 2008న తిరిగి పొందబడింది.</ref>

=== 20వ శతాబ్దం ===
[[దస్త్రం:Singer City Investing Hudson Terminal 1909.jpg|thumb|నగరానికి ఎత్తులో నూతనంగా పూర్తయిన సింగర్ భవన టవర్లు, 1909]]
[[దస్త్రం:Old timer structural worker2.jpg|thumb|1930 లో దాని నిర్మాణం జరుగుతున్నప్పుడు ఎంపైర్ స్టేట్ భవనం పైన ఒక నిర్మాణ కూలీ.క్రిస్లర్ భవనం అతని క్రిందన మరియు వెనుక ఉంది.]]
[[దస్త్రం:Manhattan from helicopter edit1.jpg|thumb|స్టాట్యూ ఆఫ్ లిబర్టీ, ఎల్లిస్ ద్వీపం, ఎంపైర్ స్టేట్ భవనం, మరియు వరల్డ్ ట్రేడ్ సెంటర్ లను చూపిస్తున్న మన్హట్టన్ యొక్క ఐకానిక్ కోణం, మే 2001.]]

[[1904]] లో ప్రారంభం అయిన [[న్యూయార్క్ నగర భూగర్భ రైలు మార్గం]] బ్రూక్లిన్ అదనపు వంతెనల వలె నూతన నగరాన్ని దగ్గరికి చేర్చటంలో సహాయపడింది. 1920లలో [[అమెరికన్ సౌత్]] నుండి [[గొప్ప వలస]]లో భాగంగా మాన్హాటన్ చాలా అధిక సంఖ్యలో ఆఫ్రికన్-అమెరికన్స్ రావటాన్ని మరియు ఆకాశాన్ని తాకేందుకు పోటీపడుతున్న నూతన ఆకాశాహర్మ్యాలను కలిగి ఉన్న [[నిషేదిత]] కాలంలో ఒక పెద్ద బూంలో భాగంగా [[హర్లెం పునర్జన్మ]]ను చవిచూసింది. ఒక శతాబ్దం పాటు ప్రపంచంలోనే అధిక జనాభా కలిగిన నగరంగా ఉన్న [[లండన్]] ని అధిగమించి న్యూయార్క్ 1925లో ఆ స్థానాన్ని దక్కించుకుంది.<ref>చేజ్-డన్న్, క్రిస్టోఫర్ మరియు మన్నింగ్, సుసాన్. [http://www.irows.ucr.edu/research/citemp/ccr02/ccr02.htm "సిటీ సిస్టమ్స్ అండ్ వరల్డ్-సిస్టమ్స్: ఫోర్ మిల్లెన్నియా ఆఫ్ సిటీ గ్రోత్ అండ్ డిక్లైన్"], [[కాలిఫోర్నియా విశ్వవిద్యాలయం, రివర్ సైడ్]] ఇన్స్టిట్యూట్ ఫర్ రిసేర్చ్ ఆన్ వరల్డ్-సిస్టమ్స్. మే 17, 2007న వినియోగించబడింది. "న్యూయార్క్ 1925లో లండన్ ను ఓడించి ప్రపంచంలోనే పెద్ద నగరంగా అయింది..."</ref>

మార్చ్ 25, 1911 న [[గ్రీన్విచ్ గ్రామం]]లో [[ట్రయాంగిల్ షర్ట్వెయిస్ట్ కర్మాగారం]] మంటలకి ఆహుతి అయినప్పుడు 146 వస్త్రాల కార్మికులు మరణించారు. ఈ భయానక సంఘటన క్రమక్రమంగా నగరం యొక్క అగ్నిమాపక విభాగం, భవనాల సంకేతాలు మరియు పనిచేసే చోట సంస్కరణలు ఎప్పటికప్పుడు మరమ్మత్తు చెయ్యబడటానికి దారి తీసింది.<ref>రోసేన్బెర్గ్, జేన్నిఫెర్. [http://history1900s.about.com/od/1910s/p/trianglefire.htm ట్రయాంగిల్ షర్టువైస్ట్ ఫ్యాక్టరీ ఫైర్], [[About.com]]. మే 17, 2007న వినియోగించబడింది.</ref>

ప్రపంచ యుద్దాల మధ్య ఉన్న సమయం నీతిమంతుడు అయిన మేయర్ [[ఫియోరెల్లో లా గార్డియ]] యొక్క ఎన్నికను మరియు 80 సంవత్సరాల రాజకీయ పెత్తనం తరువాత [[తమ్మనీ హాల్]] పతనాన్ని చూసింది.<ref>{{cite book|title=The Tiger – The Rise and Fall of Tammany Hall|first=Oliver E.|last=Allen|publisher=[[Addison-Wesley]] Publishing Company|url=http://www.questia.com/PM.qst?a=o&d=100781540|accessdate=2007-05-25|chapter=Chapter 9: The Decline|date=1993}}</ref> నగరం యొక్క జనాభా గణనలు స్థిరంగా అవ్వటం వలన శ్రామిక సంఘాలు పనిచేసే తరగతికి చెందిన వారి కోసం నూతన భద్రతలు మరియు సంపదను తీసుకువచ్చాయి, లా గార్దియా సమయంలో నగరం యొక్క ప్రభుత్వం మరియు అంతర్గత నిర్మాణాలు నాటకీయంగా కాలానుగుణ మార్పులకు లోనయ్యాయి. [[గొప్ప మాంద్యం]] ఉన్నప్పటికీ 1930 లో మాన్హాటన్ లో ప్రపంచంలోనే పొడవైన ఆకాశహర్మ్యాలు కొన్ని పూర్తయ్యాయి, వాటిలో ఈనాటికీ నగరం యొక్క ఆకాశ హద్దులో భాగంగా ఉన్న అసంఖ్యాక [[కళాత్మక]] కళాఖండాలు కూడా ఉన్నాయి, వాటిలో ముఖ్యమైనవి [[ఎంపైర్ స్టేట్ భవనం]], [[క్రిస్లర్ భవనం]] మరియు [[GE భవనం]]. 

తిరిగి వస్తున్న [[రెండవ ప్రపంచ యుద్ద]] బాధితులు యుద్ధం తరువాత ఒక ఆర్ధిక పెరుగుదలను తీసుకువచ్చారు, ఫలితంగా 1947 లో ప్రారంభం అయిన [[పీటర్ కూపర్ గ్రామం---స్టుయ్వేసంట్ పట్టణం]]తో పాటుగా తిరిగి వస్తున్న బాధితులు లక్ష్యంగా భారీ స్థాయిలో గృహనిర్మాణ అభివృద్ధి జరిగింది.<ref>"స్టుయ్వేసంట్ టౌన్ టు గెట్ ఇట్స్ ఫస్ట్ టెనంట్స్ టుడే," ''ది న్యూయార్క్ టైమ్స్'' , ఆగష్టు 1, 1947. పేజీ. 19</ref> 1951 లో [[ఐక్యరాజ్యసమితి]] [[క్వీన్స్]] లో ఉన్న తన మొదటి ప్రధాన కార్యాలయం నుండి మాన్హాటన్ యొక్క తూర్పు వైపుకు మారిపోయింది.<ref>బెహ్రేన్స్, డేవిడ్. [http://www.newsday.com/community/guide/lihistory/ny-history-hs741a,0,7354306.story "ది వరల్డ్ కేమ్ టు లాంగ్ ఐలాండ్: ది స్మాల్ విలేజ్ ఆఫ్ లేక్ సక్సెస్ ప్లేడ్ ఏ బిగ్ రోల్ ఇన్ ది లాంచ్ ఆఫ్ ది యునైటెడ్ నేషన్స్"], ''[[న్యూస్ డే]]'' . మే 29, 2007న వినియోగించబడింది. "1951 వసంతకాలంలో UN తన ప్రస్తుత గృహాన్ని మన్హట్టన్ యొక్క ఈస్ట్ నది మీదుగా తరలించింది."</ref> 

చాలా ప్రధాన U.S. నగరాల వలె న్యూయార్క్ కూడా 1960 లో జాతుల అల్లర్లు మరియు జనాభా మరియు పారిశ్రామిక పతనాలతో బాధపడింది. 1970 నాటికి నగరం చరిత్రలో మాయని మచ్చలు కలిగిన, నేరపూరితమైన సమయాన్ని కలిగి ఉన్న ఖ్యాతిని సంపాదించుకుంది.<ref>[[హబెర్మన్, క్లైడ్]]. [http://www.nytimes.com/specials/nyc100/nyc100-8-haberman.html "సర్వైవింగ్ ఫిస్కాల్ క్రైసిస్ (అండ్ డిస్కో)"], ''ది న్యూయార్క్ టైమ్స్'' , జనవరి 25, 1998. మే 29, 2007న వినియోగించబడింది.</ref> 1975లో నగర ప్రభుత్వం పరిధి దాటిన అత్యధిక దివాలాను ఎదుర్కొంది మరియు సహాయం కోసం అది చేసిన అభ్యర్ధనలు ప్రాధమికంగా తిరస్కరించబడ్డాయి, ఇది అక్టోబర్ 30, 1975 నాటి సంప్రదాయ న్యూయార్క్ రోజువారీ వార్తల ముఖ్యాంశంగా "ఫోర్డ్ టు సిటీ: డ్రాప్ డెడ్" అని సారాంశంగా చెప్పబడింది.<ref>జీట్జ్, జాషువ. [http://www.americanheritage.com/articles/web/20051126-new-york-city-gerald-ford-labor-unions-municipal-assistance-corporation-emergency-financial-control-board.shtml "న్యూయార్క్ సిటీ ఆన్ ది బ్రింక్"], ''[[అమెరికన్ హెరిటేజ్ (మగజైన్)]]'' , నవంబర్ 26, 2005. మే 29, 2007న వినియోగించబడింది.</ref> ఒక ఫెడరల్ ఋణం మరియు అప్పులను పునరుద్దరించటం ద్వారా ఆ పరిస్థితి నివారించబడింది మరియు [[న్యూయార్క్ రాష్ట్రం]] నుండి మరింత ఆర్ధిక పరీక్షణను అంగీకరించటానికి నగరం ఒత్తిడి చెయ్యబడింది.<ref>ఫైర్స్టోన్, డేవిడ్. [http://www.nytimes.com/1995/05/18/nyregion/this-time-new-york-city-is-all-alone.html "థిస్ టైం, న్యూయార్క్ సిటీ ఈజ్ ఆల్ ఎలోన్"], ''ది న్యూయార్క్ టైమ్స్'' , మే 18, 1995. జూన్ 1, 2007న వినియోగించబడింది.</ref> 

1980లలో వాల్ స్ట్రీట్ పునర్జన్మను చవి చూసింది మరియు నగరం ప్రపంచవ్యాప్త ఆర్ధిక పరిశ్రమ యొక్క కేంద్రం వద్ద  1980 లలో కూడా మాన్హాటన్ [[AIDS]] స్తబ్దతను తారాస్థాయిలో కలిగి ఉంది, [[గ్రీన్విచ్ గ్రామం]] దాని యొక్క కేంద్రంగా ఉంది. [[స్వలింగ సంపర్కులు అయిన పురుషుల ఆరోగ్య స్తబ్దత]] (GMHC) మరియు [[శక్తిని తగ్గించటానికి AIDS సంధి]] (ACT UP) వంటివి వ్యాధి బారిన పడిన వారి తరపున వాదించటానికి స్థాపించబడ్డాయి.

1990 లో మొదలు నేరాల శాతం చాలా వేగంగా పడిపోయింది, 1990 లో 2,245 ఉన్న హత్యల సంఖ్య 2008 నాటికి 537 కి పడిపోయింది మరియు చాలా [[వేగంతో విస్తరించిన పిచ్చి]] మరియు అనుసందానిత మత్తుపదార్ధాల సంబంధిత హింస వంటివి చాలా మటుకు నియంత్రణలోకి వచ్చాయి.<ref>హర్రిస్, పాల్. [http://www.guardian.co.uk/world/2006/jan/15/usa.paulharris "][http://www.guardian.co.uk/world/2006/jan/15/usa.paulharris హౌ ది మీన్ స్త్రీట్స్ ఆఫ్ న్యూయార్క్ వెర్ టేమ్డ్"], ''[[ది గార్డియన్]]'' , జనవరి 15, 2006. పొందినది జూన్ 1, 2007. "దీనితో పాటుగా మార్పు చెయ్యబడిన తంత్రాలు పగిలిన విస్తరణలో పతనం అయిపోయాయి, ఫలితంగా ఎనభైలలో నగరం తుడిచిపెట్టుకుపోయింది. తొంభైల నాటికి పోలీసులు డీలర్లను వీధుల నుండి తరిమి వెయ్యటం ద్వారా మత్తు పదార్ధాల సంబంధిత హింసను తగ్గించారు.... ఆ అంకెలు తమ కొరకు తాము మాట్లాడతాయి. 1990లో 2,245 న్యూయార్కర్లు హత్య చెయ్యబడ్డారు. గత సంవత్సరం ఆ సంఖ్య 537, 40 సంవత్సరాలలో ఇది అత్యల్పం."</ref> ప్రపంచ నలుమూలల నుండి వస్తున్న వలసదారులకి నగరం మరొకసారి గమ్యస్థానం కావటం, దానితో పాటుగా భూముల మార్కెట్ పెరుగుదలకి చేయూత అందించటానికి అత్యల్ప వడ్డీ రేట్లు మరియు వాల్ స్ట్రీట్ బోనస్లు వలన జనాభా వలసలు వ్యతిరేక దిశలో సాగాయి.<ref>హేవేసి, డెన్నిస్. [http://www.nytimes.com/1997/03/16/realestate/in-much-of-the-city-a-robust-market.html "ఇన్ మచ్ ఆఫ్ ది సిటీ, ఏ రోబస్ట్ మార్కెట్"], ''ది న్యూయార్క్ టైమ్స్'' , మార్చ్ 16, 1997. జూన్ 1, 2007న వినియోగించబడింది.</ref>

1990 మొదలు నుండి మధ్య వరకు ద్రవ్యోల్బణం అద్దె ఖరీదులను చాలా పైకి తీసుకువెళ్ళింది, తరచుగా వాటిని శ్రామిక మరియు మధ్య తరగతి జనాభా భరించలేనంతగా చేసింది. నగరం మరింత భద్రంగా మరియు ఎక్కువ కోరుకోదగినదిగా అవ్వటం వలన చాలా మంది యుక్తవయస్కులు ఇతర రాష్ట్రాల నుండి ఈ స్వయం పాలిత ప్రాంతానికి పొరుగున ఉన్న వివిధ ప్రాంతాలకు వెళ్ళిపోయారు.  ఈనాడు చాలా అధికంగా 20 మరియు 30 సంవత్సరాల వయస్సులో ఉన్నత విద్యావంతులైన నివాసితులు ఉన్న జనాభాను పొందటానికి మాన్హాటన్ ఒక నిదానమైన మార్పును చవి చూసింది. దిగువ తూర్పు తీరపు వివిధ పొరుగు ప్రాంతాలు అయిన సోహో, ఆల్ఫాబేట్ నగరం, ట్రిబెకా మరియు గ్రీన్విచ్ గ్రామాలలో కళలను నేర్చుకోవాలనుకొనే జనాభా ముఖ్యంగా యుక్తవయస్కులు అత్యధిక సంఖ్యలో ఉన్నారు.

=== సెప్టెంబర్ 11 దాడులు ===
{{Main|September 11 Attacks}}
సెప్టెంబర్ 11, 2001న విమానాలు హైజాక్ చెయ్యబడ్డాయి మరియు ప్రపంచ వాణిజ్య కేంద్రం యొక్క రెండు టవర్లలోకి దూసుకుపోవటం ద్వారా 3,000 కంటే ఎక్కువ మంది ప్రజల ప్రాణాలు తీసాయి. [[ప్రపంచ వాణిజ్య కేంద్రం 7]]తో పాటుగా ఆ రెండు టవర్లు కూడా నాశనం చెయ్యబడ్డాయి, మంటల వలన జరిగిన నష్టం వలన అది కూలిపోవటానికి ముందే ఖాళీ చెయ్యబడింది. ఆ టవర్లను తిరిగి నిర్మించటానికి ప్రణాళికలు ఉన్నాయి ([[ఫ్రీడం టవర్]], మరియు [[ప్రపంచ వాణిజ్య కేంద్రాన్ని తిరిగి నిర్మించటం పై వాదన]]లను చూడుము)

=== NYC లో జరుగుతున్న టెలివిజన్ మరియు చలనచిత్ర నిర్మాణాలు ===
భూగోళం చుట్టూ ఉన్న చాలా మంది ప్రజలకి ఆధునిక న్యూయార్క్ నగరం సుపరిచితం,  చలనచిత్రాలు మరియు టెలివిజన్ సీరీస్ కొరకు ఒక అమరిక వలె దాని యొక్క ఖ్యాతికి ధన్యవాదాలు. ముఖ్యమైన టెలివిజన్ ఉదాహరణలు బహుమతిని గెల్చుకున్న కార్యక్రమాలు అయిన ''[[ఫ్రెండ్స్]]'' , ''[[30 రాక్]]'' , ''[[CSI: NY]]'' , ''[[సిన్ఫెల్ద్]]'' , ''[[NYPD బ్లూ]]'' , ''[[లా &amp; ఆర్డర్]]'' , ''[[విల్ &amp; గ్రేస్]]'' , ''[[స్పిన్ సిటీ]]'' , ''[[గాసిప్ గర్ల్]]'' , మరియు ''[[సెక్స్ అండ్ ది సిటీ]]''  లను కలిగి ఉన్నాయి. ముఖ్యమైన చలనచిత్ర ఉదాహరణలు ''[[మిరాకిల్ ఆన్ 34 స్ట్రీట్]]'' , ''[[ఘోస్ట్బస్టర్స్]]'' , ''[[గ్రేంలిన్స్ 2]]'' , ''[[ఐస్ వైడ్ షట్]]'' , ''[[Home Alone 2: Lost in New York]]'' , ''[[క్లోవర్ఫీల్డ్]]'' , మరియు చాలా [[వుడీ అల్లెన్]] యొక్క చలనచిత్రాలు, ఉదాహరణకి ''[[అన్నీ హాల్]]'' , ''[[బనానాస్]]'' , మరియు ''మాన్హాటన్'' .

== భూగోళ శాస్త్రము ==
{{See also|Geography and environment of New York City}}
[[దస్త్రం:NASA Manhattan.jpg|thumb|upright|ఈ ఉపగ్రహ చిత్రం యొక్క మధ్యభాగంలో సెంట్రల్ పార్క్ కనిపిస్తుంది.మాన్హాటన్ పశ్చిమాన హడ్సన్ నదిని, ఉత్తరాన హర్లెం నదిని మరియు తూర్పున ఈస్ట్ నదిని కలిగి ఉంది.]]

మాన్హాటన్, [[దిగువ నగరం]], [[మధ్య నగరం]] మరియు [[ఎగువ నగరం]]గా వదులుగా విభజింపబడింది, [[ఐదవ ఎవెన్యూ]] మాన్హాటన్ యొక్క తూర్పు మరియు పశ్చిమ తీరాలను విభజించింది. మాన్హాటన్ ద్వీపం పశ్చిమాన [[హడ్సన్ నది]]ని మరియు తూర్పున [[ఈస్ట్ నది]]ని కలిగి ఉంది. ఉత్తరం వైపున [[హర్లెం నది]] మాన్హాటన్ ను [[బ్రోంక్స్]] మరియు సంయుక్త రాష్ట్రాల ప్రధాన భూభాగం నుండి విభజిస్తుంది. [[రండాల్స్ ద్వీపం]], [[వార్డ్స్ ద్వీపం]], మరియు ఈస్ట్ నదిలో ఉన్న [[రూజ్వెల్ట్ ద్వీపం]], మరియు [[గవర్నర్స్ ద్వీపం]] మరియు [[న్యూయార్క్ ఓడరేవు]] కి దక్షిణంగా [[లిబర్టీ ద్వీపం]] మొదలైన చాలా చిన్న ద్వీపాలు కూడా మాన్హాటన్ స్వయంపాలిత ప్రాంతంలో భాగంగా ఉన్నాయి.<ref name="Islands">[http://law.onecle.com/new-york/new-york-city-administrative-code/ADC02-202_2-202.html న్యూయార్క్ సిటీ ఎడ్మినిస్ట్రెటీవ్ కోడ్ సెక్షన్ 2-202 డివిజన్ ఇన్ టు బోరోస్ అండ్ బౌన్దరీస్ దేర్ఆఫ్ - డివిజన్ ఇన్ టు బోరోస్ అండ్ బౌన్దరీస్ దేర్ఆఫ్.], లాయర్ పరిశోధనా కేంద్రం. మే 16, 2007న వినియోగించబడింది. "మన్హట్టన్ ప్రాంతం న్యూయార్క్ కౌంటీ అని పిలువబడే ఒక భూభాగాన్ని కలిగి ఉండాలి, అది సాధారణంగా మార్బుల్ హిల్ అని పిలువబడే భూభాగంతో పాటుగా నగరం మరియు రాష్ట్రం యొక్క మొత్తం భాగాన్ని కలిగి ఉండాలి మరియు తొమ్మిది వందల ఎనభై నాలుగు చట్టాల యొక్క తొమ్మిది వందల ముప్పై తొమ్మిదవ చాప్టర్ యొక్క ఉద్దేశ్యాలని అమలు చేసే విధంగా న్యూయార్క్ కౌంటీ మరియు మన్హట్టన్ ప్రాంతాలలో కలిగి ఉండాలి మరియు ఇంకా మన్హట్టన్ ద్వీపం, గవర్నర్స్ ద్వీపం, బెద్లోయ్స్ ద్వీపం, ఎల్లిస్ ద్వీపం, ఫ్రాంక్లిన్ D. రూజ్వెల్ట్ ద్వీపం, రందాల్స్ ద్వీపం మరియు ఆయిస్టర్ ద్వీపాలను కలిగి ఉంటుంది... "</ref> మాన్హాటన్ ద్వీపం 22.7&nbsp;చదరపు మైళ్ళ (58.8&nbsp;km²) వైశాల్యం, 13.4&nbsp;మైళ్ళ (21.6&nbsp;km) పొడవు మరియు అత్యధికంగా 2.3 మైళ్ళ (3.7&nbsp;km) వెడల్పు ([[14 వ వీధి దగ్గర]]) కలిగి ఉంది.<ref name="Stuff">[http://adventure.howstuffworks.com/new-york-city-guide.htm హౌ న్యూయార్క్ వర్క్స్], ''[[హౌ స్టఫ్ వర్క్స్]], జూన్ 30, 2009న వినియోగిచబడింది. '' ''"ఆ ద్వీపం మొత్తం 22.7&nbsp;చదరపు మైళ్ళు (58.8&nbsp;km²), 13.4&nbsp;మైళ్ళు (21.6&nbsp;కిలోమీటర్స్) పొడవు మరియు 2.3&nbsp;మైళ్ళు  (3.7&nbsp;కిలోమీటర్స్) వెడల్పు (దాని యొక్క విస్తారమైన పాయింట్ వద్ద)."''</ref> న్యూయార్క్ జిల్లా మొత్తం 33.77&nbsp;చదరపు మైళ్ళు కలిగి ఉంటుంది (87.46&nbsp;km²), అందులో 22.96&nbsp;చదరపు మైళ్ళు (59.47&nbsp;km²) భూభాగం ఉండగా 10.81&nbsp;చదరపు మైళ్ళు (28.00&nbsp;km²) నీరు ఉంది.<ref name="NYCensusRankings">[http://factfinder.census.gov/servlet/GCTTable?_bm=y&amp;-geo_id=04000US36&amp;-_box_head_nbr=GCT-PH1-R&amp;-ds_name=DEC_2000_SF1_U&amp;-_lang=en&amp;-redoLog=false&amp;-mt_name=PEP_2006_EST_GCTT1_ST2&amp;-format=ST-7S&amp;-_sse=on న్యూయార్క్—ప్రాంతం మరియు పల్లె ఉపవిభాగం], [[సంయుక్త రాష్ట్రాల సెన్సస్ బ్యూరో]]. 2007-05-01న తిరిగి పొందబడింది.</ref>

[[దస్త్రం:NYC-GRID-1811.png|thumb|left|upright|మాన్హాటన్ కొరకు కమిషనర్ గ్రిడ్ ప్రణాళిక యొక్క 1807 వెర్షన్ ను 1811 లో అది దత్తతు తీసుకోబడటానికి కొన్ని సంవత్సరాలు ముందుగా దానిని ఆధునికంగా తిరిగి తీసుకోవటం. సెంట్రల్ పార్క్ లేదు.]]

మాన్హాటన్ పొరుగు ప్రాంతాలలో ఒకటి బ్రాంక్స్ కి ఆనుకొని ఉంటుంది. ఒకప్పుడు [[మార్బుల్ హిల్]] మాన్హాటన్ ద్వీపంలో భాగంగా ఉండేది కానీ 1895 లో త్రవ్విన [[హర్లెం నది ఓడ కాలువ]] హర్లెం నది పై ఓడల రద్దీని పెంచింది మరియు దానిని బ్రాంక్స్ మరియు మిగిలిన మాన్హాటన్ మధ్యన మాన్హాటన్ మిగతా భాగం నుండి వేరు చేసింది.<ref name="canal">గ్రే, క్రిస్టోఫర్. [http://www.nytimes.com/1988/03/06/realestate/streetscapes-spuyten-duyvil-swing-bridge-restoring-a-link-in-the-city-s-lifeline.html "స్ట్రీట్ స్కేప్స్: స్పుయ్టేన్ డుయ్విల్ స్వింగ్ బ్రిడ్జి; రేస్తోరింగ్ ఏ లింక్ ఇన్ ది సిటీస్ లైఫ్లైన్"]. ''ది న్యూయార్క్ టైమ్స్'' , మార్చ్ 6, 1988. జూన్ 1, 2007న వినియోగించబడింది.</ref> [[మొదటి ప్రపంచ యుద్దానికి]] ముందు బ్రోంక్స్ నుండి మార్బుల్ హిల్ ను వేరుచేస్తున్న వాస్తవ హర్లెం నది కాలువలో భాగం నిండిపోయింది మరియు మార్బుల్ హిల్ ప్రధాన భూభాగంలో భాగం అయిపొయింది.<ref name="canal">జాక్సన్, నాన్సీ బెత్. [http://www.nytimes.com/2003/01/26/realestate/if-you-re-thinking-living-marble-hill-tiny-slice-manhattan-mainland.html "ఇఫ్ యుఆర్ థింకింగ్ ఆఫ్ లివింగ్ ఇన్/మార్బుల్ హిల్; టిని స్లైస్ ఆఫ్ మన్హట్టన్ ఆన్ ది మెయిన్ల్యాండ్"]. ''ది న్యూయార్క్ టైమ్స్'' , జనవరి 26, 2003. జూన్ 1, 2007న వినియోగించబడింది. "హర్లెం నది ఓడ కాలువ యొక్క భవనం ఆ కొండను 1895 లో ఒక ద్వీపంగా మార్చింది కానీ మొదటి ప్రపంచ యుద్దానికి ముందు పశ్చిమాన ఉన్న స్పుటేన్ డువెల్ క్రీక్ నిండిపోయింది, {{convert|51|acre|m2}} చాలా దృడంగా ప్రధాన భూభాగానికి మరియు బ్రాంక్స్ కి జత చెయ్యబడింది."</ref>

మాన్హాటన్ యొక్క భూభాగం మానవ జోక్యంతో ఎంత వరకు మార్పు చెయ్యబడిందో చెప్పటానికి మార్బుల్ హిల్ ఒక ఉదాహరణ. ఫలితంగా డచ్ వలసల కాలం నుండి ఈ స్వయం పాలిత ప్రాంతం దాని యొక్క నీటి వనరుల తీరం మొత్తం [[భూ పునరుద్దరణ]]ను చూసింది మరియు టోపోగ్రఫీలో చాలా సహజ వైవిధ్యం సరి చూడబడింది.<ref name="Mannahatta" />

పంతొమ్మిదో శతాబ్దం మొదలులో గ్రీన్విచ్ వీధి వద్ద సహజ హడ్సన్ నుండి [[పశ్చిమ వీధి]] వరకు [[దిగువ మాన్హాటన్]] ను విస్తరించటానికి [[వ్యర్ధపదార్ధాలను వినియోగించి భూమిని ఎత్తు చేసే పద్దతి]] ఉపయోగించబడింది.<ref>{{cite book|title=Over and Back: The History of Ferryboats in New York Harbor|author=Cudahy, Brian J. Cudahy|publisher=Fordham University Press|year=1990|page=25}}</ref> [[ప్రపంచ వాణిజ్య కేంద్రం]] నిర్మిస్తున్న సమయంలో ఆ ప్రాంతం నుండి 1.2&nbsp;మిలియన్ [[క్యూబిక్ యార్డుల]] (917,000&nbsp;[[m³]]) పదార్ధాలు త్రవ్వి తీసివెయ్యబడ్డాయి.<ref name="gillespie-p71">{{cite book|author=Gillespie, Angus K.|year=1999|title=Twin Towers: The Life of New York City's World Trade Center|publisher=[[Rutgers University Press]]|page=71}}</ref> వ్యర్ధాన్ని సముద్రం లేదా వ్యర్ధాలు కాల్చే ప్రదేశంలో పడెయ్యకుండా  [[బ్యాటరీ పార్క్ నగరాన్ని]] సృష్టిస్తూ పశ్చిమ వీధి గుండా మాన్హాటన్ సముద్ర తీర ప్రాంతాన్ని విస్తరించటానికి ఈ వ్యర్ధాలు వినియోగించబడ్డాయి.<ref name="iglauer">{{cite news|title=The Biggest Foundation|author=Iglauer, Edith|date=November 4, 1972|publisher=[[The New Yorker]]}}</ref> ఫలితంగా ఆరు విభాగాలను లేదా 484 అడుగుల (450 m) పని చేయిస్తూ నదిలోకి 700-అడుగుల (210-m) విస్తరణ లేదా {{convert|92|acre|m2}} 1.2-మైల్ (1.9-km) నదీ తీరంలో మరియు పార్కులలో {{convert|30|acre|m2}}చదునైన రాళ్ళ బాట అందించబడింది.<ref>[http://www.asla.org/awards/2003/battery_park_city.htm ASLA 2003 ది ల్యాండ్మార్క్ అవార్డు], [[అమెరికన్ సొసైటీ ఆఫ్ లాండ్స్కేప్ అర్కిటేక్ట్స్]]. మే 17, 2007న వినియోగించబడింది.</ref>

భూగర్భశాస్త్రపరంగా, మాన్హాటన్ యొక్క భూగర్భ పొర యొక్క ముఖ్యమైన లక్షణం ఏంటంటే ద్వీపం యొక్క భూగర్భంలోని రాతిపోర మధ్య పట్టణం దగ్గర చాలా మటుకు ఉపరితలానికి దగ్గరగా పైకి వస్తుంది, 29 వ వీధి మరియు కెనాల్ వీధి మధ్య లోపాలకి వెళుతుంది మరియు ఆర్ధిక జిల్లా క్రింద మరలా ఉపరితలం వైపు వస్తుంది; మధ్య పట్టణం మరియు ఆర్ధిక జిల్లాలలో ఆకాశహర్మ్యాలు ఎక్కువగా ఉండటానికి మరియు ఈ రెండు ప్రాంతాల మధ్య ఉన్న భూభాగంలో లేకపోవటానికి వెనుక ఉన్న కారణం ఈ లక్షణమే, ఎందుకంటే ఆ ప్రాంతాలలో వాటి యొక్క పునాదులు దృడమైన రాతిపోరలోకి మరింత భద్రంగా వెళతాయి.

మాన్హాటన్ [[జార్జ్ వాషింగ్టన్ వంతెన]], [[హాలండ్ సొరంగం]] మరియు [[లింకన్ సొరంగం]] ద్వారా పశ్చిమాన న్యూజెర్సీ తో మరియు న్యూయార్క్ నగరం యొక్క నాలుగు ఇతర స్వయంపాలిత ప్రాంతాలలో మూడింటితో--ఉత్తరతూర్పుగా [[బ్రోంక్స్]] మరియు తూర్పు మరియు దక్షిణం వైపుగా [[బ్రూక్లిన్]] మరియు [[లాంగ్ ద్వీపం]] పై ఉన్న [[క్వీన్స్]] లతో స్థిరమైన వాహన సంబంధమైన అనుసంధానాలు కలిగి ఉంది. న్యూయార్క్ నౌకాశ్రయంకి ఒక వైపు నుండి మరొక వైపునకు ఉన్న [[స్తాటేన్ ద్వీప ఫెర్రీ]] ఒక్కటే ఐదవ న్యూయార్క్ నగర స్వయంపాలిత ప్రాంతంతో దానికి నేరుగా ఉన్న ఏకైక అనుసంధానం, ఇది పూర్తిగా ఉచితం. ఫెర్రీ టెర్మినల్ [[బ్యాటరీ పార్క్]] దగ్గర దాని యొక్క దక్షిణ కొన వద్ద ఉంది. [[వేర్రజానో-నేరోస్ వంతెన]] వినియోగిస్తూ బ్రూక్లిన్ మార్గం ద్వారా స్తాటేన్ ద్వీపానికి ప్రయాణించటం సాధ్యం. 

ఒక్కోటి {{convert|100|ft|m|-1}}విస్తారమైన, [[మొదటి ఎవేన్యూ]]ను తూర్పు వైపున మరియు [[పన్నెండవ ఎవేన్యూ]]ను పశ్చిమాన కలిగి ఉన్న [[హడ్సన్ నదీ]] తీరానికి దాదాపు సమాంతరంగా ఉత్తరం మరియు దక్షిణంగా ఉన్న పన్నెండు ఎవేన్యూలు కొరకు [[1811 కమీషనర్ యొక్క ప్రణాళిక]] ఇవ్వబడింది. మొదటి ఎవెన్యూ కి తూర్పుగా మధ్య మధ్యన ఖాళీలతో పలు ఎవేన్యూలు ఉన్నాయి, మాన్హాటన్ యొక్క [[తూర్పు గ్రామం]]లో [[అల్ఫాబేట్ నగరం]] అని పిలువబడే ప్రాంతంలో [[ఎవెన్యూ A]] నుండి తూర్పువైపుగా [[ఎవెన్యూ D]] వరకు నాలుగు అదనపు అక్షరాలు కలిగి ఉన్న ఎవేన్యూలు ఉన్నాయి. మాన్హాటన్ లో సంఖ్యలు కలిగిన వీధులు తూర్పు-పడమర వైపున ఉన్నాయి మరియు {{convert|60|ft|m|0}} విస్తారమైనవి, ప్రతీ రెండు వీధుల మధ్య దాదాపుగా 200&nbsp;అడుగుల (61&nbsp;m) దూరం కలిగి ఉన్నాయి. మిళితం చెయ్యబడిన వీధి మరియు దాదాపు 260&nbsp;అడుగుల (79 m) వరకు జత చెయ్యబడుతున్న విభాగాలతో అక్కడ దాదాపుగా ఒక మైల్ కి 20 విభాగాలు ఉన్నాయి. మాన్హాటన్ లో సంక్లిష్టమైన విభాగం 250/600 అడుగులు. [[34వ]], [[42వ]], [[57వ]] మరియు [[125వ]] వీధులతో పాటుగా పదిహేను క్రాస్టౌన్ వీధులు 100&nbsp;అడుగుల (30&nbsp;m) వెడల్పు ఉన్నాయని గుర్తించబడ్డాయి, ఇవి స్వయంపాలిత ప్రాంతం యొక్క చాలా ముఖ్యమైన కొన్ని రవాణా మరియు షాపింగ్ ప్రాంతాలు.<ref>[http://www.library.cornell.edu/Reps/DOCS/nyc1811.htm ఏప్రిల్ 3, 1807 చట్టం క్రింద న్యూయార్క్ నగరంలో వీధులు మరియు రహదారులు వెయ్యటానికి కమీషనర్ల యొక్క విమర్శలు], [[కార్నెల్ విశ్వవిద్యాలయం]]. మే 2, 2007న వినియోగించబడింది. "ఒక్క పదిహేను తప్ప ఈ వీధులు అన్నీ కూడా అరవై అడుగుల వెడల్పు ఉన్నాయి, ఆ పదిహేను వంద అడుగుల వెడల్పు ఉన్నాయి, అవి ఏంటంటే: పద్నాలుగు, ఇరవై మూడు, ముప్పై నాలుగు, నలభై రెండు, యాభై ఏడు, డభై రెండు, డభై తొమ్మిది, ఎనభై ఆరు, తొంభై ఆరు, నూట ఆరు, నూట పదహారు, నూట ఇరవై ఐదు, నూట ముప్పై ఐదు, నూట నలభై ఐదు మరియు నూట యాభై ఐదు--సాధారణంగా వాటి మధ్య అద్దంకి లేదా దూరం దాదాపుగా రెండు వందల అడుగులు."</ref> గ్రిడ్ కి ఉన్న చాలా మినాహాయింపులలో [[బ్రాడ్వే]] చాలా ముఖ్యమైనది, ఇది [[దిగువ మాన్హాటన్]] లో [[బౌలింగ్ గ్రీన్]] నుండి మొదలవుతుంది మరియు మాన్హాటన్ యొక్క ఉత్తర కొన వద్ద బ్రోంక్స్ లోకి ఉత్తరంగా కొనసాగుతుంది. మధ్య పట్టాన మాన్హాటన్ యొక్క చాలా భాగంలో గ్రిడ్ కి కర్ణ రేఖీయంగా బ్రాడ్వే వెళుతుంది ఫలితంగా ప్రధాన [[యూనియన్ స్క్వేర్]], [[హెరాల్డ్ స్క్వేర్]] ([[ఆరవ ఎవెన్యూ]] మరియు 34వ వీధి), [[టైమ్స్ స్క్వేర్]] ([[ఏడవ ఎవెన్యూ]] మరియు 42వ వీధి), మరియు [[కొలంబస్ సర్కిల్]] ([[ఎనిమిదవ ఎవెన్యూ]]/[[సెంట్రల్ పార్క్ వెస్ట్]] మరియు 59వ వీధి) వద్ద ప్రధాన అంతర విభాగాలను సృష్టించింది.

మాన్హాటన్ లో చాలా ప్రాంతం యొక్క కటినమైన గ్రిడ్ ప్రణాళిక మరియు దాదాపుగా 28.9 డిగ్రీల వరకు మారిన గ్రిడ్ కోణం వలన వచ్చిన ఫలితం కొన్నిసార్లు [[మన్హట్టన్హెంజ్]] ([[స్టోన్హెంజ్ తో సారూప్యత ద్వారా]]) అని సూచించబడుతుంది.<ref name="Manhattanhenge">సిల్వేర్మన్, జుస్తిన్ రాకెట్. "సన్నీ డిలైట్ ఇన్ సిటీ సైట్", ''[[న్యూస్ డే]]'' , మే 27, 2006. "'మన్హట్టన్హెంజ్' ఆదివారం జరుగుతుంది, ఆ రోజు 14 వ వీధి యొక్క ఉత్తర ప్రాంతం లో ప్రతీ తూర్పు-పడమర వీధితో ఖచ్చితంగా సరిపోయే విధంగా సూర్యుడు అమరే విధంగా పట్టాన ప్రణాళిక రచన మరియు ఖగోళ భౌతికశాస్త్రాలు సంతోషంగా సరిపోలతాయి. నేరుగా వేసవి-భూమధ్య రేఖకి దూరంగా ఉండే సూర్యునితో నేరుగా అనుసంధానం అయిన స్టోన్హెంజ్ వలె, "మన్హట్టన్హెంజ్" కూడా సూర్యాస్తమయాన్ని ఖచ్చితమైన అనుసంధానంతో భవనాల మధ్య పట్టుకుంటుంది. ఈ స్థానిక దృశ్యం సంవత్సరంలో రెండు సార్లు మే 28 మరియు జూలై 12 కనిపిస్తుంది…</ref> మే చివరలో మరియు జూలై మొదలులో వీధి స్థాయి నుండి సూర్యుడు పశ్చిమంగా లేదా దానికి దగ్గరగా కనిపించటం వలన వేర్వేరు సందర్భాలలో సూర్యాస్తమయం వీధి యొక్క గ్రిడ్ గీతలతో అనుసంధానింపబడుతుంది.<ref name="Manhattanhenge" /><ref>[http://www.naturalhistorymag.com/city_of_stars/19_sunset_34th.html సన్సెట్ ఆన్ 34వ స్ట్రీట్ ఎలాంగ్ ది మన్హట్టన్ గ్రిడ్], ''[[నేచురల్ హిస్టరీ (మగజైన్)]]''  స్పెషల్ ఫీచర్--సిటీ ఆఫ్ స్టార్స్. సెప్టెంబర్ 4, 2006న తిరిగి పొందబడింది.</ref> జనవరి మరియు డిసెంబర్ లలో సూర్యోదయంతో కూడా ఇదే విధమైన విషయం జరుగుతుంది.

నగరంలోని జంతు ప్రదర్శనశాలలు మరియు మత్స్యప్రదర్శనలను నిర్వహించే [[వన్యప్రాణుల పరిరక్షణ సంఘం]] ప్రస్తుతం మాన్హాటన్ ప్రాజెక్ట్ ను తీసుకుంటున్నది, అందులో భాగంగా 1609 లో హెన్రీ హడ్సన్ మొదటిసారి మాన్హాటన్ కి వెళ్ళినప్పుడు అక్కడ ఉన్న జీవనాన్ని  మరియు భౌగోళిక పరిస్థితులను పునఃనిర్మిస్తుంది మరియు ఈ రోజు మనకి తెలిసిన ద్వీపంతో దానిని పోల్చి చూస్తుంది.<ref name="Mannahatta">[http://www.wcs.org/sw-high_tech_tools/landscapeecology/mannahatta ది మన్నహట్ట ప్రాజెక్ట్], [[వైల్డ్ లైఫ్ కన్జర్వేషన్ సొసైటీ]], జనవరి 1, 2006. సెప్టెంబర్ 3, 2006న తిరిగి పొందబడింది.</ref>

=== పరిసర ప్రాంతాలు ===

* [[బెర్గెన్ జిల్లా, న్యూజెర్సీ]]—పశ్చిమం/ఉత్తరపశ్చిమం 
* [[హడ్సన్ జిల్లా, న్యూజెర్సీ]]—పశ్చిమం/దక్షిణపశ్చిమం
* బ్రోంక్స్ జిల్లా, న్యూయార్క్ ([[బ్రోంక్స్]])—ఉత్తరతూర్పు
* క్వీన్స్ జిల్లా, న్యూయార్క్ ([[క్వీన్స్]])—తూర్పు/దక్షిణతూర్పు
* కింగ్స్ జిల్లా, న్యూయార్క్ ([[బ్రూక్లిన్]])—దక్షిణం/దక్షిణతూర్పు
* రిచ్మండ్ జిల్లా, న్యూయార్క్ ([[స్తటేన్ ద్వీపం]])—దక్షిణపశ్చిమం

{{Geographic Location
|Centre=New York County
|North=
|Northeast=[[The Bronx|Bronx County<br />(The Bronx)]]
|East=[[Queens|Queens County<br />(Queens)]]
|Southeast=
|South=[[Brooklyn|Kings County<br />(Brooklyn)]]
|Southwest=[[Staten Island|Richmond County<br />(Staten Island)]]
|West=[[Hudson County, New Jersey|Hudson County,<br />New Jersey]]
|Northwest=[[Bergen County, New Jersey|Bergen County,<br />New Jersey]]
}}

=== జాతీయ భద్రత కలిగిన ప్రాంతాలు ===
* [[ఆఫ్రికన్ స్మశాన వాటిక జాతీయ జ్ఞాపకార్ధ శిలాఫలకం]]
* [[కేజిల్ క్లింటన్ జాతీయ జ్ఞాపకార్ధ శిలాఫలకం]]
* [[ఫెడరల్ హాల్ జాతీయ జ్ఞాపకం]]
* [[జనరల్ గ్రాంట్ జాతీయ జ్ఞాపకం]]
* [[గవర్నర్స్ ద్వీపం జాతీయ జ్ఞాపకార్ధ శిలాఫలకం]]
* [[హమిల్టన్ గ్రంజ్ జాతీయ జ్ఞాపకం]]
* [[దిగువ తూర్పు వైపు ఉన్న నివాసిత భవనాల జాతీయ చారిత్రిక ప్రాంతం]]
* [[స్టాట్యూ ఆఫ్ లిబర్టీ జాతీయ జ్ఞాపకార్ధ శిలాఫలకం]] (భాగం)
* [[థియోడార్ రూజ్వెల్ట్ జన్మస్థలం జాతీయ చారిత్రిక ప్రాంతం]]

=== పొరుగు ప్రాంతాలు ===
{{Main|Neighborhoods of New York City|List of Manhattan neighborhoods}}
మాన్హాటన్ యొక్క చాలా పొరుగు ప్రాంతాలు ఏదైనా నిర్దిష్ట ఒడంబడిక ప్రకారం నామకరణం చెయ్యబడలేదు. కొన్ని భౌగోలికమైనవి ([[ఎగువ తూర్పు వైపు]]), లేదా పురాతనంగా వర్ణించబడినవి ([[చైనాటౌన్]]). మిగతావి [[పదాలలోని ముందు అక్షరాలతో ఏర్పడిన సంక్షిప్త రూపాలు]], ఉదాహరణకి [[TriBeCa]] (అనగా  "ట్రయాంగిల్ బీలో కెనాల్ స్ట్రీట్") లేదా [[SoHo]] ("సౌత్ ఆఫ్ హౌస్టన్"), లేదా చాలా ఆధునికమైన [[NoLIta]] ("నార్త్  ఆఫ్ లిటిల్ ఇటలీ").<ref>సేనఫ్ట్, బ్రెట్. [http://www.nytimes.com/1993/09/26/realestate/if-you-re-thinking-of-living-in-tribeca-families-are-the-catalyst-for-change.html "ఇఫ్ యుఆర్ థింకింగ్ ఆఫ్ లివింగ్ ఇన్/ట్రిబెకా; ఫామిలీస్ ఆర్ ది కాటలిస్ట్ ఫర్ చేంజ్"], ''ది న్యూయార్క్ టైమ్స్'' , సెప్టెంబర్ 26, 1993. జూన్ 1, 2007న వినియోగించబడింది. "కెనాల్ వీధి దిగువన ఉన్న త్రిభుజంలో మార్పు తేవటానికి కుటుంబాలు ఒక ఉత్ప్రేరకం వలె వాణిజ్యాన్ని అధిగమించాయి (అయితే ఇక్కడ ఉన్న ఏకైక త్రిభుజం దాని యొక్క హృదయంలో ఉంది: హడ్సన్ వీధి పశ్చిమ బ్రాడ్వే ను చాంబర్స్ వీధి వద్ద కలుస్తుంది, కాలువను దాని యొక్క ఉత్తరం వైపున కలిగి ఉంటుంది)...70 ల మధ్యకాలం నుండి కళాకారులు ఆధునిక పోకడలు కలిగిన soHo (సౌత్ ఆఫ్ హాస్టన్) నుండి తిరస్కారాన్ని కోరటం మొదలుపెట్ట్టారు."</ref><ref>కోహెన్, జోయ్స్. [http://www.nytimes.com/1998/05/17/realestate/if-you-re-thinking-of-living-in-nolita-a-slice-of-little-italy-moving-upscale.html "ఇఫ్ యుఆర్ థింకింగ్ ఆఫ్ లివింగ్ ఇన్/నోలిట; ఏ స్లైస్ ఆఫ్ లిటిల్ ఇటలీ మూవింగ్ అప్స్కేల్"], ''ది న్యూయార్క్ టైమ్స్'' , మే 17, 1998. జూన్ 1, 2007న వినియోగించబడింది. "పట్టణంలో ఈ భాగాన్ని ఏమని పిలవాలి అనే దాని పై ఎవరికీ నిర్దిష్ట అభిప్రాయం లేదు. నొలిట—నార్త్ ఆఫ్ లిటిల్ ఇటలీ, ఇది నిర్దిష్టంగా భౌగోళికంగా గుర్తించబడింది. ఆ ప్రాంతానికి కనీసం కొద్ది వ్యక్తిగత గుర్తింపును అయినా ఇవ్వాలని కోరే భూస్వామ్య మధ్యవర్తులచే ఒక సరిపోలని ముందస్తు అక్షరాల సంక్షిప్త రూపంలో ఉన్న పదం ఇవ్వబడింది."</ref> [[హర్లెం]] అనే పేరు నెదర్లాండ్లో ఒక నగరం అయిన [[హార్లెం]] పేరు మీద ఉన్న డచ్ వలసల కాలం నుండి వచ్చింది.<ref>పిట్ట్స్, డేవిడ్. [http://web.archive.org/web/20061001040235/http://usinfo.state.gov/scv/Archive/2005/Jun/30-613064.html U.S. తపాలా స్టాంపు హర్లెం యొక్క లంగ్స్టన్ హుఘేస్ ను గౌరవిస్తుంది], [[సంయుక్త రాష్ట్రాల రాష్ట్రం యొక్క విభాగం]]. జూన్ 1, 2007న వినియోగించబడింది. "వాస్తవ నామకరణం ప్రకారం హర్లెం, లేదా న్యూ హార్లెం, అని పిలువబడే ఈ ప్రాంతం డచ్ వారిచే వారు స్థానిక అమెరికన్ల నుండి నియంత్రణను తీసుకున్న తరువాత 1658 లో స్థాపించబడింది. వారు దానికి హార్లెం అని పేరు పెట్టారు, నెదర్లండ్స్ లో ఉన్న ఒక నగరం."</ref> [[అక్షర నగరం]] A, B, C మరియు D, ఎవెన్యూలను కలిగి ఉంది, అవి దాని యొక్క పేరును సూచిస్తాయి.

[[దస్త్రం:Manhattan night view.jpg|thumb|మాన్హాటన్ వంతెన నుండి రాత్రి సమయంలో దిగువ మాన్హాటన్, FDR డ్రైవ్, మరియు బ్రూక్లిన్ వంతెన]]
[[సోహో]] వంటి కొన్ని పోరుగు ప్రాంతాలు వాణిజ్యపరమైనవి మరియు పై స్థాయి షాపింగ్ కొరకు ప్రసిద్ది చెందినవి. [[గ్రీన్విచ్ గ్రామం]], [[దిగువ తూర్పు ప్రాంతం]], [[ఆల్ఫబేట్ నగరం]] మరియు [[ఈస్ట్ గ్రామం]] మొదలైన ఇతరులు చాలా కాలం నుండి "[[బోహేమియన్]]" ఉపసంస్కృతితో సంబంధం కలిగి ఉన్నాయి.<ref>బ్రుని, ఫ్రాంక్. [http://www.nytimes.com/1997/04/07/nyregion/the-grounds-he-stamped-the-new-york-of-ginsberg.html "ది గ్రౌండ్స్ హి స్టంప్డ్ : ది న్యూయార్క్ ఆఫ్ గిన్స్బెర్గ్"], ''ది న్యూయార్క్ టైమ్స్'' , ఏప్రిల్ 7, 1997. జూన్ 1, 2007 న వినియోగించబడింది. "మిస్టర్.గిన్స్బెర్గ్ అందుకున్న ప్రపంచవ్యాప్త ఆసక్తి వలన అతను ఎల్లప్పుడూ ప్రాధమికంగా దిగువ పట్టణ మన్హట్టన్ కి చెందిన ఒక జీవి మరియు చిహ్నం, అతని ప్రపంచ దృష్టికోణం దాని యొక్క రాజకీయ మరియు శృంగార కోరికలలో నకళ్ళు చెయ్యబడింది, అతని ప్రత్యేకతలు వాటి యొక్క క్లిష్టమైన రాక్షకులచే పెంచి పోషించాబడ్డాయి, అతని వ్యక్తిగత నమ్మకం అతను నివసించిన బోహిమన్ తూర్పు గ్రామంతో అల్లుకొని ఉంది. ''అతను తూర్పు గ్రామం మరియు దిగువ తూర్పు వైపున కలిగి ఉన్నాడు,''  అని ఒక స్నేహితుడు మరియు మిస్టర్.గిన్స్బెర్గ్ యొక్క దస్త్రాలను భద్రపరిచేవాడు అయిన బిల్ మోర్గాన్ నిన్న చెప్పాడు."</ref> [[చెల్సియా]] అధిక సంఖ్యలో స్వలింగ సంపర్కులు అయిన పురుషులను కలిగి ఉన్న పొరుగు ప్రాంతం మరియు ఈ మధ్యకాలంలో న్యూయార్క్ యొక్క కళల పరిశ్రమ మరియు రాత్రి జీవితానికి ఒక కేంద్రం.<ref>డన్లప్, డేవిడ్ W. [http://www.nytimes.com/1994/11/13/realestate/the-new-chelsea-s-many-faces.html "][http://www.nytimes.com/1994/11/13/realestate/the-new-chelsea-s-many-faces.html ది న్యూ చేల్సియాస్ మెనీ ఫేసెస్"], ''ది న్యూయార్క్ టైమ్స్'' , నవంబర్ 13, 1994. జూన్ 1, 2007న వినియోగించబడింది. "ఒక వైవిధ్యమైన కాంతుల పుస్తకాల దుకాణం రావటంతో గే చెల్సియ యొక్క పాత్ర స్తంభించింది, ఇది పెర్రి వీధి దగ్గర 548 హడ్సన్ వీధిలో {{convert|800|sqft|m2|0|sing=on}} రహస్యంగా ఒక దశాబ్దం పాటు ఉన్న ఒక సాంస్కృతిక మైలురాయి. అది ఇప్పుడు 151 పశ్చిమ 19 వ వీధి వద్ద {{convert|5000|sqft|m2|-2}} కంటే ఎక్కువ తీసుకుంటుంది మరియు దాని యొక్క వలస గ్రీన్ విచ్ గ్రామం నుండి స్వలింగ సంపర్కులైన పురుషుల జీవనాన్ని ఉత్తరం వైపుగా తరలించతాన్ని సూచిస్తుంది.... చెల్సియాకి ఉన్న పేరు వలన మిస్టర్.గార్మెందియా ఈ విధంగా చెప్పాడు, ఒంటరి మహిళలు లోపలి వెళ్ళటానికి ఇష్టపడలేదు. కానీ ఒంటరి పురుషులు వెళ్లారు. "70 లలో పొరుగున ఉన్న మొత్తం అందరూ కూడా స్వలింగ సంపర్కులు అయిన పురుషులుగా మారిపోయారు అని అతను చెప్పాడు."</ref> [[వాషింగ్టన్ హైట్స్]] అనేది [[డోమినికన్ రిపబ్లిక్]] నుండి వలస వచ్చిన వారిని కలిగి ఉన్న ఒక ప్రకంపిత పొరుగు ప్రాంతం. మాన్హాటన్ యొక్క చైనాటౌన్ చైనా ప్రాంతం నుండి వచ్చిన ప్రజల యొక్క జనాభాను అధిక సాంద్రతలో కలిగి ఉంటుంది.<ref>గ్రిమెస్, క్రిస్టోఫర్. [http://search.ft.com/nonFtArticle?id=030414001065 "వరల్డ్ న్యూస్: న్యూయోర్క్స్ చైనాటౌన్ స్టార్ట్స్ టు ఫీల్ ది పించ్ ఓవర్ 'ది బగ్'"], ''[[ఫైనాన్షియల్ టైమ్స్]]'' , ఏప్రిల్ 14, 2003. మే 19, 2007న వినియోగించబడింది. "న్యూయార్క్ యొక్క చైనా టౌన్ అనేది పశ్చిమ ప్రాంతంలో అధికంగా చైనా ప్రజలను కలిగి ఉన్న ప్రదేశం."</ref><ref>[http://web.archive.org/web/20060709160929/http://www.nycvisit.com/content/index.cfm?pagePkey=1195 చైనాటౌన్: ఏ వరల్డ్ ఆఫ్ డైనింగ్, షాపింగ్, అండ్ హిస్టరీ], [[NYC &amp; కంపెనీ]], జూన్ 30, 2009న వినియోగించబడింది. "న్యూయార్క్ నగరం యొక్క ఏ సందర్శన కూడా ముఖ్యప్రాంతాలను చూడకుండా, వంటకాలు, చరిత్ర మరియు సంయుక్త రాష్ట్రాలలో ఉన్న అతి పెద్ద చైనా పట్టణం యొక్క దుకాణాలు చూడకుండా పూర్తి కాదు. లాఫెట్టే, వార్ట్ మరియు గ్రాండ్ స్త్రీట్స్ మరియు తూర్పు బ్రాడ్వే లతో వదులుగా చుట్టుకొని ఉన్న దిగువ పట్టణ మన్హట్టన్ లో పశ్చిమ ధృవంలో చైనా ప్రజల అత్యధిక సాంద్రత ఒక రెండు చదరపు మైళ్ళ వైశాల్యానికి —150,000—.</ref> సంయుక్త రాష్ట్రాలలో ఉన్న సంపన్నమైన పొరుగు ప్రాంతాలలో ఒకటి అయిన [[ఎగువ తూర్పు ప్రాంతం]] యొక్క [[పాత ధనం]] మరియు భద్రతా విలువలకి విరుద్దంగా [[ఎగువ పశ్చిమ ప్రాంతం]] తరచుగా చాలా తెలివైనదిగా మరియు సృజనాత్మకంగా చెప్పబడుతుంది.<ref>[http://nycgo.com/?event=view.article&amp;id=76746 అప్పర్ వెస్ట్ సైడ్], [[NYC &amp; కంపెనీ]], జూన్ 30, 2009న వినియోగించబడింది. "ఇది నగరం యొక్క తెలివైన, సృజనాత్మకమైన మరియు ధనిక కమ్యూనిటీ యొక్క సంప్రదాయక కోట కానీ వాతావరణం మాత్రం ఎగువ తూర్పు వైపు వలె పై స్థాయిలో లేదు."</ref><ref>[http://web.archive.org/web/20071011103023/http://nycvisit.com/content/index.cfm?pagePkey=447 మాప్స్ &amp; నైబర్హుడ్స్ - అప్పర్ ఈస్ట్ సైడ్], [[NYC &amp; కంపెనీ]], జూన్ 30, 2009న వినియోగించబడింది. "పొరుగు గాలి పాత ధనంతో, భద్రతా విలువలతో మరియు అందమైన సంక్లిష్టతతో, చాంపెన్ బిరడాలు పైకి ఎగురుతూ మరియు ధనిక వర్గాల ప్రజలు రిట్జ్ ను వేస్తూ ఉండగా సువాసనలు పొందింది. "</ref><ref>[http://dragon.soc.qc.cuny.edu/Maps/footnote.html స్త్రోల్ ది అప్పర్ ఈస్ట్ సైడ్ ఫర్ లైఫ్ స్టైల్ ఆఫ్ ది ఎలైట్ ], ''ఫుట్ నోట్స్''  ఆఫ్ ది [[అమెరికన్ సోషియోలోజికల్ అసోసియేషన్]], మార్చ్ 1996, జూన్ 29, 2009న వినియోగించబడింది.</ref>

మాన్హాటన్ లో ''ఎగువ పట్టణం''  అనగా ఉత్తరం (మరింత ఖచ్చితంగా చెప్పాలి అంటే ఉత్తరం-ఉత్తరతూర్పు, ద్వీపం మరియు దాని యొక్క వీధి గ్రిడ్ ఒరిగి ఉన్న దిశ) మరియు ''దిగువ పట్టణం''  అనగా దక్షిణం (దక్షిణం-దక్షిణపశ్చిమం).<ref>పెట్జోల్ద్, చార్లెస్. [http://www.charlespetzold.com/etc/AvenuesOfManhattan/index.html "హౌ ఫార్ ఫ్రొం ట్రూ నార్త్ ఆర్ ది ఎవెన్యూస్ ఆఫ్ మన్హట్టన్?"], ఏప్రిల్ 30, 2007న వినియోగించబడింది. "ఏది ఏమయినప్పటికీ, నగరం యొక్క ఎవెన్యూల కోణాలు మన్హట్టన్ ద్వీపం యొక్క అక్షముతో సమాంతరంగా ఉండే విధంగా అమర్చబడ్డాయి మరియు ఉత్తరం మరియు దక్షిణాలతో కేవలం సాధారణ భాంధవ్యం మాత్రమే కలిగి ఉన్నాయి. వాస్తవ ఉత్తరాన్ని సూచించే పటాలు (కుడి వైపుకు ఉన్న దాని వలె) ద్వీపాన్ని గుర్తించదగిన రీతిలో వంగినట్టు చూపిస్తాయి. వాస్తవానికి, ఎవేన్యూలు ఉత్తరం మరియు దక్షినాల కంటే ఉత్తరాతూర్పు మరియు దక్షినపశ్చిమంలకి దగ్గరగా వెళతాయి."</ref> ఈ వాడుక చాలా అమెరికన్ నగరాల నుండి వైవిధ్యంగా ఉంటుంది, అక్కడ ''[[దిగువ పట్టణం]]''  [[కేంద్ర వ్యాపార జిల్లా]]ను సూచిస్తుంది. మాన్హాటన్ రెండు కేంద్ర వ్యాపార జిల్లాలను కలిగి ఉంది, అవి  ద్వీపం యొక్క దక్షిణం మూలన [[ఆర్ధిక జిల్లా]] మరియు [[మధ్య పట్టణ మాన్హాటన్]]. ''ఎగువ పట్టణం''  అనే పదం కూడా [[59వ వీధి]])<ref>జాక్సన్, నాన్సీ బెత్. [http://www.nytimes.com/2004/08/29/realestate/living-on-59th-street-putting-out-the-gold-plated-welcome-mats.html "లివింగ్ ఆన్/59 స్ట్రీట్; పుటింగ్ అవుట్ ది గోల్డ్-ప్లేటేడ్ వెల్కం మాట్స్"], ''ది న్యూయార్క్ టైమ్స్'' , ఆగష్టు 29, 2004.  జూన్ 1, 2007న వినియోగించబడింది. "ప్రస్తుతం మెరుస్తున్న టవర్లు, గమ్యస్థాన సూపర్ మార్కెట్టులు మరియు దుకాణాలతో తూర్పు మరియు పడమరలో లంగరు వెయ్యబడిన 59వ వీధి మధ్య పట్టణం ఎగువ పట్టణాన్ని కలిసే చోటు కంటే ఎక్కువగా ఉంది."</ref> పైన ఉన్న మాన్హాటన్ యొక్క ఉత్తర భాగాన్ని సూచిస్తుంది మరియు ''దిగువ పట్టణం''  అనే పదం  [[14వ వీధి]],<ref name="NYCBasics">[http://web.archive.org/web/20071011014616/http://www.nycvisit.com/content/index.cfm?pagePkey=365 NYC Basics], [[NYC &amp; కంపెనీ]], జూన్ 30, 2009న వినియోగించబడింది. "దిగువ పట్టణం (14 వ వీధి క్రిందన) గ్రీన్ విచ్ గ్రామం, సోహో, త్రిబెకా మరియు వాల్ స్ట్రీట్ ఆర్ధిక జిల్లాను కలిగి ఉంది."</ref> క్రిందన ఉన్న దక్షిణ ప్రాంతాన్ని సూచిస్తుంది మరియు ''మధ్య పట్టణం''  రెండింటి మధ్యన ఉన్న ప్రాంతాన్ని సూచిస్తుంది, అయితే పరిస్థితిని బట్టి ఈ నిర్వచనాలు మారవచ్చును.

[[ఐదవ ఎవెన్యూ]] దాదాపుగా మాన్హాటన్ ద్వీపాన్ని రెండుగా విభజిస్తుంది మరియు తూర్పు/పడమర తీరాలకి మధ్య విభజన రేఖ వలె పనిచేస్తుంది (ఉదా: తూర్పు 27వ వీధి, పశ్చిమ 42వ వీధి); వీధి చిరునామాలు ఐదవ ఎవెన్యూ వద్ద మొదలవుతాయి మరియు చాలా ప్రాంతాలలో ఒక విభాగానికి 100 చొప్పున ఐదవ ఎవెన్యూ నుండి పెరుగుతూ ముందికి వెళతాయి.<ref name="NYCBasics" /> మాన్హాటన్ లో వేవర్లీ ప్రాంతం యొక్క దక్షిణంలో ఐదవ ఎవెన్యూ ఆగిపోతుంది మరియు తూర్పు/పడమరల విభజన రేఖగా బ్రాడ్వే ఉంటుంది. గ్రిడ్ మొదటి వీధి నుండి మొదలుకానప్పటికీ [[హౌస్టన్ వీధి]] యొక్క ఉత్తరం (హౌ-స్టిన్ అని ఉచ్చరించబడుతుంది), [[14వ వీధి]] యొక్క ఉత్తరం వరకు ఆ గ్రిడ్ పూర్తిగా పట్టు కలిగి ఉండదు, ఇక్కడ దాదాపుగా అన్ని తూర్పు-పశ్చిమ వీధులు సంఖ్యల ద్వారా గుర్తించబడతాయి, ఇది దక్షిణం నుండి ఉత్తరం వైపుగా 220వ వీధి వరకు పెరుగుతూ వస్తుంది, ఇది ద్వీపంలో ఉన్న అత్యధిక సంఖ్య కలిగిన వీధి.<ref name="Stuff" />

=== శీతోష్ణస్థితి ===
[[దస్త్రం:Storm at Manhattan.jpg|thumb|మధ్యనగర మాన్హాటన్ లో వర్షం]]

దాదాపుగా 41°N వద్ద ఉన్నప్పటికీ, మాన్హాటన్ [[తేమతో కూడిన ఉప ఉష్ణమండల శీతోష్ణస్థితి]] కలిగి ఉంటుంది ([[కొప్పెన్ వర్గీకరణ]] Cfa).<ref name="NYC శీతోష్ణస్థితి"<ref name="NYC
శీతోష్ణస్థితి">{{cite web|title=The Climate of New York|publisher=New York State Climate Office|url=http://nysc.eas.cornell.edu/climate_of_ny.html|accessdate=2007-03-27}}</ref> శీతాకాలంలో నగరం యొక్క లోపలి భూభాగ ప్రాంతాల కంటే తీరప్రాంత స్థితి ఉష్ణోగ్రతలు వెచ్చగా ఉండేటట్టు చేస్తాయి, అందువలన ప్రతీ సంవత్సరం సగటున 25 నుండి 35 అంగుళాల (63.5 నుండి 88.9&nbsp;cm) మందం ఉండే మంచును నియంత్రించటానికి సహాయపడతాయి.<ref name="NYC climate" /> న్యూయార్క్ నగరంలో గడ్డకట్టుకుపోయే కాలాల మధ్యలో సగటున 220 రోజుల మంచు ఉండని సమయం ఉంటుంది.<ref name="NYC climate" /> న్యూయార్క్ నగరంలో వసంతం మరియు ఆకురాలు కాలాలు తక్కువ ఉష్ణోగ్రతలు కలిగి ఉంటాయి, అయితే వేసవి మాత్రం చాలా వెచ్చగా మరియు తేమతో ఉంటుంది, ఈ కాలంలో సగటున 18 నుండి 25 రోజులకి 90&nbsp;°F (32&nbsp;°C) లేదా అంత కంటే ఎక్కువ ఉష్ణోగ్రతలు నమోదు అవుతాయి.<ref name="NYC climate" /> నగరం యొక్క ధీర్గకాల శీతోష్ణస్థితి పోకడలు [[అట్లాంటిక్ మల్టీడెకడల్ ఆసిలేషన్]] ద్వారా ప్రభావితం అవుతాయి, అట్లాంటిక్ లోని ఒక 70 సంవత్సరాల కాలం నుండి ఉన్న వేడి చేసే మరియు చల్లబరిచే చక్రం ఆ ప్రాంతంలో తుఫానులు మరియు తీరప్రాంత తుఫానులు యొక్క పౌనఃపున్యాన్ని మరియు తీవ్రతను ప్రభావితం చేస్తాయి.<ref>{{cite web|author=Riley, Mary Elizabeth|title=Assessing the Impact of Interannual Climate Variability on New York City's Reservoir System|year=2006|publisher=Cornell University Graduate School for Atmospheric Science|url=http://ecommons.cornell.edu/bitstream/1813/2623/1/MER%20Thesis-new.pdf|format=PDF|accessdate=2009-06-29}}</ref>

జూలై 9, 1936 న అత్యధికంగా 106&nbsp;°F (41&nbsp;°C) మరియు ఫిబ్రవరి 9, 1934 న అత్యల్పంగా -15&nbsp;°F (-26&nbsp;°C) ఉష్ణోగ్రతలు నమోదు అయ్యాయి. ఈ మధ్యకాలంలో ఉష్ణోగ్రతలు జూలై 2005 నాటికి 100&nbsp;°F మరియు ఆగష్టు 2006 నాటికి 103&nbsp;°F చేరుకున్నాయి మరియు జనవరి 2004 నాటికి సున్నాకి కొద్దిగా పైన కేవలం 1 కి పడిపోయాయి.

వేసవికాలం సాయంత్రపు ఉష్ణోగ్రతలు పట్టణ వేడి ద్వీపం ప్రభావంతో పెరుగుతాయి, ఫలితంగా పగటి పూట పీల్చుకోబడిన వేడి రాత్రి సమయంలో వెనక్కి పంపబడుతుంది, అందువలన గాలులు నెమ్మదిగా ఉన్నప్పుడు ఉష్ణోగ్రతలు సాధ్యమైనంత ఎక్కువగా 7&nbsp;°F (4&nbsp;°C) వరకు పెరుగుతాయి.<ref>[http://www.accessmylibrary.com/coms2/summary_0286-12655409_ITM "కీపింగ్ న్యూయార్క్ సిటీ కూల్ ఈజ్ ది జాబ్ ఆఫ్ NASA's హీట్ సీకర్స్."], ''[[Spacedaily.com]]'' , ఫిబ్రవరి 9, 2006. మే 16, 2007న వినియోగించబడింది. "ముఖ్యంగా వేసవి వడగాలుల సమయంలో మరియు రాత్రి సమయంలో గాలి వేగం తక్కువగా ఉంది మరియు సముద్ర గాలులు తక్కువగా ఉన్నప్పుడు పట్టణ వేడి ద్వీపం ఉనికి చెప్పబడింది. ఈ సమయాలలో న్యూయార్క్ నగరం యొక్క గాలి ఉష్ణోగ్రత {{convert|7.2|°F|°C|abbr=on}} దాని యొక్క పరిసర ప్రాంతాల కంటే ఎక్కువగా పెరగవచ్చును."</ref>

{{New York City weatherbox}}

== ప్రభుత్వం ==
[[దస్త్రం:Municipal Building - New York City.jpg|thumb|upright|మాన్హాటన్ మునిసిపల్ భవనం]]
[[దస్త్రం:Scott Stringer small.jpg|thumb|left|upright|స్కాట్ స్ట్రింగర్, 2006]]
{{Main|Government of New York City}}
1898 లో న్యూయార్క్ నగరం స్థిరపడిన దగ్గరి నుండి మాన్హాటన్ న్యూయార్క్ నగర అధికారులచే నియంత్రించబడుతున్నది, అది 1989 లో దాని యొక్క పునశ్చరణ నుండి ఒక బలమైన [[మేయర్-కౌన్సిల్ వ్యవస్థ]] కొరకు అందించబడింది.<ref>[http://www.abcny.org/pdf/Report%20on%20Ballot%20Proposals.pdf "2003 న్యూయార్క్ నగర చార్టర్ పునశ్చరణ కమీషన్ యొక్క బాల్లాట్ ప్రతిపాదనల పై నివేదికలు"] (PDF), [[అసోసియేషన్ ఆఫ్ ది బార్ ఆఫ్ ది సిటీ ఆఫ్ న్యూయార్క్]]. మే 11, 2007న వినియోగించబడింది. "పార్తిసన్ కాని ఎన్నిక వ్యవస్థలను అమలు చేస్తున్న మిగతా నగరాల వలె కాకుండా న్యూయార్క్ నగరం చాలా దృడమైన మేయర్ వ్యవస్థను కలిగి ఉంది, ఇది 1989 అధికారిక సవారాలను అనుసరిస్తుంది మరియు రోజు రోజుకీ అధికారాన్ని పెంచుకుంటూ పోతున్న ఒక శక్తివంతమైన నగర కౌన్సిల్."</ref>  మాన్హాటన్ లో ప్రజల విద్య, తప్పులను సరిదిద్దే సంస్థలు, గ్రంధాలయాలు, ప్రజా భద్రతా, వినోదపు సౌకర్యాలు, పరిశుబ్రత, నీటి సరఫరా మరియు సంక్షేమ సేవలకి కేంద్రీకృత న్యూయార్క్ ప్రభుత్వం భాద్యత వహిస్తుంది.

కేంద్రీకరణను స్థానిక అధికారంతో సమతూక పరచటానికి 1898 స్థిరీకరణలో [[స్వయం పాలిత ప్రాంత ప్రెసిడెంట్]] కార్యాలయం సృష్టించబడింది. ప్రతీ స్వయం పాలిత ప్రాంత ప్రెసిడెంట్ [[న్యూయార్క్ నగర అంచనా బోర్డ్]] లో వోటు కలిగి ఉండటం ద్వారా నిర్వచించబడిన ఒక శక్తివంతమైన పరిపాలనా పాత్రను కలిగి ఉన్నారు, ఇది నగరం యొక్క బడ్జెట్ తయారు చెయ్యటానికి మరియు ఆమోదించటానికి మరియు భూమి వినియోగం కొరకు చేసే సూచనలకు ఇది బాధ్యత వహిస్తుంది. 1989 లో [[సంయుక్త రాష్ట్రాల యొక్క సుప్రీం కోర్ట్]] అంచనా యొక్క బోర్డు రాజ్యాంగ విరుద్దం అని ప్రకటించింది ఎందుకంటే, చాలా ప్రసిద్ది చెందిన స్వయం పాలిత ప్రాంతం అయిన బ్రూక్లిన్, అన్నింటి కంటే తక్కువ ప్రసిద్ది చెందిన స్తాటేన్ ద్వీపం కంటే బోర్డులో అధిక ప్రభావిత ప్రాతినిధ్యాన్ని కలిగి ఉంది, ఇది 1964 లో హైకోర్ట్ యొక్క "ఒక వ్యక్తీ, ఒక వోటు" నిర్ణయానికి వాజ్యం అయిన [[పద్నాల్గవ సవరణ యొక్క]] [[సమాన భద్రతా వాక్యఖండం]] యొక్క అతిక్రమణ.<ref>[http://www.law.cornell.edu/supct/html/historics/USSC_CR_0489_0688_ZS.html కార్నెల్ న్యాయ పాఠశాల ప్రధాన న్యాయస్థాన సేకరణ: న్యూయార్క్ నగరం యొక్క అంచనా బోర్డ్ v. మొర్రిస్], [[కార్నెల్ న్యాయ పాఠశాల]]. జూన్ 23, 2009న తిరిగి పొందబడింది.</ref>

1990 నుండి పెద్దగా అధికారం లేని స్వయంపాలిత ప్రాంత ప్రెసిడెంట్ మయోరాల్ ఏజెన్సీలు, నగర కౌన్సిల్, న్యూయార్క్ రాష్ట్ర ప్రభుత్వం మరియు వాణిజ్య సంస్థలకి న్యాయవాది వలె పనిచేసాడు. మన్హట్టన్ [[స్వయంపాలిత ప్రాంతం యొక్క ప్రెసిడెంట్]] అయిన [[స్కోట్ స్ట్రింగర్]] 2005 లో [[డెమొక్రాట్]] గా ఎన్నిక అయ్యాడు.<ref>[http://www.mbpo.org/free_details.asp?id=46 మన్హట్టన్ ప్రాంత ప్రెసిడెంట్ స్కాట్ M. స్ట్రింగర్], మన్హట్టన్ ప్రాంత ప్రెసిడెంట్ యొక్క కార్యాలయం. ఏప్రిల్ 27, 2007న వినియోగించబడింది. "2006 జనవరిలో స్కోట్ M. స్ట్రింగర్ మన్హట్టన్ ప్రాంతం యొక్క 26వ ప్రెసిడెంట్ గా ప్రమాణం చేసాడు.</ref> 

ఒక డెమొక్రాట్ అయిన [[కై వాన్స్]] 2010 నుండి న్యూయార్క్ జిల్లా యొక్క అధికారి.<ref>[http://www.manhattanda.org/officeoverview/bio.shtml సైరుస్ R. వన్స్ యొక్క జీవిత చరిత్ర], న్యూయార్క్ కౌంటీ జిల్లా అధికారి యొక్క కార్యాలయం. ఏప్రిల్ 27, 2007న వినియోగించబడింది. "అతను 1974 లో న్యూయార్క్ కౌంటీ యొక్క జిలా అధికారిగా ఎన్నిక అవ్వటం కొరకు వెయ్యబదిన ఎనిమిది విజయవంతమైన బిడ్ లలో మొదట నిలిచే వరకు వ్యక్తిగత జీవితంలోకి తిరిగి వచ్చాడు."</ref> మాన్హాటన్ పది నగర కౌన్సిల్ సభ్యులను కలిగి ఉంది, ఇదు స్వయంపాలిత ప్రాంతాలలో ఇది మూడవ అతిపెద్ద సంభావ్యత. ఇది పన్నెండు పరిపాలనా జిల్లాలను కలిగి ఉంది, అందులో ప్రతీదీ ఒక స్థానిక కమ్యూనిటీ బోర్డ్ ద్వారా సేవలు పొందుతుంది. కమ్యూనిటీ బోర్డులు విభాగాలు ఆరోపించే ప్రాతినిధ్య రూపాలు మరియు స్థానిక నివాసితులకి న్యాయవాదుల వలె సేవలు అందిస్తాయి.
[[ఐక్యరాజ్య సమితి]]కి ఆతిధ్యం ఇస్తున్న ఈ స్వయంపాలిత ప్రాంతం ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద అంతర్జాతీయ [[విదేశీ సంస్థల]]కి కూడా నివాసంగా ఉంది, 105 విదేశీ సంస్థలను, సాధారణ విదేశీ సంస్థల కార్యాలయాలను, చాలా ప్రసిద్ది చెందిన విదేశీ సంస్థల కార్యాలయాలను కలిగి ఉంది.<ref>[http://www.consulsnewyork.com/about.htm సొసైటీ ఆఫ్ ఫారిన్ కన్సుల్స్: మన గురించి]. జులై 2, 2008న తిరిగి పొందబడింది.</ref> ఇది [[న్యూయార్క్ నగర మేయర్]] ను కలిగి ఉన్న న్యూయార్క్ ప్రభుత్వం యొక్క స్థానం అయిన [[న్యూయార్క్ నగర హాల్]] మరియు [[న్యూయార్క్ నగర కౌన్సిల్]] లను కూడా కలిగి ఉంది. మేయర్ యొక్క కార్యనిర్వాహక సిబ్బంది మరియు పదమూడు మున్సిపల్ ఏజెన్సీలు 1916 లో పూర్తయిన [[మన్హట్టన్ మున్సిపల్ భవనం]] దగ్గరలో ఉన్నాయి, ఈ భవనం ప్రపంచంలో ఉన్న ప్రభుత్వ భవనాలలో అతిపెద్దవి అయిన వాటిలో ఒకటి.<ref>[http://www.nyc.gov/html/dcas/html/resources/man_munibldg.shtml మన్హట్టన్ మున్సిపల్ భవనం], [[న్యూయార్క్ నగరం]]. జూన్ 1, 2007న వినియోగించబడింది.</ref>

=== రాజకీయాలు ===
{{See also|Community Boards of Manhattan}}
[[న్యూయార్క్ కౌంటీ జిల్లా అధికారి]], [[స్వయంపాలిత నగర ప్రెసిడెంట్]] 
{| class="wikitable" border="1" style="float:left;margin:2em;font-size:90%"
|+ <td>'''దేశాధినేత ఎన్నికల ఫలితాలు ''' <br /><ref>{{cite web|url=http://elections.nytimes.com/2008/results/president/map.html|title=Election results from the N.Y. Times|publisher=Elections.nytimes.com|date=2008-12-09|accessdate=2009-05-30}}</ref></td>
|- style="background:lightgrey"
!సంవత్సరం
![[రిపబ్లికన్స్]]
![[డెమొక్రాట్స్]]
|-
|  align="center" bgcolor="#f0f0ff"|[[2008]]
|  align="center" bgcolor="#fff3f3"|13.5% ''89,906'' 
|  align="center" bgcolor="#f0f0ff"|'''85.7%'''  ''572,126'' 
|-
|  align="center" bgcolor="#f0f0ff"|[[2004]]
|  align="center" bgcolor="#fff3f3"|16.7% ''107,405'' 
|  align="center" bgcolor="#f0f0ff"|'''82.1%'''  ''526,765'' 
|-
|  align="center" bgcolor="#f0f0ff"|[[2000]]
|  align="center" bgcolor="#fff3f3"|14.2% ''79,921'' 
|  align="center" bgcolor="#f0f0ff"|'''79.8%'''  ''449,300'' 
|-
|  align="center" bgcolor="#f0f0ff"|[[1996]]
|  align="center" bgcolor="#fff3f3"|13.8% ''67,839'' 
|  align="center" bgcolor="#f0f0ff"|'''80.0%'''  ''394,131'' 
|-
|  align="center" bgcolor="#f0f0ff"|[[1992]]
|  align="center" bgcolor="#fff3f3"|15.9% ''84,501'' 
|  align="center" bgcolor="#f0f0ff"|'''78.2%'''  ''416,142'' 
|-
|  align="center" bgcolor="#f0f0ff"|[[(1988).]]
|  align="center" bgcolor="#fff3f3"|22.9% ''115,927'' 
|  align="center" bgcolor="#f0f0ff"|'''76.1%'''  ''385,675'' 
|-
|  align="center" bgcolor="#f0f0ff"|[[1984]]
|  align="center" bgcolor="#fff3f3"|27.4% ''144,281'' 
|  align="center" bgcolor="#f0f0ff"|'''72.1%'''  ''379,521'' 
|-
|  align="center" bgcolor="#f0f0ff"|[[1980]]
|  align="center" bgcolor="#fff3f3"|26.2% ''115,911'' 
|  align="center" bgcolor="#f0f0ff"|'''62.4%'''  ''275,742'' 
|-
|  align="center" bgcolor="#f0f0ff"|[[1976]]
|  align="center" bgcolor="#fff3f3"|25.5% ''117,702'' 
|  align="center" bgcolor="#f0f0ff"|'''73.2%'''  ''337,438'' 
|-
|  align="center" bgcolor="#f0f0ff"|[[1972]]
|  align="center" bgcolor="#fff3f3"|33.4% ''178,515'' 
|  align="center" bgcolor="#f0f0ff"|'''66.2%'''  ''354,326'' 
|-
|  align="center" bgcolor="#f0f0ff"|[[(1968).]]
|  align="center" bgcolor="#fff3f3"|25.6% ''135,458'' 
|  align="center" bgcolor="#f0f0ff"|'''70.0%'''  ''370,806'' 
|-
|  align="center" bgcolor="#f0f0ff"|[[1964]]
|  align="center" bgcolor="#fff3f3"|19.2% ''120,125'' 
|  align="center" bgcolor="#f0f0ff"|'''80.5%'''  ''503,848'' 
|-
|  align="center" bgcolor="#f0f0ff"|[[1960]]
|  align="center" bgcolor="#fff3f3"|34.2% ''217,271'' 
|  align="center" bgcolor="#f0f0ff"|'''65.3%'''  ''414,902'' 
|-
|  align="center" bgcolor="#f0f0ff"|[[1956]]
|  align="center" bgcolor="#fff3f3"|44.26% ''300,004'' 
|  align="center" bgcolor="#f0f0ff"|'''55.74%'''  ''377,856'' 
|-
|  align="center" bgcolor="#f0f0ff"|[[1952]]
|  align="center" bgcolor="#fff3f3"|39.30% ''300,284'' 
|  align="center" bgcolor="#f0f0ff"|'''58.47%'''  ''446,727'' 
|-
|  align="center" bgcolor="#f0f0ff"|[[1948]]
|  align="center" bgcolor="#fff3f3"|33.18% ''241,752'' 
|  align="center" bgcolor="#f0f0ff"|'''52.20%'''  ''380,310'' 
|}

చాలా ప్రభుత్వ కార్యాలయాలని డెమోక్రటిక్ పార్టీ కలిగి ఉంది. ఓటు హక్కు కలిగి ఉన్నవారిలో కేవలం 12% మాత్రమే ఉండటం ద్వారా స్వయంపాలిత ప్రాంతంలో ఉన్న నమోదు చేసుకున్న [[రిపబ్లికన్లు]] ఒక మైనారిటీ వలె ఉన్నారు. [[ఎగువ తూర్పు ప్రాంతం]] మరియు [[ఆర్ధిక జిల్లా]]ల యొక్క పొరుగున ఉన్న వారిలో ఓటు హక్కు కలిగి ఉన్న నమోదు చేసుకున్న రిపబ్లికన్లు 20% కంటే ఎక్కువ ఉన్నారు. పార్టీలో నమోదు చేసుక్కున వారిలో [[డెమొక్రాట్స్]] 66.1% మందిని కలిగి ఉన్నారు. వోటర్లలో 21.9% మంది ఏ విధమైన అనుబంధం లేనివారు (స్వతంత్రులు).<ref>గ్రోగాన్, జేన్నిఫెర్. [http://web.jrn.columbia.edu/studentwork/election/2004/uptown_grogan01.asp 2004 ఎన్నిక—రైజ్ ఇన్ రిజిస్ట్రేషన్ ప్రోమిసేస్ రికార్డ్ టర్న్ అవుట్], [[కొలంబియ విశ్వవిద్యాలయ గ్రాడ్జువేట్ స్కూల్ ఆఫ్ బిజినెస్]], ఏప్రిల్ 25, 2007న వినియోగించబడింది. "చివరి తేదీ అయిన అక్టోబర్ 22 నాటికి నమోదు చేసుకున్న వోటర్ల మొత్తం సంఖ్య కొరకు బోర్డ్ యొక్క గణాంకాలు చెప్పిన ప్రకారం మన్హట్టన్ లో 1.1 మిలియన్ల నమోదు చేసుకున్న వోటర్లు ఉన్నారు, వారిలో  727,071 మంది డెమొక్రాట్స్ మరియు 132,294 మంది రిపబ్లికన్లు, ఇది 2000 ఎన్నికలు నుండి 26.7 శాతం పెరిగింది, ఆ సమయంలో కేవలం 876,120 నమోదు చేసుకున్న వోటర్లు మాత్రమె ఉన్నారు.</ref> 

మాన్హాటన్ నాలుగు కాంగ్రెస్ నియోజకవర్గ జిల్లాల మధ్య విభజింపబడింది, అవి అన్నీ కూడా డెమొక్రాట్ల ప్రాతినిధ్యం కలిగి ఉన్నవే.

* [[చార్లెస్ B. రంగెల్]] [[ఎగువ మన్హట్టన్]] లోని [[15వ జిల్లా]]ను సూచిస్తుంది, ఇది హర్లెం, [[స్పానిష్ హర్లెం]], వాషింగ్టన్ హైట్స్, ఎగువ పశ్చిమ తీరం యొక్క [[ఇన్వుడ్]] మరియు భాగాలను కలిగి ఉంది. 
* [[జేర్రోల్ద్ నడ్లేర్]], చాలా మటుకు ఎగువ పశ్చిమ తీరం, [[హెల్స్ కిచెన్]], చెల్సియ, గ్రీన్ విచ్ గ్రామం, [[చైనా టౌన్]], ట్రిబెకా మరియు బ్యాటరీ పార్క్ నగరం, అదే విధంగా దక్షిణపశ్చిమం బ్రూక్లిన్ యొక్క కొన్ని భాగాలను కలిగి ఉన్న పశ్చిమ తీరం ఆధారంగా [[8వ జిల్లా]]ను సూచిస్తుంది.
* [[కారోలిన్ B. మలోనేయ్]] "సిల్క్ స్తాకింగ్" జిల్లా అని పిలువబడే [[14వ జిల్లా]]ను సూచిస్తుంది, ఇది [[టెడ్డి రూజ్వెల్ట్]] మరియు [[జాన్ లిండ్సే]] లకు రాజకీయ ఆధారం. ఇది ఎగువ తూర్పు వైపున చాలా భాగం, [[యోర్కవిల్లే]], గ్రమేర్సి పార్క్, రూజ్వెల్ట్ ద్వీపం మరియు [[దిగువ తూర్పు వైపు]]న చాలా భాగం మరియు [[తూర్పు గ్రామం]], అదే విధంగా పశ్చిమ క్వీన్స్ యొక్క భాగాలను కలిగి ఉంది.
* బ్రూక్లిన్ కి చెందిన [[నిడియా వేలజ్కవేజ్]]/క్వీన్స్ ఆధారిత [[12వ జిల్లా]] [[ఆల్ఫాబెట్ నగరం]] యొక్క C మరియు D ఎవెన్యూలను కలిగి ఉన్న [[దిగువ తూర్పు వైపు]] యొక్క కొన్ని భారీ ప్యూర్టో రికన్ విభాగాలను సూచిస్తుంది. 

[[1924]]లో [[కాల్విన్ కూలిడ్జ్]] డెమొక్రాట్ అయిన [[జాన్ W. డేవిస్]] పై 41.20%–39.55% వోట్ల తేడాతో న్యూయార్క్ జిల్లాలో ఆధిపత్యాన్ని గెలిచిన తరువాత మాన్హాటన్ లో ఏ [[రిపబ్లికన్]] కూడా [[ప్రెసిడెంట్ ఎన్నిక]]లో గెలుపొందలేదు. [[వార్రెన్ G. హార్డింగ్]] 1920 వోట్లలో 59.22% తో మాన్హాటన్ వోట్లలో పై చేయి సాధించిన ఈ మధ్యకాలపు రిపబ్లికన్ ప్రెసిడెంట్ అభ్యర్ధి.<ref>[http://ourcampaigns.com/ContainerHistory.html?ContainerID=9127 ప్రెసిడెంట్—హిస్టరీ: న్యూయార్క్ కౌంటీ], మన ప్రచారాలు. మే 1, 2007న వినియోగించబడింది.</ref> 2004 ప్రెసిడెంట్ ఎన్నికలో డెమొక్రాట్ అయిన [[జాన్ కెర్రీ]] మాన్హాటన్ లో 82.1% వోట్లను పొందగా రిపబ్లికన్ అయిన [[జార్జ్ W. బుష్]] 16.7% వోట్లను పొందాడు.<ref>[http://vote.nyc.ny.us/pdf/results/2004/general/g2004recaps.pdf 2004 సాధారణ ఎన్నిక: సంయుక్త రాష్ట్రాల ప్రెసిడెంట్ మరియు వైస్ ప్రెసిడెంట్ యొక్క కార్యాలయాలకి వాంగ్మూలం మరియు తిరిగి వచ్చిన వోట్లు] (PDF), న్యూయార్క్ నగర ఎన్నికల బోర్డు, డిసెంబర్ 1, 2004. ఏప్రిల్ 5, 2008న తిరిగి పొందబడింది.</ref> సంయుక్త రాష్ట్రాలలో ప్రెసిడెంట్ ఎన్నిక ప్రచారాలకి ఆర్ధిక సహాయం చేస్తున్న వాటిలో ఈ స్వయం పాలిత ప్రాంతం చాలా ముఖ్యమైన వనరు; 2004 లో రాజకీయ సేవల కొరకు దేశంలో ఉన్న మొదటి ఏడు [[ZIP సంకేతాలలో]] ఆరింటిని ఇది కలిగి ఉంది.<ref>[http://www.colorofmoney.org/top_zip.asp జాతీయ బాహ్యచిత్రం: టాప్ జిప్ కోడ్స్ 2004 - టాప్ కాంట్రిబుటింగ్ జిప్ కోడ్స్ ఫర్ ఆల్ కాండిడేట్స్ (వ్యక్తిగత ఫెడరల్ సేవలు ($200+))], ధనం యొక్క రంగు. మే 29, 2007న వినియోగించబడింది.</ref> అన్నింటి కంటే పై స్థాయిలో ఉన్న ZIP సంకేతం అయిన ఎగువ తూర్పు వైపున ఉన్న 10021 2004 ఎన్నికల సమయంలో కెర్రీ మరియు బుష్ లతో పాటుగా అందరు ప్రెసిడెంట్ అభ్యర్దులకి కూడా [[సంయుక్త రాష్ట్రాల ప్రెసిడెంట్ ఎన్నిక]] కొరకు చాలా ధనాన్ని సమకూర్చింది.<ref>[http://www.publicampaign.org/pressroom/2004/10/29/big-donors-still-rule-the-roost బిగ్ డోనోర్స్ స్టిల్ రూల్ ది రూస్ట్], ప్రజా ప్రచారం, అక్టోబర్ 29, 2004. జులై 2, 2008న తిరిగి పొందబడింది.</ref>

=== ఫెడేరల్ ప్రాతినిధ్యం ===
[[దస్త్రం:Farley PO jeh.JPG|thumb|జేమ్స్ A. ఫార్లె తపాలా కార్యాలయం]]
[[సంయుక్త రాష్ట్రాల తపాలా సేవ]] మాన్హాటన్ లో తపాలా కార్యాలయాలను నిర్వహిస్తుంది. [[మధ్య పట్టణ మాన్హాటన్]] లో ఉన్న [[జేమ్స్ A. ఫార్లె తపాలా కార్యాలయం]] న్యూయార్క్ నగరం యొక్క ప్రధాన తపాలా కార్యాలయం.<ref>"[http://usps.whitepages.com/service/post_office/67234?p=1&amp;s=NY&amp;service_name=post_office&amp;z=10001 తపాలా కార్యాలయ ప్రాంతం - జేమ్స్ A. ఫర్లే]." ''[[సంయుక్త రాష్ట్రాల తపాలా సేవ]]'' . మే 10, 2007న తిరిగి పొందబడింది.</ref> 

అది [[31వ వీధి]] మరియు [[33వ వీధి]] మధ్యలో 421 [[ఎనిమిదవ ఎవెన్యూ]] వద్ద ఉంది. 

తగ్గిపోతున్న ఉత్తరాల ట్రాఫిక్ వలన ఆ తపాలా కార్యాలయం మే 9, 2009 నుండి 24-గంటల సేవను నిలిపి వేసింది.<ref>"[http://www.silive.com/news/index.ssf/2009/04/new_york_citys_main_post_offic.html న్యూయార్క్ నగరం యొక్క ప్రధాన తపాలా కార్యాలయం 24-గంటల సేవను నిలిపి వేసింది]." ''[[సంబంధిత ముద్రణాలయం]]'' . శుక్రవారం ఏప్రిల్ 17, 2009. మే 10, 2007న తిరిగి పొందబడింది.</ref>

== నేరం ==
{{Main|Crime in New York City}}
19వ శతాబ్దం మధ్య నుండి తమ సొంత దేశాలలో పేదరికాన్ని తప్పించుకోవాలి అనుకోని వలస వచ్చే వారికి సంయుక్త రాష్ట్రాలు ఒక అయస్కాంతంగా మారింది. న్యూయార్క్ లోకి ప్రవేశించిన తరువాత చాలా మంది నూతనంగా వచ్చిన వారు [[న్యూయార్క్ నగర హాల్]] యొక్క ఉత్తర తూర్పు వైపున [[బ్రాడ్వే]] మరియు [[బోవేరి]] మధ్య ఉన్న ప్రాంతంలో [[ఫైవ్ పాయింట్స్]] పొరుగు ప్రాంతాల యొక్క [[మురికివాడ]]లలో ఉన్న దీనమైన పరిస్థితులలో నివాసం పొందేవారు. 1820ల నాటికి ఆ ప్రాంతం చాలా పందెములు కాసే గుహలకి మరియు "[[తప్పుడు పనులు జరిగే గృహాల]]కి" ఆవాసంగా మారిపోయింది మరియు అక్కడికి వెళ్ళకూడదు అన్నంత అపాయకర ప్రాంతంగా ప్రసిద్ది చెందింది. 1842లో [[చార్లెస్ డికెన్స్]] ఆ ప్రాంతాన్ని సందర్శించాడు మరియు అతను అక్కడ చూసిన భయానక జీవన పరిస్థితుల పై భయపడ్డాడు.<ref>క్రిస్తియనో, గ్రెగొరీ. [http://urbanography.com/5_points/ "ది ఫైవ్ పాయింట్స్"], అర్బనోగ్రఫి. మే 16, 2007న వినియోగించబడింది.</ref> ఆ ప్రాంతం చాలా చీకటిమయంగా ఉంటుంది మరియు అది  [[అబ్రహం లింకన్]] యొక్క దృష్టిని కూడా ఆకర్షించింది, అతను 1860 లో తన [[కూపర్ యూనియన్ చిరునామా]]కి ముందు ఈ ప్రాంతాన్ని సందర్శించాడు.<ref>వాల్ష్, జాన్, [http://www.irish-society.org/Hedgemaster%20Archives/five_points.htm "ది ఫైవ్ పాయింట్స్"], ఐరిష్ కల్చరల్ సొసైటీ ఆఫ్ ది గార్డెన్ సిటీ ఏరియా, సెప్టెంబర్ 1994. మే 16, 2007న వినియోగించబడింది. "ఫైవ్ పాయింట్స్ మురికివాడ చాలా నేరపూరితమైనది మరియు అది అబ్రహం లింకన్ దృష్టిని ఆకర్షించింది, అతను ఆ ప్రాంతాన్ని తాను కూపర్ యూనియన్ చిరునామాకి ముందు సందర్శించాడు."</ref> చాలా అధికంగా ఐరిష్ ఆధిపత్యం కలిగి ఉన్న [[ఫైవ్ పాయింట్స్ ముఠా]] దేశం యొక్క మొదరి ప్రధాన [[సంస్థాగత నేర]] స్థితులలో ఒకటి. 

[[దస్త్రం:Leslie five points new york 1885 3c22660v.jpg|thumb|1885 చిత్రీకరణలో ఐదు పాయింట్ల ద్వారా ఒక మురికివాడల యాత్ర]]
[[దస్త్రం:NYPD boat99pct.jpg|thumb|NYPD పడవ న్యూయార్క్ ఓడరేవును కాపలా కాస్తుంది]]

1990 మొదలులో ఇటాలియన్ వలసలు పెరిగిపోవటం వలన చాలా మంది [[అల్ కాపోన్]] తో పాటుగా పాత ముఠాలలో చేరిపోయారు, ఇది తన నేరాలను [[ఫైవ్ పాయింట్ ముఠా]]తో మొదలుపెట్టింది.<ref>[http://www.chicagohs.org/history/capone.html అల్ కాపోన్], [[చికాగో హిస్టరీ మ్యూజియం]]. మే 16, 2007న వినియోగించబడింది. "కాపోన్ జనవరి 17, 1899న బ్రూక్లిన్, న్యూయార్క్ లో జన్మించాడు.... అతను మన్హట్టన్ లోని నేరాలకి ప్రసిద్ది చెందిన ఫైవ్ పాయింట్స్ గ్యాంగ్ లో భాగంగా అయ్యాడు మరియు ముటా నాయకుడు అయిన ఫ్రాన్కీ యాలె యొక్క బ్రూక్లిన్ ముటా, హార్వర్డ్ ఇన్ లలో ఒక బౌన్సర్ మరియు బార్ సహాయకుడిగా పని చేసాడు."</ref> [[మాఫియా]] (''కోస నోస్త్రా''  అని కూడా పిలువబడుతుంది) మొదటసారిగా [[సిసిలీ]]లో 19వ శతాబ్దం మధ్యలో అభివృద్ధి చెందింది మరియు 19వ శతాబ్దం చివరిలో సిసిలియన్ మరియు దక్షిణ ఇటాలియన్ [[వలసల]] యొక్క తాకిడిని అనుసరిస్తూ [[సంయుక్త రాష్ట్రాల యొక్క తూర్పు తీరానికి]] వ్యాప్తి చెందింది. ఆ సమయంలో ప్రముఖ ముఠా నాయకుడు అయిన [[మేయర్ లాన్స్కి]] నడిపిస్తున్న [[జ్యూవిష్ మాబ్]] తో పాటుగా ఇతర నేర సంస్థలతో సంబంధాలు కలుపుకోవటం ద్వారా [[లక్కీ లుసియనో]] మాన్హాటన్ లో లా కోస నోస్త్రా ను స్థాపించాడు.<ref name="Smithsonian">జఫ్ఫే, ఎరిక్. {{waybackdate|site=http://www.smithsonianmagazine.com/issues/2007/april/mob.php|title="Talking to the Feds: The chief of the FBI's organized crime unit on the history of La Cosa Nostra"|date=20070615003727}}, ''[[స్మిత్సోనియన్ (మాగజైన్)]]'' , ఏప్రిల్ 2007. మే 16, 2007న వినియోగించబడింది.</ref> 1920-1933 వరకు ఉన్న [[మద్యనిషేధం]] లిక్కర్ లో ఒక విజయవంతమైన [[నల్ల బజారు]]ను తయారు చెయ్యటానికి సహాయపడింది, దీని పై మాఫియ త్వరగా పెట్టుబడి పెట్టింది.<ref name="Smithsonian" />

1960 మరియు 1970 లలో న్యూయార్క్ నగరం నేరాలలో ఒక గొప్ప పెరుగుదలను చూసింది, ఆ సమయంలో పోలీసులు నమోదు చేసిన నేరాల మొత్తం సంఖ్య దాదాపుగా ఐదు రెట్లు పెరిగింది, 1960లో వెయ్యికి 21.09 ఉన్న ఈ సంఖ్య 1981 నాటికి 102.66 తారాస్థాయికి చేరుకుంది. మరొక దశాబ్దం వరకు నగరంలో హత్యలు నిరాటంకంగా పెరుగుతూనే ఉన్నాయి, 1960లో 390గా [[NYPD]] చే నమోదు చెయ్యబడిన హత్యలు 1970 నాటికి 1,117కి 1980 నాటికి 1,812కి చేరుకున్నాయి మరియు ప్రధానంగా [[పిచ్చి వేగంగా వ్యాపించటం]] వలన ఇవి 1990 లో 2,262గా తారా స్థాయికి చేరుకున్నాయి. దాదాపుగా 1990లో మొదలయ్యి న్యూయార్క్ నగరం హత్యలు, అత్యాచారాలు, దోపిడీలు, సామూహిక హత్యలు, హింసాత్మక నేరాలు, దోచుకోవటం, కబ్జా, మోటార్ వాహనాల దొంగతనాలు మరియు ఆస్తి సంబంధిత నేరాలు వంటి వాటిలో నమ్మశక్యం కాని విధంగా తగ్గుదలను నమోదు చేసింది, ఈ పోకడ నేటికీ కొనసాగుతున్నది.<ref>లంగాన్, పాట్రిక్ A. మరియు డురోస్, మాథ్యూ R. [http://samoa.istat.it/Eventi/sicurezza/relazioni/Langan_rel.pdf "][http://samoa.istat.it/Eventi/sicurezza/relazioni/Langan_rel.pdf న్యూయార్క్ నగరంలో నేరాలు గుర్తించ దగిన రీతిలో తగ్గుముఖం పట్టాయి"] (PDF). [[సంయుక్త రాష్ట్రాల న్యాయ విభాగం]], అక్టోబర్ 21, 2004. మే 16, 2007న వినియోగించబడింది.</ref>

[[దస్త్రం:New york police department car.jpg|thumb|left|NYPD క్రౌన్ విక్టోరియా పోలీసు కార్]]2005 సమాచారం ఆధారంగా సంయుక్త రాష్ట్రాలలో ఉన్న పది అతిపెద్ద నగరాలలో న్యూయార్క్ నగరం అత్యల్ప నేర శాతాన్ని కలిగి ఉంది.<ref name="Bloomberg">జేరన్స్కి, టోడ్ద్. [http://www.bloomberg.com/apps/news?pid=10000103&amp;sid=aHWGwSJjpbOU&amp;refer=us U.S. లో నేరాలు పెరిగిపోతూ ఉండటం వలన NYC భద్రమైన నగరం అని FBI చెప్పింది"]. ''[[బ్లూమ్బెర్గ్ న్యూస్]]'' , జూన్ 12, 2006. మే 16, 2007న వినియోగించబడింది.</ref> 500,000 కంటే ఎక్కువ జనాభా ఉన్న 32 నగరాలను సర్వే చేసిన 13వ వార్షిక [[మోర్గన్ క్విట్నో]] సర్వేలో ఈ నగరం మొత్తంగా దేశవ్యాప్తంగా నాల్గవ స్థానంలో నిలిచింది.<ref>[http://www.morganquitno.com/cit07pop.htm 13వ వార్షిక భద్రమైన (మరియు చాలా అపాయకరమైన) నగరాలు: మొత్తంగా పైన మరియు క్రిందన 25 నగరాలు], మే 16, 2007న వినియోగించబడింది.</ref> 36,400 మంది అధికారులతో ఉన్న [[న్యూయార్క్ పోలీసు విభాగం]] ఆ తరువాత నాలుగు స్థానాలలో ఉన్న అతిపెద్ద U.S. విభాగాలను మిళితం చేసినా కూడా వాటి కంటే పెద్దది. 1,000 అధికారులను ఇవ్వబడిన NYPD యొక్క ఉగ్రవాద వ్యతిరేక విభాగం [[FBI]] యొక్క విభాగం కంటే పెద్దది.<ref name="Bloomberg" /> నేరాలను గుర్తించే, నివేదించే మరియు పర్యవేక్షించే NYPD యొక్క [[కంప్స్టాట్]] వ్యవస్థ సంయుక్త రాష్ట్రాలలో మరెక్కడా లేని విధంగా న్యూయార్క్ నగరంలో నేరాల తగ్గుదలకి కారణం అని పేరు పొందింది.<ref>మక్డోనాల్డ్, హెదర్. [http://www.city-journal.org/html/16_3_ny_cops.html "న్యూయార్క్ కాప్స్: స్టిల్ ది ఫైనేస్ట్ - బకింగ్ ఏ నేషనల్ ట్రెండ్, గోతమ్స్ క్రైం రేట్ కీప్స్ డ్రోపింగ్. ][http://www.city-journal.org/html/16_3_ny_cops.html హియర్స్ వై."], ''[[సిటీ జర్నల్ (న్యూయార్క్)]]'' , వేసవికాలం 2006. మే 16, 2007న వినియోగించబడింది. "కానీ అతని యొక్క అపారమైన గొప్పతనంతో (మరియు మేయర్ మైఖేల్ బ్లూమ్బెర్గ్ అతని వెనుక ఉంది మద్దతు ఇచ్చాడు), కెల్లీ న్యూయార్క్ యొక్క ప్రణాళికా విప్లవం యొక్క కేంద్రభాగాన్ని నిర్వహించాడు--ప్రస్తుతం ప్రసిద్ది చెందిన లెక్కింపు మెకానిజం అయిన కంపస్టాట్, వారి ఆజ్ఞా యొక్క ప్రతీ చివరి సమాచారం గురించి ఉత్తమమైన బ్రాస్ గ్రిల్ యాజమాన్యం పై వారానికి ఒకసారి నేరాల నివారణ సమావేశం--అంతే కాకుండా నేరాల పోకడలను విశ్లేషించి మరియు స్పందించటానికి విభాగం యొక్క సామర్ధ్యాన్ని కూడా అతను పునరుద్ధరించాడు."</ref> 

1990 నుండి మాన్హాటన్ లో అన్ని విభాగాలలో పాతుకుపోయిన నేరాలు కంప్స్టాట్ సమాచార పట్టిక ద్వారా వెలికి తియ్యబడ్డాయి. 1990 లో 503 హత్యలను చూసిన ఈ స్వయంపాలిత ప్రాంతం 2008 లో అవి 88% తగ్గిపోయి 62 కి తగ్గిపోవటాన్ని చూసింది. ఈ సమయంలో దొంగతనాలు మరియు దోపిడీలు 80% తగ్గాయి మరియు వాహనాల దొంగతనాలు కూడా 93% కంటే ఎక్కువగా తగ్గాయి. 1990 నుండి వ్యవస్థచే గుర్తించబడిన ఏడు ప్రధాన నేర విభాగాలలో మొత్తంగా నేరాల శాతం 75% కంటే ఎక్కువగా తగ్గింది మరియు మే 2009 సంవత్సరం నుండి తారీఖు వరకు ఉన్న గణాంకాలు నేరాలు నిరాటంకంగా తగ్గటాన్ని చూపిస్తున్నాయి.<ref>[http://www.nyc.gov/html/nypd/downloads/pdf/crime_statistics/cspbms.pdf పెట్రోల్ బోరో మన్హట్టన్ సౌత్ — 05/5/2009 ద్వారా 05/10/2009 వారం యొక్క నివేదిక] (PDF), [[న్యూయార్క్ నగర పోలిస్ విభాగం]] [[కంప్స్టేట్]], మే 30, 2009. మే 30, 2009 న వినియోగించబడింది మరియు [http://www.nyc.gov/html/nypd/downloads/pdf/crime_statistics/cspbmn.pdf పెట్రోల్ బోరో మన్హట్టన్ నార్త్ —  04/30/2007 ద్వారా 05/06/2007 వారం యొక్క నివేదిక] (PDF), న్యూయార్క్ నగర పోలీస్ విభాగం కంప్స్టాట్, మే 30, 2009. మే 30, 2009న వినియోగించబడింది.</ref>

== జనాభాలెక్కలు ==
{{Main|Demographics of Manhattan}}
{| id="toc" style="float:right;text-align:right;margin-left:2em;width:40%;font-size:90%" cellspacing="3"
! colspan="4"|{{center|'''Manhattan Compared'''}}
|-
| {{center|'''[[United States Census, 2000|2000 Census]]}}'''''' 
| '''మన్హట్టన్ ''' <br /><ref>[http://factfinder.census.gov/servlet/SAFFFacts?_event=&amp;geo_id=05000US36061&amp;_geoContext=01000US%7C04000US36%7C05000US36061&amp;_street=&amp;_county=new+york&amp;_cityTown=new+york&amp;_state=04000US36&amp;_zip=&amp;_lang=en&amp;_sse=on&amp;ActiveGeoDiv=geoSelect&amp;_useEV=&amp;pctxt=fph&amp;pgsl=050&amp;_submenuId=factsheet_1&amp;ds_name=ACS_2005_SAFF&amp;_ci_nbr=null&amp;qr_name=null&amp;reg=null%3Anull&amp;_keyword=&amp;_industry=Census 2000 సెన్సస్ వలె న్యూయార్క్ నగరం కొరకు సమాచారం], సంయుక్త రాష్ట్రాల సెన్సస్ బ్యూరో, మే 29, 2007న వినియోగించబడింది.</ref>
| '''NY నగరం'''  <br /><ref>[http://factfinder.census.gov/servlet/SAFFFacts?_event=Search&amp;geo_id=05000US36061&amp;_geoContext=01000US%7C04000US36%7C05000US36061&amp;_street=&amp;_county=new+york+city&amp;_cityTown=new+york+city&amp;_state=04000US36&amp;_zip=&amp;_lang=en&amp;_sse=on&amp;ActiveGeoDiv=geoSelect&amp;_useEV=&amp;pctxt=fph&amp;pgsl=050&amp;_submenuId=factsheet_1&amp;ds_name=DEC_2000_SAFF&amp;_ci_nbr=null&amp;qr_name=null&amp;reg=null%3Anull&amp;_keyword=&amp;_industry=Census 2000 సెన్సస్ వలె న్యూయార్క్ నగరం కొరకు సమాచారం], సంయుక్త రాష్ట్రాల సెన్సస్ బ్యూరో, మే 29, 2007న వినియోగించబడింది.</ref>
| '''NY రాష్ట్రం'''  <br /><ref>[http://factfinder.census.gov/servlet/SAFFFacts?_event=&amp;geo_id=04000US36&amp;_geoContext=01000US%7C04000US36%7C16000US3651000&amp;_street=&amp;_county=new+york&amp;_cityTown=new+york&amp;_state=04000US36&amp;_zip=&amp;_lang=en&amp;_sse=on&amp;ActiveGeoDiv=geoSelect&amp;_useEV=&amp;pctxt=fph&amp;pgsl=010&amp;_submenuId=factsheet_1&amp;ds_name=DEC_2000_SAFF&amp;_ci_nbr=null&amp;qr_name=null&amp;reg=null%3Anull&amp;_keyword=&amp;_industry=Census 2000 సెన్సస్ వలె న్యూయార్క్ నగరం కొరకు సమాచారం], సంయుక్త రాష్ట్రాల సెన్సస్ బ్యూరో, మే 29, 2007న వినియోగించబడింది.</ref>
|-
| మొత్తం జనాభా 
| 1,537,195
| 8,008,278
| 18,976,457
|-
| [[జనాభా సాంద్రత]]<br />ఒక స్క్వేర్ మైలుకి 
| 66,940
| 26,403
| 402
|-
| [[మధ్యస్థ గృహ రాబడి]] (1999)
| $47,030
| $38,293
| $43,393
|-
| [[తలసరి ఆదాయం]]
| $42,922
| $22,402
| $23,389
|-
| బ్యాచిలర్ పట్టా లేదా అంతకంటే ఎక్కువ 
| 49.4%
| 27.4%
| 27.4%
|-
| విదేశాలలో జన్మించిన 
| 29.4%
| 35.9%
| 20.4%
|-
| తెలుపు 
| 54.4%
| 44.7%
| 67.9%
|-
| నలుపు
| 17.4%
| 26.6%
| 15.9%
|-
| ఆసియన్ 
| 9.4%
| 9.8%
| 5.5%
|-
| హిస్పానిక్ <br /> (ఏ జాతికి చెందినవారు అయినా)
| 27.2%
| 27.0%
| 15.1%
|}
2008 U.S. సెన్సస్ బ్యూరో అంచనాల ప్రకారం జూలై 1, 2008 నాటికి మాన్హాటన్ లో 1,634,795 మంది ప్రజలు నివసిస్తున్నారు.{{GR|2}} 2000 సెన్సస్ ప్రకారం సంయుక్త రాష్ట్రాలలో మరే జిల్లాలో లేని విధంగా అత్యధిక జనాభా సాంద్రతను కలిగి ఉన్న న్యూయార్క్ జనాభా సాంద్రత 66,940.1/చదరపు మీటర్ (25,849.9/km²).<ref>[http://gislounge.com/us-census-2000-population-trends-mapped/ "జనాభా సాంద్రత"], భౌగోళిక సమాచార వ్యవస్థలు - ఆసక్తి యొక్క GIS. జూన్ 30, 2009. "నేను కనుగొన్న విషయం ఏంటంటే సెన్సస్ జనాభా సమాచారంలో నమోదు చెయ్యబడిన 3140 కౌంటీలకి గాను కేవలం 178 కౌంటీలు ఒక ఎకరానికి ఒక వ్యక్తి చొప్పున అధికంగా జనాభా సాంద్రత ఉన్నట్టు లెక్కించబడింది.  ఎలాంటి విచిత్రం లేకుండా న్యూయార్క్ కౌంటీ (ఇది మన్హట్టన్ కలిగి ఉంది) ఒక ఎకరానికి 104.218 వ్యక్తుల చొప్పున అత్యధిక జనాభా సాంద్రత కలిగి ఉంది."</ref> ఒకవేళ 2008 సెన్సస్ అంచనాలు ఖచ్చితమైనవి అయితే ప్రస్తుత జనాభా సాంద్రత ఒక చదరపు మైలుకి 71,201 వ్యక్తుల కంటే ఎక్కువగా ఉంటుంది. 1910లో న్యూయార్క్ లోకి యూరోపియన్ వలసలు తారాస్థాయిలో ఉన్నప్పుడు మాన్హాటన్ యొక్క జనాభా సాంద్రత 101,548/చదరపు మీటర్ (39,222.9/km²) యొక్క అత్యున్నత స్థాయికి చేరుకుంది. 34,756.7/చదరపు మీటర్ (13,421.8/km²) సగటు సాంద్రతతో 798,144 గృహాలు ఉన్నాయి.<ref name="NYCensusRankings" /> కేవలం 20.3% మాన్హాటన్ నివాసితులు మాత్రమే యజమానులు నివసిస్తున్న గృహాలలో ఉన్నారు, ఇది దేశంలో ఉన్న అన్ని జిల్లాలలో బ్రాంక్స్ తరువాత రెండవ అత్యల్ప శాతం.<ref name="OwnerOccupied">[http://www.census.gov/acs/www/Products/Ranking/2003/R21T050.htm యజమానులు నివసిస్తున్న గృహాల యొక్క శాతం], సంయుక్త రాష్ట్రాల సెన్సస్ బ్యూరో. ఏప్రిల్ 5, 2008న తిరిగి పొందబడింది.</ref>

[[న్యూయార్క్ నగరం యొక్క నగర ప్రణాళిక రచనా విభాగం]] 2000 మరియు 2030 మధ్యలో మాన్హాటన్ యొక్క జనాభా 289,000 వ్యక్తులకి పరుగుతుంది అని చూపింది, ఆ సమయంలో ఇది 18.8% పెరుగుదల చూస్తుంది, ఇది కేవలం స్తాటేన్ ద్వీపానికి రెండవ స్థానంలో ఉండగా అదే సమయంలో మిగతా నగరం 12.7% పెరుగుదలను చూస్తుంది. నగరంలో మొత్తంగా ఉన్న ఒక కొద్దిపాటి తగ్గుదలకి విరుద్దంగా 2030 నాటికి పాఠశాల-వయస్సులో ఉన్న జనాభా 4.4% పెరుగుతుంది అని ఆశించబడింది. నగరం మొత్తం ఉన్న 44.2% పెరుగుదలతో పోల్చి చూస్తే ఈ స్వయంపాలిత ప్రాంతం 65 మరియు అంత కంటే ఎక్కువ వయస్సు ఉన్న 108,000 వ్యక్తులను కలపటం ద్వారా పెద్ద వయస్సులో ఉన్నవారి జనాభా 57.9% వరకు పెరుగుతుంది అని అంచనా వెయ్యబడింది.<ref>[http://www.nyc.gov/html/dcp/pdf/census/projections_report.pdf వయస్సు/లింగం మరియు ప్రాంతం ద్వారా న్యూయార్క్ నగర జనాభా ప్రోజేక్షన్స్ 2000–2030], [[న్యూయార్క్ నగర ప్రణాళిక విభాగం]], డిసెంబర్ 2006. మే 18, 2007న వినియోగించబడింది.</ref>

2005–2007 అమెరికన్ కమ్యూనిటీ సర్వే ప్రకారం మన్హట్టన్ యొక్క జనాభా 56.8% తెల్లజాతి వారు (48.4% స్పానిష్ మాట్లాడని తెల్లవారు మాత్రమే) 16.7% నల్లజాతి వారు లేదా ఆఫ్రికన్ అమెరికన్లు (13.8% స్పానిష్ మాట్లాడని నల్లజాతి వారు లేదా ఆఫ్రికన్ అమెరికన్లు మాత్రమే) 0.8% అమెరికన్ భారతీయులు మరియు అలాస్కా స్థానికులు, 11.3% ఆసియా వారు, 0.1% హవాయి స్థానికులు మరియు ఇతర పసిఫిక్ ద్వీపాలకి చెందినవారు, 16.9% ఇతర జాతుల నుండి వచ్చినవారు మరియు 2.4% మంది రెండు లేదా అంత కంటే ఎక్కువ జాతుల నుండి వచ్చినవారు. మొత్తం జనాభాలో 25.1% స్పానిష్ లేదా లాటిన్ మాట్లాడుతూ ఏ జాతికి అయినా చెందినవారు.<ref>{{cite web|author=American FactFinder, United States Census Bureau|url=http://factfinder.census.gov/servlet/ADPTable?_bm=y&-context=adp&-qr_name=ACS_2007_3YR_G00_DP3YR5&-ds_name=ACS_2007_3YR_G00_&-tree_id=3307&-redoLog=true&-_caller=geoselect&-geo_id=05000US36061&-format=&-_lang=en|title=New York County, New York - ACS Demographic and Housing Estimates: 2005–2007|publisher=Factfinder.census.gov|date=|accessdate=2009-05-30}}</ref> 

56.2% జనాభా బ్యాచిలర్ పట్టాను లేదా అంత కంటే ఉన్నతమైన దానిని కలిగి ఉన్నారు. 28.4% మంది విదేశాలలో జన్మించారు మరియు మరొక 3.6% మంది ప్యూర్టో రికో, U.S. ద్వీప ప్రాంతాలలో లేదా అమెరికన్ తల్లిదండ్రులకి విదేశాలలో జన్మించారు. 38.8% మంది తమ గృహాలలో ఆంగ్లం కాకుండా మరొక భాషను మాట్లాడతారు.<ref>{{cite web|author=American FactFinder, United States Census Bureau|url=http://factfinder.census.gov/servlet/ADPTable?_bm=y&-geo_id=05000US36061&-qr_name=ACS_2007_3YR_G00_DP3YR2&-context=adp&-ds_name=&-tree_id=3307&-_lang=en&-redoLog=false&-format=|title=New York County, New York - Selected Social Characteristics in the United States: 2005–2007|publisher=Factfinder.census.gov|date=|accessdate=2009-05-30}}</ref>

2000లో మాన్హాటన్ లో నివసిస్తున్న ప్రజలలో 56.4% మంది [[తెల్లజాతి]] వారు, 17.39% మంది [[నల్లజాతి]] వారు, 14.14% మంది [[ఇతర జాతుల]] వారు, 9.40% మంది [[ఆసియా]] వారు, 0.5% మంది [[స్థానిక అమెరికన్లు]] మరియు 0.07% మంది [[పసిఫిక్ ద్వీపానికి చెందినవారు]]. 4.14% మంది రెండు లేదా అంత కంటే ఎక్కువ జాతులకి చెందినవారు. 27.18% మంది [[స్పానిష్ మాట్లాడుతూ]] ఏ జాతికి అయినా చెందినవారు. 24.93% మంది తమ గృహాలలో స్పానిష్ మాట్లాడుతూ ఉండగా 4.12% మంది చైనీస్ మరియు 2.19% మంది ఫ్రెంచ్ మాట్లాడుతున్నారు.<ref>[http://www.mla.org/map_data_results&amp;state_id=36&amp;county_id=61&amp;mode=geographic&amp;zip=&amp;place_id=&amp;cty_id=&amp;ll=all&amp;a=&amp;ea=&amp;order=r న్యూయార్క్ పల్లె ప్రాంతంలో మాట్లాడే భాషలు], [[ఆధునిక భాష సంఘం]]. ఏప్రిల్ 5, 2008న తిరిగి పొందబడింది.</ref>

{{USCensusPop
|1790=33131
|1800=60489
|1810=96373
|1820=123706
|1830=202589
|1840=312710
|1850=515547
|1860=813669
|1870=942292
|1880=1164674
|1890=1441216
|1900=1850093
|1910=2331542
|1920=2284103
|1930=1867312
|1940=1889924
|1950=1960101
|1960=1698281
|1970=1539233
|1980=1428285
|1990=1487536
|2000=1537195 
|estimate=1634795
|estyear=2008
}}
అక్కడ 738,644 గృహాలు ఉన్నాయి. 25.2% మంది కలిగి జీవిస్తున్న వివాహం అయిన జంటలు, 12.6% మంది భర్త లేకుండా నివసిస్తున్న స్త్రీ గృహస్తులు మరియు 59.1% మంది కుటుంబీకులు కాని వారు. 17.1% మంది తమతో నివసిస్తున్న 18 సంవత్సరాలు కంటే తక్కువ వయస్సు ఉన్న పిల్లలను కలిగి ఉన్నారు. అన్ని గృహాలలో 48% ఒంటరి వ్యక్తులను కలిగి ఉన్నాయి మరియు 10.9%లో 65 సంవత్సరాలు లేదా అంత కంటే పెద్దవారు ఒంటరిగా నివసిస్తున్నారు. సగటు గృహ పరిమాణం రెండు మరియు సగటు కుటుంబ పరిమాణం 2.99.

మాన్హాటన్ జనాభాలో 16.8% మంది 18 సంవత్సరాల కంటే తక్కువ వయస్సు కలవారు, 10.2% మంది 18 నుండి 24 సంవత్సరాల వయస్సు కలవారు, 38.3% మంది 25 నుండి 44 సంవత్సరాల వయస్సు కలవారు, 22.6% మంది 45 నుండి 64 సంవత్సరాల వయస్సు కలవారు మరియు 12.2% మంది 65 సంవత్సరాల వయస్సు కలవారు లేదా అంత కంటే పెద్దవారు. మధ్యస్థ వయస్సు 36 సంవత్సరాలు. ప్రతీ 100 మంది స్త్రీలకి 90.3 మంది పురుషులు ఉన్నారు. 18 మరియు అంత కంటే ఎక్కువ వయస్సు ఉన్న ప్రతీ 100 మంది స్త్రీలకి 87.9 మంది పురుషులు ఉన్నారు.

ఒక మిలియన్ కంటే ఎక్కువ జనాభాతో మాన్హాటన్ సంయుక్త రాష్ట్రాలలోనే [[అధిక ఆదాయ ప్రాంతాల]]లో ఒకటిగా ఉంది. 2004 పన్ను సంవత్సరానికి [[IRS]] సమాచారం ఆధారంగా న్యూయార్క్ జిల్లా (మన్హట్టన్) ఒక్కో పన్ను చెల్లింపునకు దేశంలోనే అధిక సగటు ఫెడరల్ ఆదాయపు పన్ను బాధ్యతను కలిగి ఉంది. సగటు పన్ను భాద్యత $25,875, ఇది 20.0%  [[సర్దుబాటు చేసిన నికర ఆదాయాన్ని]] సూచిస్తుంది.<ref>సహది, జేన్నే. [http://money.aol.com/cnnmoney/tax/canvas3/_a/biggest-income-tax-burdens-top-10-places/20070214111009990001 అతి పెద్ద ఆదాయపు పన్ను భారాలు: మొదటి 10 ప్రాంతాలు], [[CNN మనీ]]. ఏప్రిల్ 5, 2008న తిరిగి పొందబడింది.</ref> 2002 నాటికి మాన్హాటన్ దేశంలో మరే జిల్లాకి లేని విధంగా అధిక తలసరి ఆదాయం కలిగి ఉంది.<ref>న్యూమాన్, జేఫ్ఫ్రేయ్ L. [http://findarticles.com/p/articles/mi_m3SUR/is_6_84/ai_n14892822 "][http://findarticles.com/p/articles/mi_m3SUR/is_6_84/ai_n14892822 స్థానిక ప్రాంత వ్యక్తిగత ఆదాయం యొక్క సంక్షిప్త పునఃచరణ: 2002 కొరకు ప్రిలిమినరీ అంచనాలు మరియు 1969–2001 కొరకు పునరుద్దరించబడిన అంచనాలు"], ''ప్రస్తుత వ్యాపారం యొక్క సర్వే'' , జూన్ 2004. మే 29, 2007న వినియోగించబడింది. "న్యూతర్క్ కౌంటీలో వ్యక్తిగత తలసరి ఆదాయం (మన్హట్టన్), NY, $84,591, లేదా జాతీయ సగటులో 274 శాతం అనేది అన్నింటి కంటే ఎక్కువ."</ref>

[[ఎగువ తూర్పు ప్రాంతాన]] మన్హట్టన్ ZIP సంకేతం 10021 100,000 కంటే ఎక్కువ మంది ప్రజలకి నివాసం మరియు $90,000 కంటే ఎక్కువ తలసరి ఆదాయం కలిగి ఉంది.<ref>[http://factfinder.census.gov/servlet/SAFFFacts?_event=Search&amp;geo_id=04000US36&amp;_geoContext=01000US%7C04000US36&amp;_street=&amp;_county=&amp;_cityTown=&amp;_state=&amp;_zip=10021&amp;_lang=en&amp;_sse=on&amp;ActiveGeoDiv=geoSelect&amp;_useEV=&amp;pctxt=fph&amp;pgsl=040&amp;_submenuId=factsheet_1&amp;ds_name=ACS_2005_SAFF&amp;_ci_nbr=null&amp;qr_name=null&amp;reg=null%3Anull&amp;_keyword=&amp;_industry=&amp;show_2003_tab=&amp;redirect=Y జిప్ కోడ్ టేబ్యులేషణ్ ఏరియా 10021], సంయుక్త రాష్ట్రాల సెన్సస్ 2000. ఏప్రిల్ 5, 2008న తిరిగి పొందబడింది.</ref> ఇది సంయుక్త రాష్ట్రాలలో అమితమైన సంపద యొక్క అత్యధిక ఏకాగ్ర చిత్తలలో ఒకటి. మాన్హాటన్ పొరుగు ప్రాంతాలలో చాలా ప్రాంతాలు సంపన్నమైనవి కావు. జిల్లాలో ఉన్న ఒక గృహం యొక్క మధ్యస్థ ఆదాయం $47,030, మరియు ఒక కుటుంబం యొక్క మధ్యస్థ ఆదాయం $50,229. పురుషుల మధ్యస్థ ఆదాయం $51,856 విరుద్దంగా స్త్రీల మధ్యస్థ ఆదాయం $45,712. జిల్లా యొక్క [[తలసరి ఆదాయం]] $42,922. దాదాపు 17.6% కుటుంబాలు మరియు 20% జనాభా [[దారిద్ర్య రేఖ]] దిగువన ఉన్నారు, వీరిలో 31.8% మంది 18 సంవత్సరాల కంటే తక్కువ వయస్సు కలవారు మరియు 18.9% మంది 65 లేదా అంత కంటే ఎక్కువ వయస్సు కలవారు.<ref>[http://factfinder.census.gov/servlet/SAFFFacts?_event=ChangeGeoContext&amp;geo_id=05000US36061&amp;_geoContext=01000US%7C86000US10021&amp;_street=&amp;_county=new+york&amp;_cityTown=new+york&amp;_state=04000US36&amp;_zip=&amp;_lang=en&amp;_sse=on&amp;ActiveGeoDiv=geoSelect&amp;_useEV=&amp;pctxt=fph&amp;pgsl=010&amp;_submenuId=factsheet_1&amp;ds_name=DEC_2000_SAFF&amp;_ci_nbr=null&amp;qr_name=null&amp;reg=null%3Anull&amp;_keyword=&amp;_industry=New యార్క్ కౌంటీ, న్యూయార్క్], సంయుక్త రాష్ట్రాల సెన్సస్ 2000. ఏప్రిల్ 5, 2008న తిరిగి పొందబడింది.</ref>

దిగువ మాన్హాటన్ ([[హౌస్టన్ వీధి]] యొక్క మాన్హాటన్ దక్షిణం) ఆర్ధికపరంగా చాలా వైవిధ్యం అయినది. 1950 తరువాత [[ఆర్ధిక జిల్లా]] కొంత మంది వాణిజ్యేతరంగా అద్దెకి ఉన్నవారిని కలిగి ఉంది, ఈ ప్రాంతం దాని యొక్క నివాసిత జనాభాలో ఆకస్మిక పెరుగుదలను చూసింది, 2005 నాటికి ఈ ప్రాంతంలో నివసిస్తున్న నివాసితుల సంఖ్య 30,000గా అంచనాలు చూపిస్తున్నాయి, ఇది [[సెప్టెంబర్ 11, 2001 దాడులకి]] ముందు 15,000 నుండి 20,000 ఉన్నదాని కంటే అధికం.<ref>స్తిన్హవేర్, జేన్నిఫెర్. [http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9E02E4DD113EF936A25757C0A9639C8B63 "బేబీ స్త్రోల్లెర్స్ అండ్ సూపర్ మార్కెట్స్ పుష్ ఇన్టు ది ఫైనాన్షియల్ డిస్ట్రిక్ట్"], ''ది న్యూయార్క్ టైమ్స్'' , ఏప్రిల్ 15, 2005. మే 11, 2007న వినియోగించబడింది.</ref>

మాన్హాటన్ మతపరంగా భిన్నత్వాన్ని కలిగి ఉంది. [[రోమన్ కాతోలిక్ చర్చి]] అన్నింటి కంటే అతిపెద్ద మతపరమైన అనుబంధం, దీని విశ్వాశకులు 564,505 మంది వ్యక్తులను (36% జనాభా కంటే ఎక్కువ) మరియు 110 మతసంబంధమైన సంస్థలు కలిగి ఉన్నారు. [[జ్యూ మతస్థులు]] 102 మతసంబంధమైన సంస్థలలో 314,500 మంది వ్యక్తులతో (20.5%) రెండవ అతిపెద్ద మరపరమైన సమూహాన్ని కలిగి ఉన్నారు. వీరి వెనుక 139,732 మంది విశ్వాసకులతో (9.1%) [[ప్రోతెస్తంట్లు]], మరియు 37,078 (2.4%) మందితో [[ముస్లిమ్స్]] ఉన్నారు.<ref>[http://www.thearda.com/mapsReports/reports/counties/36061_2000.asp న్యూయార్క్ కౌంటీ, న్యూయార్క్], [[అసోసియేషన్ ఆఫ్ రెలిజియన్ డేటా ఆర్చివ్స్]]. సెప్టెంబర్ 10, 2006న తిరిగి పొందబడింది.</ref>

ఈ ప్రాంతం ఒక చిన్నపాటి బూంను కూడా చవి చూస్తోంది. 2000 నుండి మాన్హాటన్ లో నివసిస్తున్న ఇదు సంవత్సరాల కంటే తక్కువ వయస్సు ఉన్న పిల్లల సంఖ్య 32% కంటే ఎక్కువ పెరిగింది.<ref>రోబెర్ట్స్, సామ్. [http://www.nytimes.com/2007/03/23/nyregion/23kid.html "ఇన్ సర్జ్ ఇన్ మన్హట్టన్ తోడ్డ్లేర్స్, రిచ్ వైట్ ఫామిలీస్ లీడ్ వే"], ''ది న్యూయార్క్ టైమ్స్'' , మార్చ్ 27, 2007. మార్చి 28, 2008న తిరిగి పొందబడింది.</ref>

{{See also|Demographics of New York City}}

== ప్రఖ్యాత స్థలాలు మరియు శిల్పకళ ==
{{Main|Architecture in New York City}}

మాన్హాటన్ యొక్క ప్రఖ్యాత ఆకాశ హద్దు అయిన [[ఆకాశహర్మ్యం]] 19వ శతాబ్దం చివరి నుండి న్యూయార్క్ నగరం యొక్క గుర్తింపుతో చాలా దగ్గరి సంబంధం కలిగి ఉంది. 1890–1973 వరకు [[ప్రపంచంలోనే ఎత్తైన భవనం]] మాన్హాటన్ లో ఉంది, తొమ్మిది వేర్వేరు భవనాలు ఈ ఖ్యాతిని పొందాయి.<ref>మక్కిన్లే, జేస్సే. "[http://www.nytimes.com/1995/11/05/nyregion/fyi-016047.html F.Y.I.: టాల్, టాలర్. ][http://www.nytimes.com/1995/11/05/nyregion/fyi-016047.html టాలేస్ట్]", ''ది న్యూయార్క్ టైమ్స్'' , నవంబర్ 5, 1995. పేజీ. CY2. జూన్ 23, 2009న తిరిగి పొందబడింది.</ref> ఈ ఖ్యాతిని పొందిన వాటిలో [[పార్క్]] రో లో ఉన్న [[న్యూయార్క్ ప్రపంచ భవనం]] మొదటిది, ఇది 309 అడుగుల (91 m) పొడవుతో 1955 లో [[బ్రూక్లిన్ వంతెన]] కొరకు నూతన వేదికను నిర్మించటానికి కూల్చివేయ్యబడినంత వరకు ఆ స్థానంలో కొనసాగింది.<ref>"నగరంచే ధీర్గకాల ప్రాజెక్ట్ ప్రారంభించబడింది; పెరుగుతున్న ట్రాఫిక్ ను తట్టుకోవటానికి బ్రూక్లిన్ వంతెన యొక్క మన్హట్టన్ ప్లాజా తిరిగి నిర్మించబడుతుంది, మొత్తం వ్యయం $6,910,000 కూల్చివేత కార్యక్రమం తయారయ్యింది -- ఆ ప్రాంతంలో ఉన్న వీధి వ్యవస్థ కూడా తిరిగి అమర్చబడుతుంది", ''ది న్యూయార్క్ టైమ్స్'' , జూలై  24, 1954. పేజీ. 15.</ref> దానికి దగ్గరలో ఉన్న [[పార్క్ రో భవనం]] 29 అంతస్తుల పొడవుతో {{convert|391|ft|m|0}} 1899లో ఈ ఖ్యాతిని పొందింది.<ref>గ్రే, క్రిస్తోఫేర్. [http://www.nytimes.com/2000/03/12/realestate/streetscapes-park-row-building-15-park-row-1899-monster-that-reigned-high-over.html "స్ట్రీట్స్కాపెస్/ది పార్క్ రో బిల్డింగ్, 15 పార్క్ రో; యాన్ 1899 'మొన్స్టర్' దట్ రీండ్ హై ఓవర్ ది సిటీ"], ''ది న్యూయార్క్ టైమ్స్'' , మార్చ్ 12, 2000. జూన్ 1, 2007న వినియోగించబడింది.</ref> ఒక అనామిక కుట్టు యంత్రం తయారీదారుని యొక్క ప్రధాన కార్యాలయంగా 1908 లో నిర్మించబడిన 41 అంతస్థుల [[సింగర్ భవనం]] 1967 వరకు {{convert|612|ft|m|0}}ఎత్తైన భవనంగా ఉంది, ఎప్పుడూ కూల్చివెయ్యని ఎత్తైన భవనంగా ఇది ప్రసిద్ది చెందింది.<ref>గ్రే, క్రిస్తోఫేర్. [http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9F0CE4DA1739F931A35752C0A9639C8B63&amp;sec=&amp;spon=&amp;pagewanted=print " స్ట్రీట్స్కాపెస్/సింగెర్ బిల్డింగ్; ఒన్స్ ది టాలేస్ట్ బిల్డింగ్, బట్ సిన్స్ 1967 ఏ ఘోస్ట్"], ''ది న్యూయార్క్ టైమ్స్'' , జనవరి 2, 2005. మే 15, 2007న వినియోగించబడింది. "1908 లో అది బ్రాడ్వే మరియు లిబర్టీ స్ట్రీట్ వద్ద పూర్తయ్యే సమయానికి 41 అంతస్తుల సింగర్ భవనం ప్రపంచంలోనే ఎత్తయినది మరియు ఇది సెప్టెంబర్ 11, 2001 వరకు తిరుగులేని ఎత్తైన నిర్మాణంగా ఉంది. ప్రసిద్ద బ్యూక్స్ ఆర్ట్స్ టవర్ భవనం 1967 లో ముందస్తుగా భద్రపరిచే ఉద్యమం ఊపందుకున్నప్పుడు జరిగిన చాలా భాధాకర నష్టాలలో ఒకటి.... 1906 లో మొదలుపెట్టి సింగర్ భవనం ''సిటీ ఆఫ్ టవర్స్''  కోసం ఫ్లాగ్స్ నమూనాను వినియోగించింది, అందులో 1896 నిర్మాణాన్ని పునాదిగా పునర్నిర్మించింది మరియు ఒక 65 అడుగుల చతురస్ర షాఫ్ట్ ను{{convert|612|ft|m}} ఎత్తుకి తీసుకు వెళ్ళింది, దానిని ఒక ఉబ్బెత్తు మన్సార్డ్ మరియు భారీ లాంతరులతో శిఖరాగ్రాన మిళితం చేసింది."</ref> [[మాడిసన్ ఎవెన్యూ]] పాదాల దగ్గర ఉన్న [[మెట్రోపోలిటన్ జీవిత భీమా సంస్థ టవర్]] 700 అడుగుల (213 m) పొడవుతో 1909లో [[వేనీస్]] లో ఉన్న [[సెయింట్ మార్క్ యొక్క గంట స్థంభం]] జ్ఞాపకార్ధ టవర్ ని ప్రక్కకు నెట్టి ఈ బిరుదు కైవసం చేసుకుంది.<ref>గ్రే, క్రిస్తోఫేర్. [http://www.nytimes.com/1996/05/26/realestate/streetscapes-metropolitan-life-1-madison-avenue-for-brief-moment-tallest.html "స్ట్రీట్స్కాపెస్/మెట్రోపోలిటన్ లైఫ్ అట్ 1 మాడిసన్ అవెన్యూ; ఫర్ ఎ బ్రీఫ్ మొమెంట్, ది టాలేస్ట్ బిల్డింగ్ ఇన్ ది వరల్డ్"], ''ది న్యూయార్క్ టైమ్స్'' , మే 26, 1996. జూన్ 1, 2007న వినియోగించబడింది.</ref>  [[వూల్వర్త్ భవనం]] మరియు దాని యొక్క ప్రత్యేకమైన [[గోతిక్ శిల్పకళ]] 1913లో ఈ బిరుదు దక్కించుకున్నాయి, ఇది 792&nbsp;అడుగుల (241&nbsp;m) ఎత్తు కలిగి ఉంది.<ref>డన్లప్, డేవిడ్ W. [http://www.nytimes.com/2000/11/02/garden/condos-to-top-vaunted-tower-of-woolworth.html "][http://www.nytimes.com/2000/11/02/garden/condos-to-top-vaunted-tower-of-woolworth.html కాండోస్ టు టాప్ వాంటెడ్ టవర్ ఆఫ్ వూల్వర్త్"], ''ది న్యూయార్క్ టైమ్స్'' , నవంబర్ 2, 2000. జూన్ 1, 2007న వినియోగించబడింది.</ref>

[[దస్త్రం:ChryslerBuilding.JPG|thumb|left|upright|క్రిస్లర్ భవంతి 1930–1931 లో నగరంలో ఎత్తైన భవనం]]

ఒక సంవత్సర కాలంలో ప్రపంచంలో ఎత్తైనది అనే బిరుదును కలిగి ఉన్న మూడు వేర్వేరు భవనాలతో [[గర్జిస్తున్న ఇరవైలు]] ఆకాశం వైపు పరుగును చూసాయి. [[1929 వాల్ స్ట్రీట్ పతనానికి]] కొన్ని రోజుల ముందు స్టాక్ మార్కెట్ ఉన్నత స్థాయిలో ఉండటం వలన ఇద్దరు అభివృద్ధిదారులు ఆ కిరీటం కోసం బాహ్యంగానే పోటీపడ్డారు.<ref>"పొడవైన భవనం కోసం ప్రణాళికలను మార్పు చేస్తున్న డెనిస్; మన్హట్టన్ నిర్మాణం యొక్క తీరపు ఎట్టు క్రిస్లర్ ను ఓడించటం కోసం పెంచలేదు అని స్తర్రేట్ చెప్పాడు.", ''ది న్యూయార్క్ టైమ్స్'' , అక్టోబర్ 20, 1929. పేజీ. 14.</ref> 927&nbsp;అడుగుల (282&nbsp;m) వద్ద [[40 వాల్ స్ట్రీట్]] పదకొండు నెలల అతితక్కువ కాలంలో బ్యాంకు ఆఫ్ మాన్హాటన్ యొక్క ప్రధాన కార్యాలయంగా మే 1930 లో పూర్తయ్యింది, ఆ బిరుదును దక్కించుకున్నట్టు కనిపించింది.<ref>"మన్హట్టన్ తీరం రికార్డ్ సమయంలో నిర్మించబడింది; నిర్మాణం {{convert|927|ft|m}} ఒక సంవత్సరం శ్రమతోనే ప్రపంచంలోనే రెండవ ఎత్తైన భవనం నిలబెట్టబడింది", ''ది న్యూయార్క్ టైమ్స్'' , మే 6, 1930. పేజీ. 53.</ref> [[లేగ్జింగ్తాన్ ఎవెన్యూ]] మరియు [[42వ వీధి]] వద్ద స్వీయ కార్యనిర్వహణాధికారి అయిన [[వాల్టర్ క్రిస్లర్]] మరియు అతని శిల్పకళా నిపుణుడు [[విలియం వాన్ అలెన్]] రహస్యంగా నిర్మాణం యొక్క వాణిజ్య గుర్తును {{convert|185|ft|m|0|sing=on}}ఎత్తుగా నిర్మించటానికి ప్రణాళికలను అభివృద్ధి పరిచారు, [[క్రిస్లర్ భవనాన్ని]] 1,046 అడుగుల (319 m) ఎత్తుకి తీసుకువెళ్లటం ద్వారా 1929 లో అది పూర్తయినప్పుడు దానిని ప్రపంచంలోనే ఎత్తైన భవనంగా చేసారు.<ref>గ్రే, క్రిస్తోఫేర్. [http://www.nytimes.com/1995/12/17/realestate/streetscapes-the-chrysler-building-skyscraper-s-place-in-the-sun.html "స్ట్రీట్స్కాపెస్: ది క్రిస్లర్ బిల్డింగ్; స్కైస్క్రాపెర్స్ ప్లేస్ ఇన్ ది సన్"], ''ది న్యూయార్క్ టైమ్స్'' , డిసెంబర్ 17, 1995. జూన్ 1, 2007న వినియోగించబడింది. "ఈ సారి ఎలా అయినా ఎత్తు పోటీలో {{convert|921|ft|m|sing=on}} టవర్ తో గెలిచి 40 వాల్ స్ట్రీట్ లో ఎదగాలనే ఉద్దేశ్యంతో అప్పుడు క్రిస్లర్ మరియ వాన్ అలెన్ నమూనాను పునఃశ్చరణ చేసారు. ఇది రహస్యంగా చెయ్యబడింది, అతి పెద్ద చతురస్ర ఫైర్-టవర్ షాఫ్ట్ యొక్క నిల్వ ప్రాంతాన్ని ఉపయోగించి పొగను మెట్ల దారి నుండి పంపటం జరిగింది. 1929 చివరి భాగంలో ఒక 185 అడుగుల ఎత్తు కొరకు ఒక ప్రాంతంలో పునాదులు వేసినప్పుడు షాఫ్ట్ లోపల వాన్ అలెన్ ఆ అంతర్గత నిర్మాణం కొరకు శ్రామికుల జట్టును కలిగి ఉన్నాడు, ఫలితంగా 1046 అడుగుల 4.75 ఇంచీల ఎత్తు ఉన్న ప్రపంచంలోనే ఎత్తైన క్రిస్లర్ భవనం తయారయ్యింది."</ref> మే 1931 లో పూర్తయిన 102 అంతస్థుల [[ఎంపైర్ స్టేట్ భవనం]]తో ఈ రెండు భవనాలు కూడా అధిగమించబడ్డాయి, ఇది భవనం పైన గర్జిస్తున్న [[ఆర్ట్ డేకో]] టవర్ తో 1,250 అడుగుల (381 m) ఎత్తు ఉంది. ఆ తరువాత {{convert|203|ft|m|abbr=on}} ఎత్తున్న పినాకిల్ ను జత చెయ్యటం వలన భవనం యొక్క మొత్తం ఎత్తు 1,453&nbsp;అడుగులకి (443&nbsp;m)) వచ్చింది.<ref>"ఎత్తు కోసం జరుగుతున్న యుద్ధం అంతం అయినట్టు కనిపించింది; నిర్మాణదారులు మరియు భూస్వాములు చెప్పిన ప్రకారం ఎంపైర్ స్టేట్ భవనం యొక్క రికార్డు చాలా సంవత్సరాల పాటు కొనసాగుతుంది. ఆచరణాత్మక పరిధి చేరుకోబడింది; దాని యొక్క పై భాగం పెరుగుతున్నది {{convert|1250|ft|m}}, కానీ పరికరాలను మోస్తున్న సిబ్బంది పినాకిల్ ను 1265.5 అడుగులకి విస్తరించారు.", ''ది న్యూయార్క్ టైమ్స్'' , మే 2, 1931. పేజీ. 7.</ref><ref>గ్రే, క్రిస్తోఫేర్. [http://www.nytimes.com/1992/06/14/realestate/streetscapes-the-empire-state-building-a-red-reprise-for-a-31-wonder.html?n=Top%2FReference%2FTimes%20Topics%2FSubjects%2FE%2FEmpire%20State%20Building "స్ట్రీట్స్కాపెస్: ది ఎంపైర్ స్టేట్ బిల్డింగ్; ఏ రెడ్ రేప్రిస్ ఫర్ ఏ '31 వండర్"], ''ది న్యూయార్క్ టైమ్స్'' , జూన్ 14, 1992. జూన్ 1, 2007న వినియోగించబడింది.</ref>

[[దస్త్రం:Empire State Building by David Shankbone.jpg|thumb|upright|1931 నుండి 1972 వరకు ఎంపైర్ స్టేట్ భవనం ప్రపంచంలోనే ఎత్తైన భవనం మరియు ప్రస్తుతం నగరంలో ఎత్తైన భవనం]]

ఒకప్పుడు నగరానికి గుర్తింపు చిహ్నంగా ఉన్న [[ప్రపంచ వాణిజ్య కేంద్రం]] యొక్క పూర్వపు ట్విన్ టవర్లు [[దిగువ మన్హట్టన్]] లో ఉండేవి. 1972 నుండి 1,368 మరియు 1,362&nbsp;అడుగుల (417m&amp; 415m), 110-అంతస్థుల భవనాలు 1974 లో అవి [[విల్లిస్ టవర్]] (పూర్వం ఇది చికాగోలో ఉండి సియర్స్ టవర్ అని పిలువబడేది)  యొక్క నిర్మాణం ద్వారా అధిగమించబడే వరకు ప్రపంచంలోనే పొడవైనవిగా ఉన్నాయి.<ref>బర్స్స్, కరెన్. [http://www.infoplease.com/spot/skyscraperhistory.html "ది హిస్టరీ ఆఫ్ స్క్యస్క్రాపెర్స్ : ఏ రేస్ టు ది టాప్"], దయచేసి సమాచారం ఇవ్వండి. మే 17, 2007న వినియోగించబడింది. "1972లో ప్రపంచ వాణిజ్య కేంద్రం (1,368 అడుగులు, 110 అంతస్థులు) దానిని దాటుకొని వెళ్లిపోయేంత వరకు 41 సంవత్సరాలు పాటు ఎంపైర్ స్టేట్ భవనం ఆకాశహర్మ్యాలు లో ప్రధానమైనదిగా నిలిచింది. రెండు సంవత్సరాల తరువాత చికాగోలో విల్లిస్ టవర్ నిర్మాణం జరిగిన తరువాత (1450 అడుగులు, 110 అంతస్థులు) అన్నింటి కంటే పొడవైన భవంతిని కలిగి ఉన్న కీర్తిని న్యూయార్క్ నగరం కోల్పోయింది."</ref> 20వ శతాబ్దం చివరి నాటికి [[సెప్టెంబర్ 11, 2001 దాడులు]] జరిగే వరకు ప్రపంచ వాణిజ్య కేంద్రం యొక్క ట్విన్ టవర్లు వాదనలకి తెర తీస్తూ ప్రపంచం యొక్క అత్యంత ప్రసిద్ది చెందిన మరియు గుర్తించదగిన భవనాలలో ఉన్నాయి. బిగుతుగా కట్టిన తాడు పై నడిచే ఫ్రాన్స్ దేశస్థుడు అయిన [[ఫిలిప్పి పెటిట్]] తో పాటుగా చాలా మందికి ప్రపంచ వాణిజ్య కేంద్రం ఒక ఆరాధించే వస్తువు, అతను ఆగష్టు 7, 1974 న ట్విన్ టవర్స్ మధ్యన కట్టిన ఒంటరి తాడు పై నడిచాడు.   ప్రపంచ వాణిజ్య కేంద్రం యొక్క ట్విన్ టవర్స్ స్థానంలో నిర్మిస్తున్న [[వన్ వరల్డ్ ట్రేడ్ సెంటర్]] ప్రస్తుతం నిర్మాణంలో ఉంది మరియు 2014 కల్లా పూర్తవుతుంది అని చెప్పబడింది.<ref>{{cite web|url=http://www.wtc.com/about/|title=About the WTC|publisher=Silverstein Properties|accessdate=2008-08-15}}</ref>

1961 లో [[పెన్సిల్వేనియా రైలుమార్గం]] పాత [[పెన్న్ స్టేషన్]] ను కూల్చివేసి మరియు ఆ స్థానంలో ఒక నూతన [[మాడిసన్ స్క్వేర్ గార్డెన్]] మరియు [[కార్యాలయ భవన]] సముదాయాన్ని నిర్మించటానికి ప్రణాళికలను బహిర్గతం చేసింది. సంస్థాగత నిరసనకారులు [[బ్యూక్స్-కళల]] పోకడ యొక్క ప్రసిద్ద కట్టడండా విస్తారంగా పరిగణించబడే మరియు న్యూయార్క్ నగరం యొక్క శిల్పకళా నగలలో ఒకటి అయిన 1910 లో పూర్తయిన [[మక్కిం, మీద మరియు వైట్]] రూపొందించిన నిర్మాణంను రక్షించటమే లక్ష్యంగా పెట్టుకున్నారు.<ref>గ్రే, క్రిస్తోఫేర్. [http://www.nytimes.com/2001/05/20/realestate/streetscapes-destruction-penn-station-1960-s-protest-that-tried-save-piece-past.html "స్ట్రీట్స్కాపెస్/'ది డిస్త్రక్షన్ ఆఫ్ పెన్ స్టేషన్'; ఏ 1960s ప్రొటెస్ట్ దట్ ట్రైడ్ టు సేవ్ ఏ పీస్ ఆఫ్ ది పాస్ట్"], ''ది న్యూయార్క్ టైమ్స్'' , మే 20, 2001. జూన్ 1, 2007న వినియోగించబడింది.</ref> ఇంత కృషి చేసినప్పటికీ అక్టోబర్ 1963లో ఈ నిర్మాణం యొక్క కూల్చివేత ప్రారంభం అయ్యింది. పెన్న్ స్టేషన్ యొక్క నష్టం--చరిత్రకారుడు అయిన [[లూయిస్ మంఫోర్డ్]] చే "ఉద్దేశ్యపూర్వకంగా ప్రజా ఆస్తులను ధ్వంసం చేసే భాద్యతారహితమైన చర్య" అని చెప్పబడింది--ఇది నేరుగా 1965 లో [[న్యూయార్క్ నగర ప్రసిద్ద కట్టడాలను రక్షించే కమిషన్]] స్థాపించిన ఒక స్థానిక చట్టాన్ని తేవటానికి దారి తీసింది, ఈ కమిషన్ "నగరం యొక్క చారిత్రిక, అందమైన మరియు సాంస్కృతిక వారసత్వాన్ని" కాపాడే బాధ్యత కలిగి ఉంది.<ref>[http://www.nyc.gov/html/lpc/html/faqs/faq_about.shtml అబౌట్ ది ల్యాండ్మార్క్స్ ప్రిసర్వేషణ్ కమిషన్], [[న్యూయార్క్ సిటీ ల్యాండ్మార్క్స్ ప్రిసర్వేషణ్ కమిషన్]]. మే 17, 2007న వినియోగించబడింది.</ref> పెన్న్ స్టేషన్ యొక్క కూల్చివేతతో ఊపందుకున్న చారిత్రిక నిల్వ ఉద్యమం దేశవ్యాప్తంగా ఒక మిలియన్ నిర్మాణాలను కూల్చివేయ్యకుండా రక్షించటానికి కారణం అయ్యింది, వాటిలో దాదాపు 1000 న్యూయార్క్ నగరంలో ఉన్నాయి.

[[దస్త్రం:Wtcmay01.jpg|thumb|left|upright|మునుపటి వరల్డ్ ట్రేడ్ సెంటర్ యొక్క ట్విన్ టవర్లు 1972 నుండి 2001 వరకు న్యూయార్క్ యొక్క ఎత్తైన భవనాలు.]]

[[టైమ్స్ స్క్వేర్]] వద్ద ఉన్న [[బ్రోడ్వే]] చుట్టూ ఉన్న థియేటర్ జిల్లా, [[న్యూయార్క్ విశ్వవిద్యాలయం]], [[కొలంబియా విశ్వవిద్యాలయం]], [[ఫ్లటిరోన్ భవనం]], [[వాల్ స్ట్రీట్]] చుట్టూ ఉన్న [[ఆర్ధిక జిల్లా]], [[లింకన్ సెంటర్ ఫర్ ది పెర్ఫార్మింగ్ ఆర్ట్స్]], [[లిటిల్ ఇటలీ]], [[హర్లెం]], [[అమెరికన్ మ్యూజియం ఆఫ్ నాచురల్ హిస్టరీ]], [[చైనాటౌన్]], మరియు [[సెంట్రల్ పార్క్]] వంటివి అన్నీ కూడా అధిక జనాభా సాంద్రత ఉన్న ఈ ద్వీపంలోనే ఉన్నాయి.

శక్తి-సామర్ధ్య హరిత కార్యాలయ భవనాలను కలిగి ఉండటంలో ఈ నగరం ప్రధమ స్థానంలో ఉంది, ఉదాహరణకి ఆంగ్లేయుడు అయిన సామ్యూల్ ఫాక్స్ సొంతమైన [[హేర్స్ట్ టవర్]], మరియు పునర్నిర్మించబడిన [[7 ప్రపంచ వాణిజ్య కేంద్రం]].<ref name="greenbuilding">పోగ్రేబిన్, రాబిన్. [http://www.nytimes.com/2006/04/16/arts/design/16gree.html "][http://www.nytimes.com/2006/04/16/arts/design/16gree.html 7 వరల్డ్ ట్రేడ్ సెంటర్ అండ్ హేర్స్ట్ బిల్డింగ్: న్యూయోర్క్స్ టెస్ట్ కేసెస్ ఫర్ ఎన్విరోన్మెంతల్లీ ఎవెర్ ఆఫీసు టవర్స్"], ''ది న్యూయార్క్ టైమ్స్, ఏప్రిల్ 16, 2006. '' ''జులై 2, 2008న తిరిగి పొందబడింది.''</ref>

[[సెంట్రల్ పార్క్]] ఉత్తరాన పశ్చిమ [[110వ వీధి]], పశ్చిమాన [[ఎనిమిదవ ఎవెన్యూ]], దక్షిణాన పశ్చిమ [[59వ వీధి]] మరియు తూర్పున [[ఐదవ ఎవెన్యూ]]లను సరిహద్దులుగా కలిగి ఉంది.   పార్క్ యొక్క సరిహద్దుల వెంబడి ఈ వీధులు సాధారణంగా [[సెంట్రల్ పార్క్ ఉత్తరం]], [[సెంట్రల్ పార్క్ పశ్చిమం]] మరియు [[సెంట్రల్ పార్క్ దక్షిణం]] అని వరుసగా సూచించబడతాయి (ఐదవ ఎవెన్యూ తన పేరును తూర్పు సరిహద్దు వెంబడి కలిగి ఉంది). ఆ పార్క్ [[ఫ్రెడరిక్ లా ఒల్మస్తేడ్]] మరియు [[కాల్వేర్ట్ వాక్స్]] లచే రూపొందించబడింది. 843&nbsp;ఎకరాలు (3.4&nbsp;km²) ఉన్న పార్క్ విస్తారమైన [[కాలి బాటలు]], రెండు [[ఐస్-స్కేటింగ్]] రింక్స్, ఒక వన్యప్రాణి సంరక్షణాలయం మరియు వివిధ క్రీడలకి వినియోగించే గడ్డి ప్రాంతాలు, అదే విధంగా చిన్నారుల కోసం ఆటస్థలాలు కలిగి ఉంది. ఈ పార్క్ వలస పక్షులకి ప్రసిద్ది చెందిన ఒయాసిస్ మరియు అందువలన పక్షులను గమనించే వారితో పేరుగాంచింది.  పార్కు చుట్టూ ఉన్న 6&nbsp;మైళ్ళ (10&nbsp;km) రహదారి ముఖ్యంగా వారాంతాలు మరియు సాయంత్రాలలో 7:00 గంటల తరువాత ఆటోమొబైల్ ట్రాఫిక్ నిషేదించబడిన తరువాత జాగింగ్ చేసేవారు, సైకిల్ త్రోక్కేవారు మరియు లోపల స్కేటింగ్ చేసేవారు మొదలైన వారిని అధికంగా కలిగి ఉంటుంది.<ref name="CentralPark">[http://www.centralpark.com/pages/general-info.html సెంట్రల్ పార్క్ సాధారణ సమాచారం], సెంట్రల్ పార్క్ కన్జర్వేన్సి. సెప్టెంబర్ 21, 2006న తిరిగి పొందబడింది.</ref>

పార్క్ లో చాలా భాగం సహజంగా కనిపించినప్పటికీ అది చాలా మటుకు పూర్తిగా ప్రకృతి సిద్దంగా చెక్కబడింది మరియు పలు మానవ నిర్మిత సరస్సులను కూడా కలిగి ఉంది. 1850లో సెంట్రల్ పార్క్ యొక్క నిర్మాణం ఆ యుగం యొక్క అత్యంత సామూహిక ప్రభుత్వ పనుల ప్రాజెక్టులలో ఒకటి. ఒల్మ్స్తేడ్ మరియు వాక్స్ సృష్టించాలి అనుకొన్న ఆంగ్ల-పోకడ కలిగిన గొర్రెల చిత్రాన్ని తయారుచెయ్యటానికి దాదాపు 20,000 మంది శ్రామికులు వివరంగా వర్ణించటం ద్వారా చెక్కారు. శ్రామికులు {{convert|3000000|cuyd|m3}} మట్టికి దగ్గరగా వెళ్లారు మరియు 270,000 కంటే ఎక్కువ చెట్లు మరియు పొదలను నాటారు.<ref>[http://www.centralpark.com/pages/history_2.html సెంట్రల్ పార్క్ చరిత్ర], సెంట్రల్ పార్క్ కన్జర్వేన్సి. సెప్టెంబర్ 21, 2006న తిరిగి పొందబడింది.</ref>

స్వయంపాలిత ప్రాంతంలో 17.8%, మొత్తంగా 2,686&nbsp;ఎకరాలు (10.9&nbsp;km²), పార్క్లాండ్ కోసం అంకితం ఇవ్వబడ్డాయి. పార్కులకి అంకితం ఇవ్వబడ్డ మాన్హాటన్ యొక్క 70% జాగా దాదాపుగా సెంట్రల్ పార్క్ వెలుపల ఉంది, ఇది 204 ఆట స్థలాలు, 251 హరిత వీధులు, 371 బాస్కెట్ బాల్ కోర్టులు మరియు పలు ఇతర ఆకర్షనలను కలిగి ఉంది.<ref name="MBPOEnvironment">{{waybackdate|site=http://www.mbpo.org/policy/environment|title=Environment|date=20070411204634}}, మన్హట్టన్ బోరో ప్రెసిడెంట్ [[స్కాట్ స్త్రిన్గేర్]]. అక్టోబరు 19, 2009న తిరిగి పొందబడింది.</ref>

ద్యూన్ వీధి వద్ద ఉన్న [[ఆఫ్రికన్ శ్మశాన వాటిక జాతీయ జ్ఞాపక చిహ్నం]] 17వ మరియు 18వ శతాబ్దాలలో ఖననం చెయ్యబడిన 400కి పైగా ఆఫ్రికన్ల యొక్క అవశేషాలను కలిగి ఉన్న ప్రాంతాన్ని రక్షిస్తుంది. ఈ అవశేషాలు 1991లో [[ఫోలే స్క్వేర్]] ఫెడరల్ కార్యాలయ భవనాన్ని నిర్మిస్తున్న సమయంలో కనిపించాయి.

== కళాత్మక అమరిక ==
{{Wide image|NYC Top of the Rock Pano.jpg|1000px|<center>Skyline of [[Midtown Manhattan]], as seen from the observation deck of the [[GE Building]]</center>}}
{{Wide image|Upper and Middle Manhattan.jpg|1000px|<center>Skyline of Upper Manhattan and [[Midtown Manhattan]] as seen from Jersey City</center>}}
{{Wide image|NYC Panorama edit2.jpg|1000px|<center>Panorama of the Manhattan skyline as seen looking eastward from [[Hoboken]], New Jersey.</center>}}

== ఆర్థిక వ్యవస్థ ==
{{Main|Economy of New York City}}
మాన్హాటన్ దేశంలోనే చాలా విలువైన భూభాగాల్లో కొన్నింటిని కలిగి ఉంది మరియు సంయుక్త రాష్ట్రాలలో చాలా ఖరీదైన ప్రాంతాలలో ఒకటిగా ప్రసిద్ది చెందింది.<ref>[http://moneycentral.msn.com/content/invest/forbes/P62020.asp అమెరికాలో అత్యంత ఖరీదైన ZIP సంకేతాలు], ''ఫోర్బ్స్'' , సెప్టెంబర్ 26, 2003. జూన్ 1, 2007న వినియోగించబడింది.</ref>

[[దస్త్రం:6th Avenue from 49th.jpg|thumb|upright|సిక్స్త్ ఎవెన్యూ తీరంలో కార్యాలయాలు]]

మాన్హాటన్ న్యూయార్క్ నగరం యొక్క ఆర్ధిక ఇంజిన్, ఇది న్యూయార్క్ నగరంలో మొత్తం ఉద్యోగాలలో దాదాపుగా 2/3 ఉద్యోగాలని అందిస్తున్న మొత్తం [[న్యూయార్క్ మెట్రోపోలిటన్ ప్రాంతం]] నుండి తీసుకోబడిన 2.3 మిలియన్ శ్రామికులను కలిగి ఉంది.<ref name="BLSManhattanLabor" /> మాన్హాటన్ యొక్క పగటి పూట జనాభా 2.87 మిలియన్లు ఉంటుంది, దీనికి తరచుగా ప్రయాణాలు చేసేవారు నికరంగా 1.34 మిలియన్ల ప్రజలను జత చేస్తారు. ఈ విధంగా తరచుగా ఓకే ప్రాంతం నుండి మరొక ప్రాంతానికి ప్రయాణించే వారి ద్వారా మన్హట్టన్ లోకి వస్తున్న 1.46 మిలియన్ శ్రామికుల ప్రవాహం దేశంలో మరే ఇతర జిల్లా లేదా నగరంలో లేని విధంగా అత్యధికం మరియు రెండవ స్థానంలో ఉన్న [[వాషింగ్టన్, D.C.]] లో ఉన్న 480,000 తరచూ ప్రయాణాలు చేసేవారి కంటే మూడు రెట్లు అధికం.<ref>[http://www.usatoday.com/news/2003-03-06-commute.htm "కంముటింగ్ షిఫ్ట్స్ ఇన్ టాప్ 10 మెట్రో ఏరియాస్"], ''[[USA టుడే]]'' , మే 20, 2005. జూన్ 23, 2009న తిరిగి పొందబడింది.</ref><ref>[http://www.census.gov/population/socdemo/daytime/2000/tab02.csv అంచనా వెయ్యబడిన పగటి పూట జనాభా మరియు ఉద్యోగ-నివాస నిష్పత్తులు: 2000], సంయుక్త రాష్ట్రాల సెన్సస్, 2000. జూన్ 23, 2009న తిరిగి పొందబడింది.</ref>

ద్రవ్య పరిశ్రమ దీని యొక్క అత్యంత ముఖ్యమైన ఆర్ధిక విభాగం, దీని యొక్క 280,000 శ్రామికులు ఈ స్వయంపాలిత ప్రాంతంలో చెల్లించబడిన మొత్తం జీతాలలో సగం కంటే ఎక్కువ సంపాదించారు. [[వాల్ స్ట్రీట్]] లో ఉన్న తన కేంద్రం ద్వారా ప్రసిద్ది చెందిన [[భద్రతా]] పరిశ్రమ నగర ఆర్ధిక విభాగం యొక్క అతిపెద్ద భాగాన్ని కలిగి ఉంది మరియు ఇది 50% ఆర్ధిక సేవల ఉద్యోగాలను అందిస్తున్నది. [[2008 ఆర్ధిక స్తబ్దత]]కి ముందు U.S. లో ఉన్న ఇదు అతిపెద్ద భద్రతా-వాణిజ్య సంస్థలు వాటి ప్రధాన కార్యాలయాలను మాన్హాటన్ లో కలిగి ఉన్నాయి.<ref>[http://www.nycedc.com/BusinessInNYC/IndustryOverviews/FinancialServices/Pages/FinancialServices.aspx NYC లో వ్యాపారం – ఆర్ధిక సేవలు], NYCEDC. జూన్ 29, 2009న వినియోగించబడింది.</ref><ref>{{Citation
|last=
|first=
|author-link=
|title=America's 500 Largest Corporations
|newspaper=Fortune
|pages=F-45 and F-64
|year=2007
|date=April 30|url=}}</ref> 

2006లో మాన్హాటన్ ఆర్ధిక పరిశ్రమలో ఉన్నవారు వారానికి సగటున $8,300 (బోనస్లతో కలిపి) ఆర్జించారు, అయితే మిగతా అన్ని పరిశ్రమలకి ఒక వారపు సగటు చెల్లింపు దాదాపుగా $2,500 మాత్రమే.  ఇది దేశం యొక్క 325 పెద్ద జిల్లాలలో అత్యధికం మరియు 8% జీతం పెరుగుదల అనేది పది పెద్ద జిల్లాలలోనే అత్యధికం. ఈ స్వయంపాలిత ప్రాంతంలో జీతం దేశవ్యాప్తంగా ఒక వారంలో ఆర్జించే $784 కంటే 85% అధికం మరియు ఇతర స్వయంపాలిత ప్రాంతాలలో శ్రామికులు ఆర్జించే మొత్తానికి రెట్టింపు. ఆరోగ్య రక్షణ విభాగం స్వయంపాలిత ప్రాంతం యొక్క 11% ఉద్యోగాలను మరియు మొత్తం చెల్లింపులో 4% ను, శ్రామికులు ఒక వారానికి దాదాపుగా $900 ఇంటికి తీసుకువెళ్ళటాన్ని సూచిస్తుంది.<ref>మక్ గీహన్, పాట్రిక్. [http://www.nytimes.com/2006/11/23/nyregion/23income.html?ref=nyregion ఇన్కం సోర్స్ ఆన్ వాల్ సెయింట్., విస్తరిస్తున్న ఖాళీ], ''ది న్యూయార్క్ టైమ్స్'' , మార్చ్ 23, 2006. మే 1, 2007న వినియోగించబడింది.</ref> 

దేశంలో ఉన్న ఏ నగరంలోని వాణిజ్య సంస్థల పరదా కార్యాలయాలను అయినా న్యూయార్క్ నగరం కలిగి ఉంది, వీటిలో చాలా మటుకు మాన్హాటన్ లో ఉన్నాయి.<ref>[http://www.empire.state.ny.us/press/press_display.asp?id=575 ఫార్చూన్ మగజైన్: ఫార్చూన్ 500 సంస్థలలో చాలా వాటిని న్యూయార్క్ రాష్ట్రము మరియు నగరాలు కలిగి ఉన్నాయి], [[ఎంపైర్ రాష్ట్ర అభివృద్ధి సంస్థ]], పత్రికలకు ఏప్రిల్ 8, 2005న విడుదల చెయ్యబడింది, ఏప్రిల్ 26, 2007న వినియోగించబడింది. "దేశంలోని మరే ఇతర నగరంలో లేని విధంగా న్యూయార్క్ నగరం చాలా ఫార్చూన్ 500 సంస్థల ప్రధాన కార్యాలయాలను కూడా కలిగి ఉంది."</ref> మధ్య పట్టణ మాన్హాటన్ సంయుక్త రాష్ట్రాలలో అతిపెద్ద కేంద్ర వ్యాపార జిల్లా.<ref>నూనాన్, పాట్రిక. [http://www.nycp.org/testimonies/2006/tst_053106_moynihan.html మోయ్నిహన్ స్టేషన్ డ్రాఫ్ట్ EIS పై అభిప్రాయం], న్యూయార్క్ నగరం కొరకు భాగస్వామ్యం, మే 31, 2006న ఇచ్చిన అభిప్రాయం, ఏప్రిల్ 26, 2007న వినియోగించబడింది. "జాకబ్ K. జవిట్స్ కవెంషణ్ కేంద్రం యొక్క విస్తరణతో మిళితం చేసిన దూరపు వెస్ట్ సైడ్ దేశంలోనే అతిపెద్ద కేంద్ర వ్యాపార జిల్లా యొక్క తర్కమైన పొడిగింపుగా అవుతుంది అని ప్రమాణం చేసింది."</ref> దిగువ మాన్హాటన్ దేశం యొక్క మూడవ అతిపెద్ద కేంద్ర వ్యాపార జిల్లా ([[చికాగో]] యొక్క  [[వలయం]] తరువాత) మరియు  [[న్యూయార్క్ స్టాక్ ఎక్స్చేంజ్]], [[అమెరికన్ స్టాక్ ఎక్స్చేంజ్]] (Amex), [[న్యూయార్క్ బోర్డు ఆఫ్ ట్రేడ్]], [[న్యూయార్క్ మెర్కన్టైల్ ఎక్స్చేంజ్]] (Nymex) మరియు [[NASDAQ]] లకు నివాసం.<ref>[http://www.fta.dot.gov/about/offices/about_FTA_927.html లోవర్ మన్హట్టన్ రికవరి ఆఫీసు], [[ఫెడరల్ ట్రాన్సిట్ అడ్మినిస్ట్రేషన్]], ఏప్రిల్ 26, 2007న వినియోగించబడింది. "దిగువ మన్హట్టన్ దేశంలోనే మూడవ అతిపెద్ద వ్యాపార జిల్లా. సెప్టెంబర్ 11 కి ముందు అక్కడ దాదాపు 385,000 మంది ప్రజలు ఉద్యోగం కలిగి ఉన్నారు మరియు ఆ ఉద్యోగులలో 85% మంది పనిచేసే స్థలానికి రావటానికి ప్రజా రవాణాను వినియోగించుకున్నారు."</ref>

ప్రపంచంలో మొదటి ఎనిమిది స్థానాలలో ఉన్న గ్లోబల్ [[ఎడ్వర్టైజింగ్ ఏజెన్సీ]] నెట్వర్క్స్ లో ఏడు మాన్హాటన్ లో ప్రధాన కార్యాలయాలను కలిగి ఉన్నాయి.<ref>[http://adage.com/datacenter/datapopup.php?article_id=116384 టాప్ 10 కన్సోలిదేతేడ్ ఏజెన్సీ నెట్వర్క్స్ : రంక్ద్ బై 2006 వరల్డ్ వైడ్ నెట్వర్క్ రెవెన్యూ], ''[[అడ్వర్టైజింగ్ ఏజ్]]''  ఏజెన్సీ నివేదిక 2007 జాబితా, ఏప్రిల్ 25, 2007న ప్రచురించబడింది. జూన్ 23, 2009న తిరిగి పొందబడింది.</ref> 1920 లలో ఆ ప్రాంతంలో అత్యధిక పెరుగుదల తరువాత [[మాడిసన్ ఎవెన్యూ]] ప్రకటనల పరిశ్రమతో గుర్తించబడిన తరువాత మొత్తం ప్రకటనల విభాగాన్ని సూచించటానికి "మాడిసన్ ఎవెన్యూ" తరచుగా [[అన్యావదేశమను అలంకారంగా]] ఉపయోగించబడుతుంది.

మాన్హాటన్ యొక్క శ్రామిక బలం చాలా అధికంగా వైట్ కాలర్ వృత్తుల పై దృష్టి పెట్టింది, అందులో తయారీ (39,800 శ్రామికులు) మరియు నిర్మాణం (31,600) స్వయంపాలిత ప్రాంతం యొక్క ఉద్యోగాలలో ఒక చిన్న భాగాన్ని కలిగి ఉన్నాయి.<ref name="BLSManhattanLabor">[http://www.bls.gov/ro2/fax/qcew9310.pdf 2006 రెండవ పావు భాగంలో మన్హట్టన్ లో సగటు వారపు వేతనం $1,453] (PDF), [[బ్యూరో ఆఫ్ లేబర్ స్టాటిస్టిక్స్]], [[సంయుక్త రాష్ట్రాల శ్రామికుల విభాగం]], ఫిబ్రవరి 20, 2007. ఫిబ్రవరి 28, 2007న తిరిగి పొందబడింది.</ref><ref name="NYPost">గెల్లెర్, అండి. [http://www.nypost.com/seven/02212007/news/regionalnews/n_y__hits_paydirt_regionalnews_andy_geller.htm "N.Y. హిట్స్ 'పే'డర్ట్: మన్హట్టన్ No. 1 ఇన్ నటల్ శాలరీ సర్జ్], ''[[న్యూయార్క్ పోస్ట్]]'' , ఫిబ్రవరి 21, 2007. మే 18, 2007న వినియోగించబడింది.</ref>

చారిత్రికంగా, ఈ వాణిజ్య సమక్షం చాలా చిలర వ్యాపారుల మన్ననలు పొందింది, అయితే ఈ మధ్యకాలంలో జాతీయ గొలుసు దుకాణాల యొక్క సామూహిక రాక చాలామంది పైకి ఎగబాకుతున్న మాన్హాటన్ యొక్క ఏకీకరణ పై లోతుగా బాధపడేటట్టు చేసింది.<ref>స్టసి, లిండా. [http://www.villagevoice.com/1997-09-30/news/ny-oh/ NY, OH: ఇట్స్ క్లీనర్, వైటర్, బ్రైటర్], ''[[ది విలేజ్ వాయిస్]]'' , సెప్టెంబర్ 24, 1997. జూన్ 23, 2009న తిరిగి పొందబడింది.</ref>

== సంస్కృతి ==
{{See also|Culture of New York City|Music of New York City}}

[[దస్త్రం:Times Square New York City FLIKR 1.jpg|thumb|టైమ్స్ స్క్వేర్ అనేది నగరం యొక్క థియేటర్ జిల్లా యొక్క కేంద్రం]]

చాలా ముఖ్యమైన అమెరికన్ సాంస్కృతిక ఉద్యమాలకి మాన్హాటన్ సాక్ష్యంగా నిలిచింది. 1912లో దాదాపు 20,000 శ్రామికులు, అందులో పావు వంతు మంది మహిళలు, మార్చ్ 25, 1911న 146 శ్రామికులను బలిగొన్న [[ట్రయాంగిల్ షర్టువేయిస్ట్ కర్మాగార అగ్నిప్రమాదం]] జ్ఞాపకార్ధం [[వాషింగ్టన్ స్క్వేర్ పార్క్]] వద్ద కవాతు చేసారు. చాలా మంది స్త్రీలు ట్రయాంగిల్ షర్టువేయిస్ట్ సంస్థచే తయారుచేయ్యబడే బిగుతైన ముందుకి లోపలి దోపుకొనే విధంగా ఉండే రవికలను ధరించారు, ఈ రకమైన వస్త్ర పోకడ ఉద్యోగస్తులైన స్త్రీల యూనిపాంగా మరియు స్త్రీ స్వతంత్రం యొక్క చిహ్నంగా మారిపోయింది మరియు శ్రామికుల యొక్క సంధి మరియు పడుతున్న బాధల ఉద్యమాలను ప్రతిబింబించింది.<ref>[http://www.ilr.cornell.edu/trianglefire/ ది ట్రయాంగిల్ ఫ్యాక్టరీ ఫైర్], [[కార్నెల్ యూనివర్సిటి స్కూల్ ఆఫ్ ఇండస్త్రియాల్ అండ్ లేబర్ రిలేషన్స్]]. ఏప్రిల్ 5, 2008న తిరిగి పొందబడింది.</ref>
1920లో [[హర్లెం పునరుద్దరణ]] సంయుక్త రాష్ట్రాలలో ఆఫ్రికన్-అమెరికన్ లిఖిత పూర్వక చట్టాన్ని స్థాపించింది. 1950 మరియు 1960లలో మాన్హాటన్ యొక్క ప్రకంపిత విజువల్ కళా దృశ్యం అమెరికన్ [[పాప్ కళా]] ఉద్యమానికి కేంద్రంగా ఉండేది, ఇది చాలా గొప్పవారైన [[జాస్పర్ జోన్స్]] మరియు [[రాయ్ లిక్టేన్స్తీన్]] వంటి వారికి జన్మనిచ్చింది. చాలా మటుకు [[ఆండీ వరోల్]] వలె ఏ ఇతర కళాకారుడు కూడా 1970 చివరలో జరిగిన దిగువ పట్టణ పాప్ కళా ఉద్యమంతో సంబంధం కలిగి ఉండదు, అతను [[సెరెండిపిటీ 3]] మరియు [[స్టూడియో 4]] వంటి క్లబ్ లలో సత్సంబంధాలు కలిగి ఉన్నాడు. 

[[దస్త్రం:Guggenheim museum exterior.jpg|thumb|ఫ్రాంక్ లోయిడ్ రైట్ యొక్క సోలోమోన్ R. గుగేన్హిం మ్యూజియం యొక్క బాహ్యచిత్రం.]]

కళ కొరకు ప్రసిద్ది చెందిన ఒక సంరక్షణాలయం, [[చెల్సియా]] యొక్క దిగువ పట్టణ పొరుగు ప్రాంతం ఇప్పుడిప్పుడే పైకి వస్తున్న మరియు స్థిరపడిన కళాకారులు ఇద్దరి నుండి వచ్చిన ఆధునిక కళకి నివాసాలుగా ఉన్న 200 కి పైగా ఆర్ట్ గ్యాలరీలతో దాని యొక్క గ్యాలరీలకి మరియు సాంస్కృతిక కార్యరమాలకి విస్తారంగా ప్రసిద్ది చెందింది.<ref>[http://www.travelandleisure.com/articles/stylish-traveler-chelsea-girls-september-2005 "స్టైలిష్ ట్రావెలర్ : చెల్సియా గర్ల్స్"], ''[[ట్రావెల్ + లీజర్]]'' , సెప్టెంబర్ 2005. మే 14, 2007న వినియోగించబడింది. "200 కంటే ఎక్కువ గ్యాలరీలతో చెల్సియ చాలా ఎక్కువ వైవిధ్యాన్ని కలిగి ఉంది."</ref><ref>[http://www.nyc.gov/html/dcp/html/about/pr122004.shtml "గృహ నిర్మాణ అభివృద్ధి కొరకు మరియు హై లైన్ సంరక్షణ మరియు వినియోగం కొరకు అనుమతించటానికి నగర ప్రణాళికా రచన పశ్చిమ చెల్సియ ప్రాంతం కొరకు ప్రజా అభిప్రాయ సేకరణను ప్రారంభించింది"], [[న్యూయార్క్ నగరం యొక్క నగర ప్రణాళికా రచన చేసే విభాగం]], డిసెంబర్ 20, 2004.న పత్రికలకి విడుదల చెయ్యబడింది. మే 29, 2007న వినియోగించబడింది. "దాదాపుగా 200 గ్యాలరీలు ఈ మధ్య సంవత్సరాలలో తమ తలుపులను తెరవటం ద్వారా నగరం మరియు ప్రపంచం నలుమూలల నుండి వచ్చిన కళా ప్రేమికులకి పశ్చిమ చెల్సియాను ఒక గమ్యస్థానంగా చేసాయి."</ref>

[[బ్రాడ్వే ధియేటర్]] తరచుగా సంయుక్త రాష్ట్రాలలో ఉన్న అత్యధిక వృత్తినైపుణ్య ధియేటర్ రకంగా పరిగణించబడుతుంది. కనీసం 500 సీట్లు కలిగిన 39 అతిపెద్ద వృత్తి నైపుణ్య దియేటర్లలో [[నాటకాలు]] మరియు [[సంగీత కార్యక్రమాలు]] ప్రదర్శించబడతాయి, ఇవి అన్నీ కూడా చాలా మటుకు టైమ్స్ స్క్వేర్ లో లేదా దాని చుట్టుప్రక్కల జరుగుతాయి.<ref>వేబెర్, బ్రూస్. [http://theater2.nytimes.com/mem/theater/treview.html?_r=1&amp;res=9C02E0DB123AF931A35754C0A9659C8B63&amp;oref=slogin "క్రిటిక్స్ నోట్ బుక్: దియేటర్స్ ప్రామిస్?  ][http://theater2.nytimes.com/mem/theater/treview.html?_r=1&amp;res=9C02E0DB123AF931A35754C0A9659C8B63&amp;oref=slogin లుక్ ఆఫ్ బ్రాడ్వే"], ''ది న్యూయార్క్ టైమ్స్'' , జూలై 2, 2003. మే 29, 2007న వినియోగించబడింది. "బ్రాడ్వే ను కలిగి ఉన్న దానిని సులభంగా వక్రీకరించవచ్చు అనేది కూడా వాస్తవం; ఇది కనీసం 500 సీట్లు ఉన్న 39 నిర్దిష్ట ధియేటర్స్ ను కలిగి ఉన్న ఒక విశ్వం. ఆఫ్ బ్రాడ్వే సాధారణంగా 99 నుండి 499 సీట్లను కలిగి ఉన్న ధియేటర్లను కలిగి ఉన్నట్టు పరిగణించబడుతుంది (తక్కువగా ఉన్నది ఏదయినా ఆఫ్ ఆఫ్ గా అనుకోబడుతుంది) ఇది నటులు, దర్శకులు మరియు పాత్రికేయుల యొక్క సంఘ ఒప్పందాలను నిర్దేశిస్తుంది."</ref> [[బ్రాడ్వే కాని]] ధియేటర్లు 100-500 సీట్లతో ఆతిధ్య ప్రాంతాల వద్ద ఉత్పత్తులను చూసుకుంటాయి.<ref>[http://www.tdf.org/tdf_servicepage.aspx?id=103 దియేటర్ 101], [[దియేటర్ అభివృద్ధి కొరకు ధనం]]. మే 29, 2007న వినియోగించబడింది.</ref> టైమ్స్ స్క్వేర్ నుండి ఒక మైలు కంటే కొంచం ఎక్కువ దూరంలో ఉన్న [[లింకన్ సెంటర్]] ప్రపంచం యొక్క చాలా ప్రతిష్టాత్మక ఒపేరా గృహ అయిన [[మెట్రోపోలిటన్ ఒపేరా]]ను కలిగి ఉంది.<ref>[http://www.abc.net.au/classic/daily/stories/s630189.htm మ్యూజిక్ డీటైల్స్ ఫర్ సండే జనవరి 5, 1997], [[ABC క్లాసిక్ FM]]. జూన్ 19, 2007న వినియోగించబడింది. "తోస్కాను నిర్వహించటం ద్వారా జేమ్స్ లెవిన్ తన యొక్క మహానగర ఒపేరా ప్రసంగాన్ని 27 సంవత్సరాల వయస్సులో చేసాడు.... ఎనభైల మధ్యకాలం నుండి అతను కళాత్మక డైరెక్టర్ పాత్రను పోషించాడు మరియు అతని సమయంలోనే ఆ మెట్ ప్రపంచంలోనే ప్రక్యాటి చెందిన ఒపేరా హౌస్ గా అయింది.</ref>

మాన్హాటన్ ప్రపంచంలోనే చాలా విశాలమైన కళా సేకరణలలో, సమకాలీన మరియు చారిత్రికమైన రెండింటిలో కొన్నింటికి నివాసంగా ఉంది, ఉదాహరణకి [[మెట్రోపోలిటన్ మ్యూజియం ఆఫ్ ఆర్ట్]], ది [[మ్యూజియం ఆఫ్ మోడరన్ ఆర్ట్]] (MoMA), ది [[విట్నీ మ్యూజియం ఆఫ్ అమెరికన్ ఆర్ట్]], మరియు ది [[ఫ్రాంక్ ల్లోయిడ్ రైట్]]-రూపకల్పన చేసిన [[గుగ్గేన్హిం మ్యూజియం]].

[[దస్త్రం:Image-Metropolitan Museum of Art entrance NYC NY.JPG|thumb|మెట్రోపోలిటన్ మ్యూజియం ఆఫ్ ఆర్ట్ యొక్క బాహ్యచిత్రం]]

మాన్హాటన్ స్వయం పాలిత నగరం నివాసరేతురలతో న్యూయార్క్ నగరంతో చాలా దగ్గర సంబంధాన్ని కలిగి ఉంది; న్యూయార్క్ నగరానికి వెలుపల ఉన్న స్వయం పాలిత నగరాలలో నివేసించే ప్రజలు కూడా మాన్హాటన్ కి వెళ్లిరావటాన్ని "నగరానికి వెళ్ళటం" అని వర్ణిస్తారు.<ref>పర్డం, టోడ్ S. [http://www.nytimes.com/1992/02/22/nyregion/political-memo-an-embattled-city-hall-moves-to-brooklyn.html "][http://www.nytimes.com/1992/02/22/nyregion/political-memo-an-embattled-city-hall-moves-to-brooklyn.html పొలిటికల్ మేమో; యాన్ ఏమ్బెటిల్డ్ సిటీ హాల్ మూవ్స్ టు బ్రూక్లిన్"], ''ది న్యూయార్క్ టైమ్స్'' , ఫిబ్రవరి 22, 1992. జూన్ 1, 2007న వినియోగించబడింది. ""నగరం యొక్క అధికారగణంలో ఈ మధ్యకాలపు మార్పులు అధికారాన్ని ప్రాంత ప్రెసిడెంట్ నుండి నగర కౌన్సిల్ కి బదిలీ చెయ్యటం వలన బ్రోంక్స్ లో నివసిస్తున్నాము అని ప్రజలు చెప్పుకొనే గుర్తింపు మరియు మన్హట్టన్ ను సందర్శించాతాన్ని 'నగరానికి వెళ్ళటం' అని చెప్పే వర్ణనల యొక్క ప్రభుత్వ గుర్తింపును తగ్గించాయి అని వాటి అన్నింటిలో ఉన్న నాయకులు భయపడ్డారు.'"</ref>

పలు అమెరికన్ [[జాతీయము]]లలో ఈ స్వయంపాలిత ప్రాంతం ఒక స్థానాన్ని కలిగి ఉంది. "మీరు సాధ్యం అని నమ్మినదాని కంటే వేగంగా కావొచ్చు"లో వలె ''"ఒక న్యూయార్క్ నిమిషం"''  అను పద సముదాయం కొన్నిసార్లు ఒక అతిశాయోక్తిలో చాలా తక్కువ సమయాన్ని సూచించటానికి వాడబడుతుంది. ఇది మాన్హాటన్ లో జీవితం యొక్క వేగమైన కదలికను సూచిస్తుంది.<ref>{{cite web|author=|title=New York Minute|work=[[Dictionary of American Regional English]]|date=1984-01-01|url=http://www.worldwidewords.org/qa/qa-new1.htm|accessdate=2006-09-05}}</ref> "[[మెల్టింగ్ పాట్]]" అను పదం మొదటసారి [[ఇజ్రాయెల్ జంగ్విల్]] యొక్క నాటకం ''[[ది మెల్టింగ్ పాట్]]''  లో వలస వచ్చిన వారితో అత్యధిక జనాభా సాంద్రత కలిగిన [[దిగువ తూర్పు ప్రాంతం]] యొక్క పొరుగున ఉన్న ప్రాంతాలను వర్ణించటానికి వాడబడింది, ఈ నాటకం 1908లో న్యూయార్క్ లో జంగ్విల్ చే అమర్చబడిన [[విలియం షేక్స్పియర్]] యొక్క ''[[రోమియో మరియు జూలియెట్]]''  యొక్క దత్తతు.<ref>[http://www.pbs.org/fmc/timeline/emeltpot.htm "ది మెల్టింగ్ పోట్"], ''ది ఫస్ట్ మేజర్డ్ సెంచరీ'' , [[ప్రభుత్వ ప్రసార సేవ]]. ఏప్రిల్ 5, 2008న తిరిగి పొందబడింది.</ref> గుర్తింపు చిహ్నం అయిన [[ఫ్లటిరోన్ భవనం]] "[[23 స్కిడూ]]" లేదా స్క్రాం అను పద సమూహానికి మూలంగా చెప్పబడుతుంది, ఇక్కడి నుండే పోలీసులు ట్రయాంగులర్ భవనం నుండి వచ్చే గాలుల వలన ఎగిరే స్త్రీల దుస్తులను చూడటానికి ప్రయత్నించే పురుషుల పై అరుస్తారు.<ref>డోల్కర్ట్, ఆండ్రూ S. [http://ci.columbia.edu/0240s/0242_2/0242_2_s5_text.html "][http://ci.columbia.edu/0240s/0242_2/0242_2_s5_text.html న్యూయార్క్ నగరం యొక్క శిల్పకళ మరియు అభివృద్ధి: స్కైస్క్రేపర్ యొక్క జననం - శృంగారభరితమైన సంకేతాలు"], [[కొలంబియా విశ్వవిద్యాలయం]], మే 15, 2007.న వినియోగించబడింది. "ఇది న్యూయార్క్ యొక్క చాలా ముఖ్యమైన వీధులు అయిన బ్రాడ్వే మరియు ఫిఫ్త్ ఎవెన్యూ లు కలిసే త్రికోణ ప్రాంతం అయిన మాడిసన్ స్క్వేర్ వద్ద ఉంది మరియు ఈ వీధికి అడ్డంగా వీధుల మరియు పార్క్ యొక్క కలయిక వలన ఇక్కడ ఒక విస్తారమైన టన్నెల్ ప్రభావం ఉంటుంది. ఇరవయ్యో శతాబ్దం మొదలులో ఇరవై మూడవ వీధి చివరలో పురుషులు నిరీక్షించేవారు మరియు గాలి వలన స్త్రీల దుస్తులు పైకి ఎగిరితే కొంచం వాళ్ళ మోకాళ్లను చూడవచ్చు అని ఆశ పడేవారు. ఇది ప్రసిద్దమైన సంస్కృతికి దారి తీసింది మరియు ఫ్లటిరాన్ భవనం ముందు దుస్తులు పైకి ఎగురుతున్న విధంగా ఉన్న స్త్రీల పోస్ట్కార్డులు మరియు చిత్రీకరణలు వందల కొద్దీ ఉన్నాయి.  మరియు ఇక్కడి నుండే "23 స్కిడూ" అనే స్లాంగ్ ఎక్స్ప్రెషన్ ఇక్కడి నుండే వచ్చింది అని భావిస్తారు ఎందుకంటే పోలీసులు వచ్చి పోకిరీలకు 23 స్కిడూ ఇచ్చి వారిని ఆ ప్రాంతం నుండి వెళ్ళిపొమ్మని చెప్పేవారు.</ref> "[[బిగ్ ఆపిల్]]" 1920 కాలానికి చెందుతుంది, ఒక రిపోర్టర్ [[న్యూఒర్లియన్స్]] రౌతులచే న్యూయార్క్ నగరం గుర్రపు పందెముల  మార్గాలను సూచించటానికి వినియోగించబడిన పదం విన్నాడు మరియు తన పందెముల విభాగాన్ని "అరౌండ్ ది బిగ్ ఆపిల్" అని నామకరణం చేసాడు. జాజ్ సంగీత విద్వాంసులు నగరాన్ని ప్రపంచం యొక్క జాజ్ రాజధానిగా సూచించటానికి ఈ పదాన్ని దత్తతు తీసుకున్నారు మరియు న్యూయార్క్ సమూహం మరియు సందర్శకుల సంస్థలు చేపట్టిన 1970 ప్రకటనల ప్రచారం ఈ పదాన్ని ప్రసిద్ది చెందించటంలో  సహాయపడింది.<ref>[http://www.ci.nyc.ny.us/html/om/html/97/sp082-97.html "మేయర్ గిలియని సైన్స్ లేజిస్లేషణ్ క్రియేటింగ్ "బిగ్ ఆపిల్ కార్నర్" ఇన్ మన్హట్టన్"], [[న్యూయార్క్ నగరం]] ఫిభ్రవరి 12, 1997న పత్రికలకు విడుదల చెయ్యబడింది.</ref>

=== క్రీడలు ===
[[దస్త్రం:Msg2005d.JPG|thumb|మాడిసన్ స్క్వేర్ గార్డెన్ అనేది రెంజర్స్, నిక్స్ మరియు లిబర్టీ కి గృహం.]]

ఈరోజు, మాన్హాటన్ [[NHL]] యొక్క [[న్యూయార్క్ రేంజర్స్]], [[WNBA]] యొక్క [[న్యూయార్క్ లిబర్టీ]], మరియు [[NBA]] యొక్క [[న్యూయార్క్ నిక్స్]] లకు నివాసంగా ఉంది, వీరందరూ కూడా ఈ స్వయంపాలిత ప్రాంతంలో ఉన్న ఏకైక ప్రధాన వృత్తి నైపుణ్య క్రీడల ప్రాంగణం అయిన [[మాడిసన్ స్క్వేర్ గార్డెన్]] వద్ద తమ సొంత క్రీడలను ఆడతారు. [[న్యూయార్క్ జెట్స్]] తమ సొంత విభాగానికి ఒక [[పశ్చిమ ప్రాంత స్టేడియం]] ను ప్రతిపాదించింది కానీ ఆ ప్రతిపాదన క్రమక్రమంగా జూన్ 2005న ఓడించబడింది, ఫలితంగా అది వారికి [[తూర్పు రుతర్ఫోర్డ్, న్యూజెర్సీ]] లో [[జెయింట్స్ స్టేడియం]] ను విడిచిపెట్టింది.

ఈనాడు న్యూయార్క్ నగరంలో ఒక [[వృత్తి నైపుణ్యం కలిగిన బేస్బాల్]] శాఖను కలిగి లేని ఏకైక స్వయంపాలిత ప్రాంతం మన్హట్టన్ మాత్రమే. [[బ్రోంక్స్]] [[యంకీస్]] ను మరియు [[క్వీన్స్]] [[మేజర్ లీగ్ బేస్బాల్]] యొక్క [[మెట్స్]] ను కలిగి ఉన్నాయి. [[మైనర్ లీగ్ బేస్బాల్]] [[బ్రూక్లిన్ సైక్లోన్స్]] [[బ్రూక్లిన్]] లో ఆడతాయి, అయితే [[స్తటేన్ ద్వీప యాంకీలు]] [[స్తతెన్ ద్వీపం]]లో ఆడతారు. అప్పటికీ న్యూయార్క్ నగరంలో ఆడవలసిన నాలుగు ప్రధాన లీగ్ జట్లలో మూడు మన్హట్టన్ లో ఆడాయి. [[న్యూయార్క్ జెయింట్స్]] 1883లో తాము అడుగుపెట్టిన దగ్గరి నుండి 1889లో వారు తమ సమయాన్ని [[జెర్సీ నగరం]] మరియు [[స్తాటేన్ ద్వీపం]] మధ్య విభజించినప్పుడు మరియు 1911 లో వారి హిల్ టాప్ పార్క్ లో ఆడినప్పుడ్డు మినహాయించి వారు 1957 సీజన్ తరువాత [[బ్రూక్లిన్ దోగ్గర్స్]] తో పశ్చిమాన ప్రాతినిధ్యం వహించే వరకు [[155వ వీధి]] మరియు [[ఎనిమిదవ ఎవెన్యూ]] వద్ద ఉన్న [[పోలో గ్రౌండ్స్]] యొక్క వివిధ అవతారాలలో ఆడారు.<ref>[http://sanfrancisco.giants.mlb.com/sf/history/ballparks.jsp జెయింట్స్ బాల్పార్క్స్: 1883–ప్రస్తుతం], [[MLB.com]]. మే 8, 2007న వినియోగించబడింది.</ref>  న్యూయార్క్ యాంకీలు తమ శాఖను [[హిల్ టాప్ పార్క్]] పేరు మీదుగా హిల్తాపర్స్ అని ప్రారంభించారు, వారు ఆ పార్క్ లో 1903లో తాము సృష్టించబడినప్పటి నుండి 1912 వరకు ఆడారు. జట్టు 1913 సీజన్ తో పోలో గ్రౌండ్స్ కి తరలిపోయింది, అక్కడ వారు అధికారికంగా ''న్యూయార్క్ యాన్కీ'' లను క్రైస్తవులుగా మార్చారు, 1923 లో [[హర్లెం నది]] మీదుగా [[యాంకీ స్టేడియం]]నకు వెళ్లిపోయేంత వరకు అక్కడే ఉన్నారు.<ref>[http://newyork.yankees.mlb.com/nyy/history/ballparks.jsp యాంకీ బాల్పార్క్స్: 1903–ప్రస్తుతం], [[MLB.com]]. మే 8, 2007న వినియోగించబడింది.</ref> 1964 లో [[షియా స్టేడియం]] పూర్తవ్వటానికి ముందు [[న్యూయార్క్ మెట్స్]] తమ మొదటి రెండు సీజన్లను 1962 మరియు 1963 లో పోలో గ్రౌండ్స్ లో ఆడారు.<ref>[http://newyork.mets.mlb.com/nym/history/ballparks.jsp మేట్స్ బాల్పార్క్స్: 1962–ప్రస్తుతం], [[MLB.com]]. మే 8, 2007న వినియోగించబడింది.</ref> మెట్స్ వెళ్ళిపోయిన తరువాత పోలో గ్రౌండ్స్ ఏప్రిల్ 1964 లో కూల్చి వెయ్యబడింది మరియు ఆ స్థానంలో ప్రజా గృహాలు కట్టబడ్డాయి.<ref>ద్రేబింగేర్, జాన్. "ది పోలో గ్రౌండ్స్, 1889–1964: జీవితకాలపు జ్ఞాపకాలు; హర్లెం లోని బాల్ పార్క్ చాలా క్రీడల పులకరింతల దృశ్యం", ''ది న్యూయార్క్ టైమ్స్'' , జనవరి 5, 1964. పేజీ. S3.</ref><ref>ఆర్నోల్డ్, మార్టిన్. "అమ్మో, పోలో గ్రౌండ్స్ అయితే ఇంక ఆట అయినట్టే; హౌసింగ్ ప్రాజెక్ట్ ను నాశనం చేయ్యటాన్ని వినాశానకారులు మొదలుపెట్టారు", ''ది న్యూయార్క్ టైమ్స్'' , ఏప్రిల్ 11, 1964. పేజీ. 27.</ref>

మొదరి జాతీయ కళాశాల స్థాయి బాస్కెట్బాల్ చాంపియన్షిప్ అయిన [[జాతీయ ఆహ్వాన టోర్నమెంట్]] 1938 లో న్యూయార్క్ లో జరిగింది మరియు మిగతావి నగరంలో జరిగాయి.<ref>[http://www.nit.org/history/nit-history.html నేషనల్ ఇన్విటేషన్ టోర్నమెంట్ యొక్క చరిత్ర], [[నేషనల్ ఇన్విటేషన్ టోర్నమెంట్]]. మే 8, 2007న వినియోగించబడింది. "సంప్రదాయం. NIT అందులో లోతుగా పాతుకు పోయింది. దేశం యొక్క పురాతన సీజన్ తరువాత సంయుక్త బాస్కెట్ బాల్ టోర్నమెంట్ 1938 లో స్థాపించబడింది."</ref> [[న్యూయార్క్ నిక్స్]] 1946 లో [[జాతీయ బాస్కెట్బాల్ సంస్థ]] యొక్క వాస్తవ జట్ల వలె ఆడటం ప్రారంభించారు, మాడిసన్ స్క్వేర్ గార్డెన్ ను తమ శాశ్వత నివాసంగా మార్చుకోవటానికి ముందు తమ మొదటి స్థానిక ఆటలను [[69వ సైనిక స్థావర ఆయుధ బండాగారం]] వద్ద ఆడారు.<ref>[http://www.nba.com/knicks/history/new_knicks_history.html హిస్టరీ ఆఫ్ ది న్యూయార్క్ నిక్స్], [[NBA.com]]. మే 8, 2007న వినియోగించబడింది.</ref> [[WNBA]] యొక్క [[న్యూయార్క్ లిబర్టీ]] 1997 లో లీగ్ యొక్క ఎనిమిది వాస్తవ జట్లలో ఒకటిగా తాము సృష్టించబడినప్పటి నుండి నిక్స్ తో గార్డెన్ ను పంచుకుంది.<ref>[http://www.wnba.com/liberty/news/history_timeline.html ది న్యూయార్క్ లిబెర్టి స్టొరీ], [[మహిళల జాతీయ బాస్కెట్ బాల్ అసోసియేషన్]]. మే 8, 2007న వినియోగించబడింది.</ref> [[హర్లెం]] లో ఉన్న [[రూకర్ పార్క్]] ఒక ఆటస్థల ప్రాంగణం, ఇది దాని యొక్క ''[[స్ట్రీట్ బాల్]]''  పోకడ కలిగిన ఆటకి ప్రసిద్ది, ఇక్కడ వేసవి పోటీలో చాలా మంది NBA క్రీడాకారులు ఆడారు.<ref>[http://www.tqnyc.org/2002/NYC00157//BestBasketballPlayers/Rucker%20Park.htm ర్యూకర్ పార్క్], థింక్క్వెస్ట్ న్యూయార్క్ నగరం. జూన్ 1, 2007న వినియోగించబడింది.</ref>

న్యూయార్క్ నగరం యొక్క ఫుట్బాల్ జట్టులు రెండూ కూడా ఈరోజు [[తూర్పు రూదర్ఫోర్డ్, న్యూజెర్సీ]] లో ఉన్న [[జెయింట్స్ స్టేడియం]]లో ఉన్న [[హడ్సన్]] నది పై ఆడినప్పటికీ, రెండు జట్లూ పోలో గ్రౌండ్స్ లో ఆడటం ప్రారంభించాయి. [[న్యూయార్క్ జెయింట్స్]] 1925లో వారు [[జాతీయ ఫుట్బాల్ లీగ్]] లోకి ప్రవేశించిన నాటి నుండి 1956లో యాంకీ స్టేడియంకు వెళ్లిపోయేంత వరకు వారి పేరుతో ఉన్న బేస్బాల్ ఆటగాళ్ళతో ప్రక్క ప్రక్కనే ఆడారు.<ref>[http://www.giants.com/history/TheGiantsStadiums.asp ది జెయింట్స్ స్తేడియమ్స్: ఇక్కడ 1925 లో జెయింట్స్ అడుగుపెట్టిన దగ్గరి నుండి ఈనాటి వరకు అవి వాటి యొక్క గృహాలుగా పిలువబడ్డాయి], [[న్యూయార్క్ జెయింట్స్]], నవంబర్ 7, 2002. మే 8, 2007న వినియోగించబడింది. "జెయింట్స్, వారు 1925 లో లీగ్ లోకి ప్రవేశించిన దగ్గరి నుండి 1956 సీజన్ మొదలు కొరకు యాంకీ స్టేడియానికి వెళ్లిపోయేంత వరకు న్యూయార్క్ బేస్బాల్ జెయింట్స్ తో పోలో గ్రౌండ్స్ ను పంచుకున్నారు."</ref> వాస్తవానికి ''టైటాన్స్''  అని పిలువబడే [[న్యూయార్క్ జెట్స్]] పోలో గ్రౌండ్స్ వద్ద 1960లో ప్రారంభించారు, 1964లో క్వీన్స్ లో మెట్స్ లో చేరటానికి నాలుగు సీజన్ల ముందు వరకు అక్కడే ఉన్నారు.<ref>[http://www.stadiumsofnfl.com/past/SheaStadium.htm స్టేడియమ్స్ ఆఫ్ ది NFL: షీ స్టేడియం], స్టేడియమ్స్ ఆఫ్ ది NFL. మే 8, 2007న వినియోగించబడింది.</ref>

[[జాతీయ హాకీ లీగ్]] యొక్క [[న్యూయార్క్ రేంజర్లు]] వారు స్థాపించబడిన  1926–1927 సీజన్ నుండి మాడిసన్ స్క్వేర్ గార్డెన్ యొక్క వివిధ ప్రాంతాలలో ఆడారు. రేంజర్లు [[న్యూయార్క్ అమెరికన్ల]] ద్వారా ముందుగా ఊహించబడ్డారు, వారు ''బ్రూక్లిన్ అమెరికన్లు'' గా గార్డెన్ లో ఆడిన సీజన్ అయిన 1941–1942 NHL సీజన్ తరువాత జట్టు తొలగించబడే వరకు మునుపటి సీజన్ ను గార్డెన్లో ఆడటం ప్రారంభించారు.<ref>[http://www.sportsecyclopedia.com/nhl/nya/nyamericans.html న్యూయార్క్ అమెరికన్స్], స్పోర్ట్స్ ఎన్సైక్లోపెడియా. మే 8, 2007న వినియోగించబడింది.</ref>

[[ఉత్తర అమెరికా సాకర్ లీగ్]] యొక్క [[న్యూయార్క్ కాస్మోస్]] 1974 నుండి రెండు సీజన్ల వరకు తమ సొంత ఆటలను [[డౌనింగ్ స్టేడియం]] వద్ద ఆడారు. 1975లో ప్రపంచంలోనే గొప్ప సాకర్ ఆటగాడిగా [[FIFA]] చే అధికారికంగా నమోదు చెయ్యబడిన [[పిలే]] ను $4.5 మిలియన్ ఒప్పందంతో జట్టు దక్కించుకుంది, అతను 2-0 తో జట్టును విజయం వైపు నడిపించటాన్ని వీక్షించటానికి 22,500 సామర్ధ్యం జన సమూహాలను తీసుకువచ్చింది.<ref>[http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,917595,00.html "ఏ $4.5 మిలియన్ గెంబిల్"], ''[[టైం (మగజైన్)]]'' , జూన్ 30, 1975. సెప్టెంబర్ 24, 2007న తిరిగి పొందబడింది.</ref>  డౌనింగ్ స్టేడియం వద్ద ఆటాడే స్థలం మరియు సౌకర్యాలు చాలా భయంకర పరిస్థితులలో ఉన్నాయి మరియు జట్టు యొక్క కీర్తి పెరిగిన తరువాత వారు కూడా యాంకీ స్టేడియంకి మరియు ఆ తరువాత జెయింట్ స్టేడియంకి వెళ్ళిపోయారు.  $45 మిలియన్ల ఖరీదు, 4,754 సీట్లు కలిగి ఉన్న [[ఇకాన్ స్టేడియం]]కి మార్గం సులువు చెయ్యటానికి ఈ స్టేడియం 2002 లో కూల్చివేయ్యబడింది, ఇకాన్ స్టేడియం ఒలింపిక్ ప్రమాణాలు కలిగిన 400 మీటర్ల పరుగు పందెం ట్రాక్ ను కలిగి ఉంది, పిలే యొక్క మరియు కాస్మోస్ యొక్క చట్టబద్దతలో భాగంగా [[FIFA]] ధ్రువీకరించిన ఫ్లడ్ లైట్లు కలిగిన సాకర్ స్టేడియంను కూడా కలిగి ఉంది, ఈ స్టేడియం మాన్హాటన్ సాకర్ క్లబ్లో సభ్యులు అయిన 48 యవ్వన జట్లతో మ్యాచ్లకు ఆతిధ్యం ఇస్తుంది.<ref>కొల్లిన్స్, గ్లెన్. [http://www.nytimes.com/2004/08/20/nyregion/built-for-speed-and-local-pride-track-stadium-emerges-on-randalls-island.html?n=Top%2FReference%2FTimes%20Topics%2FSubjects%2FT%2FTrack%20and%20Field "బిల్ట్ ఫర్ స్పీడ్ అండ్ లోకల్ ప్రైడ్: ట్రాక్ స్టేడియం ఎమేర్జేస్ ఆన్ రండల్స్ ఐలాండ్"], ''ది న్యూయార్క్ టైమ్స్'' , ఆగష్టు 20, 2004. జూన్ 23, 2009న తిరిగి పొందబడింది.</ref><ref>[http://home2.nyc.gov/portal/site/nycgov/menuitem.c0935b9a57bb4ef3daf2f1c701c789a0/index.jsp?pageID=mayor_press_release&amp;catID=1194&amp;doc_name=http%3A%2F%2Fhome2.nyc.gov%2Fhtml%2Fom%2Fhtml%2F2004a%2Fpr021-04.html&amp;cc=unused1978&amp;rc=1194&amp;ndi=1 "మేయర్ మైఖేల్ బ్లూంబెర్క్, పార్క్స్ &amp; రిక్రియేషన్ కమీషనర్ అడ్రియన్ బెనేప్ మరియు రండాల్ ద్వేప్పం యొక్క క్రీడల ఫౌండేషన్లు న్యూయార్క్ నగరం యొక్క నూతన అథ్లెటిక్ సౌకర్యం ఉన్న ఇచన్ స్టేడియంకి పేరు పెట్టారు"], [[న్యూయార్క్ నగర మేయర్]] జనవరి 28, 2004న పత్రికలకు విడుదల చెయ్యబడింది. సెప్టెంబర్ 24, 2007న తిరిగి పొందబడింది.</ref>

=== ప్రసార సాధనాలు ===
''ది న్యూయార్క్ టైమ్స్'' , ''[[న్యూయార్క్ డైలీ న్యూస్]]''  మరియు ''[[న్యూయార్క్ పోస్ట్]]''  వంటి వాటితో పాటుగా పలు ప్రధాన న్యూయార్క్ దినపత్రికల సేవలను మాన్హాటన్ అందుకుంటోంది, ఇవి అన్నీ కూడా తమ ప్రధాన కార్యాలయాలను ఈ స్వయంపాలిత ప్రాంతంలో కలిగి ఉన్నాయి. దేశం యొక్క అతిపెద్ద ఆర్ధిక దినపత్రిక అయిన ''[[ది వాల్ స్ట్రీట్ జర్నల్]]''  కూడా ఇక్కడే స్థాపించబడింది. ఇతర రోజువారీ వార్తాపత్రికలు ''[[AM న్యూయార్క్]]''  మరియు ''[[ది విలేజర్]]''  లను కలిగి ఉన్నాయి. హర్లెం లో స్థాపించబడిన ''[[ది న్యూయార్క్ ఆమ్స్టర్డాం న్యూస్]]''  సంయుక్త రాష్ట్రాలలో ఉన్న ప్రముఖ ఆఫ్రికాన్ అమెరికన్ వారపత్రికలలో ఒకటి. ''[[ది విలేజ్ వాయిస్]]''  ఈ స్వయంపాలిత ప్రాంతంలో రెండు వారాలకి ఒకసారి వెలువడే ప్రముఖ పత్రిక.<ref>[http://www.abyznewslinks.com/unitenyny.htm న్యూయార్క్ నగర వార్తాపత్రికలు మరియు వార్తల మీడియా], ABYZ న్యూస్ లింక్స్. మే 1, 2007న వినియోగించబడింది.</ref>

టెలివిజన్ పరిశ్రమ న్యూయార్క్ లో అభివృద్ధి చెందింది మరియు అది నగరం యొక్క ఆర్ధిక వ్యవస్థలో ప్రముఖంగా ఉద్యోగాలను అందిస్తున్నది. నాలుగు ప్రధాన అమెరికన్ ప్రసార నెట్వర్కులు అయిన [[ABC]], [[CBS]], [[Fox]], మరియు [[NBC]] లు అదే విధంగా [[MSNBC]], [[MTV]], [[Fox న్యూస్]], [[HBO]] మరియు  [[కామెడీ సెంట్రల్]] వంటి చాలా కేబుల్ చానెళ్ళు తమ ప్రధాన కార్యాలయాలను మాన్హాటన్ లోనే కలిగి ఉన్నాయి. 1971లో [[WLIB]] నల్లజాతి వారు సొంతంగా కలిగి ఉన్న మొదటి న్యూయార్క్ రేడియో స్టేషన్ అయ్యింది మరియు [[ఇన్నర్ సిటీ బ్రాడ్కాస్టింగ్ కార్పోరేషన్]] యొక్క కిరీటంలో ముఖ్య భాగం అయ్యింది. [[పెర్సి సుట్టన్]] ఇన్నర్ సిటీ యొక్క సహా-స్థాపకుడు మరియు మాన్హాటన్ స్వయంపాలిత ప్రాంతం యొక్క మాజీ ప్రెసిడెంట్ మరియు నగరం యొక్క అత్యంత శక్తివంతమైన నల్లజాతి నాయకులలో అత్యంత ప్రముఖుడు.<ref>జకేర్, బిల్; సులేక్, ఫ్రాంక్; మరియు కన్జ్, పీటర్[http://books.google.com/books?id=QwQfaS521mkC&amp;pg=PA113&amp;lpg=PA113&amp;dq=wlib+%22inner+city+broadcasting+corporation%22&amp;source=web&amp;ots=lD0A5elcij&amp;sig=HGLxbcoLEtXhsyp1cWqEvo_z9SY "ది ఎయిర్ వేవ్స్ ఆఫ్ న్యూయార్క్ : ఇల్లస్త్రేటేడ్ హిస్టోరీస్ ఆఫ్ 156 AM స్టేషన్స్ ఇన్ ది మెట్రోపోలిటన్ ఏరియా"], [[గూగుల్ పుస్తక శోధన]], పేజీ. 113. ఏప్రిల్ 5, 2008న తిరిగి పొందబడింది.</ref> WLIB ఆఫ్రికాన్-అమెరికన్ కమ్యూనిటీ కొరకు ప్రసారాలను 1949లో ప్రారంభించింది మరియు న్యాయ హక్కుల నాయకులు అయిన [[మాల్కం X]] వంటి వారిని తరచుగా ఇంటర్వ్యూ చేసింది మరియు [[NAACP]] యొక్క సమావేశాలను ప్రత్యక్ష ప్రసారం చేసింది. ''హాట్ 97''  అని కూడా పిలువబడే ప్రభావశాలి అయిన [[WQHT]] సంయుక్త రాష్ట్రాలలో ప్రాధమిక హిప్-హోప్ స్టేషన్ అని వాదించబడుతుంది. AM మరియు FM సంకేతాన్ని కలిగి ఉన్న [[WNYC]] దేశంలో అత్యధిక ప్రజా రేడియో ప్రేక్షకులని కలిగి ఉంది మరియు మాన్హాటన్ లో అత్యధికంగా వినే వాణిజ్య లేదా వానిజ్యేతర రేడియో స్టేషన్ కూడా ఇదే.<ref>[http://www.wnyc.org/about/bio_pres.html ప్రెసిడెంట్స్ బయో], [[WNYC]], మే 1, 2007న వినియోగించబడింది. "ప్రతీ వారం దాదాపుగా 1.2 మిలియన్ శ్రోతలను కలిగి ఉండటం ద్వారా WNYC రేడియో దేశంలోనే అతిపెద్ద ప్రభుత్వ రేడియో స్టేషన్ గా ప్రసిద్ది చెందింది మరియు దేశవ్యాప్తంగా ఉన్న ప్రభుత్వ రేడియో స్టేషన్ లకి న్యూయార్క్ నగరం యొక్క సాంస్కృతిక గొప్పతనాన్ని విస్తరించే విధంగా ప్రసారాలు చెయ్యటానికి అంకితమయ్యింది."</ref> వార్తలు మరియు సమాచార కార్యక్రమాలతో [[WBAI]], సంయుక్త రాష్ట్రాలలో పనిచేస్తున్న కొన్ని జాతీయవాద రేడియో స్టేషన్లలో ఒకటి.

[[మాన్హాటన్ పొరుగు నెట్వర్క్]] అనేది సంయుక్త రాష్ట్రాలలో ఉన్న పురాతన [[ప్రజా-వినియోగ టెలివిజన్ ఛానెల్]], ఇది 1971లో స్థాపించబడింది, ఇది జాజ్ గంట నుండి శ్రామిక విషయాల పై చర్చ వరకు విదేశీ భాష నుండి మతపరమైన కార్యక్రమాల వరకు వైవిధ్యమైన స్థానిక కార్యక్రమాలను అందిస్తుంది.<ref>[http://www.mnn.org/en/community-celebrates-public-access-tvs-35th-annive కమ్యూనిటీ ప్రజా వినియోగ TV యొక్క 35వ వార్షికోత్సవాన్ని జరుపుతోంది], [[మన్హట్టన్ పొరుగు నెట్వర్క్]] ఆగష్టు 6, 2006న పత్రికలలో విడుదల చెయ్యబడింది, ఏప్రిల్ 28, 2007న వినియోగించబడింది. "సాధారణ ప్రజలు తమ సొంత TV కార్యక్రమాలను ప్రసారం చేసుకోవటానికి మరియు ఫలితంగా స్వేచ్చగా తమ గొంతు వినిపించటానికి అనుమతించటానికి ప్రజా వినియోగ TV 1970 లో తయారు చెయ్యబడింది. ఇది మొదటిసారి U.S. లో మన్హట్టన్ లో జూలై 1, 1971న టెలీప్రమోటర్ మరియు ప్రస్తుతం టైం వార్నర్ కేబుల్ అని పిలువబడుతున్న స్టెర్లింగ్ కేబుల్ వ్యవస్థలు పై ప్రారంభించబడింది.</ref> [[టైం వార్నేర్ కేబుల్]] యొక్క స్థానిక వార్తల ఛానెల్ అయిన [[NY1]] సిటీ హాల్ మరియు రాష్ట్ర రాజకీయాలను పూర్తిగా ప్రసారం చెయ్యటంలో ప్రసిద్ది చెందింది.

== గృహ సముదాయం ==
మాన్హాటన్ యొక్క పూర్వపు రోజులలో చెక్క నిర్మాణాలు మరియు నీటి సరఫరాలు తక్కువగా అందుబాటులో ఉండటం వంటివి నగరం తరచుగా మంటలకి ఆహుతి అవ్వటానికి కారణం అయ్యాయి. 1776 లో [[ఖండాంతర సైన్యం]] మన్హట్టన్ ను ఖాళీ చేసి దానిని బ్రిటిష్ వారికి విడిచిపెట్టిన కొద్ది కాలానికి ఒక సామూహిక అగ్నిప్రమాదం జరిగి మూడవ వంతు నగరాన్ని మరియు 500 గృహాలను నాశనం చేసింది.<ref>[http://www.virtualny.cuny.edu/FIRE/greatfire1776.html గ్రేట్ ఫైర్ ఆఫ్ 1776], [[న్యూయార్క్]]. ఏప్రిల్ 30, 2007న వినియోగించబడింది. "న్యూయార్క్ నగరాన్ని తగలబెట్టటం ద్వారా బ్రిటిష్ వారు తము ఆక్రమించుకున్న దానిని నుండి కొంత లాభాన్ని పొందవచ్చని వాషింగ్టన్ యొక్క సలహాదారులు కొంతమంది సూచించారు. ఈ ఆలోచన విదిచిపెట్టబడింది మరియు వాషింగ్టన్ తన బలగాలను నగరం నుండి సెప్టెంబర్ 12, 1776 న వెనక్కి తీసుకుంది. మూడు రోజుల తరువాత బ్రిటిష్ వారు నగరాన్ని చేజిక్కున్చుకున్నారు మరియు సెప్టెంబర్ 21 న ఫైటింగ్ కాక్స్ తావేర్న్ లో అగ్నిప్రమాదం జరిగింది. అగ్నిమాపక సిబ్బంది డ్యూటీలో లేకపోవటం వలన మంటలు త్వరగా వ్యాపించాయి. మూడు వంతుల నగరం కాలిపోయింది మరియు 493 గృహాలు నాశనం అయ్యాయి."</ref>

[[దస్త్రం:Tribeca hudson st.jpg|thumb|ట్రైబెకలో లోఫ్ట్ అపార్ట్మెంట్లు]]

20 వ శతాబ్దానికి ముందు పెరిగిన వలసలు మాన్హాటన్ యొక్క ప్రధాన భాగాలను, ముఖ్యంగా [[దిగువ తూర్పు ప్రాంతాన్ని]] నూతనంగా వచ్చిన వారితో చాలా ఇరుకుగా చేసాయి, అనారోగ్యకరమైన మరియు అపరిశుభ్రమైన గృహాలకి కారణం అయ్యాయి. [[అద్దె నివాస భవనాలు]] సాధారణంగా ఐదు అంతస్థుల పొడవు కలిగి ఉంటాయి, మరియు సంక్లిష్టంగా 25x100 సముదాయాలు, వీటిలో "కక్కుర్తి భూస్వాములు" నూతనంగా వలస వచ్చే వారిని నింపి వేస్తూ ఉంటారు.<ref>[http://www.upress.umn.edu/sles/Chapter2/ch2-3.html బిల్డింగ్ ది లోవర్ ఈస్ట్ సైడ్ ఘెట్టో ]. ఏప్రిల్ 5, 2008న తిరిగి పొందబడింది.</ref><ref name="NYTTenements">పీటర్సన్, ఇవెర్. [http://www.nytimes.com/1988/01/03/realestate/tenements-of-1880-s-adapt-to-1980-s.html "టేనేమెంత్స్ ఆఫ్ 1880s అడాప్ట్ టు 1980s"], ''ది న్యూయార్క్ టైమ్స్'' , జనవరి 3, 1988, జూన్ 30, 2009న వినియోగించబడింది. "సాధారణంగా ఐదు అంతస్తుల పొడవు మరియు ఒక {{convert|25|ft|m|sing=on}} లాట్ పై నిర్మించబడిన వాటి యొక్క బాహ్య స్వరూపాలు మంటల నుండి తప్పించుకొనే మార్గాలను కలిగి ఉంటాయి మరియు వాటి అంతర విభాగాలు పొడవుగా మరియు ఇరుకుగా ఉంటాయి---వాస్తవానికి ఆ అపార్ట్మెంట్లు రైలుమార్గ బహుళ అంతస్తుల భవనాలుగా పిలువబడతాయి."</ref> 1929 నాటికి నూతన గృహ సంకేతం వెనుక ఉన్న తీవ్రమైన ఒత్తిడి అయిన కటినమైన అగ్ని సంకేతాలు మరియు నివాసిత భవనాలలో పెరిగిన లిఫ్టుల వాడకం వంటివి అద్దె నివాస భవనాలను సమర్ధంగా ఒక నూతన నిర్మాణం రూపంలో అంతం చేసాయి, అయితే ఈ స్వయంపాలిత ప్రాంతం యొక్క తూర్పు ప్రాంతంలో ఈనాటికీ చాలా అద్దె నివాస భవనాలు మనుగడలో ఉన్నాయి.<ref name="NYTTenements" />

ఈరోజు మాన్హాటన్ ఒక విస్తారమైన పరిధిలో పబ్లిక్ మరియు ప్రైవేట్ గృహ ఎంపికలను అందిస్తున్నది. 2000 సెన్సస్ నాటికి మాన్హాటన్ లో 798,144 గృహాలు ఉన్నాయి, 34,756.7/చదరపు మీటర్ల (13,421.8/km²) సగటు సాంద్రత కలిగి ఉన్నాయి.<ref name="NYCensusRankings" /> కేవలం 20.3% మాన్హాటన్ నివాసితులు మాత్రమే తమ సొంత గృహాలలో నివసిస్తున్నారు, ఇది [[బ్రోంక్స్]] తరువాత దేశంలో ఉన్న అన్ని జిల్లాలలో రెండవ అత్యల్ప శాతం.<ref name="OwnerOccupied" />

== అంతర్గత నిర్మాణం ==
=== రవాణా ===
[[దస్త్రం:Grand_Central_Station_Main_Concourse_Jan_2006.jpg|thumb|గ్రాండ్ సెంట్రల్ టెర్మినల్, ఒక టెర్మినల్ రైల్ స్టేషన్, మరియు నగరం యొక్క ఒక ప్రధాన ప్రాంతం.]]
[[దస్త్రం:59th Street–Columbus Circle (New York City Subway) by David Shankbone.jpg|thumb|నగరం యొక్క తీరిక లేకుండా ఉండే సబ్వే స్టేషన్లలో కొలంబస్ సర్కిల్ సబ్వే స్టేషన్ ఒకటి.]]
{{See also|Transportation in New York City}}

అమెరికా సంయుక్త రాష్ట్రాలలో [[ప్రజా రవాణా]]ను విస్తారంగా వినియోగించటం మరియు ప్రైవేట్ కార్ యాజమాన్యం లేకపోవటం విషయంలో మాన్హాటన్ ప్రత్యేక స్థానం కలిగి ఉంది. దేశవ్యాప్తంగా ఉన్న 88% అమెరికన్లు తమ ఉద్యోగాలకి సొంత వాహనాలలో వెళ్తున్నారు మరియు 5% ప్రజా రవాణాను వినియోగిస్తున్నారు, అయితే మాన్హాటన్ నివాసితులకి మాత్రం సామూహిక రవాణా అనేది ప్రధాన ప్రయాణ మార్గం, ఈ స్వయంపాలిత ప్రాంతంలో 72% నివాసితులు ప్రజా రవాణాను వినియోగిస్తునారు మరియు 18% తాము పనిచేసే ప్రాంతానికి సొంత వాహనాలలో వెళ్తున్నారు.<ref name="2001summary">[http://www.bts.gov/publications/highlights_of_the_2001_national_household_travel_survey/html/executive_summary.html 2001 జాతీయ గృహోపకరణ రవాణా సర్వ్ యొక్క ముఖ్యాంశాలు], [[బ్యూరో ఆఫ్ ట్రాన్స్పోర్టేషన్ స్టాటిస్టిక్స్]], [[సంయుక్త రాష్ట్రాల రవాణా విభాగం]]. మే 21, 2006న వినియోగించబడింది.</ref><ref>[http://home2.nyc.gov/html/dcp/pdf/transportation/td_fullpedlosb.pdf "న్యూయార్క్ సిటీ పెడేస్త్రియన్ లెవెల్ ఆఫ్ సర్వీసు స్టడీ - ఫేజ్ I, 2006"], [[న్యూయార్క్ నగర ప్రణాళికా రచన యొక్క విభాగం]], ఏప్రిల్ 2006, పేజీ. 4. మే 17, 2007న వినియోగించబడింది. "2000 సంవత్సరంలో, U.S.లో 16 సంవత్సరాలు వయస్సు దాటిన 88% శ్రామికులు పని చేసే స్థలానికి వెళ్ళటానికి కార్, ట్రక్ లేదా వాన్ ను వినియోగించారు, అయితే దాదాపు 5% మంది ప్రజా రవాణాను మరియు 3% మంది కాలినడకను ఆశ్రయించారు.... అధిక జనాభా సాంద్రతతో (2000 సంవత్సరంలో ఒక చదరపు మీటరుకి 66,940 ప్రజలు; 1,564,798 నివాసితులు) మరియు వ్యాపార మరియు యాత్రికుల గమ్యస్థానంగా ఉన్న మన్హట్టన్ ప్రాంతంలో 2000 సంవత్సరంలో కేవలం 18% పనిచేస్తున్న జనాభా మాత్రమే తమ సొంత వాహనాలలో పనిలోకి వెళ్లారు అయితే 72% మంది ప్రజా రవాణాను ఉపయోగించారు మరియు 8% మంది నడిచి వెళ్లారు."</ref> సంయుక్త రాష్ట్రాల 2000 సెన్సస్ ప్రకారం 75% మాన్హాటన్ గృహాలు ఒక సొంత కారును కలిగి లేవు.<ref name="2001summary" /> 

2007 లో మేయర్ బ్లూమ్బెర్గ్ ఒక [[సామూహిక ధరల]] వ్యవస్థను [[సూచించారు]]. రాష్ట్ర న్యాయవ్యవస్థ ఆ సూచనను జూన్ 2008 లో తిరస్కరించింది.<ref>{{cite web|author=&nbsp;|url=http://www.ny1.com/Default.aspx?SecID=1000&ArID=80238|title=Congestion plan dies|publisher=NY1|date=|accessdate=2009-06-30}}</ref>

[[న్యూయార్క్ నగర సొరంగ రైలుమార్గం]] దాని యొక్క ట్రాక్ పొడవు ద్వారా అతిపెద్ద [[సొరంగ రైలుమార్గ]] వ్యవస్థ మరియు స్టేషన్ల సంఖ్యా ద్వారా అన్నింటి కంటే పెద్దది, నగరంలో ఇది స్తాటేన్ ద్వీపాన్ని తప్ప ప్రతీ స్వయంపాలిత ప్రాంతాన్నీ అనుసంధానించే ప్రాధమిక ప్రయాణ మాధ్యమం.  రెండవ సొరంగ రైలు మార్గం అయిన [[పోర్ట్ అధారిటీ ట్రాన్స్-హడ్సన్]] (PATH) వ్యవస్థ మాన్హాటన్ ను ఉత్తర [[న్యూజెర్సీ]] తో అనుసంధానిస్తుంది. ప్రయాణీకులు ప్రయాణాన్ని బట్టి చెల్లించే [[మెట్రోకార్డ్స్]] ద్వారా రుసుములు చెల్లిస్తారు, ఇవి అన్ని సిటీ బస్సులు మరియు సొరంగ రైలు మార్గాలు, అదే విధంగా PATH రైళ్ళలో చెల్లుతాయి. బస్సు లేదా సొరంగ మార్గంలో ఒక వైపు వెళ్ళటానికి రుసుము $2.25,<ref>[http://www.ny.com/transportation/subways/ NY.com], NYC సబ్వే వ్యవస్థ. ఆగష్టు 4, 2009న వినియోగించబడింది.</ref> మరియు PATHలో ఒక వైపు వెళ్ళటానికి రుసుము $1.75.<ref>[http://www.panynj.gov/CommutingTravel/path/html/fares.html PATH రాపిడ్-ట్రాన్సిట్ వ్యవస్థ: ఫేర్స్ మరియు క్విక్ కార్డు], [[న్యూయార్క్ మరియు న్యూజెర్సీ యొక్క పోర్ట్ అథారిటీ]]. మార్చి 28, 2008న తిరిగి పొందబడింది.</ref> అన్ని సొరంగ రైలు మార్గాలు (PATH మినహాయించి) మరియు  MTA బస్సు మార్గాలు (ఎక్స్ప్రెస్ బస్సుల మినహా) లలో అపరిమిత ప్రయాణాలను అనుమతించే రోజువారీ, 7-రోజుల, 14-రోజుల మరియు 30-రోజుల మెట్రో కార్డులు ఉన్నాయి.<ref>[http://www.mta.info/metrocard/index.html మెట్రోకార్డ్], [[మెట్రోపోలిటన్ ట్రాన్స్పోర్టేషన్ అథారిటీ (న్యూయార్క్)]]. మే 11, 2007న వినియోగించబడింది.</ref> PATH క్విక్ కార్డ్ కాలం చెల్లిపోయింది మరియు PATH మరియు MTA రెండూ కూడా మెట్రో కార్డు స్థానంలో పెట్టటానికి "స్మార్ట్ కార్డు" చెల్లింపు వ్యవస్థలను పరీక్షిస్తున్నాయి.<ref>[http://www.panynj.gov/CommutingTravel/path/html/faq.html PATH తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు], [[న్యూయార్క్ మరియు న్యూజెర్సీ యొక్క పోర్ట్ అథారిటీ]], ఏప్రిల్ 28, 2007న వినియోగించబడింది. "ఒకసారి స్మార్ట్ లింక్ ఫేర్ కార్డు ప్రవేశపెట్టబడితే PATH క్విక్ కార్డును తొలగిస్తుంది."</ref> [[లాంగ్ ద్వీపపు రైలు మార్గం]] (ఇది మన్హట్టన్ మరియు ఇతర [[న్యూయార్క్ నగర]] స్వయంపాలిత ప్రాంతాలను [[లాంగ్ ద్వీపం]]తో అనుసంధానిస్తుంది), [[మెట్రో-ఉత్తర రైలు మార్గం]] (ఇది మన్హట్టన్ ను [[వేస్త్చేస్తర్ జిల్లా]] మరియు దక్షిణ పశ్చిమ పొడవైన నదీ ప్రాంతాలతో అనుసంధానిస్తుంది) మరియు న్యూజెర్సీ లోని వివిధ ప్రాంతాలకు [[న్యూజెర్సీ రవాణా]] రైళ్ళు వంటివి మాన్హాటన్ లో ఇరువైపులా నడుస్తున్న [[నిరంతరంగా ప్రయాణించే రైలు సేవలు]].

[[MTA న్యూయార్క్ నగరం బస్]] మన్హట్టన్ లో విస్తారమైన స్థానిక బస్సులను అందిస్తున్నది. ఎక్స్ప్రెస్ బస్ మార్గాల యొక్క విస్తారమైన నెట్వర్క్ మాన్హాటన్ లోకి వస్తున్న తరచుగా ప్రయాణించే వారికి మరియు ఇతర ప్రయాణీకులకి సేవలు అందిస్తుంది.  2004 లో ఈ బస్ వ్యవస్థ 740 మిలియన్ల ప్రయాణీకులకి సేవలందించింది, ఇది దేశంలోనే అత్యధికం, మరియు రెండవ స్థానంలో ఉన్న [[లాస్ఏంజెల్స్]] కంటే రెండు రెట్లు కన్నా ఎక్కువ ప్రయాణాలను కలిగి ఉంది.<ref>[http://www.mta.info/nyct/facts/ffbus.htm బస్ వాస్తవాలు], [[మెట్రోపోలిటన్ ట్రాన్స్పోర్టేషన్ అథారిటీ (న్యూయార్క్)]], మే 11, 2007న వినియోగించబడింది.</ref>

న్యూయార్క్ యొక్క గుర్తింపు చిహ్నం అయిన పసుపు కార్లు నగరం మొత్తంలో 13,087 సంఖ్యలో ఉన్నాయి మరియు వీధులలో దూరప్రాంతాల నుండి వచ్చే వారిని ఎక్కించుకోవటానికి అధికారికంగా కావలసిన ధృవీకరణ కలిగి ఉంటాయి మరియు ఇవి ఈ స్వయంపాలిత ప్రాంతం అంతటా ఉంటాయి.<ref>[http://www.nyc.gov/html/tlc/html/about/about.shtml NYC టాక్సీ మరియు లిమౌసిన్ కమిషన్ గురించి]. సెప్టెంబర్ 4, 2006న తిరిగి పొందబడింది.</ref> [[తరచుగా సైకిల్ పై ప్రయాణించే]] వారిని కూడా మాన్హాటన్ వేల పదులలో చూస్తుంది. ఉత్తర అమెరికాలో ఉన్న నిరంతరంగా ప్రయాణించే రెండు కేబుల్ కార్ వ్యవస్థలలో ఒకటి అయిన [[రూజ్వెల్ట్ ద్వీపపు ట్రాం మార్గం]] తరచుగా ప్రయాణించే వారిని ఐదు నిమిషాల కంటే తక్కువ సమయంలో [[రూజ్వెల్ట్ ద్వీపం]] మరియు మాన్హాటన్ మధ్య మార్పు చేస్తుంది మరియు ఇది 1978 నుండి ఈ ద్వీపానికి సేవలు అందిస్తున్నది. ([[పోర్ట్లాండ్ ఏరియల్ ట్రాం]] ఉత్తర అమెరికాలో ఉన్న మరొక వ్యవస్థ.) <ref>లీ, జేన్నిఫెర్ 8. [http://www.nytimes.com/2006/04/19/nyregion/19roosevelt.html?_r=1&amp;scp=1&amp;sq=%22Roosevelt+Island+Tramway%22+only+commuter+cable+car&amp;st=nyt&amp;oref=slogin "మిడయార్ రక్షణ ప్రయాణీకులను స్త్రాన్దార్డ్ ఈస్ట్ నది ట్రాం నుండి తీసుకువస్తుంది"], ''ది న్యూయార్క్ టైమ్స్'' , ఏప్రిల్ 19, 2006. ఫిబ్రవరి 28, 2008న వినియోగించబడింది. "తనను తాను ఏకైక కమ్యూటర్ ట్రాం గా పిలుచుకొనే వ్యవస్థ బిల్లీ క్రిస్టల్ నటించిన ''సిటీ స్లికెర్స్,'' ; సిల్వెస్టర్ స్టాలిన్ నటించిన ''నైట్ హక్స్,''  మరియు 2002 లో ''స్పైడర్-మాన్''  చలనచిత్రాలలో చూపించబడింది."</ref><ref>[http://www.rioc.com/thetram.htm ది రూసవేల్ట్ ఐలాండ్ ట్రాం], [[రూసవేల్ట్ ద్వీపం నిర్వహణ సంస్థ]]. ఏప్రిల్ 5, 2008న తిరిగి పొందబడింది.</ref> రోజుకి 24 గంటలు, సంవత్సరానికి 365 రోజులు పనిచేసే [[స్తాటేన్ ద్వీపం ఓడ]] మాన్హాటన్ మరియు స్తాటేన్ ద్వీపం మధ్య 5.2 మైళ్ళ (8.4&nbsp;km) దూరంలో ఒక సంవత్సరానికి 19 మిలియన్ల ప్రయాణీకులను తీసుకువెళుతుంది. వారంలో ప్రతీ రోజు ఐదు పెద్ద పడవలు 65,000 మంది ప్రయాణీకులను 110 పడవ ప్రయాణాల ద్వారా రవాణా చేస్తాయి.<ref>[http://www.nyc.gov/html/dot/html/masstran/ferries/statfery.html#facts ఫెర్రీ గురించి వాస్తవాలు], [[న్యూయార్క్ నగరం యొక్క రవాణా విభాగం]], ఏప్రిల్ 28, 2007న వినియోగించబడింది. "ఒక సంక్లిష్టమైన వారం రోజుల ప్రణాళిక దాదాపుగా 65,000 మంది ప్రయాణీకులను రవాణా చెయ్యటానికి ఐదు పడవలను వినియోగిస్తుంది (110 రోజువారీ యాత్రలు). ఒక నాలుగు పడవల (15 నిమిషాలు ముందుకి) రద్దీ గంటల ప్రణాళిక నిర్వహించబడుతుంది.</ref><ref>[http://www.nyccouncil.info/pdf_files/reports/siferry.pdf స్టాతెన్ ద్వీపం ఫెర్రీ సేవ మరియు అభివృద్ధి కొరకు సూచనలు యొక్క అంచనా] (PDF), [[న్యూయార్క్ నగర కౌన్సిల్]], నవంబర్ 2004, ఏప్రిల్ 28, 2007న వినియోగించబడింది. ""ఒక సంక్లిష్టమైన వారం రోజుల సమయంలో ఐదు పడవలు ఏడు పాత్రల విన్యాసం కొరకు 104 సార్లు తిరుగుతాయి".</ref> 1997 లో 50 సెంట్లు ఉన్న రుసుమును తొలగించిన దగ్గరి నుండి అది రుసుము లేకుండా ఉచితంగా అందుబాటులో ఉంది.<ref>హోల్లోవాయ్, లినేట్టే. [http://www.nytimes.com/1997/04/29/nyregion/mayor-to-end-50-cent-fare-on-si-ferry.html "మేయర్ టు ఎండ్ 50-సెంట్ ఫేర్ ఆన్ S.I. ఫెర్రీ"], ''ది న్యూయార్క్ టైమ్స్'' , ఏప్రిల్ 29, 1997, జూన్ 30, 2009న వినియోగించబడింది. "మేయర్ రోదోల్ప్ W. గులియని నిన్న చెప్పిన ప్రకారం అతను జూలై 4 నుండి స్తాటేన్ ద్వీపపు ఫెర్రీ పై ఉన్న 50-సెంట్ల రుసుమును తీసివేస్తున్నాడు మరియు మన్హట్టన్ వెలుపల నివసించే ప్రజలు ప్రయాణం కొరకు అదనపు మొత్తాన్ని చెల్లించవలసిన అవసరం లేదు."</ref>

[[దస్త్రం:Penn Station NYC main entrance.jpg|thumb|పెన్ స్టేషన్, న్యూయార్క్ నగరం లో పక ప్రధాన కమ్యూటర్ రైల్ హబ్, ఇది నేరుగా మాడిసన్ స్క్వేర్ గార్డెన్ క్రింద ఉంది.]]

మెట్రో ప్రాంతం యొక్క నిరంతరం ప్రయాణించే రైలు లైన్లు [[పెన్న్ స్టేషన్]] మరియు [[గ్రాండ్ సెంట్రల్ టెర్మినల్]] వద్ద మధ్య పట్టణ మాన్హాటన్ కి పశ్చిమం మరియు తూర్పు వైపున వరుసగా కలుస్తాయి. సంయుక్త రాష్ట్రాలలో అత్యంత రద్దీ ఉండే రైలు స్టేషన్లు రెండు ఉన్నాయి. దేశంలోని సామూహిక రవాణాలో దాదాపు మూడువంతుల మంది వినియోగదారులు మరియు రైల్వే ప్రయాణీకులలో మూడింట రెండు వంతుల మంది న్యూయార్క్ మరియు దాని యొక్క పరిసర నివాస ప్రాంతాలలో నివసిస్తున్నారు.<ref>[http://mta.info/mta/network.htm The MTA నెట్వర్క్], [[మెట్రోపోలిటన్ ట్రాన్స్పోర్టేషన్ అథారిటీ]], మే 17, 2006న వినియోగించబడింది.</ref> [[అమ్ట్రాక్]] పెన్న్ స్టేషన్ నుండి [[బోస్టన్]], [[ఫిలడెల్ఫియ]], [[బాల్టిమోర్]] మరియు [[వాషింగ్టన్ D.C.]]; [[ఉత్తర న్యూయార్క్]], [[న్యూజిలాండ్]] వరకు నగరాల మధ్య; [[తోరోంతో]] మరియు [[మొన్త్రియాల్]] లకు సరిహద్దు అవతల; మరియు దక్షిణం మరియు మధ్యపశ్చిమం లలో గమ్యాలకు ప్యాసింజర్ రైలు సేవను అందిస్తున్నది.

న్యూజెర్సీ మరియు మన్హట్టన్ మధ్యలో హడ్సన్ నది ద్వారా ఒక రోజుకి 120,000 వాహనాలను తీసుకువెళ్ళే [[లింకన్ సొరంగం]] ప్రపంచంలో అన్నింటి కంటే రద్దీ అయిన సొరంగం.<ref>[http://www.nycroads.com/crossings/lincoln/ లింకన్ టన్నెల్ చారిత్రిక బాహ్య చిత్రం], NYCRoads.com. ఏప్రిల్ 28, 2007న వినియోగించబడింది. "పోర్ట్ అధికారగణం చెప్పిన ప్రకారం లింకన్ టన్నెల్ దాదాపుగా ఒక రోజుకి 120,000 వాహనాలను తీసుకువెళ్లటం ద్వారా (AADT), ప్రపంచంలో అన్నింటి కంటే రద్దీ అయిన వాహనాలను తీసుకు వెళ్ళే టన్నెల్ గా ప్రసిద్ది చెందింది."</ref> అధిక సంఖ్యలో ప్రయాణీకులు మరియు సరుకుల రవాణా ఓడలు స్వేచ్చగా [[న్యూయార్క్ ఓడరేవు]] నుండి హడ్సన్ మీదుగా మాన్హాటన్ యొక్క ఓడలు నిలిపే వేదిక వద్ద వరకు వెళ్ళటం కోసం ఒక వంతెనకి బదులుగా సొరంగం నిర్మించబడింది. మాన్హాటన్ ను క్వీన్స్ మరియు బ్రూక్లిన్ లతో అనుసందానిస్తున్న వంతెనల పై రద్దీని తగ్గించటానికి నిర్మించిన [[క్వీన్స్ మధ్య పట్టణ సొరంగం]] ఆ సమయంలో అతిపెద్ద నాన్-ఫెడరల్ ప్రాజెక్ట్ మరియు 1940లో పూర్తయ్యింది.<ref>[http://www.nycroads.com/crossings/queens-midtown/ క్వీన్స్ మిడ్టౌన్ టన్నెల్], NYCRoads.com. ఏప్రిల్ 27, 2007న వినియోగించబడింది. "ట్విన్-ట్యూబ్ టన్నెల్ నవంబర్ 15, 1940న పూర్తి అయింది. అది ప్రాంభించబడే నాటికి ఆ సమయంలో అదే అతి పెద్ద నాన్-ఫెడరల్ ప్రాజెక్ట్."</ref> ప్రెసిడెంట్ [[ఫ్రాంక్లిన్ D. రూజ్వెల్ట్]] దాని నుండి ప్రయాణించిన మొదటి వ్యక్తి.<ref>"మిడ్ టౌన్ గొట్టాన్ని ప్రెసిడెంట్ 'మొదట'గా వినియోగించారు; ప్రారంభోత్సవం దగ్గర ఉదాహరణలు వందల కొద్దీ మోటార్ వాహనదారులను తిరస్కరించాయి", ''ది న్యూయార్క్ టైమ్స్'' , నవంబర్ 9, 1940. పేజీ. 19.</ref>

[[FDR డ్రైవ్]] మరియు [[హర్లెం రివర్ డ్రైవ్]] అనేవి ఈస్ట్ నదీ తీరాన మాన్హాటన్ యొక్క తూర్పు వైపును చుడుతూ పరిమిత వినియోగం కలిగి ఉన్న రెండు మార్గాలు, ఇవి వివాదాస్పద న్యూయార్క్ ప్రధాన ప్రణాళికా రచయిత అయిన [[రాబర్ట్ మోసెస్]] చే రూపొందించబడ్డాయి.<ref>కేన్నికాట్, ఫిలిప్. [http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2007/03/09/AR2007030900449.html "ఏ బిల్డర్ హూ వెంట టు టౌన్: రాబర్ట్ మోసెస్ షేప్ద్ మోడరన్ న్యూయార్క్, ఫర్ బెటర్ అండ్ ఫర్ వర్స్"], ''[[ది వాషింగ్టన్ పోస్ట్]]'' , మార్చ్ 11, 2007, ఏప్రిల్ 30, 2007న వినియోగించబడింది. "ఆటను సాధించిన విజయాల జాబితా నమ్మలేని విధంగా ఉంటుంది: ఏడు వంతెనలు, 15 ఎక్సప్రస్ మార్గాలు, 16 పార్క్వేలు, వెస్ట్సైడ్ జాతీయ రహదారి మరియు హర్లెం నదీ మార్గం…"</ref>

మాన్హాటన్ మూడు ప్రభుత్వ హేలిపోర్టులను కలిగి ఉంది. 2009 లో వ్యాపారం నుండి బయటికి వెళ్ళిపోవటానికి ముందు [[US హెలికాప్టర్]] [[దిగువ పట్టణ మన్హట్టన్ హేలిపోర్ట్]] ను క్వీన్స్ లో ఉన్న [[జాన్ F. కెన్నెడీ అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయం]] మరియు [[న్యూజెర్సీ]] లో ఉన్న [[నెవార్క్ లిబెర్టి అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయం]]లతో అనుసంధానిస్తూ తరచుగా హెలికాప్టర్ సేవను నిర్దేశిత సమయానికి అందించింది.<ref>యు, రోగేర్. [http://www.usatoday.com/money/biztravel/2006-12-10-check-in-copter_x.htm విమానాశ్రయం చెక్-ఇన్: స్పీడి సర్వీసు ఫ్రొం నెవార్క్ టు మన్హట్టన్ కమింగ్], ''[[USA టుడే]]'' , డిసెంబర్ 10, 2006. ఏప్రిల్ 5, 2008న తిరిగి పొందబడింది.</ref>

న్యూయార్క్ దేశంలోనే అతిపెద్ద శుభ్రమైన-గాలి డీజిల్-[[సంకరణం]] మరియు [[నొక్కి పెట్టబడ్డ సహజ వాయువు]] బస్ సమూహాన్ని కలిగి ఉంది. అది మొదటి సంకరణ టేక్సీలలో కొన్నింటిని కూడా కలిగి ఉంది, అవి చాలా మటుకు మాన్హాటన్ లో నడుస్తాయి.<ref>[http://www.sierraclub.org/pressroom/releases/pr2005-07-01a.asp "న్యూయార్క్ నగరం యొక్క పసుపు కాబ్ లు ఆకుపచ్చగా మారిపోయాయి"] [[సియెర్ర క్లబ్]] పత్రికా విడుదల, జూలై 1, 2005. జులై 2, 2008న తిరిగి పొందబడింది.</ref>

=== వినియోగ వస్తువులు ===
మాన్హాటన్ లో ఉన్న అందరికీ గ్యాస్ మరియు విద్యుత్ సేవలు [[స్థిరమైన ఎడిసన్]] ద్వారా అందించబడతాయి. కోన్ ఎడిసన్ యొక్క విద్యుత్ వ్యాపారాలు వాటి యొక్క మూలాలను పెట్టుబడిదారుడు సొంతంగా కలిగి ఉన్న మొదటి విద్యుత్ సంస్థ అయిన [[థోమస్ ఎడిసన్]] యొక్క [[ఎడిసన్ విద్యుత్ ప్రకాశ సంస్థ]]లో కలిగి ఉన్నాయి. 800 కాంతి బల్బులతో ఉన్న 59 వినియోగదారులకి 110 [[వోల్టు]]ల [[డైరెక్ట్ విద్యుత్]] (DC) ను అందించటానికి ఒక విద్యుత్ ఉత్పాదక యంత్రాన్ని వినియోగిస్తూ [[పెర్ల్ వీధి స్టేషన్]] నుండి [[దిగువ మాన్హాటన్]] లో ఒక చదరపు మైలు ప్రాంతంలో ఈ సంస్థ తన సేవలను సెప్టెంబర్ 4, 1882న ప్రారంభించింది.<ref>[http://web.archive.org/web/20071230233440/http://www.eei.org/industry_issues/industry_overview_and_statistics/history/index.htm "విద్యుత్చక్తి పరిశ్రమ యొక్క చరిత్ర"], [[ఎడిసన్ ఎలెక్ట్రిక్ ఇన్స్టిట్యూట్]]. జూన్ 1, 2007న వినియోగించబడింది.</ref> [[కోన్ ఎడిసన్]] ప్రపంచంలోనే పెద్దదయిన [[జిల్లా ఆవిరి]] వ్యవస్థను నిర్వహిస్తున్నది, ఇది 105 మైళ్ళ (169&nbsp;km) ఆవిరి గొట్టాలను కలిగి ఉంది, 1800 మాన్హాటన్ వినియోగదారులకి వేడి చేసుకోవటానికి, వేడి నీటికి మరియు ఎయిర్ కండీషనింగ్<ref>రే, C. క్లైబోర్న్. [http://www.nytimes.com/1992/05/12/science/q-a-931992.html "Q&amp;A"], ''ది న్యూయార్క్ టైమ్స్'' , మే 12, 1992. జూన్ 1, 2007న వినియోగించబడింది. "ఒక రిఫ్రిజిరేటర్ లేదా విద్యుత్తో నడిచే ఎయిర్ కండీషనర్ లలో వలె ఆవిరి నుండి శక్తిని పొందే ఒక వ్యవస్థలో అణచివేత, చల్లబరచటం, విస్తరణ మరియు ఆవిరవ్వటం యొక్క పూర్తి చక్రం ఒక మూసి ఉన్న వ్యవస్థలో జరుగుతుంది. మిస్టర్.సర్నో చెప్పిన ప్రకారం వాటి మధ్య వైవిధ్యం ఏంటంటే కంప్రేసర్ ను నడపటానికి కావలసిన యాంత్రిక బలం విద్యుత్ మోటార్ల నుండి కాకుండా ఆవిరితో నడిచే టర్బైన్ల నుండి వస్తుంది."</ref> కొరకు ఆవిరిని అందిస్తున్నది.<ref>[http://www.coned.com/history/steam.asp ఏ బ్రీఫ్ హిస్టరీ ఆఫ్ కాన్ ఎడిసన్: స్టీం], [[కాంసోలిడేటెడ్ ఎడిసన్]]. మే 16, 2007న వినియోగించబడింది.</ref> [[AT&amp;T]] కూడా అందుబాటులో ఉన్నప్పటికీ కేబుల్ సేవ [[టైం వార్నేర్ కేబుల్]] వారిచే మరియు టెలిఫోన్ సేవ [[వేరిజోన్ కమ్యూనికేషన్స్]] వారిచే అందించబడుతుంది.

రెండు [[ఉప్పునీటి]] నదులతో చుట్టుముట్టబడిన మాన్హాటన్ ఒక పరిమిత మంచినీటి సరఫరాను కలిగి ఉంది. [[అమెరికన్ విప్లవాత్మక యుద్ధం]] తరువాత నగరం చాలా వేగంగా పెరిగిపోవటం వలన ఈ సరఫరా క్రమక్రమంగా తగ్గిపోయింది. పెరుగుతున్న జనాభాని తృప్తి పరచటానికి నగరం [[వెస్ట్చెస్టర్ జిల్లా]]లో భూమిని తీసుకుంది మరియు [[క్రోటన్ ఆక్వేడక్ట్]] వ్యవస్థను నిర్మించింది, అది 1842 నుండి పని చెయ్యటం ప్రారంభించింది. ఈ వ్యవస్థ [[క్రోటన్ నది]] వద్ద ఉన్న ఒక ఆనకట్ట నుండి నీటిని తీసుకుంది మరియు [[బ్రోంక్స్]] ద్వారా [[హర్లెం నది]] పై నుండి [[హై వంతెన]] మార్గం ద్వారా [[సెంట్రల్ పార్క్]] మరియు [[42వ వీధి]] మరియు [[ఐదవ ఎవెన్యూ]]లలో ఉన్న నిల్వ చేసే రిజర్వాయర్లకి మరియు కాస్త ఐరన్ గొట్టాల యొక్క నెట్వర్క్ ద్వారా వినియోగదారుల యొక్క పైపులకి పంపింది.<ref>[http://www.nyc.gov/html/dep/html/drinking_water/history.shtml న్యూయార్క్ నగరం యొక్క నీటి సరఫరా వ్యవస్థ: చరిత్ర], [[న్యూయార్క్ నగరం యొక్క పర్యావరణ రక్షణ విభాగం]]. సెప్టెంబర్ 5, 2006న తిరిగి పొందబడింది.</ref>

ఈ రోజున [[న్యూయార్క్ నగర పర్యావరణ పరిరక్షణ విభాగం]] [[కాట్స్కిల్ పర్వతాల]]లో 2,000 చదరపు మైళ్ళ (5,180&nbsp;km²) [[నీటి షెడ్]] ద్వారా నివాసితులకి నీరు అందిస్తుంది. సంయుక్త రాష్ట్రాలలో రక్షించాబడుతున్న అతిపెద్ద సాగు చెయ్యబడని ప్రాంతాలలో ఈ నీటి షెడ్ కూడా ఒకటి అవ్వటం వలన సహజ నీటి వడపోత విధానం స్థిరంగా ఉండిపోయింది. ఫలితంగా, సంయుక్త రాష్ట్రాలలో సాధారణ పరిస్థితులలో ట్యాప్ వద్ద దాని యొక్క స్వచ్చతకి భరోసా ఇవ్వటానికి కేవలం క్లోరినేషన్ మాత్రమే అవసరం అయ్యే అంత పరిశుభ్రమైన త్రాగు నీటిని కలిగి ఉన్న కేవలం ఐదు ప్రధాన నగరాలలో న్యూయార్క్ కూడా ఒకటి.<ref>{{waybackdate|site=http://www.nyc.gov/html/dep/html/news/tokyo2.html|title="Maintaining Water Quality that Satisfies Customers: New York City Watershed Agricultural Program."|date=20070624232329}}, [[న్యూయార్క్ నగరం యొక్క పర్యావరణ రక్షణ విభాగం]], నవంబర్ 20, 1998. మే 16, 2007న వినియోగించబడింది.</ref><ref>[http://www.nyc.gov/html/dep/html/drinking_water/wsstate.shtml "2005 త్రాగే నీటి సరఫరా మరియు నాణ్యత నివేదిక"], [[న్యూయార్క్ నగరం యొక్క పర్యావరణ రక్షణ విభాగం]]. జులై 2, 2008న న తిరిగి పొందబడింది.</ref> మాన్హాటన్ కి నీరు [[న్యూయార్క్ నగర నీటి సొరంగం 1]] మరియు [[సొరంగం 2]] ద్వారా వస్తుంది, ఇవి వరుసగా 1917 మరియు 1936లో పూర్తయ్యాయి. 1970 లో మొదలయిన నిర్మాణం [[న్యూయార్క్ నగర 3వ నీటి సొరంగం]] పై కొనసాగుతుంది, ఇది ఒక రోజుకి 1.2 బిలియన్ గ్యాలన్లుగా ఉన్న వ్యవస్థ యొక్క ప్రస్తుత సామర్ధ్యాన్ని రెట్టింపు చేస్తుంది మరియు అదే సమయంలో మిగిలిన రెండు సొరంగంలకి చాలా అవసరమైన బ్యాకప్ ను అందిస్తుంది.<ref>చాన్, సెవెల్. [http://www.nytimes.com/2006/08/10/nyregion/10tunnel.html?ex=1312862400&amp;en=d8d98e5d189bd599&amp;ei=5088&amp;partner=rssnyt&amp;emc=rss "టన్నేలర్స్ హిట్ సంథింగ్ బిగ్: ఏ మైల్స్టోన్"], ''ది న్యూయార్క్ టైమ్స్'' , ఆగష్టు 10, 2006. మే 16, 2007న వినియోగించబడింది.</ref> 

[[న్యూయార్క్ నగరం యొక్క పారిశుధ్య విభాగం]] చెత్తను తొలగించే బాధ్యత వహిస్తుంది.<ref>[http://www.nyc.gov/html/dsny/html/about/about.shtml DSNY గురించి], [[న్యూయార్క్ నగరం యొక్క పరిశుభ్రత విభాగం]], మే 16, 2007న వినియోగించబడింది.</ref> [[స్తాటేన్ ద్వీపం]]లో [[ఫ్రెష్ కిల్స్ వ్యర్ధాలను నాహనం చేసే ప్రాంతాన్ని]] 2001 లో మూసివేసినప్పటి నుండి నగరం యొక్క చెత్తలో భారీ మొత్తం చివరగా పెన్సిల్వనియా, విర్జీనియా, దక్షిణ కరోలినా మరియు ఒహియో లలో ఉన్న భారీ-చెత్త పారబోసే స్థలాలలో నాశనం చెయ్యబడుతుంది. (న్యూజెర్సీ, బ్రూక్లిన్ మరియు క్వీన్స్ రవాణా స్టేషన్ల ద్వారా).<ref>బర్గర్, మైకేల్ మరియు స్టీవర్ట్, క్రిస్తోఫేర్. [http://www.gothamgazette.com/iotw/garbage/ "గార్బేజ్ ఆఫ్టర్ ఫ్రెష్ కిల్స్"], ''[[గోతం గాజెట్టే]]'' , జనవరి 28, 2001. మే 16, 2007న వినియోగించబడింది.</ref> న్యూజెర్సీ లో రవాణా ప్రాంతాల వద్ద శుభ్రం చెయ్యబడిన కొద్ది మొత్తం చెత్త కొన్నిసార్లు వ్యర్ధాల నుండి విద్యుత్ సౌలభ్యాల వద్ద మండించబడుతుంది. నూయార్క్ నగరం వలె న్యూజెర్సీ మరియు గ్రేటర్ న్యూయార్క్ లో చాలా ప్రాంతం కూడా తమ వ్యర్ధాలను దూర ప్రాంతాలకి ఎగుమతి చెయ్యటం పై ఆధారపడతాయి.

== విద్య ==
{{See also|Education in New York City|List of high schools in New York City|List of colleges and universities in New York City}}
[[దస్త్రం:New York Public Library May 2011.JPG|thumb|న్యూయార్క్ ప్రభుత్వ గ్రంధాలయం, కేంద్ర విభాగం, 1897–1911 లో నిర్మించబడింది, కార్రేరే మరియు హస్తింగ్స్ శిల్పకళా నిపుణులుగా పనిచేసారు (జూన్ 2003). ఇది ఫ్లాగ్షిప్ గ్రంధాలయ భవనం; నగరంలో ఇతర ప్రాంతాలలో ఉన్న ఇతర భవనాలు కూడా NY ప్రభుత్వ గ్రంధాలయంచే వినియోగించబడుతున్నాయి.]]
మాన్హాటన్ లో విద్య అధిక సంఖ్యలో ప్రభుత్వ మరియు ప్రైవేట్ సంస్థలచే అందించబడుతుంది. ఈ స్వయం పాలిత నగరంలో ఉన్న ప్రభుత్వ పాఠశాలలు [[న్యూయార్క్ నగరం యొక్క విద్యా విభాగం]]చే నిర్వహించబడతాయి, ఇది 1.1 మిలియన్ల విద్యార్ధులకి సేవలందించటం ద్వారా సంయుక్త రాష్ట్రాలలోనే అతిపెద్ద ప్రభుత్వ పాఠశాల వ్యవస్థ అయింది.<ref>గూట్మన్, ఎలిస్సా. [http://www.nytimes.com/2006/09/05/nyregion/05schools.html "తిరిగి తయారు చేసిన వ్యవస్థలో పాఠశాలకి తిరిగి వెళ్ళటం"], ''ది న్యూయార్క్ టైమ్స్'' , సెప్టెంబర్ 5, 2006. మే 11, 2007న వినియోగించబడింది.</ref>

చాలా ప్రసిద్ది చెందినా కొన్ని న్యూయార్క్ నగర ప్రభుత్వ ఉన్నత పాఠశాలలు, ఉదాహరణకి [[స్టుయ్వేసంట్ ఉన్నత పాఠశాల]], [[ఫియోరేల్లో H. లాగార్డియా ఉన్నత పాఠశాల]], [[ఫ్యాషన్ పరిశ్రమల యొక్క ఉన్నత పాఠశాల]], [[ముర్రీ బెర్గత్రం ఉన్నత పాఠశాల]], [[విజ్ఞానశాస్త్రం మరియు గణితశాస్త్రాల కొరకు మన్హట్టన్ కేంద్రం]], [[హంటర్ కళాశాల ఉన్నత పాఠశాల]] మరియు [[నగర కళాశాల వద్ద గణితశాస్త్రం, విజ్ఞానశాస్త్రం మరియు ఇంజనీరింగ్ కొరకు ఉన్నత పాఠశాల]] వంటివి మాన్హాటన్ లో ఉన్నాయి. [[బర్డ్ కళాశాల]]చే సృష్టించబడిన ఒక నూతన సంకరణ పాఠశాల అయిన [[బర్డ్ ఉన్నత పాఠశాల ముందస్తు కళాశాల]] నగరం నలుమూలల నుండి వచ్చిన విద్యార్ధులకి సేవలు అందిస్తుంది. 

[[ఎగువ తూర్పు ప్రాంతం]] యొక్క [[బ్రియర్లి పాఠశాల]], [[డాల్టన్ పాఠశాల]], [[బ్రౌనింగ్ పాఠశాల]], [[స్పెన్స్ పాఠశాల]], [[చపిన్ పాఠశాల]], [[నైటింగేల్-బంఫోర్డ్ పాఠశాల]], మరియు [[సేక్రేడ్ హార్ట్ యొక్క కాన్వెంట్]], మరియు [[ఎగువ పశ్చిమ ప్రాంతం]] యొక్క [[కళాశాల వంటి పాఠశాల]] మరియు [[ట్రినిటీ పాఠశాల]] మొదలైన వాటితో పాటుగా దేశంలోని చాలా గొప్ప ప్రైవేట్ పాఠశాలలకి మాన్హాటన్ నివాసంగా ఉంది. దేశంలో చాలా వైవిధ్యమైనవిగా ప్రసిద్ది చెందిన రెండు ప్రైవేట్ పాఠశాలలు అయిన [[మాన్హాటన్ దేశ పాఠశాల]] మరియు [[సంయుక్త రాష్ట్రాల అంతర్జాతీయ పాఠశాల]] రెండూ కూడా మాన్హాటన్ లో ఉన్నాయి. U.S. లో ఏకైక అధికారిక [[ఇటాలియన్ అమెరికన్]] పాఠశాల అయిన లా స్కౌల డి ఇటాలియా మాన్హాటన్ లో ఉంది.<ref>[http://www.lascuoladitalia.org/about/ లా స్కోల డి ఇటాలియా], జూన్ 29, 2009న వినియోగించబడింది.</ref>

2003 నాటికి, మాన్హాటన్ నివాసితులలో 25 సంవత్సరాలు వయస్సు దాటిన వారిలో 52.3% మంది ఒక బ్యాచిలర్ డిగ్రీ కలిగి ఉన్నారు, ఇది దేశంలో ఉన్న అన్ని జిల్లాలలో ఐదవ అత్యధిక శాతం.<ref>[http://www.census.gov/acs/www/Products/Ranking/2003/R02T050.htm బ్యాచిలర్ పట్టాను పూర్తి చేసిన 25 సంవత్సరాలు అంత కంటే ఎక్కువ వయస్సు ఉన్న వ్యక్తుల శాతం], సంయుక్త రాష్ట్రాల సెన్సస్ బ్యూరో. ఏప్రిల్ 5, 2008న తిరిగి పొందబడింది.</ref> 2005 నాటికి దాదాపు 60% మంది నివాసితులు కళాశాల పట్టా పొందినవారు మరియు దాదాపు 25% మంది ఉన్నత డిగ్రీలను సంపాదించారు, ఫలితంగా మన్హట్టన్ దేశంలోనే అధిక సాంద్రతతో ఉన్నత విద్యావంతులను కలిగి ఉన్న ప్రాంతాలలో ఒకటిగా గుర్తింపు పొందింది.<ref>మక్ గీహన్, పాట్రిక్. [http://www.nytimes.com/2006/08/16/nyregion/16degrees.html "న్యూయార్క్ ప్రాంతం పట్టభాద్రులకి ఒక అయస్కాంతం"], ''ది న్యూయార్క్ టైమ్స్'' , ఆగష్టు 16, 2006. మార్చ్ 27, 2008న వినియోగించబడింది. "మన్హట్టన్ లో నివసిస్తున్న ప్రతీ ఐదుగురులో ముగ్గురు కళాశాల పట్టబద్రులు మరియు నలుగురిలో ఒకరు మరింత పెద్ద డిగ్రీలను కలిగి ఉండటం ద్వారా ఏ అమెరికన్ నగరంలో లేని విధంగా బాగా విద్యావంతులు అయిన ప్రజలను అధిక సాంద్రతతో కలిగి ఉన్న ప్రాంతంగా పేరు పొందింది."</ref>

మాన్హాటన్ వివిధ కళాశాలలను మరియు విశ్వవిద్యాలయాలను కలిగి ఉంది, ఉదాహరణకి, [[న్యూయార్క్ విశ్వవిద్యాలయం]] (NYU), [[కొలంబియా విశ్వవిద్యాలయం]], [[కూపర్ Union]], [[ఫోర్ధం విశ్వవిద్యాలయం]], [[జుల్లియర్డ్ పాఠశాల]], [[బెర్క్లె కళాశాల]], [[ది న్యూ స్కూల్]], మరియు [[యెషివ విశ్వవిద్యాలయం]]. ఇతర పాఠశాలలు [[బ్యాంకు స్ట్రీట్ కాలేజీ ఆఫ్ ఎడ్యుకేషన్]], [[బోరిక్యువ కాలేజీ]], [[జ్యూవిష్ థియోలోజికల్ సేమినరి ఆఫ్ అమెరికా]], [[మేరీమౌంట్ మాన్హాటన్ కాలేజీ]], [[మాన్హాటన్ స్కూల్ ఆఫ్ మ్యూజిక్]], [[మెట్రోపోలిటన్ కాలేజీ ఆఫ్ న్యూయార్క్]], [[న్యూయార్క్ ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ టెక్నాలజీ]], [[పేస్ విశ్వవిద్యాలయం]], [[సెయింట్.జాన్స్ విశ్వవిద్యాలయం]], [[స్కూల్ ఆఫ్ విజువల్ ఆర్ట్స్]], [[టోరో కళాశాల]] మరియు [[యూనియన్ థియోలాజికల్ సేమినరి]]. పలు ఇతర ప్రైవేట్ సంస్థలు కూడా మాన్హాటన్ లో తమ మనుగడను కలిగి ఉన్నాయి, వాటిలో [[ది కాలేజీ ఆఫ్ న్యూ రోచేల్లె]] మరియు [[ప్రట్ట్ ఇన్స్టిట్యూట్]] లు కూడా ఉన్నాయి.

న్యూయార్క్ నగరం యొక్క స్థానిక కళాశాల వ్యవస్థ అయిన [[సిటీ యూనివర్సిటీ ఆఫ్ న్యూయార్క్]] (CUNY) సంయుక్త రాష్ట్రాలలో అతిపెద్ద పట్టణ విశ్వవిద్యాలయ వ్యవస్థ, ఇది దాదాపుగా 226,000 కంటే ఎక్కువ మంది డిగ్రీ విద్యార్డులకి సేవలు అందిస్తుంది మరియు దాదాపుగా అంతే మంది పెద్ద వయస్సు వారు విద్యనూ కొనసాగిస్తున్నారు మరియు వృత్తిపరమైన విద్యలో విద్యార్ధులుగా ఉన్నారు.<ref>[http://web.cuny.edu/about/index.html న్యూయార్క్ యొక్క సిటీ విశ్వవిద్యాలయం దేశంలోనే అతిపెద్ద పట్టాన ప్రభుత్వ విశ్వవిద్యాలయం], [[న్యూయార్క్ యొక్క సిటీ విశ్వవిద్యాలయం]], జూన్ 30, 2009న వినియోగించబడింది. "న్యూయార్క్ యొక్క సిటీ విశ్వవిద్యాలయం దేశంలోనే అతిపెద్ద పట్టాన ప్రభుత్వ విశ్వవిద్యాలయం…"</ref> న్యూయార్క్ నగరంలో మూడవ వంతు కళాశాల పట్టభద్రులు CUNY నుండే పట్టా పొందుతారు, ఈ సంస్థ న్యూయార్క్ నగరంలో ఉన్న కళాశాల విద్యార్ధులలో దాదాపు సగం మందిని నమోదు చేసుకుంటుంది. మాన్హాటన్ లో ఉన్న CUNY సీనియర్ కళాశాలలు ఈ క్రింది వాటిని కలిగి ఉంటాయి: [[బారుచ్ కళాశాల]], [[సిటీ కాలేజీ ఆఫ్ న్యూయార్క్]], [[హంటర్ కళాశాల]], [[జాన్ జయ్ కాలేజీ ఆఫ్ క్రిమినల్ జస్టిస్]], మరియు [[CUNY గ్రాడ్జువేట్ కేంద్రం]] (పట్టభద్ర అధ్యయనాలు మరియు డాక్టోరల్ అందించే సంస్థ). [[మాన్హాటన్ యొక్క స్వయంపాలిత ప్రాంత కమ్యూనిటీ కళాశాల]] మాన్హాటన్ లో ఉన్న ఏకైక CUNY కమ్యూనిటీ కళాశాల.

[[న్యూయార్క్ యొక్క రాష్ట్ర విశ్వవిద్యాలయం]], [[ఫేషన్ ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ టెక్నాలజీ]], న్యూయార్క్ యొక్క రాష్ట్ర విశ్వవిద్యాలయం, [[ఆప్తోమేట్రీ యొక్క రాష్ట్ర కళాశాల]] మరియు [[స్టోనీ బ్రూక్ విశ్వవిద్యాలయం]] - మాన్హాటన్ లచే సూచించబడింది.

వైద్యశాస్త్రం మరియు జీవశాస్త్రాలలో శిక్షణ మరియు విద్య కోసం మాన్హాటన్ ప్రపంచ కేంద్రంగా ఉంది.<ref>{{cite news|title=Mayor Michael R. Bloomberg and Economic Development Corporation President Andrew M. Alper Unveil Plans to Develop Commercial Bioscience Center in Manhattan|author=New York City Economic Development Corporation|url=http://home2.nyc.gov/portal/site/nycgov/menuitem.c0935b9a57bb4ef3daf2f1c701c789a0/index.jsp?pageID=mayor_press_release&catID=1194&doc_name=http%3A%2F%2Fhome2.nyc.gov%2Fhtml%2Fom%2Fhtml%2F2004b%2Fpr310-04.html&cc=unused1978&rc=1194&ndi=1|date=2004-11-18|accessdate=2006-07-19}}</ref> అన్ని U.S. నగరాలలో ఈ నగరం మొత్తంగా [[నేషనల్ ఇన్స్టిట్యూట్స్ ఆఫ్ హెల్త్]] నుండి రెండవ అతి పెద్ద మొత్తాన్ని వార్షిక ఆర్ధిక సహాయంగా అందుకుంటుంది,<ref>{{cite web|title=NIH Domestic Institutions Awards Ranked by City, Fiscal Year 2003|author=National Institutes of Health|date=2003|url=http://report.nih.gov/award/trends/top100fy03.htm|accessdate=2009-06-30}}</ref> అందులో అధిక మొత్తం మాన్హాటన్ యొక్క పరిశోధనా సంస్థలు అయిన [[మెమోరియల్ స్లోన్-కెట్టరింగ్ కేన్సర్ సెంటర్]], [[రాక్ఫెల్లర్ విశ్వవిద్యాలయం]], [[మౌంట్ సినాయ్ స్కూల్ ఆఫ్ మెడిసిన్]], [[కొలంబియా యూనివర్సిటీ కాలేజ్ ఆఫ్ పిజిషియన్స్ అండ్ సర్జేన్స్]], [[విల్ కోర్నెల్ వైద్య కళాశాల]] మరియు [[న్యూయార్క్ యూనివర్సిటీ స్కూల్ ఆఫ్ మెడిసిన్]] మొదలైన వాటికి వెళుతుంది.

మాన్హాటన్ [[న్యూయార్క్ ప్రభుత్వ గ్రంధాలయ]] సేవలను అందుకుంది, ఇది దేశంలోనే ఏ ప్రజా గ్రంధాలయ వ్యవస్థకీ లేని విధంగా అతిపెద్ద సేకరణ కలిగి ఉంది.<ref>{{cite web|url=http://www.libraryspot.com/lists/listlargestlibs.htm|title=Nation's Largest Libraries|publisher=LibrarySpot|accessdate=2007-06-06}}</ref> కేంద్ర గ్రంధాలయం యొక్క ఐదు విభాగాలు -- మధ్య-మాన్హాటన్ గ్రంధాలయం, దొన్నేల్ గ్రంధాలయ కేంద్రం, ప్రదర్శించే కళల కొరకు న్యూయార్క్ ప్రభుత్వ గ్రంధాలయం, అందరూ హిస్కేల్ బ్రెయిలీ మరియు మాట్లాడే పుస్తకాల గ్రంధాలయం మరియు విజ్ఞానశాస్త్రం, పరిశ్రమ మరియు వ్యాపార గ్రంధాలయం--ఇవి అన్నీ కూడా మాన్హాటన్ లో  స్థాపించబడి ఉన్నాయి.<ref>[http://www.nypl.org/branch/central/ కేంద్ర గ్రంధాలయాలు], [[న్యూయార్క్ ప్రభుత్వ గ్రంధాలయం]]. జూన్ 23, 2009న తిరిగి పొందబడింది.</ref> ఈ స్వయం పాలిత ప్రాంతంలో 35 కంటే ఎక్కువ ఇతర గ్రంధాలయ శాఖలు ఉన్నాయి.<ref>[http://www.nypl.org/hours/index.cfm?Trg=1&amp;b=mn మన్హట్టన్ పటం], [[న్యూయార్క్ ప్రభుత్వ గ్రంధాలయం]]. జూన్ 23, 2009న తిరిగి పొందబడింది.
</ref>

== ఇవి కూడా చూడండి ==
{{portal|New York City|Flag of New York City.svg}}
{{portal|New York|Flag of New York.svg}}
* [[దిగువ మాన్హాటన్]]
* [[మన్హట్టనైజేషణ్]]
* [[మధ్యంతర పట్టణ మాన్హాటన్]]
* [[మాన్హాటన్ ద్వీపం యొక్క సంక్షిప్త రూపం]]
* [[ఎగువ మన్హట్టన్]]

== సూచనలు ==
{{Reflist|2}}

== బాహ్య లింక్లు ==
{{commons|Manhattan}}
=== మాన్హాటన్ స్థానిక ప్రభుత్వం మరియు సేవలు ===
* [http://www.mbpo.org/ మాన్హాటన్ స్వయం పాలిత నగరం ప్రెసిడెంట్ అధికారిక సైట్ ]
* [http://www.nyc.gov/ మాన్హాటన్ నిర్దిష్ట సంస్థలకి అనుసంధానాలతో న్యూయార్క్ నగర ప్రభుత్వం ]

=== పటాలు, వీధులు మరియు పొరుగు ప్రాంతాలు ===
* [http://kpblm.info/map_of_manhattan_new_york_city.html మాన్హాటన్ యొక్క వివరణాత్మకమైన పటం ]
* [http://www.upnext.com/ మాన్హాటన్ యొక్క స్నేహపూరిత 3D పటం ]
* [http://www.radicalcartography.net/?manhattan-heights భవనాల ఎత్తులు] మరియు [http://www.radicalcartography.net/?manhattan-value భూమి విలువ] తో పాటుగా అభివృద్ధి చెందని వాటి యొక్క [http://www.radicalcartography.net/?manhattan-dev సిద్దంతపరమైన] మరియు [http://www.radicalcartography.net/?manhattan-far ప్రాంతాల ఆధారిత] పటాలు, అనీ కూడా  www.radicalcartography.net నుండి తీసుకోబడ్డాయి 
* [http://www.mktmap.com/wp-content/uploads/2009/01/manhattan-population.jpg జనాభా వివరాలు], [http://www.mktmap.com/wp-content/uploads/2009/01/manhattan-ethnicity.jpg ప్రాంతీయ పటం], మరియు [http://www.mktmap.com/wp-content/uploads/2009/01/manhattan-income-level.jpg రాబడి స్థాయి పటం]

=== చారిత్రిక సూచనలు ===
* [http://bklyn-genealogy-info.com/Map/NY.1729.html మాన్హాటన్ యొక్క 1729 పటం ]
* విలియం J. బ్రోడ్, [http://www.nytimes.com/2007/10/30/science/30manh.html వై దే కాల్డ్ ఇట్ ది మన్హట్టన్ ప్రాజెక్ట్], ''ది న్యూయార్క్ టైమ్స్'' , అక్టోబర్ 2007. 1940 లలో మొదటి అటామిక్ బాంబు నిర్మించటంలో సహాయపడ్డ మాన్హాటన్ లోని పది ప్రదేశాలు.

=== కమ్యూనిటీ చర్చలు ===
* [http://www.nycmanhattan.info/ NYC మాన్హాటన్ కమ్యూనిటీ చర్చ] ''(మే 18, 2009 నుండి పనిచెయ్యటం లేదు)'' 
* [http://new-york-forum.com/ న్యూయార్క్ ఫోరం ]
* [http://www.blog.theofficelinks.com/ NYC వ్యాపార మరియు కార్యాలయ ఎంపిక సలహా ]

=== సాధారణం ===
* {{wikitravel}}

{{Navboxes|list1=
{{New York City}}
{{Manhattan}}
{{New York City Islands}}
{{New York}}
}}
{{Coord|40|43|42|N|73|59|39|W|type:city_region:US-NY|display=title}}

[[వర్గం:అమెరికా సంయుక్త రాష్ట్రాలు]]
[[వర్గం:మాన్హాటన్]]
[[వర్గం:న్యూయార్క్ నగరం యొక్క స్వయం పాలిత ప్రాంతాలు]]
[[వర్గం:న్యూయార్క్ లో జిల్లా స్థానాలు]]
[[వర్గం:1624 లో స్థాపించబడిన సర్దుబాట్లు]]
[[వర్గం:సంయుక్త రాష్ట్రాలు సనాతన జ్యూవిష్ కమ్యూనిటీలను కలిగి ఉన్నాయి]]
[[వర్గం:నదీ ద్వీపాలు]]
[[వర్గం:న్యూయార్క్ నగరం యొక్క ద్వీపాలు]]

[[en:Manhattan]]
[[hi:मैनहटन]]
[[kn:ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌]]
[[ta:மன்ஹாட்டன்]]
[[ar:مانهاتن]]
[[ast:Manhattan]]
[[az:Manhetten]]
[[bar:Manhattan]]
[[be:Манхэтэн]]
[[be-x-old:Мангэтан]]
[[bg:Манхатън]]
[[bn:ম্যানহাটন]]
[[bpy:নিউ ইয়র্ক কাউন্টি, নিউ ইয়র্ক]]
[[bs:Manhattan]]
[[ca:Manhattan]]
[[cs:Manhattan]]
[[cy:Manhattan]]
[[da:Manhattan]]
[[de:Manhattan]]
[[el:Μανχάταν]]
[[eo:Manhatano]]
[[es:Manhattan]]
[[et:Manhattan]]
[[eu:Manhattan]]
[[fa:منهتن]]
[[fi:Manhattan]]
[[fr:Manhattan]]
[[frr:New York County]]
[[ga:Manhattan]]
[[gl:Manhattan]]
[[gu:મેનહટન]]
[[he:מנהטן]]
[[hr:Manhattan]]
[[hu:Manhattan]]
[[hy:Նյու Յորք շրջան (Նյու Յորք)]]
[[ia:Manhattan]]
[[id:Manhattan]]
[[io:Manhattan]]
[[is:Manhattan]]
[[it:Manhattan]]
[[ja:マンハッタン]]
[[ka:მანჰეტენი]]
[[kk:Манхэттен]]
[[ko:맨해튼]]
[[la:Manhata]]
[[li:Manhattan]]
[[lt:Manhatanas]]
[[lv:Manhetena]]
[[mk:Менхетн]]
[[mr:मॅनहॅटन]]
[[ms:Manhattan]]
[[na:Manhattan]]
[[nl:Manhattan (New York)]]
[[nn:Manhattan]]
[[no:Manhattan]]
[[oc:Manhattan]]
[[pap:Manhattan]]
[[pl:Manhattan]]
[[pnb:منہیٹن]]
[[pt:Manhattan]]
[[ro:Manhattan]]
[[ru:Манхэттен]]
[[scn:Manhattan]]
[[sh:Manhattan]]
[[simple:Manhattan]]
[[sk:Manhattan]]
[[sl:Manhattan]]
[[sq:Manhattan]]
[[sr:Менхетн]]
[[sv:Manhattan]]
[[sw:Manhattan]]
[[th:แมนแฮตตัน]]
[[tl:Manhattan]]
[[tr:Manhattan]]
[[uk:Мангеттен]]
[[vi:Manhattan]]
[[war:Manhattan]]
[[xmf:მანჰეტენი]]
[[yi:מאנהעטן]]
[[yo:Manhattan]]
[[zh:曼哈頓]]
[[zh-min-nan:Manhattan]]
[[zh-yue:曼克頓]]