Revision 749751 of "బోలు ఎముకల వ్యాధి" on tewiki

{{వికీకరణ}}
{{Infobox disease |
  Name           = Osteoporosis |
  Image          = |
  Caption        = |
  DiseasesDB     = 9385 |
  ICD10          = {{ICD10|M|80||m|80}}-{{ICD10|M|82||m|80}}|
  ICD9           = {{ICD9|733.0}} |
  ICDO           = |
  OMIM           = 166710 |
  MedlinePlus    = 000360 |
  eMedicineSubj  = med |
  eMedicineTopic = 1693 |
  eMedicine_mult = {{eMedicine2|ped|1683}} {{eMedicine2|pmr|94}} {{eMedicine2|pmr|95}} | 
  MeshID         = D010024 |
}}
'''బోలు ఎముకల వ్యాధి''' ([[ఆంగ్లం]]: '''Osteoporosis''') అనేది [[ఎముక పగులు|పగులు]] ప్రమాదాన్ని పెంచే ఒక [[ఎముక|ఎముకల]] [[వ్యాధి]]. బోలు ఎముకల వ్యాధిలో [[ఎముక ఖనిజ సాంద్రత]] (Bone Mineral Density or BMD) తగ్గిపోతుంది, ఎముక సూక్ష్మనిర్మాణం దెబ్బతింటుంది మరియు ఎముకలో [[కొల్లాజెన్|నాన్-కాలేజినీయస్]] ప్రోటీన్ల పరిమాణం, వైవిధ్యం మారిపోతుంది. [[ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ]] (WHO) మహిళల్లో బోలు ఎముకల వ్యాధిని [[డ్యుయల్ ఎనర్జీ ఎక్స్- రే అబ్సార్‌ప్టియోమెట్రీ|DXA]]చే లెక్కించబడిన విధంగా కొన ఎముక సాంద్రత (20-సంవత్సరాల ఆరోగ్య మహిళ సగటు) 2.5 [[ప్రమాణ విచలనం|ప్రామాణిక వ్యత్యాసాల]] కంటే తక్కువగా ఎముక ఖనిజ సాంద్రత ఉంటుందని పేర్కొంది; "నిరూపిత బోలు ఎముకల వ్యాధి" అనే పదాన్ని  [[పెళుసుదనంతో పగులు|దుర్బలత్వ పగులు]] ఉంటే ఉపయోగిస్తారు.<ref name="WHO1994">{{cite journal |author=WHO |title=Assessment of fracture risk and its application to screening for postmenopausal osteoporosis. Report of a WHO Study Group |journal=World Health Organization technical report series |volume=843 |issue= |pages=1–129 |year=1994 |pmid=7941614 |doi=}}</ref> [[రుతువిరతి]] తర్వాత మహిళల్లో బోలు ఎముకల వ్యాధి సర్వసాధారణం, దీన్ని '''రుతువిరతి తర్వాతి బోలు ఎముకల వ్యాధి'''  అంటారు, కాని పురుషుల్లో కూడా ఇది అభివృద్ధి కావచ్చు మరియు నిర్దిష్ట హార్మోన్ల లోపాలు ఉన్న ఎవరిలోనైనా మరియు ఇతర [[దీర్ఘ (వైద్యం)|దీర్ఘ]] వ్యాధులు ఉన్న వారిలో లేదా [[చికిత్స|ఔషధప్రయోగం]] వలన, ప్రత్యేకంగా [[గ్లూకోకోర్టికాయిడ్|గ్లూకోకోర్టికాయిడ్‌]]ల వాడకం వలన సంభవించవచ్చు, దీనిని స్టెరాయిడ్- లేదా [[గ్లూకోకోర్టికాయిడ్- ప్రేరిత బోలు ఎముకల వ్యాధి|గ్లూకోకోర్టికాయిడ్-ప్రేరిత బోలు ఎముకల వ్యాధి]] (SIOP లేదా GIOP)గా పిలుస్తారు. దీని ప్రభావం వలన ఏర్పడే పెళుసుదనపు పగులు, బోలు ఎముకల వ్యాధి [[జీవిత కాలపు అంచనా|జీవన కాలపు అంచనా]] మరియు [[జీవన ప్రమాణం]]లను బాగా దెబ్బతీస్తుంది.


బోలు ఎముకల వ్యాధిని జీవనశైలి మార్పులతో మరియు కొన్నిసార్లు ఔషధప్రయోగంతో నివారించవచ్చు; బోలు ఎముకల వ్యాధితో బాధపడేవారికి చికిత్స ఈ రెండింటినీ కలిగి ఉండవచ్చు. జీవనశైలి మార్పుల్లో వ్యాయామం మరియు [[పతన నిరోధం|పడకుండా నివారణ]] ఉంటాయి; ఔషధప్రయోగంలో [[జీవశాస్త్రంలో కాల్షియం|కాల్షియం]], [[విటమిన్ డి]], [[బిస్‌ఫాస్ఫోనేట్]]లు మరియు పలు ఇతరాలు ఉంటాయి. పడిపోవటాన్ని నివారించేందుకు ఇచ్చే సలహాలో చలనానికి ఉపయోగపడే కండరాల నాణ్యతకు వ్యాయామం, స్వంత గ్రాహక మెరుగుదల వ్యాయామాలు; సమతౌల్య చికిత్సలు ఉంటాయి. శరీరాకృతిని పెంచే వ్యాయామాల ప్రభావంతో బోలు ఎముకల వ్యాధి అదే సమయంలో ఆగిపోవచ్చు లేదా తిరగబెట్టవచ్చు. 



== వ్యాధి జననం ==
[[ఫైలు:Osteoclast.jpg|200px|right|thumb|తన "నురుగు"లాంటి కణద్రవ్యంలో అనేక కేంద్రకాలను చూపించే ఎముక విచ్ఛిన్న కణాలు]]
ఈ బోలు ఎముకల వ్యాధి అందరిలోనూ [[ఎముక పునశ్శోషణం]] మరియు [[ఎముక#నిర్మాణం|ఎముక నిర్మాణం]] మధ్య అసమతౌల్యం ఏర్పడటం వలన సంభవిస్తుంది. సాధారణ ఎముకలో, నిరంతరం ఎముక [[మాతృక (జీవశాస్త్రం)|మాతృక]] పునఃనిర్మాణం చెందుతుంటుంది; ఏ సమయాలోనైనా మొత్తం ఎముక ద్రవ్యరాశిలో 10% వరకు పునఃనిర్మాణం జరుగుతుంటుంది.1963లో మొదటిసారిగా ఫ్రోస్ట్ పేర్కొన్నట్లుగా ఈ ప్రక్రియ ఎముక బహుకణ కేంద్రాల్లో (BMUలు) జరుగుతుంది.<ref>ఫ్రోస్ట్ HM, థామస్ CC. బోన్ రీమోడలింగ్ డైనమిక్స్. స్ప్రింగ్‌ఫీల్డ్, IL: 1963.</ref> [[ఎముక విచ్ఛిన్న కణాలు|ఎముక విచ్ఛిన‌ కణాల]] ([[ఎముక మజ్జ]]లో గుర్తించవచ్చు)చే ఎముక పునశ్శోషణానికి గురవుతుంది, తర్వాత దీని స్థానంలో [[ఎముక నిర్మాణ కణం|ఎముక నిర్మాణ కణాలు‌]] కొత్త ఎముకను నిర్మిస్తాయి.<ref name="Raisz">{{cite journal | author = Raisz L | title = Pathogenesis of osteoporosis: concepts, conflicts, and prospects. | journal = J Clin Invest | volume = 115 | issue = 12 | pages = 3318–25 | year = 2005 | pmid = 16322775 | url=http://www.jci.org/cgi/content/full/115/12/3318 | doi=10.1172/JCI27071}}</ref>


బోలు ఎముకల వ్యాధి సంక్రమించడానికి గుర్తించిన మూడు ప్రధాన మార్గాలు ఏమిటంటే 
సరిపోని ''కొన ఎముక ద్రవ్యరాశి''  (అస్థిపంజరం పెరుగుదల సందర్భంగా సరిపోనిస్థాయిలో ద్రవ్యరాశి మరియు బలంతో ఎముకను వృద్ధి చేస్తుంది), అధిక ఎముక పునశ్శోషణం మరియు కొత్త ఎముక పునఃనిర్మాణం ఆశించిన స్థాయిలో లేకపోవడం. ఈ మూడు మార్గాల్లో దుర్భల ఎముక కణజాలం ఏర్పడుతుంది.<ref name="Raisz"></ref> ఎముక పునశ్శోషణ లోపాలకు హార్మోన్ కారకాలను చాలా అరుదుగా గుర్తిస్తారు; [[ఈస్ట్రోజెన్]] లోపం (ఉదాహరణకు రుతువిరతి ఫలితంగా) ఎముక పునశ్శోషణను పెంచుతుంది అలాగే కొత్త ఎముక నిర్మాణం కుంటుపడుతుంది, ఇది సాధారణంగా బరువు మోసే ఎముకల్లో జరుగుతుంటుంది. ఈ ప్రక్రియను నిరోధించడానికి అవసరమైన ఈస్ట్రోజెన్ [[గర్భాశయం]] మరియు [[క్షీర గ్రంథి|రొమ్ము గ్రంథు]]లను ఉద్దీపన పరచడానికి సాధారణంగా అవసరమైన స్థాయి కంటే తక్కువగా ఉంటుంది. ఎముక పరిమాణాన్ని క్రమబద్ధీకరించడంలో [[ఈస్ట్రోజెన్ గ్రాహకం]] యొక్క α-రూపం ముఖ్య పాత్ర పోషిస్తుంది.<ref name="Raisz"></ref> ఈస్ట్రోజెన్‌తోపాటు, ఎముక పరిమాణంలో [[కాల్షియం జీవక్రియ]] కూడా ముఖ్య పాత్ర పోషిస్తుంది, మరియు [[జీవశాస్త్రంలో కాల్షియం|కాల్షియం]] మరియు [[విటమిన్ డి]] లోపం బలహీన ఎముక నిక్షేపణానికి దారితీస్తుంది; అంతేకాకుండా, కాల్షియం తక్కువ స్థాయిలో ఉంటే [[ఉపావటు గ్రంథి|ఉపవాటు గ్రంథులు]] రక్తంలో కాల్షియం సరిపడ స్థాయిలో ఉండేలా చూసేందుకు ఎముక పునశ్శోషణాన్ని పెంచే [[ఉపావటు హార్మోన్|ఉపవాటు హార్మోన్‌]]ను (పారాథార్మోన్, PTH) విడుదల చేస్తాయి. ఎముక నిక్షేపణాన్ని పెంచే, [[అవటు గ్రంథి]] ఉత్పత్తి చేసే [[కాల్సిటోనిన్]] అనే హార్మోన్ పాత్ర గురించి స్పష్టమైన సమాచారం లేదు మరియు దీనికి PTHకు ఉన్నంత ప్రాధాన్యత లేదు.<ref name="Raisz"></ref> 
[[ఫైలు:Active osteoblasts.jpg|200px|right|thumb|ప్రముఖ గోల్గీ ఉపకరణాలను చూడగలిగే ఎముక మాతృ కణాలు, రెండు పరిపక్వత చెందిన కణాలు ఉండే ఓస్టాయిడ్‌లను క్రియాశీలకంగా సంశ్లేషణ చేస్తాయి.]]


ఎముక విచ్ఛిన్న కణాల యొక్క ఉత్తేజనం వివిధ పరమాణు సంకేతాలచే నియంత్రించబడుతుంది, వీటిలో [[RANKL]] ([[NF-కేB|అణు కారకం κB]] పదార్థానికి గ్రాహక ఉత్తేజితం) అనే దానిని బాగా అధ్యయనం చేశారు. ఈ పరమాణువు ఎముక మాతృ కణాలు మరియు ఇతర కణాలచే (ఉదా. [[లైంఫోసైట్|తెల్లరక్తకణాలు]]) ఉత్పత్తి చేయబడుతుంది మరియు [[RANK]]ను (అణు కారకం κB యొక్క గ్రాహక ఉత్తేజితం) ఉద్దీపన పరుస్తుంది. [[ఓస్టెయోప్రోటెజెరిన్|ఆస్టెయోప్రొటెజెరిన్]] (OPG) RANKను నిర్బంధించేందుకు అవకాశం రావడానికి ముందుగానే అది RANKLను నిర్బంధిస్తుంది మరియు ఇకమీదట ఎముక పునశ్శోషణాన్ని పెంచే దాని సామర్థ్యాన్ని తగ్గిస్తుంది. RANKL, RANK మరియు OPGలు [[ట్యుమర్ నెక్రోసిస్ ఫ్యాక్టర్|కణితి విచ్చిన్న కారకం]] మరియు దాని గ్రాహకాలకు బాగా సన్నిహితంగా ఉంటాయి. [[Wnt సిగ్నలింగ్ పాత్‌వే|''wnt'' సంకేత చర్యాక్రమం]] పాత్రను కూడా కనిపెట్టారు కానీ ఇది తక్కువగా గుర్తింపు పొందింది. స్థానికంగా ఉత్పత్తి అయ్యే [[ఐకోసానాయిడ్|ఈకోసానాయిడ్‌]]లు మరియు [[ఇంటర్‌ల్యూకిన్|ఇంటర్‌ల్యూకిన్‌]]లు ఎముక పరిమాణం నియంత్రణలో పాల్గొంటాయని భావిస్తున్నారు మరియు ఈ మధ్యస్థాల ఉత్పత్తిలో హెచ్చుతగ్గులు బోలు ఎముకల వ్యాధికి కారణం కావొచ్చు.


[[తంతుయుత కణజాల ఎముక]]తంతుయుత కణజాల ఎముక/0} అనేది పొడవైన ఎముకలు మరియు వెన్నుముక చివరిలో ఉండే స్పాంజ్-వంటి ఎముక. [[వల్కిక ఎముక]] అనేది ఎముకల యొక్క బలమైన బాహ్య కవచం మరియు పొడవైన ఎముకల యొక్క మధ్య భాగం. ఎముక మాతృ కణాలు మరియు ఎముక విచ్ఛిన్న కణాలు ఎముకల ఉపరితలంపై ఉంటాయి కనుక, తంతుయుత కణజాల ఎముక చాలా చురుగ్గా, ఎముక పరిమాణం, పునఃనిర్మాణానికి మరింత లోబడి ఉంటుంది.ఎముక సాంద్రత తగ్గిపోవడమే కాక, ఎముక సూక్ష్మనిర్మాణానికి కూడా అంతరాయం ఏర్పడుతుంది. తంతుయుత కణజాల ఎముక యొక్క బలహీనమైన చిన్నతునకలు విరిగిపోతాయి ("సూక్ష్మపగుళ్లు") మరియు అవి బలహీనమైన ఎముకలతో భర్తీ చేయబడతాయి. బోలు ఎముకల వ్యాధిచే సాధారణంగా పగుళ్లు ఏర్పడే ప్రదేశాలు, మణికట్టు, తుంటి మరియు వెన్నుముకలకు వల్కిక ఎముక కంటే తంతుయుత కణజాల ఎముక ఎక్కువగా ఉంటుందిఈ ప్రదేశాలు బలం కోసం తంతుయుత కణాజల ఎముకపై ఆధారపడతాయి, కనుక పునఃనిర్మాణంలో అసమతౌల్యం ఏర్పడినప్పుడు అయినప్పుడు తీవ్రమైన పునఃనిర్మాణం ఈ ప్రదేశాలను బలహీనపరుస్తుంది.{{Fact|date=September 2007}} 



== సూచనలు మరియు లక్షణాలు ==
బోలు ఎముకల వ్యాధికి [[లక్షణలేమి|నిర్దిష్ట లక్షణాలు]] ఏమీ లేవు; దీని వలన ప్రధానంగా ఎముకలకు పగుళ్లు ఏర్పడే ప్రమాదం పెరుగుతుంది. బోలు ఎముకల వ్యాధి [[పగుళ్లు]] అనేవి ఆరోగ్యమైన వ్యక్తుల్లో సాధారణంగా ఎముక విరగని సందర్భాల్లో ఏర్పడతాయి; కనుక వీటిని ''[[పెళుసుదనంతో పగులు|దుర్భలమైన పగుళ్లు]]గా''  పిలుస్తారు. సాధారణంగా ఈ పెళుసుదనపు పగుళ్లు [[వెన్నెముక]], [[పక్కఎముక|ప్రక్కటెముక]], [[తుంటి ఎముక పగులు|తుంటి]] మరియు [[మణికట్టు]] స్థానాల్లో ఏర్పడతాయి. 



=== పగుళ్లు ===
[[వెన్నుపూస|వెన్నెపూస]] విఫలమైనప్పుడు ("[[వెన్నుపూస పగులు|సంపీడన పగులు]]") కనిపించే లక్షణాల్లో తరచుగా [[రాడికలోపతీ|రాడిక్యూలోపథిక్ నొప్పి]]తో ([[నాడి|నరాల]] సంపీడనం కారణంగా నొప్పి) మరియు అరుదుగా [[వెన్నుపాము సంపీడనం]] లేదా [[క్వాడా ఎక్వినా సిండ్రోమ్|క్వాడా ఎక్వినా సిండ్రోమ్‌]]లతో హఠాత్తుగా [[వెన్నునొప్పి|వెన్నెముక నొప్పి]] వస్తుంది.బహుళ వెన్నెపూస పగుళ్లు గూనికి దారి తీస్తాయి, అంతేకాకుండా పొడవు తగ్గడం మరియు చలనశీలత తగ్గుదలకు కారణమయ్యే దీర్ఘనొప్పి సంభవిస్తాయి.<ref>{{cite journal |author=Kim DH, Vaccaro AR |title=Osteoporotic compression fractures of the spine; current options and considerations for treatment |journal=The spine journal : official journal of the North American Spine Society |volume=6 |issue=5 |pages=479–87 |year=2006 |pmid=16934715 |doi=10.1016/j.spinee.2006.04.013}}</ref> 


పొడవైన ఎముకలకు పగుళ్లు ఏర్పడితే చలనశీలత తీవ్రంగా ప్రభావితం అవుతుంది మరియు దీనికి [[శస్త్రచికిత్స|శస్త్రచిక్సిత]] అవసరం కావచ్చు. తుంటి పగుళ్ల కారణంగా [[అంతర్నాళాల్లో రక్తం గడ్డకట్టడం]] మరియు [[గుండె నుంచి ఊపరితిత్తులకు చెడురక్తం సరఫరాలో అడ్డంకి|ఫుఫుస ధమనిలో అడ్డంకులు]] మరియు ప్రాణనష్ట సంభావ్యత పెరగడం వంటి తీవ్ర పరిణామాలు ఉంటాయి, అందువలన [[తుంటి ఎముక పగులు|తుంటి పగులు]]కు సాధారణంగా సత్వర శస్త్ర చికిత్స అవసరం. 



=== పడిపోయే ప్రమాదం ===
వయస్సు మళ్లిన వారు పడిపోయిన కారణంగా జరిగే ప్రమాదాల్లో మణికట్టు, వెన్నెముక మరియు తుంటి పగుళ్లు ఏర్పడతాయి. ఏ కారణం వలనైనా కంటి చూపు సరిగాలేకపోవడం (ఉదా. [[అంధత్వానికి దారితీసే కంటి వ్యాధి|నీటికాసులు]] (కంటివ్యాధి), [[కంటిలో కణాలు శిధిలమవడం ద్వారా వచ్చే కంటి వ్యాధి|మాక్యులర్ డిజెనరేషన్]] (కంటి కణజాలం ధ్వంసమవడం)), [[సమతౌల్యం దెబ్బతినడం|సమతౌల్య లోపం]], [[గతి క్రమరాహిత్యం|చలనశీలత లోపాలు]] ([[పార్కిన్సన్స్ వ్యాధి (కేంద్ర నాడీ వ్యవస్థ శిథిలమయ్యే వ్యాధి)|పార్కిన్సన్స్ వ్యాధి]]), [[చిత్తవైకల్యం]], [[సార్కోపెనియా]] (వయస్సుతోపాటు [[అస్థిపంజర కండరం|అస్థిపంజర కండరాలు]] కోల్పోవడం) వలన పడిపోయే ప్రమాదాలు పెరుగుతాయి. [[విఫలమవడం (వైద్యం)|కుదేలు కావడం]] (స్పృహ కోల్పోకుండా లేదా కోల్పోయి శరీరాకృతి స్వరం స్వల్పకాలంపాటు కోల్పోవడం) కూడా పడిపోయే ప్రమాదానికి దారి తీస్తుంది; మూర్ఛ వలన అనేక పరిణామాలు ఏర్పడతాయి అయితే వాటిలో [[అసాధారణ స్థాయిలో గుండె కండరాల సంకోచం]] (అస్తవ్యస్థంగా గుండె కొట్టుకోవడం), [[వాసోవగల్ సైంకాప్|వాసోవగల్ మూర్ఛ]], [[కొందరిలో నిలబడినప్పుడు అల్ప రక్తపోటు ఉండటం|క్షితిజ లంబ అల్పరక్తపోటు]] (నిలుచున్నప్పుడు రక్తపోటులో అసాధారణ తగ్గుదల) మరియు [[ఆకస్మిక వ్యాధిగ్రస్తత|ఆకస్మిక వ్యాధులు]]లు సంభవించవచ్చు. నివసించే ప్రాంతాల్లో అవరోధాలు మరియు జారిపోయే తివాచీలను తొలగించడం ద్వారా పడిపోయే ప్రమాదాలు తగ్గుతాయి. చలనశీల లేదా సమతౌల్య లోపాలు ఉండి, ఇప్పటికే పడినవారికి ఎక్కువగా నష్టం జరగవచ్చు.<ref>{{cite journal |author=Ganz DA, Bao Y, Shekelle PG, Rubenstein LZ |title=Will my patient fall? |journal=JAMA |volume=297 |issue=1 |pages=77–86 |year=2007 |pmid=17200478 |doi=10.1001/jama.297.1.77}}</ref> 



== ప్రమాద కారకాలు ==
బోలు ఎముకల వ్యాధి పగుళ్లకు ప్రమాద కారకాలను, సవరించలేనివి మరియు సవరించగల్గినవి అని రెండు భాగాలుగా విభజించవచ్చు. అదనంగా, బోలు ఎముకల వ్యాధి కారణంగా సంభవించే కొన్ని ప్రత్యేక వ్యాధులు మరియు లోపాలు కూడా ఉన్నాయి. మందుల వాడకం సిద్ధాంతపరంగా సవరించగల్గినది, అయినప్పటికీ అనేక సందర్భాల్లో మందుల వాడకం బోలు ఎముకల వ్యాధి పెంచే ప్రమాదాన్ని తప్పించలేదు. 



=== సవరించలేనివి ===
బోలు ఎముకల వ్యాధికి అధిక ప్రమాద కారకాలు వయస్సు పెరగడం (పురుషులు మరియు స్త్రీలు ఇద్దరిలో) మరియు [[ఆడ|స్త్రీ]] లింగం; [[రుతువిరతి]] తర్వాత [[ఈస్ట్రోజెన్]] తగ్గుదల [[ఎముక ఖనిజ సాంద్రత|ఎముక ఖనిజ ద్రవ్యరాశి]] తగ్గడానికి కారణవుతుంది, అదే పురుషుల్లో అయితే [[టెస్టోస్టెరాన్]] స్థాయిలో తరుగుదలను పోల్చదగిన (కాని తక్కువగా చూపుతారు) ప్రభావంగా చూపుతారు. అన్ని జాతుల ప్రజల్లోనూ బోలు ఎముకల వ్యాధి సంక్రమిస్తుంది, [[యూరోపియన్ గిరిజన తెగలు|యూరోపియన్]] లేదా [[ఆసియా ప్రజలు|ఆసియన్‌]]ల ద్వారా ఈ వ్యాధి ఉద్యుక్త పరచబడినట్లుగా చెబుతారు. పగులు లేదా బోలు ఎముకల వ్యాధి యొక్క [[వంశపారంపర్యత (వైద్యం)|కుటుంబ చరిత్ర]]తో ఉన్నవారికి ఎక్కువ ప్రమాదం సంభవించవచ్చు; పగులు యొక్క [[వారసత్వం|పూర్వ సంస్కృతి]] అలాగే స్వల్ప ఎముక ఖనిజ ద్రవ్యరాశుల కారణంగా వ్యాధి సంక్రమించడానికి 25 నుండి 80 శాతం అధిక అవకాశాలు ఉన్నాయి.  బోలు ఎముకల వ్యాధి అభివృద్ధి చెందడానికి సంబంధించి దాదాపు 30 కారకాలు ఉన్నాయి.<ref name="Raisz"></ref>  ఇప్పటికే చీలిక ఉన్న వారికి, అదే వయస్సు మరియు లింగానికి చెందిన ఇతరులతో పోల్చినప్పుడు, మరొక చీలిక సంభవించేందుకు కనీసం రెండురెట్లు ఎక్కువ అవకాశం ఉంది.<ref>{{cite journal |author=Ojo F, Al Snih S, Ray LA, Raji MA, Markides KS |title=History of fractures as predictor of subsequent hip and nonhip fractures among older Mexican Americans |journal=Journal of the National Medical Association |volume=99 |issue=4 |pages=412–8 |year=2007 |pmid=17444431 |doi=}}</ref> 



=== సంభావ్యంగా సవరించదగినవి ===

* అధిక [[మద్యం|ఆల్కహాల్]] - తక్కువ మొత్తంలో ఆల్కహాల్ వాడకం బోలు ఎముకల వ్యాధి ప్రమాదాన్ని పెంచదు మరియు ప్రయోజనకరంగా ఉండవచ్చు, కాని అధిక మద్యపానం (రోజుకు మూడు యూనిట్ల కంటే ఎక్కువ ఆల్కహాల్ సేవించడం), ముఖ్యంగా యుక్త వయస్సులో ఉన్నప్పుడు ప్రమాదాన్ని గణనీయంగా పెంచుతుంది.<ref>{{cite journal | author=Berg KM, Kunins HV, Jackson JL ''et al.'' | title= Association between alcohol consumption and both osteoporotic fracture and bone density  | journal=Am J Med | year=2008 | volume=121 | issue=5 | pages=406–18 | doi= 10.1016/j.amjmed.2007.12.012}}</ref> 
* [[విటమిన్ డి లోపం]]<ref name="micronutrients">{{cite journal |author=Nieves JW |title=Osteoporosis: the role of micronutrients. |journal=Am J Clin Nutr |volume=81 |issue=5 |pages=1232S–1239S |year=2005 |pmid=15883457 |url=http://www.ajcn.org/cgi/content/full/81/5/1232S |month=May |day=01}}</ref> - ప్రపంచవ్యాప్తంగా వయసు మళ్లిన వారిలో విటమిన్ డి సరఫరా తక్కువగా ఉండటం సాధారణం.<ref name="WHOcriteria"></ref> విటమన్ డి స్వల్ప లోపం, అధిక [[ఉపావటు హార్మోన్|ఉపావటు హార్మోన్ (PTH)]] ఉత్పత్తికి దోహదపడుతుంది. <ref name="WHOcriteria"></ref> PTH ఎముక పునశ్శోషణాన్ని పెంచి, ఎముకల నష్టానికి కారణమవుతుంది. రక్తరసి [[1,25-డీహైడ్రాక్సీకొలేకాల్సిఫెరోల్|1,25-డిహైడ్రాక్సికోలెకాల్సిఫెరోల్]] స్థాయిలు మరియు ఎముక ఖనిజ సాంద్రత మధ్య ధనాత్మక అనుబంధం ఉంటుంది, PTHకు మాత్రం ఎముక ఖనిజ ద్రవ్యరాశితో బుణాత్మకం అనుబంధం ఉంటుంది.<ref name="WHOcriteria"></ref> 
* [[పొగాకు ధూమపానం|పొగ త్రాగడం]] - పొగాకు ధూమపానం ఎముక మాతృ కణాల చర్యలను నిరోధిస్తుంది మరియు బోలు ఎముకల వ్యాధికి దీన్ని స్వతంత్ర ప్రమాద కారకంగా చెప్పవచ్చు.<ref name="BMJosteoporosis"></ref><ref>{{cite journal |author=Wong PK, Christie JJ, Wark JD |title=The effects of smoking on bone health |journal=Clin. Sci. |volume=113 |issue=5 |pages=233–41 |year=2007 |pmid=17663660 |doi=10.1042/CS20060173| url=http://www.clinsci.org/cs/113/0233/cs1130233.htm}}</ref> మహిళల్లో పొగ త్రాగడం వలన బహిర్జాత ఈస్ట్రోజెన్ తరుగుదల పెరుగుతుంది, శరీర బరువు తగ్గుతుంది మరియు శీఘ్ర రుతువిరతి సంభవిస్తాయి, ఇవన్నీ ఎముక ఖనిజ సాంద్రత తగ్గిపోయేందుకు కారణమవుతాయి.<ref name="WHOcriteria"></ref> 
* స్వల్ప [[శరీర ద్రవ్య సూచి|శరీర ద్రవ్య సూచిక]] - బోలు ఎముకల వ్యాధికి అధిక శరీర బరువు రక్షణగా ఉంటుంది, బరువు పెంచడం లేదా లెప్టిన్ హార్మోన్ ద్వారా ఇది రక్షణ కల్పిస్తుంది. 
* [[పోషకాహారలోపం]] - ఆహారంలో [[కాల్షియం]] స్వల్పంగా తీసుకోవడం, విటమన్‌లు కె మరియు సిలను స్వల్పంగా తీసుకోవడం,<ref name="micronutrients"></ref> అలాగే ప్రోటీన్లను తక్కువగా తీసుకోవడం వలన కౌమారదశలో కొన ఎముక ద్రవ్యరాశి పెరగడానికి కారణమయ్యే మాంసకృత్తులను తక్కువగా తీసుకోవడం మరియు వయస్సు మళ్లిన వ్యక్తుల్లో ఎముక ఖనిజ సాంద్రత తరుగుదల ఈ వ్యాధికి కారణమవతాయి.<ref name="WHOcriteria"></ref> 
*  [[శారీరక వ్యాయామం|శారీరక స్తబ్దత]] - [[ఎముక పునఃనిర్మాణం]] శారీరక ఒత్తిడి కారణంగా సంభవిస్తుంది. [[బరువు భరించడం|బరువును మోసే]] వ్యాయామం కౌమరదశలో కొన ఎముక ద్రవ్యరాశిని పెంచుతుంది.<ref name="WHOcriteria"></ref> వయోజనుల్లో, శారీరక చర్య ఎముక ద్రవ్యరాశిని నిర్వహించడానికి సహాయపడుతుంది మరియు దాన్ని 1 లేదా 2% పెంచుతుంది. {{Fact|date=May 2008}} సంభాషణాత్మకంగా, శారీరక స్తబ్దత గణనీయ ఎముక నష్టానికి దారి తీస్తుంది.<ref name="WHOcriteria"></ref> 
* అధిక శారీరక చర్యలు - అధిక వ్యాయామం కూడా ఎముకల నష్టానికి దారి తీస్తుంది, ఇది పైన పేర్కొన్నట్లు ఎముక నిస్త్రాణానికి కారణం కావచ్చు. దీనికి ఉదహరించేందుకు మారథాన్ పరుగులో పాల్గొన్న అనేక మంది క్రీడాకారులు, వారి తరువాతి జీవితంలో తీవ్రమైన బోలు ఎముకల వ్యాధితో బాధపడ్డారు. మహిళల్లో, అధిక వ్యాయామం బోలు ఎముకల వ్యాధికి కారణమయ్యే ఈస్ట్రోజెన్ ఉత్పత్తి తరుగుదలకు దారి తీస్తుంది. అదనంగా, సరైన పరిహార అధిక పోషకాలు లేకుండా అవధారణార్థకమైన శిక్షణ ప్రమాదాన్ని పెంచుతుంది. 
* [[భార లోహాలు|భారీ లోహాలు]] - [[కాడ్మియం|కాడ్మియమ్]], సీసం మరియు ఎముక వ్యాధి మధ్య బలమైన అనుబంధం ఉంది.  కాడ్మియంతో తక్కువ అనుబంధం ఉన్నాకూడా రెండు లింగాల్లోనూ ఎముక ఖనిజ సాంద్రత కోల్పోయే ప్రమాదం పెరుగుతుంది, దీని వలన, ముఖ్యంగా పెద్ద వయస్కులు మరియు మహిళల్లో నొప్పి, పగుళ్లు ఏర్పడే ప్రమాదం పెరుగుతుంది. కాడ్మియంతో ఎక్కువ అనుబంధం ఉండటం వలన [[ఎముక పెళుసుబారడం|ఆస్టెయోమాలాసియా]] (ఎముకలు మెత్తబడటం)కు కారణవుతుంది.<ref>{{cite journal | author = Staessen J, Roels H, Emelianov D, Kuznetsova T, Thijs L, Vangronsveld J, Fagard R | title = Environmental exposure to cadmium, forearm bone density, and risk of fractures: prospective population study. Public Health and Environmental Exposure to Cadmium (PheeCad) Study Group. | journal = Lancet | volume = 353 | issue = 9159 | pages = 1140–4 | year = 1999 | month = Apr 3 | pmid = 10209978 | doi = 10.1016/S0140-6736(98)09356-8}}</ref> 
* మృదుల పానీయాలు - కొన్ని అధ్యయనాల ప్రకారం [[మృదుల పానియాలు|మృదుల పానీయాలు]] (ఎక్కువగా ఇవి [[ఫాస్ఫారిక్ ఆమ్లం|ఫాస్పోరిక్ ఆమ్లం]] కలిగివుంటాయి) బోలు ఎముకల వ్యాధి ప్రమాదాన్ని పెంచుతాయి;<ref>{{cite journal |author=Tucker KL, Morita K, Qiao N, Hannan MT, Cupples LA, Kiel DP |title=Colas, but not other carbonated beverages, are associated with low bone mineral density in older women: The Framingham Osteoporosis Study |journal=Am. J. Clin. Nutr. |volume=84 |issue=4 |pages=936–42 |year=2006 |pmid=17023723 |doi=}}</ref> మృదుల పానీయాలు నేరుగా బోలు ఎముకల వ్యాధికి కారణం కాకుండా ఆహారం నుండి కాల్షియమ్-గల పానీయాలను తొలగిస్తాయని ఇతరులు సూచిస్తున్నారు.<ref>{{cite journal |author= |title=Soft drinks in schools |journal=Pediatrics |volume=113 |issue=1 Pt 1 |pages=152–4 |year=2004 |pmid=14702469 |doi=10.1542/peds.113.1.152}}</ref> 
* [[కాఫిన్]] – జనాదరణ పొందిన నమ్మకానికి విరుద్ధంగా, కాఫిన్, బోలు ఎముకల వ్యాధి మధ్య సంబంధానికి ఎటువంటి ఆధారాలు లేవు.<ref>{{cite journal
|author=Waugh EJ, Lam M-A, Hawker GA, ''et al.''
|title=Risk factors for low bone mass in healthy 40–60 year old women: A systematic review of the literature
|volume=20
|number=1
|page=1–21
|year=2009
|doi=10.1007/s00198-008-0643-x
|journal=Osteoporosis International}}</ref> 



=== వ్యాధులు మరియు లోపాలు ===
బోలు ఎముకల వ్యాధితో పలు వ్యాధులు మరియు లోపాలు సంభవించవచ్చు.<ref name="ICSI">{{cite web |url=http://www.icsi.org/osteoporosis/diagnosis_and_treatment_of_osteoporosis__3.html |title=ICSI Health Care Guideline: Diagnosis and Treatment of Osteoporosis, 5th edition |accessdate=2008-04-08 |author=Simonelli, C ''et al.'' |month=July|year=2006 |format=PDF |publisher=Institute for Clinical Systems Improvement}}</ref>  కొన్నింటికి, ఎముక జీవక్రియను ప్రభావితం చేసే సంవిధానం నేరుగా ఉంటే, ఇతరాలు బహుళ లేదా తెలియని వ్యాధులకు కారణం కావచ్చు. 

* సాధారణంగా, [[స్థిరీకరణ]] ఎముకల నష్టానికి దారి తీస్తుంది ('ఉపయోగించు లేదా నష్టపో' నియమాన్ని ఇది అనుసరిస్తుంది). ఉదాహరణకు, ఒక సందర్భంలో విరిగిన అంగాన్ని దీర్ఘకాలం స్థిరంగా ఉంచితే స్థానీకరించిన బోలు ఎముకల వ్యాధి ఏర్పడుతుంది. ఇది ఎముకను అధికంగా ఉపయోగించే (ఉదాహరణకు, అథ్లెట్స్) క్రియాత్మక రోగుల్లో కూడా చాలా సర్వసాధారణం. ఇతర ఉదాహరణల్లో [[స్థిరీకరణ|రోదసీ నౌకలో ప్రయాణించడం]] లేదా ఎముకల కోల్పోయిన వారికి లేదా పలు కారణాల వలన మంచం పట్టిన వారికి లేదా చక్రాలకుర్చీలో స్థిరపడిన వారికి ఎక్కువగా ప్రమాదం వాటిల్లతుంది. 
* [[టెస్టోస్టెరాన్ లోపం ఉన్న పురుషులు|టెస్టోస్టెరాన్ లోపం]] ద్వితీయశ్రేణి బోలు ఎముకల వ్యాధికి కారణం కావచ్చు. వీటిలో [[టర్నర్ సిండ్రోమ్ (మహిళల్లో లైంగిక విఫలత్వం)|టర్నెర్ సిండ్రోమ్]], [[క్లిన్‌ఫెల్టెర్ సిండ్రోమ్|క్లైన్‌ఫెల్టెర్ సిండ్రోమ్]], [[కాల్‌మాన్ సిండ్రోమ్|కాల్మాన్ సిండ్రోమ్]], [[అనెరెక్సియా నెర్వోసా|యానోరెక్సియా సిండ్రోమ్]], [[అండ్రోపాజ్]]<ref name="medscapeosteoporosis"></ref>, [[హైపోథాల్మస్|హైపోథాలామిక్]] [[రుతుక్రమం నిలిచిపోవడం|అమెనోర్హెయా]] లేదా [[హైపర్‌ప్రోలాక్టినెమియా|హెపర్‌ప్రోలాక్టినెమియా]]లు ఉన్నాయి.<ref name="medscapeosteoporosis"></ref> మహిళలలో, [[ఈస్ట్రోజెన్]] లోపం కారణంగా హైపోగొనడిజమ్ యొక్క ప్రభావం ఏర్పడుతుంది. ఇది ముందుగానే [[రుతువిరతి]] (<45 సంవత్సరాలు) లేదా ఎక్కువ కాలంపాటు రుతువిరతికి ముందే రుతుక్రమం రాకపోవడంగా (>1 సంవత్సరం) కనిపిస్తుంది. ద్వైపాక్షిక [[శస్త్రచికిత్స ద్వారా ఒక అండాశయాన్ని తొలగించడం|ఊఫోరెక్టోమీ]] (శస్త్రచికిత్స ద్వారా అండాశయాల తొలగింపు) లేదా ఒక [[ముందుగా అండాశయ విఫలం|అకాల అండాశయ విఫలం]] వలన ఈస్ట్రోజెన్ లోపం ఏర్పడవచ్చు. పురుషుల్లో, దీనికి [[టెస్టోస్టెరోన్]] లోపం కారణం (ఉదాహరణకు, ఆండ్రోపాజ్ లేదా శస్త్ర చికిత్స ద్వారా [[వృషణాలు|వృషణాల]]ను తొలగించిన తర్వాత). 
* [[కషింగ్స్ సిండ్రోమ్|కుషింగ్స్ సిండ్రోమ్]]<ref name="WHOcriteria"></ref>, [[హైపర్‌పారాథైరాయిడమ్|హైపెర్పారాథైరాయిడిజమ్]]<ref name="WHOcriteria"></ref>, [[థైరోటాక్సికాసిస్|థైరోటోక్సికోసిస్]]<ref name="WHOcriteria"></ref>, [[థైరాయిడ్ గ్రంథి మాంద్యం|హైపోథైరాయిడిజమ్]], [[మధుమేహం]] రకం 1 మరియు 2,<ref name="OsteoporosisMen">{{cite journal|author=Ebeling PR|title=Clinical practice. Osteoporosis in men| journal=N Engl J Med| year=2008| volume=358| issue=14| pages=1474–82| pmid=18385499 |doi=10.1056/NEJMcp0707217}}</ref> [[చేతులు, పాదాలు, ముఖం ఎముకల వ్యాకోచం|ఆక్రోమేగాలే]] మరియు [[ఎడ్రెనల్ లోపం|అధివృక్క తరుగుదల]]ల వంటి అంతస్స్రావ క్రమరాహిత్యాలు ఎముకల నష్టానికి కారణం కావచ్చు. [[గర్భం|గర్బధారణ]] మరియు [[చనుబాలివ్వడం]], అప్పుడు ఉత్క్రమణీయ ఎముకల నష్టం ఉంటుంది. <ref name="ICSI"></ref>
* [[పోషకాహారలోపం]], [[కృత్రిమ పోషణ|ఆహార సంబంధిత పోషకాలు]]<ref name="WHOcriteria"></ref> మరియు [[పోషకాల అసాధారణ శోషణ|శోషణలోపా]]ల వలన బోలు ఎముకల వ్యాధి సంభవించవచ్చు. పోషకాహార మరియు గాస్ట్రోఇంటెస్టినల్ క్రమరాహిత్యాలు  [[ఉదరకుహర సంబంధ వ్యాధి|ఉదరకుహరానికి సంబంధించిన వ్యాధి]]<ref name="WHOcriteria"></ref>, [[క్రోన్స్ వ్యాధి|క్రోహన్స్ వ్యాధి]], పాలు, పాల ఉత్పత్తులు జీర్ణం చేసుకోలేకపోవడం, శస్త్ర చికిత్స<ref name="medscapeosteoporosis"></ref> ([[గ్యాస్ట్రెక్టోమీ]] తరువాత, [[చిన్నప్రేగు ఉపమార్గ శస్త్రచికిత్స|పేగు సంబంధమైన ఉపమార్గ శస్త్ర చికిత్స]] లేదా [[పేగు విచ్ఛేదం]]) మరియు తీవ్ర [[కాలేయ వ్యాధి]] (ప్రత్యేకంగా [[ప్రాథమిక పిత్తసంబంధమైన ప్రాణాంతక కాలేయ వ్యాధి|ప్రాథమిక పిత్త సంబంధమైన ప్రాణాంతక కాలేయ వ్యాధి]])లతో సహా బోలు ఎముకల వ్యాధికి కారణం కావచ్చు.<ref name="medscapeosteoporosis"></ref> [[విపరీతమైన ఆకలి|బులిమియా]]తో ఉన్న రోగుల్లో కూడా బోలు ఎముకల వ్యాధి సంభవించవచ్చు. తగినంత కాల్షియం తీసుకోని వారిలో కాల్షియం మరియు/లేదా విటమిన్ డిని శోషించడానికి సామర్థ్యం లేకపోవడం వలన బోలు ఎముకల వ్యాధి అభివృద్ధి కావచ్చు. [[విటమిన్ కె]] లేదా [[విటమిన్ బి12 లోపం]] వంటి ఇతర సూక్ష్మ-పోషకాల లోపం కూడా దీనికి కారణం కావొచ్చు. 
* [[ప్రాణాంతక కీళ్ల రోగం|రెమాటాయిడ్ కీళ్ళనొప్పులు]]<ref name="medscapeosteoporosis"></ref>, [[వెన్నెముక కండరాల నొప్పితో ఏర్పడే ప్రాణాంతక స్థితి|కీళ్ళలో చలన రాహిత్య వెన్నెముకకు సంబంధించిన కండరాల బాధ]]<ref name="medscapeosteoporosis"> {{cite web|url=http://www.medscape.com/viewarticle/427342 |title=Osteoporosis - Risk Factors, Screening, and Treatment |accessdate=2008-05-11 |last=Kohlmeier |first=Lynn Kohlmeier |year=1998 |publisher=Medscape Portals }}</ref>, [[సిస్టమిక్ ల్యూపస్ ఎరిథెమాటసస్|దైహిక లూపున్ ఎరైథెమాటోసుస్]] మరియు పాలేయార్టిక్యులర్ [[జువెనైల్ ఐడియోపాథిక్ అర్థ్రిటిస్|బాల్య ఇడియోపాథిక్ కీళ్ళనొప్పులు]] వంటి రెమాటాయిడ్ క్రమరాహిత్యాలతో బాధ పడుతున్న రోగుల్లో బోలు ఎముకల వ్యాధి వచ్చే అవకాశాలు ఎక్కువగా ఉంటాయి, ఇది వారి వ్యాధిలో భాగంగా లేదా ఇతర ప్రమాద కారకాల వలన  (ప్రత్యేకంగా కార్టికోస్టెరాయిడ్ చికిత్స) ఏర్పడవచ్చు. [[అమైలాయిడోసిస్|యామేలోయిడోసిస్]] మరియు [[సార్కోయిడోసిస్]] వంటి దైహిక వ్యాధులు వలన కూడా బోలు ఎముకల వ్యాధి సంక్రమించవచ్చు. 
* [[కిడ్నీ వ్యాధి|మూత్రపిండ సంబంధమైన లోపం]] కూడా [[లోపంగల ఎముకల వృద్ధి|ఆస్టెయోడైస్ట్రోఫీ]]కి కారణం కావచ్చు. 
* బోలు ఎముకల వ్యాధికి సంబంధించిన హెమాటోలాజిక్ క్రమరాహిత్యాల్లో ఒకేసమయంలో వివిధ ప్రదేశాల్లో హానికారక కణజాలం ఏర్పడటం<ref name="medscapeosteoporosis"></ref> మరియు ఇతర [[మోనోక్లోనల్ గామోపతీ|మోనోక్లోనల్ రోగ లక్షణ శాస్త్రం]],<ref name="OsteoporosisMen"></ref> [[శోషరసపు కణుపు|లైమ్ఫోమా]] మరియు [[రక్త క్యాన్సర్|పాండురోగం]], [[మాస్టోసైటోసిస్|మాస్క్టోసైటోసిస్]]<ref name="medscapeosteoporosis"></ref>, [[రక్తం గడ్డకట్టని స్థితి]], [[కొడవలి కణ రక్తహీనత|కొడవలి-కణ వ్యాధి]] మరియు [[థాలాసెమియా]] ఉన్నాయి. 
* బోలు ఎముకల వ్యాధితో పలు సంక్రమిత లోపాలు సంభవించవచ్చు. వీటిలో [[ఎముకలు పెళుసుబారే లక్షణమున్న వ్యాధి|ఆస్టెయోజెనసిస్ ఇంపెర్ఫ్‌ఫెక్టా]]<ref name="medscapeosteoporosis"></ref>, [[మార్ఫాన్ సిండ్రోమ్]]<ref name="medscapeosteoporosis"></ref>, [[హోమోక్రోమాటోసిస్|హెమోక్రోమాటోసిస్]]<ref name="WHOcriteria"></ref>, [[హైపోఫాస్ఫేటాసియా|హైపోపాస్ఫాటోసియా]], [[గ్లోకోజెన్ నిల్వ వ్యాధి|గ్లైకోజెన్ నిల్వ వ్యాధు]]లు, [[హోమోసైస్టిన్యూరియా|హోమోసేస్టినూరియా]]<ref name="medscapeosteoporosis"></ref>, [[ఎహ్లెర్స్- డాన్లోస్ సిండ్రోమ్|ఈథ్లెర్స్-డానోల్స్ సిండ్రోమ్]]<ref name="medscapeosteoporosis"></ref>, [[పార్ఫైరియా|పోర్పైరియా]], [[మెకెస్ వ్యాధి|మాంకేస్ సిండ్రోమ్]], [[ఎపిడెర్మోలైసిస్ బుల్లోసా|ఎపిడెర్మోలాసిస్ బులోసా]] మరియు [[గాచెర్స్ వ్యాధి|గౌచెర్స్ వ్యాధి]] ఉన్నాయి. 
* [[ఐడియోపతిక్|తెలియని కారణంచే]] [[స్కోలియోసిస్|పక్కగూని]] ఉన్నవారిలో కూడా బోలు ఎముకల వ్యాధి సంక్రమించే ప్రమాదం ఎక్కువగా ఉంటుంది. ఎముకల నష్టం అనేది [[కాంప్లెక్స్ రీజినల్ పెయిన్ సిండ్రోమ్|కాంప్లెక్ రీజినల్ పెయిన్ సిండ్రోమ్]] యొక్క లక్షణం అని కూడా చెప్పవచ్చు. ఇది [[పార్కిన్సన్స్ వ్యాధి|వణుకు రోగం]] మరియు [[క్రోనిక్ అబ్‌స్ట్రక్టివ్ పుల్మోనరీ వ్యాధి|దీర్ఘ ఫుఫుస వ్యాధి]] కలిగిన వారిలో కూడా ఎక్కువగా సంక్రమించవచ్చు. 



=== మందుల వాడకం ===
కొన్ని మందుల వాడకం కూడా బోలు ఎముకల వ్యాధి సంక్రమించే ప్రమాదాన్ని పెంచుతుంది; స్టెరాయిడ్స్ మరియు మూర్ఛనిరోధకాలకు మాత్రమే వ్యాధి వచ్చేందుకు కారణమవతాయి, అయితే ఇతర మందులకు సంబంధించిన రుజువులు కూడా వెలుగులోకి వస్తున్నాయి. 

* సుషింగ్స్ సిండ్రోమ్‌కు [[గ్లూకోక్‌వోర్టికాయిడ్|గ్లూకోకార్టికాయిడ్‌]]లను - పోలిన మందుల వాడకం వలన [[స్టెరాయిడ్- ప్రేరిత బోలు ఎముకల వ్యాధి|స్టెరాయిడ్-ప్రేరిత బోలు ఎముకల వ్యాధి]] (SIOP) సంక్రమిస్తుంది మరియు ప్రధానంగా అక్ష కంకాళాన్ని ఇది ప్రభావితం చేస్తుంది. కృత్రిమ గ్లూకోకార్టికాయిడ్ ఆదేశ మందు [[కీళ్ల మంటలను తగ్గించే మందు|ప్రెడ్నిసోనే]] దీర్ఘకాల వాడకం వలన సంక్రమిస్తుంది. హైడ్రోకార్టిసోన్ 30 మిల్లీగ్రాముల (7.5 మిల్లీగ్రాముల ప్రెడ్నిసోలేన్) కంటే ఎక్కువ మొత్తంలో తీసుకుని, ప్రత్యేకంగా ఈ వాడకం మూడు నెలలు కంటే ఎక్కువగా ఉంటే వ్యాధిని నివారించడానికి రోగులకు ప్రోఫైలాక్సిస్‌ను కొంత మంది నిపుణుల నిర్దేశకాలు సిఫార్సు చేస్తున్నాయి.<ref>{{cite book |author=Bone and Tooth Society of Great Britain, [[National Osteoporosis Society]], Royal College of Physicians |title=Glucocorticoid-induced Osteoporosis |year=2003 |publisher=Royal College of Physicians of London |location=London, UK |isbn=1-860-16173-1 | url=http://www.rcplondon.ac.uk/pubs/contents/966c62dd-8011-4f65-a61d-dd0c7fe4fa4b.pdf}}</ref> రోజు విడిచి రోజు వాడకం కూడా ఈ సంక్లిష్టతను నివారించలేదు.<ref name="GIOP">{{cite journal|author=Gourlay M, Franceschini N, Sheyn Y| title=Prevention and treatment strategies for glucocorticoid-induced osteoporotic fractures |journal=Clin Rheumatol| year=2007|volume=26|issue=2|pages=144–53|pmid=16670825 |doi=10.1007/s10067-006-0315-1}}</ref>  
* [[మత్తుమందు|బార్బిట్యూరేట్‌]]లు, [[కేంద్రనాడీ వ్యవస్థకు సంబంధించిన వ్యాధిని నయం చేసే మందు|ఫెనైటోయిన్]] మరియు [[మూర్ఛరోగం తగ్గించే మందు|యాంటీయోపిల్పేటిక్‌]]లను ప్రేరేపించే ఇతర కిణ్వాలు - ఇవి సాధారణంగా విటమిన్ డి యొక్క జీవక్రియ వేగాన్ని పెంచుతాయి. <ref>{{cite journal |author=Petty SJ, O'Brien TJ, Wark JD |title=Anti-epileptic medication and bone health |journal=Osteoporosis international |volume=18 |issue=2 |pages=129–42 |year=2007 |pmid=17091219 |doi=10.1007/s00198-006-0185-z}}</ref> <ref>{{cite journal |author=Petty SJ, O'Brien TJ, Wark JD |title=Anti-epileptic medication and bone health |journal=Osteoporosis international |volume=18 |issue=2 |pages=129–42 |year=2007 |pmid=17091219 |doi=10.1007/s00198-006-0185-z}}</ref>
* [[విపరీత చురుకుదనం కలిగిన థైరాయిడ్ గ్రంథి|థైరోటోక్సికోసిస్]] వలె అదే కార్యాచరణతో [[L- థైరాక్సిన్|L-థైరోక్సిన్]] అధిక వాడకం వలన బోలు ఎముకల వ్యాధి సంక్రమించవచ్చు.<ref name="ICSI"></ref>  ఇది వైద్యచికిత్స హైథైరాయిడిజమ్‌లో వర్తిస్తుంది. 
* పలు మందులు [[టెస్టోస్టెరాన్ లోపం ఉన్న పురుషులు|హైపోగోనాడిజమ్‌]]ను ప్రేరేపిస్తాయి, ఉదాహరణకు రొమ్ము కేన్సర్‌లో ఉపయోగించే [[రొమ్ము, అండాశయ క్యాన్సర్ల చికిత్సలో ఉపయోగించే ఒకరకం మందు|ఆరోమాటాసే అవరోధకాలు]], [[మెథోట్రెక్సేట్- కొన్ని క్యాన్సర్ల చికిత్సలో ఉపయోగించే మందు|మెథోట్రెక్సేట్]] మరియు ఇతర జీవక్రియా నిరోధక మందులు [[డెపో- ప్రోవెరా|డిపాట్ ప్రోగెస్టెరోన్]] మరియు [[గొనడోట్రోఫిన్- విడుదల చేసే హార్మన్ వ్యతిరిక్త|గోనాడోట్రోపిన్-విడుదల చేసే హార్మోన్ తీవ్రత]]లు.
* [[ప్రతిస్కందకం|ప్రతిస్కందకా]]లు - హెఫారిన్ దీర్ఘకాల వాడకం వలన ఎముక సాంద్రతలో తరుగుదల సంభవిస్తుంది<ref>{{cite journal |author=Ruiz-Irastorza G, Khamashta MA, Hughes GR |title=Heparin and osteoporosis during pregnancy: 2002 update |journal=Lupus |volume=11 |issue=10 |pages=680–2 |year=2002 |pmid=12413068| doi = 10.1191/0961203302lu262oa}}</ref> మరియు [[రక్తం గడ్డకట్టడాన్ని అడ్డుకునే ప్రతిస్కందకం|వార్ఫారిన్]] (మరియు కౌమారిన్స్ సంబంధించి) దీర్ఘకాల వాడకం వలన బోలు ఎముకల వ్యాధి పగులు ఏర్పడే ప్రమాదావకాశాలు అధికం చేస్తుంది.<ref>{{cite journal |author=Gage BF, Birman-Deych E, Radford MJ, Nilasena DS, Binder EF |title=Risk of osteoporotic fracture in elderly patients taking warfarin: results from the National Registry of Atrial Fibrillation 2 |journal=Arch. Intern. Med. |volume=166 |issue=2 |pages=241–6 |year=2006 |pmid=16432096 |doi=10.1001/archinte.166.2.241|url=http://archinte.ama-assn.org/cgi/content/full/166/2/241}}</ref> 
* [[ప్రోటాన్‌లను పంపు చేసే అవరోధకాలు|ప్రోటాన్ పంపు అవరోధకాలు]] - ఈ మందులు [[జఠర ఆమ్లం|కడుపు ఆమ్లం]] ఉత్పత్తిని అవరోధిస్తాయి; ఇది కాల్షియం శోషణానికి అవరోధాన్ని ఏర్పరుస్తుందని భావిస్తారు.<ref>{{cite journal | author = Yang YX, Lewis JD, Epstein S, Metz DC | title=Long-term proton pump inhibitor therapy and risk of hip fracture | journal=JAMA | year=2006 | volume=296 | pages=2947–53 | pmid=17190895  | doi = 10.1001/jama.296.24.2947}}</ref> ఎడతెగని [[ఫాస్ఫేట్|పాస్పేట్]] బాధ్యత కూడా [[అల్యుమినియం|అల్యూమినియం]] గల [[మంటను తగ్గించే సాధనాలు|ఆమ్లహరం]]తో కూడా సంభవించవచ్చు.<ref name="ICSI"></ref> 
*  [[థియాజోలిడినెడీవన్|థాయిజోలిడైన్‌డియన్‌]]లు (మధుమేహానికి ఉపయోగిస్తారు) - [[రోసిగ్లిటాజోన్]] మరియు సాధ్యమయ్యే [[ఫియోగ్లిటాజోన్|పియోగ్లిటాజోన్]], [[పెరోక్సిసమ్ ప్రొలిఫెరేటర్- యాక్టివేటెడ్ రెసెప్టోర్ గామా|PPARγ]] అవరోధకాలు బోలు ఎముకల వ్యాధి మరియు పగులు ప్రమాదాన్ని పెంచుతాయి.<ref>{{cite journal |author=Murphy CE, Rodgers PT |title=Effects of thiazolidinediones on bone loss and fracture |journal=Ann Pharmacother |volume=41 |issue=12 |pages=2014–8 |year=2007 |pmid=17940125 |doi=10.1345/aph.1K286}}</ref> 
* ఎడతెగని [[లిథియం|లిథియమ్]] చికిత్స బోలు ఎముకల వ్యాధికి కారణం కావచ్చు.<ref name="ICSI"></ref> 



== వ్యాధి నిర్ధారణ ==
[[ఫైలు:Bone density scanner.jpg|right|thumb|డ్యుయల్ ఎనర్జీ ఎక్స్- రే అబ్సార్‌ప్టియోమెట్రీతో ఎముక సాంద్రతను కొలిచేందుకు ఉపయోగించే స్కానర్]]


[[ఎముక ఖనిజ సాంద్రత]] (BMD)ను కొలవడం ద్వారా బోలు ఎముకల వ్యాధిని నిర్ధారిస్తారు. డ్యుయల్ ఎనర్జీ ఎక్స్- రే అబ్సార్‌ప్టియోమెట్రీ (DXA లేదా DEXA) పద్ధతి దీనికి బాగా ప్రాచుర్యం పొందింది. బోలు ఎముకల వ్యాధి నిర్ధారణకు అసాధారణ BMWని గుర్తించడంతోపాటు, సవరించదగిన అంతర్లీన కారణాలను కూడా పరిశోధించాల్సి ఉంటుంది; దీనిని [[రక్త పరీక్ష|రక్తపరీక్ష]]లు, [[ఎక్స్- రే|ఎక్స్-రే]] పరీక్షల ద్వారా చేస్తారు. ఏదైనా అంతర్లీన సమస్య సంభావ్యతనుబట్టి [[క్యాన్సర్]]తో ఎముకకు [[మరోక భాగానికి వ్యాధి సంక్రమణ|రోగసంబంధ కణవ్యాప్తి]], [[ఒకేసమయంలో వివిధ ప్రదేశాల్లో ఏర్పడే హానికారక కణజాలం
బహుళ ఎముక మజ్జ కణజాలం|ఒకేసమయంలో వివిధ ప్రదేశాల్లో హానికారక కణజాలం ఏర్పడటం]], [[కుషింగ్స్ వ్యాధి]], మరియు ఇతర కోణాల్లో పరిశోధనలు చేసే అవకాశం ఉంది. 



=== డ్యూయెల్ ఎనర్జీ X-రే అబ్సార్‌ప్టియోమెట్రీ ===
[[డ్యుయల్ ఎనర్జీ ఎక్స్- రే అబ్సార్‌ప్టియోమెట్రీ|డ్యూయెల్ ఎనర్జీ ఎక్స్-రే అబ్సార్‌ప్టియోమెట్రీ]] (DXA, ఒకప్పుడు DEXA)ని బోలుఎముకల వ్యాధి నిర్ధారణలో [[గ్రంథి ప్రమాణం (పరీక్ష)|ప్రామాణిక పద్ధతి]]గా పరిగణిస్తారు. [[ఎముక సాంద్రత|ఎముక ఖనిజ సాంద్రత]] 2.5కు సమానంగా లేదా తక్కువగా ఉంటే బోలు ఎముకల వ్యాధిగా పరిగణిస్తారు, ప్రామాణిక అంచనాలు యువ వయోజనుల కంటే తక్కువగా ఉంటాయి. దీనిని [[ఎముక సాంద్రత#T-స్కోర్|T-స్కోరు]]గా అనువదిస్తారు. [[ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ]] నిర్ధారణకు ఈ క్రింది వ్యాధి మార్గదర్శకాలను రూపొందించింది:<ref name="WHO1994"></ref><ref name="WHOcriteria">{{cite web | author=WHO Scientific Group on the Prevention and Management of Osteoporosis (2000 : Geneva, Switzerland) |url=http://whqlibdoc.who.int/trs/WHO_TRS_921.pdf |title=Prevention and management of osteoporosis : report of a WHO scientific group| year=2003 |accessdate=2007-05-31 |format=pdf |work=}}</ref> 

* [[ఎముక సాంద్రత#T-స్కోర్|T-స్కోరు]]- 1.0 లేదా దీని కంటే ఎక్కువ "సాధారణం" 
* T-స్కోరు - 1.0 మరియు -2.5కి మధ్య ఉంటే "తక్కువ ఎముక ద్రవ్యరాశి" (లేదా "[[ఆస్టెయోపెనియా (ఎముక సాంద్రత సాధారణంకన్నా తక్కువగా ఉన్న స్థితి)|ఆస్టెయోపెనియా]]") 
* T-స్కోరు -2.5 లేదా దానికంటే ఎక్కువ ఉంటే బోలు ఎముకల వ్యాధిగా పరిగణిస్తారు 


నిలుచునే ఎత్తు నుంచి పడిన ఫలితంగానే ఎముక విరిగితే దానిని ఆస్టెయోపరోటిక్ పగులు (చిన్న గాయం పగులు లేదా దుర్బల పగులుగా పిలుస్తారు) అంటారు, దీనిని తీవ్ర లేదా బాగా ముదిరిన బోలు ఎముకల వ్యాధిగా పిలుస్తారు.<ref name="WHO1994"></ref> 


డెన్సిటోమెట్రిక్ పద్ధతిని (వస్తువు దృశా సాంద్రతను కనుగొనే పద్ధతి) మాత్రమే ఆధారంగా చేసుకొని 50 ఏళ్లకంటే తక్కువ వయస్సు ఉన్న పురుషుల్లో బోలు ఎముకల వ్యాధి నిర్ధారణ చేయరాదని ఇంటర్నేషనల్ సొసైటీ ఫర్ క్లినికల్ డెన్సిటోమెట్రీ సూచిస్తోంది. అంతేకాకుండా ఈ సంస్థ, రుతుక్రమం ఆగిపోయే దశకు ముందున్న మహిళల్లో వ్యాధి నిర్ధారణకు, T-స్కోర్ల కంటే Z-సోర్లు (గరిష్ట ఎముక ద్రవ్యరాశి కంటే సుమారు ఒకే వయస్సు ఉన్న వారితో పోల్చడం) ఉపయోగించాలని, మరియు ఈ దశలోని మహిళల్లో వ్యాధి నిర్ధారణకు కూడా ఒక్క డెన్సిటోమెట్రిక్ పద్ధతిని ఆధారంగా చేసుకోరాదని సూచించింది.<ref name="pmid14742881">{{cite journal |author=Leib ES, Lewiecki EM, Binkley N, Hamdy RC |title=Official positions of the International Society for Clinical Densitometry |journal=J Clin Densitom |volume=7 |issue=1 | pages=1799 |year=2004 |pmid=14742881 | doi=10.1385/JCD:7:1:1}} దీనిలో పేర్కొన్నారు: [http://www.guideline.gov/summary/summary.aspx?ss=15&amp;doc_id=6567&amp;nbr=4129 "డయాగ్నోసిస్ ఆఫ్ ఆస్టెయోపరాసిస్ ఇన్ మెన్, ప్రీమెనోపౌసల్ ఉమెన్, అండ్ చిల్డ్రన్"]</ref> 



=== వ్యాధి నిర్ధారణ పరీక్ష ===
65 ఏళ్లు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ వయసున్న మహిళలందరూ ఎముక డెన్సిటోమెంట్రీ [[పరీక్ష (వైద్యం)|పరీక్షలు చేయించుకోవాలని]] 2002లో [[U.S. ప్రివెంటివ్ సర్వీసెస్ టాస్క్ ఫోర్స్]] (USPSTF) సిఫార్సు చేసింది.<ref name="pmid12230355">{{cite journal |author=U.S. Preventive Services Task Force |title=Screening for osteoporosis in postmenopausal women: recommendations and rationale |journal=Ann. Intern. Med. |volume=137 |issue=6 |pages=526–8 |year=2002 |pmid=12230355 |doi=}}</ref> 60 నుంచి 64 ఏళ్ల వయస్సు ఉన్న మహిళల్లో మాత్రం ప్రమాదపు అంచుల్లో ఉన్నవారు పరీక్షలు చేయించుకోవాలని సిఫార్సు చేసింది. ధూమపానం లేదా వంశపారంపర్య కారణాలతోకాకుండా, తక్కువ శరీర బరువు (బరువు < 70 కేజీలు), ఉండటం వ్యాధి సంక్రమణకు ప్రధాన లక్షణం. తిరిగి పరీక్షలు చేయించుకునేందుకు గరిష్ట వ్యవధులు మరియు పరీక్షలు నిలిపివేసేందుకు సరైన వయస్సును సూచించే ఆధారాలు అస్పష్టంగా ఉన్నాయి. 60 నుంచి 64 ఏళ్ల వయస్సులోపు మహిళలను పరీక్షలకు ఎంపిక చేసేందుకు [[చికిత్స అంచనా నిబంధనలు]] అందుబాటులో ఉన్నాయి. దీనికి బోలు ఎముకల వ్యాధి ప్రమాదపు అంచనా పరికరం (ORAI) అత్యంత [[గ్రాహకత్వం (పరీక్షలు)|సున్నితమైన]] విధానం కావొచ్చు<ref name="pmid17552058">{{cite journal |author=Martínez-Aguilà D, Gómez-Vaquero C, Rozadilla A, Romera M, Narváez J, Nolla JM |title=Decision rules for selecting women for bone mineral density testing: application in postmenopausal women referred to a bone densitometry unit |journal=J. Rheumatol. |volume=34 |issue=6 |pages=1307–12 |year=2007 |pmid=17552058 |doi=}}</ref> 


పురుషుల్లో పరీక్షలకు సంబంధించి, "65 ఏళ్ల వయస్సు పైబడినవారిలో ముందు గాయాన్ని పరిగణలోకి తీసుకొని, 80 ఏళ్లు మరియు అంతకంటే ఎక్కువ వయస్సు ఉన్న వారిలో ముందు గాయాన్నేమీ పరిగణలోకి తీసుకోకుండా ప్రభావాత్మక నష్టాన్ని అంచనా వేయాలని" ఒక నష్ట- విశ్లేషణ అధ్యయనం సూచిస్తోంది.<ref name="pmid17684185">{{cite journal |author=Schousboe JT, Taylor BC, Fink HA, ''et al.'' |title=Cost-effectiveness of bone densitometry followed by treatment of osteoporosis in older men |journal=JAMA |volume=298 |issue=6 |pages=629–37 |year=2007 |pmid=17684185 |doi=10.1001/jama.298.6.629}}</ref> టెస్టోస్టెరాన్ స్థాయిల్లో, 300 కంటే తక్కువ, గణనీయమైన క్షీణతను గుర్తించడం ద్వారా వయోజన పురుషుల దశ నుంచి మధ్యవయస్కుల దశ వరకు ప్రభావాత్మక నష్టాన్ని అంచనా వేస్తారు. 



== చికిత్స ==
లింగభేదాన్ని ఆధారంగా చేసుకొని బోలు ఎముకల వ్యాధికి చికిత్స చేసేందుకు అనేక పద్ధతులు ఉపయోగిస్తున్నారు. జీవనవిధానాల మార్పులను చికిత్సలో ఒక భాగంగా పరిగణిస్తారు.



=== మందుల వాడకం ===
ఈ వ్యాధి చికిత్సకు బిస్‌ఫాస్ఫోనేట్స్‌లను ముఖ్యమైన మందులుగా ఉపయోగిస్తారు. అయితే 1990వ దశకంలో టెరిపారాటైడ్ మరియు స్ట్రోంటియం రానెలేట్ వంటి కొత్త ఔషధాలు తెరపైకి వచ్చాయి. 



;బిస్ఫాస్ఫోనేట్స్

బోలు ఎముకల వ్యాధి నిర్ధారణ జరిగిన మహిళల్లో [[బిస్‌ఫాస్ఫోనేట్|బిస్‌ఫాస్ఫోనేట్‌]]లను చికిత్సలో ప్రధాన ఔషధాలుగా వాడతారు. ఈ వ్యాధి చికిత్సకు చాలా తరుచుగా సూచించే బిస్‌ఫాస్ఫోనేట్‌లు.. {{As of|2005|alt=presently}}[[సోడియం అలెండ్రోనేట్]] (ఫాసామాక్స్) రోజుకు 10 మిల్లీగ్రాములు లేదా వారానికొకసారి 70 మిల్లీగ్రాములు, [[రైజ్‌డ్రోనేట్]] (ఆక్టోనెల్) రోజుకు 5 మిల్లీగ్రాములు లేదా వారానికి 35 మిల్లీగ్రాములు మరియు [[ఐబాండ్రోనేట్]] (బోనివా) నెలకొకసారి. 


తక్కువ తీవ్రత కలిగిన తుంటి గాయమైన రోగులు ఏడాదికి ఐదు మిల్లీగ్రాముల [[జొలెడ్రోనేట్|జోలెడ్రోనిక్ యాసిడ్]] ద్రవాన్ని శరీరంలోకి ఎక్కించుకోవడం ద్వారా ఏదైనా గాయం అయ్యే ప్రమాదాన్ని 35% (13.9 నుంచి 8.6%), వెన్నుపూస గాయమయ్యే ప్రమాదాన్ని 3.8% నుంచి 1.7%కి మరియు వెన్నుపూసేతర గాయామయ్యే ప్రమాదాన్ని 10.7% నుంచి 7.6%కి తగ్గించవచ్చని ఒక మందుల తయారీ కంపెనీ ఆధ్వర్యంలో 2007లో జరిగిన అధ్యయనంలో తేలింది. దీని ద్వారా ప్రాణనష్ట నియంత్రణ కూడా ఉన్నట్లు ఈ అధ్యయనంలో గుర్తించారు: 1.9 ఏళ్ల తరువాత, 9.6% అధ్యయన బృంద సభ్యులు (13.3% నియంత్రిత సమూహానికి భిన్నంగా) ఏదోఒక కారణంతో మృతి చెందారు, అంటే దీనిద్వారా ప్రాణనష్టం 28 శాతం తక్కువగా ఉన్నట్లు తేలింది.<ref>{{cite journal |author=Lyles KW, Colón-Emeric CS, Magaziner JS, ''et al.'' |title=Zoledronic acid and clinical fractures and mortality after hip fracture |journal=N Engl J Med |volume=357 |pages=published online [[2007–09–17]] |year=2007 |pmid=17878149 |doi=10.1056/NEJMoa074941 |nopp=true}}</ref> 


నోటిద్వారా తీసుకొనే బిస్‌ఫాస్ఫోనేట్స్‌లను శరీరం పేలవంగా గ్రహిస్తుంది, మరియు వీటిని ఖాళీ కడుపుతో తీసుకోవాలి, తీసుకున్న తరువాత అరగంట వరకు ఆహారం లేదా పానియాలు తీసుకోరాదు. ఈ మందులు [[ఎసోఫాగిటిస్|ఆహారవాహికలో మంట]] (ఎసోఫాగిటిస్)ను కలిగిస్తాయి, అందువలన కొన్ని సమయాల్లో వీటిని తట్టుకోవడం కష్టం; వారానికి లేదా నెలకొకసారి (తయారీని బట్టి) వాడటం వలన ఎసోఫాగిటిస్ సంభావ్యతను తగ్గించవచ్చు, దీనిని ఇప్పుడు ప్రామాణికంగా వాడుతున్నారు. జోలెండ్రోనేట్ (జోలెండ్రోనిక్ యాసిడ్) వంటి సిరల ద్వారా ఎక్కించే సమ్మేళనాలను మధ్యమధ్య తీసుకోవడం వలన దుష్ప్రభావాలను నిరోధించవచ్చు, అయితే ఈ పదార్థాలను చాలా అరుదుగా, [[ఒస్టెయోనెక్రోసిస్ ఆఫ్ ది జా|ఓస్టెయోనెక్రోసిస్ ఆఫ్ ది జా]] అని పిలిచే నోటి వ్యాధి సంక్రమించిన సమయంలో ఉపయోగిస్తారు.<ref>{{cite journal |author=Purcell, P. Boyd, I|title=Bisphosphonates and osteonecrosis of the jaw|journal=Medical Journal of Australia|volume=182 |issue=8 |pages=417–418 |year=2005 |pmid= |doi=}}</ref> ఈ కారణంగా, ఓరల్ బిస్‌ఫాస్ఫోనేట్ థెరపీని కూడా వైద్యులు ఆశ్రయిస్తున్నారు, ఇందులో చికిత్స ప్రారంభించే ముందు నోటిలో ఏవైనా దంత సమస్యలు ఉంటే సరిచేస్తారు.<ref>{{cite book |title=[[British National Formulary]] |chapter=6.6.2 Bisphosphonates |edition=54 |pages=p403 |month=September | year=2007 |publisher=[[British Medical Association]] and [[Royal Pharmaceutical Society of Great Britain]]}}</ref>



;టెరిపారాటైడ్

ఇటీవల, బోలు ఎముకల వ్యాధికి సమర్థవంతంగా పనిచేసే మందుగా [[టెరిపారాటైడ్]] (ఫోర్టెయో, [[జన్యు పునఃసంయోగం జరిగే కణం|పునఃసంయోగ]] [[పారాథైరాయిడ్ హార్మోన్]] అవశేషం 1-34)ను పరిగణిస్తున్నారు. ఇది పారాథైరాయిడ్ హార్మన్ మాదిరిగా పని చేస్తుంది మరియు ఆస్టెయోబ్లాస్ట్స్ (ఎముక మాతృ కణాలు)ను ఉద్దీపన పరచడం ద్వారా వాటి చురుకుదనాన్ని పెంచుతుంది. దీనిని ఎక్కువగా బోలు ఎముకల వ్యాధి బాగా ముదిరిన రోగులకు (ఇప్పటికే ఎముక పగులుతో ఉన్నవారు), తక్కువ BMD లేదా గాయం కారణంగా పలు ప్రమాద ఘటికలు కలిగివున్నవారు లేదా నోటి ద్వారా బిస్‌ఫాస్ఫోనేట్‌లు తీసుకోలేని వారికి ఉపయోగిస్తారు. దీనిని పెన్-మాదిరి ఇంజెక్షన్ పరికరంతో రోజువారీ ఇంజెక్షన్ రూపంలో శరీరంలోకి పంపిస్తారు. కొన్ని దేశాల్లో, బిస్ఫాస్ఫోనేట్‌లు విఫలమైన లేదా వాటిని ఉపయోగించలేని పరిస్థితి ఉన్నప్పుడే టెరిపారాటైడ్‌ను వ్యాధి చికిత్సకు ఉపయోగించేందుకు అనుమతించబడివుంది. (అమెరికా సంయుక్త రాష్ట్రాల్లో, FDA ఇటువంటి ఆంక్షలేమీ విధించలేదు) ముందు రేడియోధార్మిక చికిత్స తీసుకున్నవారు లేదా [[పాగెట్స్ వ్యాధి]]గ్రస్తులు, లేదా వ్యాధి పీడిత యువకులు ఈ మందు వినియోగానికి దూరంగా ఉండాలి. 



;స్ట్రోంటియం రానెలేట్

నోటిద్వారా చేసే చికిత్సలో మరో ప్రత్యామ్నాయం [[స్ట్రోంటియం రానెలేట్]] వినియోగం, తయారీదారు ఈ మందును "డ్యుయల్ యాక్షన్ బోన్ ఏజెంట్స్" (DABAs) అని పిలుస్తారు. ఇది వ్యాధి చికిత్సకు, ముఖ్యంగా వెన్నుపూస గాయాన్ని నిరోధించేందుకు సమర్థవంతమైన మందుగా నిరూపించబడింది.<ref>{{cite journal |author=Meunier PJ, Roux C, Seeman E, ''et al.'' |title=The effects of strontium ranelate on the risk of vertebral fracture in women with postmenopausal osteoporosis |journal=N. Engl. J. Med. |volume=350 |issue=5 |pages=459–68 |year=2004 |pmid=14749454 |doi=10.1056/NEJMoa022436}}</ref>ప్రయోగశాల పరిశోధనల్లో, ఎముక మాతృ కణాల పునరుత్పాదనను ఉద్దీపన పరచడంతోపాటు, ఎముక విచ్ఛిన్న కణాల పునరుత్పాదనను స్ట్రోంటియం రానెలేట్ నిరోధిస్తుందని గుర్తించారు. 


స్ట్రోంటియం రానెలేట్‌ను రోజూ 2 గ్రాముల చొప్పున నోటి ద్వారా శరీరంలోకి తీసుకుంటారు, మరియు వెన్నుపూస, తుంటి గాయాలను నిరోధించే సామర్థ్యం ఉన్న దీనిని బోలు ఎముకల వ్యాధి చికిత్సలో వాడేందుకు అనుమతి ఉంది. బిస్‌ఫాస్ఫోనేట్‌లతో పోలిస్తే, స్ట్రోంటియం రానెలేట్‌తో దుష్ప్రభావాలు తక్కువ, ఎందుకంటే ఇది ఎటువంటి ఎగువ GI దుష్ప్రభావాన్ని కలిగించదు, ఎక్కువగా ఈ దుష్ప్రభావం కారణంగానే బోలు ఎముకల వ్యాధి చికిత్సకు ఉపయోగించే మందులను ఉపసంహరిస్తుంటారు. దీనిని ఉపయోగించడం వలన [[సిరలు మూసుకుపోవడం|<span class="goog-gtc-fnr-highlight">సిరలు మూసుకుపోయే</span>]] ప్రమాదం కొద్దిగా పెరుగుతుందని అధ్యయనాల్లో గుర్తించారు,<ref>{{cite journal |author=O'Donnell S, Cranney A, Wells GA, Adachi JD, Reginster JY |title=Strontium ranelate for preventing and treating postmenopausal osteoporosis |journal=Cochrane database of systematic reviews (Online) |volume= |issue=4 |pages=CD005326 |year=2006 |pmid=17054253 |doi=10.1002/14651858.CD005326.pub3}}</ref> అయితే ఈ దుష్ప్రభావానికి గల కారణం మాత్రం గుర్తించలేదు. వివిధ కారణాల వలన రక్తం గట్టకట్టుకపోయే ప్రమాదం ఉన్న రోగులకు ఈ మందు ఉపయోగించేందుకు ఆలోచించాల్సి ఉంటుంది. DXA స్కానింగ్<ref>{{cite journal |author=Reginster JY, Seeman E, De Vernejoul MC, ''et al.'' |title=Strontium ranelate reduces the risk of nonvertebral fractures in postmenopausal women with osteoporosis: treatment of peripheral osteoporosis (TROPOS) study. |journal=J Clin Endorinol Metab |volume=90 |issue= |pages=2816–22|year=2005 |pmid=15728210 |doi=10.1210/jc.2004-1774}}</ref>లో గుర్తించేందుకు వీలుగా ఎముక మాతృకలోకి కాల్షియం స్థానంలో (ఎక్కువగా) స్ట్రోంటియంను తీసుకోవడం వలన ఎముక ఖనిజ సాంద్రతలో గణనీయ, అసమాన పెరుగుదల కనిపిస్తుంది, స్ట్రోంటియం ఆధారిత చికిత్స పొందుతున్న రోగులకు ఎముక సాంద్రతను పెంచే ఈ పద్ధతిని వివరించవచ్చు. ఇందుకు ఒక సంశోధన క్రమసూత్ర పట్టికను కనిపెట్టారు.<ref>{{cite journal |author=Blake GM, Fogelman I |title=The correction of BMD measurements for bone strontium content |journal=J Clin Densitom |volume=10 |issue=3 |pages=259–65 |year=2007 |pmid=17543560 |doi=10.1016/j.jocd.2007.03.102}}</ref> 


స్ట్రోంటియం రానెలేట్ సమర్థవంతమైన మందు అయినప్పటికీ, దీని వినియోగాన్ని అమెరికా సంయుక్త రాష్ట్రాలు ఇప్పటివరకు అనుమతించలేదు. అయితే, అమెరికా సంయుక్త రాష్ట్రాల్లో పలు ప్రముఖ విటమిన్ తయారీదారుల నుంచి స్ట్రోంటియం సిట్రేట్ అందుబాటులో ఉంది. ఎక్కువ మంది పరిశోధకులు ఏ రూపంలో ఉపయోగించినా స్ట్రోంటియంను సురక్షితమైన మరియు సమర్థవంతమైన మందుగా భావిస్తున్నారు. ఫ్రాన్స్‌కు చెందిన సెర్వియెర్ కంపెనీ కనిపెట్టిన రానెలేట్ రూపం సాధారణంగా ఒక పరికరం అందువలన వారు ఈ స్ట్రోంటియం రూపానికి ప్రత్యేక హక్కు పొందగలిగారు.{{fact|date=April 2008}} 


స్ట్రోంటియం, ఏ రూపంలో ఉన్నా, నీటిలో కరిగిపోయేవిధంగా మరియు ఉదర ఆమ్లంలో అయాన్లుగా విచ్ఛినమయ్యేటట్లు ఉండాలి. స్ట్రోంటియం ఆ తరువాత ప్రోటీన్ రూపంలో ప్రేగుల ద్వారా రక్త ప్రవాహంలో కలుస్తుంది. [[సోడియం అలెండ్రోనేట్]] (ఫోసామ్యాక్స్) వంటి మందుల మాదిరిగా కాకుండా, స్ట్రోంటియం ఎముక పునర్వినియోగ ప్రక్రియను నిరోధించదు మరియు వాస్తవానికి బలమైన ఎముకలను పుట్టించగలదు. అలెండ్రోనేట్ ఉపయోగిస్తూ ఐదేళ్లు గడిచిన తరువాత ఎముక నష్టం సంభవించే అవకాశం ఉందని అధ్యయనాల్లో గుర్తించారు, అయితే స్ట్రోంటియం మాత్రం జీవితకాలంపాటు ఎముక నిర్మాణాన్ని కొనసాగిస్తుంది.{{fact|date=April 2008}} 


ఆహారం లేదా కాల్షియం కలిగిన మిశ్రమాలతో స్ట్రోంటియంను అసలు తీసుకోరాదు ఎందుకంటే స్ట్రోంటియంతో కాల్షియం పోటీపడుతుంది. అయితే, వ్యాధి చికిత్సకు ముఖ్యమైన కాల్షియం, మెగ్నిషీయం మరియు విటమిన్ డిలను రోజూ తీసుకోవాలి, అయితే స్ట్రోంటియం తీసుకునే సమయంలో మాత్రం కాదు. రాత్రి సమయంలో ఖాళీ కడుపుతో స్ట్రోంటియంను తీసుకోవాలి.{{fact|date=April 2008}} 



;హార్మోన్ పునఃస్థాపన

బోలు ఎముకల వ్యాధి నివారణకు ఉత్తమమార్గం [[ఈస్ట్రోజెన్ పునఃస్థాపన చికిత్స]] అయితే, ఇప్పుడు, దీనిని ఉపయోగించేందుకు ఇతర సూచనలేవీ లేకుంటే ఈ చికిత్సను సిఫార్సు చేయరు. మహిళల్లో రుతువిరతి తరువాత తొలి దశాబ్దంలో ఈస్ట్రోజెన్‌ను సిఫార్సు చేయాలా వద్దా అనేదానిపై అనిశ్చితి, వివాదం నెలకొని ఉంది. 


బీజకోశాలు విఫలమైన పురుషుల్లో ఎముకల పరిమాణం, నాణ్యత పెంచేందుకు [[టెస్టోస్టెరోన్|టెస్టోస్టెరాన్]] ఉపయోగపడుతుంది, అయితే, 2008 నుంచి పగుళ్లపై లేదా టెస్టోస్టెరాన్ స్థాయి సాధారణంగా ఉన్న పురుషుల్లో దీని ప్రభావాలపై ఎటువంటి అధ్యయనాలు జరగలేదు.<ref name="OsteoporosisMen"></ref> 



;ప్రత్యేక ఈస్ట్రోజెన్ గ్రాహక ఔషధం (SERM) 

ఎంపికచేసిన పద్ధతిలో శరీరవ్యాప్తంగా ఈస్ట్రోజెన్ గ్రాహకాలపై పనిచేసే ఒక తరగతి ఔషధాలను SERMలుగా పిలుస్తారు. సాధారణంగా, [[ఎముక మాతృ కణం]], బహుకేంద్రక ఎముక కణం మధ్య సమతూకం మరియు తంతుయుత కణజాల ఎముకలో ఎముక విచ్ఛిన్న కణాల చర్యలతో [[ఎముక ఖనిజ సాంద్రత]] (BMD) నియంత్రించబడుతుంది. ఎముక మాతృ కణాల చర్యలను ఉద్దీపన పరుస్తున్న కారణంగా, ఈస్ట్రోజెన్ ఎముక నిర్మాణం- పునశ్శోషణం, సమతౌల్య నియంత్రణలో కీలకపాత్ర పోషిస్తుంది. [[రాలోక్సిఫెన్]] వంటి కొన్ని SERMలు, ఎముక విచ్ఛిన్న కణాల ఎముక పునశ్శోషణనను మందగింపజేయడం ద్వారా పని చేస్తాయి.<ref>{{cite journal |author=Taranta A, Brama M, Teti A, ''et al.'' |title=The selective estrogen receptor modulator raloxifene regulates osteoclast and osteoblast activity in vitro |journal=Bone |volume=30 |issue=2 |pages=368–76 |year=2002 |month=February |pmid=11856644 |doi= 10.1016/S8756-3282(01)00685-8|url=http://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S8756328201006858}}</ref>SERMలు వైద్య వినియోగంలో సమర్థవంతమైన ఔషధాలుగా నిరూపించబడ్డాయి.<ref>{{cite journal |author=Meunier PJ, Vignot E, Garnero P, ''et al.'' |title=Treatment of postmenopausal women with osteoporosis or low bone density with raloxifene. Raloxifene Study Group |journal=Osteoporos Int |volume=10 |issue=4 |pages=330–6 |year=1999 |pmid=10692984 |doi= 10.1007/s001980050236|url=http://link.springer.de/link/service/journals/00198/bibs/9010004/90100330.htm}}</ref> 



=== పోషణ ===

;కాల్షియం

[[ఎముకలు గట్టిపడటం|ఎముక పెరుగుదల]], [[ఎముక వైద్యం]] మరియు ఎముక పుష్టికి [[కాల్షియం]] అవసరం మరియు బోలు ఎముకల వ్యాధిని నయం చేసేందుకు ఇదొక మార్గం. దేశం, వయస్సును బట్టి కాల్షియం తీసుకోవాల్సిన పరిమాణం మారుతుంది: బోలు ఎముకల వ్యాధి ప్రమాదం ఎక్కువగా (50 ఏళ్ల తరువాత) ఉన్న వ్యక్తులు రోజుకు 1200 మిల్లీగ్రాముల కాల్షియం తీసుకోవాలని [[అమెరికా సంయుక్త రాష్ట్రాలు|US]] ఆరోగ్య సంస్థలు సిఫార్సు చేశాయి. ఆహారాన్ని ఎక్కువగా తీసుకునేందుకు కాల్షియం భర్తీ చేసే ఔషధాలను ఉపయోగించవచ్చు, మరియు రోజు మొత్తంమీద పలు చిన్న (500 మిల్లీగ్రాములు లేదా తక్కువ) [[మోతాదు (ఫార్మకాలజీ)|మోతాదు]]ల్లో తీసుకోవడం వలన శోషణ స్థాయి ఆశావహంగా ఉంటుంది.<ref>{{cite web | url = http://www.niams.nih.gov/Health_Info/Bone/Bone_Health/Nutrition/default.asp | accessdate = 2008-01-28 | title = Nutrition and Bone Health | publisher = [[National Institute of Arthritis and Musculoskeletal and Skin Diseases|NIAMS]] | date = 2005-11-01 }}</ref>బోలు ఎముకల వ్యాధిని నివారించడంలో మరియు దానికి చికిత్స చేయడంలో కాల్షియం పాత్ర అస్పష్టంగా ఉంది — కాల్షియం చాలా తక్కువ తీసుకుంటున్న కొన్ని దేశాలవారిలో ఎముక గాయాలు అవుతున్న దాఖలాలు చాలా తక్కువగా ఉన్నాయి, ఇతరులు [[పాలు]], పాల ఉత్పత్తుల ద్వారా కాల్షియంను ఎక్కువ మోతాదులో తీసుకుంటున్నా, వీరికి ఎముక గాయాలు ఎక్కువగా అవుతున్నాయి. మాంసకృత్తులు, లవణం మరియు విటమిన్ డి, శారీరక వ్యాయామం, సూర్మరశ్మి తగలడం తదితర అంశాలన్నీ ఎముక మాతృకకు ఖనిజాలను చేర్చే ప్రక్రియను ప్రభావితం చేస్తాయి, బోలు ఎముకల వ్యాధి రావడానికి గుర్తించిన చాలా కారణాల్లో కాల్షియం తీసుకోవడం కూడా ఒకటి.<ref name="Harvard">{{cite web | url = http://www.hsph.harvard.edu/nutritionsource/calcium.html | title = Calcium & Milk | publisher = Harvard School of Public Health | accessdate = 2008-01-28 | year = 2007 }}</ref> 2007లో [[WHO]] (ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ) నివేదిక ప్రకారం, ఆహారంలోని ఆమ్లాలు కాల్షియంను గ్రహించడం వలన, ఇది బోలు ఎముకల వ్యాధిని ప్రభావితం చేస్తుంది.<ref>సమిష్ట WHO/FAO/UNU నిపుణుల సంప్రదింపు (2007) యొక్క నివేదిక ''[http://whqlibdoc.who.int/trs/WHO_TRS_935_eng.pdf ప్రోటీన్ అండే అమినో యాసిడ్ రిక్వేర్మెంట్స్ ఇన్ హూమన్ న్యూట్రిషన్]'' , pp224-226. ISBN 978-92-4-120935-9</ref><ref>సమిష్ట WHO/FAO/UNU నిపుణుల సంప్రదింపు(2002) యొక్క నివేదిక, ''[http://www.fao.org/DOCREP/004/Y2809E/y2809e0h.htm#bm17 హ్యూమన్ విటమిన్ అండ్ మినరల్ రిక్వేర్మెంట్స్]'' , pp166-167.</ref>.


కాల్షియం మరియు కాల్షియం+ విటమిన్ డి (800 IU లేదా ఎక్కువ)లను చేర్చి నిర్వహించిన [[స్వైర నియంత్రిత చర్య]]ల [[జీవక్రియ- విశ్లేషణ|జీవక్రియ-విశ్లేషణ]]లో ఎక్కువ స్థాయిలో కాల్షియం (1200 మిల్లీగ్రాములు లేదా ఎక్కువ) మరియు విటమిన్ డి (800 IU లేదా ఎక్కువ) తీసుకోవచ్చని గుర్తించారు, అయితే ఎముక ఆరోగ్యాన్ని అంచనా వేసేందుకు (పగుళ్ల రేట్లు/ఎముక నష్టాల రేట్లు) ఉపయోగించిన ప్రమాణాలను బట్టి ఫలితాలు మారతాయి.<ref name="pmid17720017">{{cite journal |author=Tang BM, Eslick GD, Nowson C, Smith C, Bensoussan A |title=Use of calcium or calcium in combination with vitamin D supplementation to prevent fractures and bone loss in people aged 50 years and older: a meta-analysis |journal=Lancet |volume=370 |issue=9588 |pages=657–66 |year=2007 |pmid=17720017 |doi=10.1016/S0140-6736(07)61342-7}}</ref> చికిత్స నిబంధనకు బాగా [[అనువర్తనం (వైద్యం)|నిబద్ధత]] పాటించడం ద్వారా రోగులకు మెరుగైన ఫలితాలు వస్తాయని జీవక్రియ- విశ్లేషణ, మరో అధ్యయనం రెండూ సూచించాయి.<ref>{{cite journal |author=Prince RL, Devine A, Dhaliwal SS, Dick IM |title=Effects of calcium supplementation on clinical fracture and bone structure: results of a 5-year, double-blind, placebo-controlled trial in elderly women |journal=Arch. Intern. Med. |volume=166 |issue=8 |pages=869–75 |year=2006 |pmid=16636212 |doi=10.1001/archinte.166.8.869}}</ref> ఇదిలా ఉంటే, ముందు వచ్చిన నివేదికలకు భిన్నంగా కాల్షియం భర్తీ చేసే ప్రక్రియలో ఉపయోగించే [[అధిక సాంద్రతగల లిపోప్రోటీన్|అధిక సాంద్రత గల కొవ్వుమాంసకృత్తుల]] ( HDL, "ఆరోగ్యకర కొవ్వు") కారణంగా గుండె [[గుండె కణజాల వినాశనం|కణజాల వినాశనం]] (గుండె పోటు) జరిగే ప్రమాదం పెరుగుతుందని [[న్యూజిలాండ్]] లో 1471 మంది మహిళలను భాగస్వాములను చేసి నిర్వహించిన అధ్యయనంలో గుర్తించారు. ఇది నిర్ధారించబడితే, కాల్షియం భర్తీ చేసే ఔషధ ప్రక్రియ వలన మహిళలకు మేలు కంటే ఎక్కువగా కీడు జరగవచ్చు.<ref name="pmid18198394">{{cite journal |author=Bolland MJ, Barber PA, Doughty RN, ''et al.'' |title=Vascular events in healthy older women receiving calcium supplementation: randomised controlled trial |journal=BMJ |volume= 336|issue=  | pages = 262|year=2008 |pmid=18198394 |doi=10.1136/bmj.39440.525752.BE}}</ref>



;విటమిన్ డి

పెద్ద వయస్సులో గాయాలను [[విటమిన్ డి]] ఎక్కువగా తీసుకోవడం వలన తగ్గించుకోవచ్చని కొన్ని అధ్యయనాలు తెలియజేస్తున్నాయి,<ref name="pmid17720017"></ref><ref>{{cite journal |author=Bischoff-Ferrari HA, Willett WC, Wong JB, Giovannucci E, Dietrich T, Dawson-Hughes B |title=Fracture prevention with vitamin D supplementation: a meta-analysis of randomized controlled trials |journal=JAMA |volume=293 |issue=18 |pages=2257–64 |year=2005 |pmid=15886381 |doi=10.1001/jama.293.18.2257}}</ref> ఇదిలా ఉంటే [[మహిళారోగ్య కార్యక్రమం]] మాత్రం కాల్షియం + విటమిన్ డి వలన ఎముక సాంద్రత 1% పెరుగుతుందని, అయితే ఇది తుంటి గాయాన్ని ప్రభావితం చేయలేదని, [[మూత్రపిండాల్లో రాళ్లు]] ఏర్పడే అవకాశాన్ని 17% మేర పెరుగుతుందని గుర్తించింది.<ref>{{cite journal |author=Jackson RD, LaCroix AZ, Gass M, ''et al.'' |title=Calcium plus vitamin D supplementation and the risk of fractures |journal=N. Engl. J. Med. |volume=354 |issue=7 |pages=669–83 |year=2006 |pmid=16481635 |doi=10.1056/NEJMoa055218}}</ref> 



=== వ్యాయామం ===
లయబద్ధమైన వ్యాయామాలు (ఏరోబిక్స్), బరువు నియంత్రణ, మరియు వ్యాధి నిరోధక పెంచే వ్యాయామాలు రుతువిరతి తరువాత మహిళల్లో BMDని పెంచుకునేందుకు లేదా కాపాడుకునేందుకు ఉపయోగపడతాయని పలు అధ్యయనాలు తెలుపుతున్నాయి.<ref>{{cite journal |author=Bonaiuti D, Shea B, Iovine R, ''et al.'' |title=Exercise for preventing and treating osteoporosis in postmenopausal women |journal=Cochrane database of systematic reviews (Online) |volume= |issue=3 |pages=CD000333 |year=2002 |pmid=12137611| doi = 10.1002/14651858.CD000333}}</ref> చాలామంది పరిశోధకులు ఏ రకమైన వ్యాయామం BMD మరియు ఇతర ఎముక నాణ్యతా కొలమానాలు మెరుగుపరుస్తుందో తెలుసుకునేందుకు ప్రయత్నించారు, అయితే ఫలితాలు మాత్రం భిన్నంగా వచ్చాయి. రుతుక్రమం నిలిచిపోయిన సాధారణ మహిళలు ఏడాదిపాటు రోజూ ఎగురు వ్యాయామం చేయడం ద్వారా BMD మరియు [[మోకాలి కిందవుండే పెద్ద ఎముక|మోకాలి కింద ఉండే పెద్ద ఎముక]] [[శరీరం కోణీయ త్వరణాన్ని నిరోధించే శక్తి|కోణీయ త్వరణాన్ని నిరోధించే ధోరణి]]<ref>{{cite journal |author=Cheng S, Sipilä S, Taaffe DR, Puolakka J, Suominen H |title=Change in bone mass distribution induced by hormone replacement therapy and high-impact physical exercise in post-menopausal women |journal=Bone |volume=31 |issue=1 |pages=126–35 |year=2002 |pmid=12110425| doi = 10.1016/S8756-3282(02)00794-9}}</ref>ని పెంచవచ్చని గుర్తించారు. రుతుక్రమం నిలిచిపోయి, ఎముక ఖనిజ సాంద్రత సాధారణం కంటే తక్కువగా ఉన్న మహిళలు అలసిపోయే విధంగా నడక, జిమ్నాస్టిక్ శిక్షణ, మెట్లు ఎక్కడం, ఎగరడం, సహన శక్తి మరియు సామర్థ్య పెంపు వ్యాయామాలు చేయడం ద్వారా L2-L4 BMD గణనీయంగా పెంచుకోవచ్చు.<ref>{{cite journal |author=Chien MY, Wu YT, Hsu AT, Yang RS, Lai JS |title=Efficacy of a 24-week aerobic exercise program for osteopenic postmenopausal women |journal=Calcif. Tissue Int. |volume=67 |issue=6 |pages=443–8 |year=2000 |pmid=11289692| doi = 10.1007/s002230001180}}</ref><ref>{{cite journal |author=Iwamoto J, Takeda T, Ichimura S |title=Effect of exercise training and detraining on bone mineral density in postmenopausal women with osteoporosis |journal=Journal of orthopaedic science : official journal of the Japanese Orthopaedic Association |volume=6 |issue=2 |pages=128–32 |year=2001 |pmid=11484097 |doi=10.1007/s007760100059 }}</ref><ref>{{cite journal |author=Kemmler W, Engelke K, Weineck J, Hensen J, Kalender WA |title=The Erlangen Fitness Osteoporosis Prevention Study: a controlled exercise trial in early postmenopausal women with low bone density-first-year results |journal=Archives of physical medicine and rehabilitation |volume=84 |issue=5 |pages=673–82 |year=2003 |pmid=12736880 |doi=}}</ref> సామర్థ్య పెంపు శిక్షణ ద్వారా [[ఎముక దూరపు భాగం]] [[వ్యాసార్థం(ఎముక)|వ్యాసార్థ్యం]] మరియు తుంటి BMD పెంచుకోవడంలో మెరుగైన ఫలితాలు సాధించవచ్చు.<ref>{{cite journal |author=Kerr D, Morton A, Dick I, Prince R |title=Exercise effects on bone mass in postmenopausal women are site-specific and load-dependent |journal=J. Bone Miner. Res. |volume=11 |issue=2 |pages=218–25 |year=1996 |pmid=8822346 |doi=}}</ref> వ్యాయామాలతోపాటు, [[అంతర్గత స్రావ పునఃస్థాపన చికిత్స|హార్మోన్ పునఃస్థాపన చికిత్స]] (HRT) వంటి వైద్య చికిత్సలు తీసుకోవడం వలన HRT ఒక్కదాని కంటే BMD ఎక్కువగా పెరుగుతుంది.<ref name="Villareal2003">{{cite journal|author=Villareal DT, Binder EF, Yarasheski KE, et al.|title=Effects of exercise training added to ongoing hormone replacement therapy on bone mineral density in frail elderly women|journal=J Am Geriatr Soc|year=2003|volume=51|issue=7|pages=985–90|pmid=12834519 | doi = 10.1046/j.1365-2389.2003.51312.x}}</ref> 


బోలు ఎముకల వ్యాధి రోగులకు BMD పెరుగుదలతోపాటు సమతూకం, నడకరీతి మెరుగుపడటం మరియు పడిపోయే ప్రమాదం తగ్గడం వంటి అదనపు ప్రయోజనాలు ఉంటాయి.<ref name="Mayo2005">{{cite journal|author=Sinaki M, Brey RH, Hughes CA, Larson DR, Kaufman KR|title=Significant reduction in risk of falls and back pain in osteoporotic-kyphotic women through a Spinal Proprioceptive Extension Exercise Dynamic (SPEED) program|journal=Mayo Clin Proc|year=2005|volume=80|issue=7|pages=849–55|pmid=16007888|doi=10.4065/80.7.849}}</ref> 



== రోగ నిరూపణ ==

{| class="wikitable" align="right"
|+ తుంటి ఎముక గాయాలు ప్రతి 1000 మంది రోగుల్లో- సంవత్సరాలు<td><ref name="pmid17846439">{{cite journal |author=Cranney A, Jamal SA, Tsang JF, Josse RG, Leslie WD |title=Low bone mineral density and fracture burden in postmenopausal women |journal=CMAJ |volume=177 |issue=6 |pages=575–80 |year=2007 |pmid=17846439 |doi=10.1503/cmaj.070234}}</ref></td>
! WHO విభాగం
! వయస్సు 50-64 
| 
|  మొత్తంమీద
|-
|  సాధారణం
|  5.3 
|  9.4 
|  6.6
|-
|  [[ఓస్టెయోపెనియా|ఆస్టెయోపెనియా]] (ఎముక సాంద్రత సాధారణంకన్నా తక్కువగా ఉన్న స్థితి)
|  11.4 
|  19.6 
|  15.7
|-
|  బోలు ఎముకల వ్యాధి
|  22.4 
|  46.6 
|  40.6
|}
పగులు యొక్క సంక్లిష్టతల వలన బోలు ఎముకల వ్యాధి సోకిన రోగుల్లో మరణశాతం ఎక్కువగా ఉన్నప్పటికీ, అనేక మంది రోగులు దీని ''వలన''  కాకుండా, ఈ వ్యాధి''తో''  మరణిస్తున్నారు. 


తుంటి పగుళ్లు చలనశీలత తగ్గిపోయేందుకు కారణమవతాయి మరియు అనేక ఇతర సంక్లిష్టతలకు దారితీస్తాయి (ఉదాహరణకు [[అంతర్నాళాల్లో రక్తం గడ్డకట్టడం]] మరియు/లేదా [[ఫుఫుస ధమనిలో అడ్డంకి|ఫుఫుస ధమనిలో అడ్డంకులు]], [[న్యుమోనియా]]). తుంటి ఎముక గాయమైన తరువాత ఆరు నెలల్లో మరణం సంభవించే అవకాశాలు సుమారు 13.5% ఉన్నాయి మరియు అంతే సంఖ్యలో తుంటి ఎముక పగులు ఉన్నవారికి (దాదాపు 13%) గాయం తర్వాత కదిలేందుకు పూర్తి సహాకారం అవసరమవుతుంది.<ref>{{cite journal |author=Hannan EL, Magaziner J, Wang JJ, ''et al.'' |title=Mortality and locomotion 6 months after hospitalization for hip fracture: risk factors and risk-adjusted hospital outcomes |journal=JAMA |volume=285 |issue=21 |pages=2736–42 |year=2001 |pmid=11386929| doi = 10.1001/jama.285.21.2736}}</ref> 


మరణానికి దారితీసే అవకాశం చాలా తక్కువగా ఉన్న, వెన్నెపూస పగుళ్లు, నాడీ కణజాల మూలాల్లో తీవ్రమైన దీర్ఘ బాధకు దారితీస్తాయి, దీనిని నియంత్రించడం చాలా కష్టం, అంతేకాకుండా దీని వలన అంగవైకల్యం ఏర్పడుతుంది. చాలా అదురుగా సంభవించేవయినప్పటికీ, బహుళ వెన్నుపూస పగుళ్లు వెన్నెముక బాగా వంగిపోయేందుకు ([[కైఫోసిస్|గూని]]) కారణమవతాయి, దీని వలన అంతర్గత అవయవాలపై ఒత్తిడి పెరిగి శ్వాసవ్యవస్థను బలహీనపడవచ్చు. 


మరణ సంభావ్యత మరియు ఇతర సంక్లిష్టతలే కాకుండా, బోలు ఎముకల వ్యాధి పగుళ్ల వలన ఆరోగ్య సంబంధమైన [[జీవిత ప్రమాణం|జీవన ప్రమాణం]] తగ్గిపోతుంది.<ref>{{cite journal |author=Brenneman SK, Barrett-Connor E, Sajjan S, Markson LE, Siris ES |title=Impact of recent fracture on health-related quality of life in postmenopausal women |journal=J. Bone Miner. Res. |volume=21 |issue=6 |pages=809–16 |year=2006 |pmid=16753011 |doi=10.1359/jbmr.060301}}</ref> 



== సాంక్రమిక రోగ విజ్ఞానం ==
[[ఫైలు:L1 2 vertebral fracture.jpg|right|thumb|బహుళ చీలకలకు సంబంధించిన గాయాలను చూపించే బాహ్య వెన్నుపాము ఎక్స్- రే]]


అంచనాల ప్రకారం{{Fact|date=September 2007}} ప్రపంచవ్యాప్తంగా 50 ఏళ్లు పైబడిన వయస్సులోని ప్రతి ముగ్గురు మహిళల్లో ఒకరు మరియు 12 మంది పురుషుల్లో ఒకరు బోలు ఎముకల వ్యాధితో బాధపడుతున్నారు. ప్రతి ఏటా వెలుగులోకి వస్తున్న మిలియన్ల సంఖ్యలో ఎముక పగుళ్లకు ఇదే కారణం, వీటిలో ఎక్కువగా నడుముకు సంబంధించిన [[వెన్నుపూస]], [[తుంటి]], మణికట్టు గాయాలు ఉన్నాయి. పురుషుల్లో ప్రక్కటెముక పెళుసుదనపు గాయాలు కూడా సాధారణం. 



=== తుంటి పగుళ్లు ===
{{main|hip fractures}}


బోలు ఎముకల వ్యాధి కారణంగా సంభవించే అత్యంత తీవ్రమైన పరిణామాలకు తుంటి పగుళ్లు కారణమవతాయి. అమెరికా సంయుక్త రాష్ట్రాల్లో, 250,000లకు పైగా తుంటి పగుళ్లు బోలు ఎముకల వ్యాధి ద్వారానే సంభవిస్తున్నాయి.<ref name="RiggsEtAl2005">{{cite journal
 | pmid = 8573428 
 | title = The worldwide problem of osteoporosis: insights afforded by epidemiology.
 | author = Riggs, B.L.; Melton, Lj 3.r.d.
 | year = 2005
 | journal = Bone
}}</ref> 50 ఏళ్ల వయస్సు ఉన్న శ్వేత మహిళకు ఆమె జీవితకాలంలో [[తొడఎముక|తొడ ఎముక]] పగులు సంభవించే అవకాశం 17.5% శాతం ఉంది. అన్ని జనభాలకు చెందిన మహిళలు, పురుషుల్లో ప్రతి దశాబ్దానికి ఆరు నుంచి తొమ్మిది వరకు తుంటి ఎముక గాయాలు పెరుగుతూ ఉన్నాయి. 80 లేదా దీని కంటే ఎక్కువ వయస్సులో ఉన్న పురుషులు, మహిళల్లో ఎక్కువగా ఈ పగుళ్లు సంభవిస్తున్నాయి.<ref name="Merkepid"></ref> 



=== వెన్నుపూస పగుళ్లు ===


50 ఏళ్లు పైబడిన అందరు మహిళల్లో 35-50% మందికి కనీసం ఒక్క వెన్నుపూస పగులైనా సంభవించి ఉంటుంది. అమెరికా సంయుక్త రాష్ట్రాల్లో, ప్రతి ఏటా 700,000 వెన్నుపూస గాయాలు సంభవిస్తున్నాయి, అయితే వీటిలో మూడో వంతు మాత్రమే గుర్తించబడుతున్నాయి. సగటున 68.8 వయస్సు ఉన్న 9704 మంది మహిళలపై 15 ఏళ్లపాటు సాగించిన అధ్యయనంలో, 324 మందికి అధ్యయనానికి ముందే వెన్నుపూస పగులుతో బాధపడ్డారు; 18.27% శాతం మందికి వెన్నుపూస గాయాలు ఏర్పడ్డాయి, అయితే ముందే వెన్నుపూస పగులుతో బాధపడిన మహిళల్లో ఈ ప్రమాదం 41.4%నికి చేరుకుంది.<ref>{{cite journal | author = Cauley JA, Hochberg MC, Lui LY ''et al.'' | year=2007 | title=Long-term Risk of Incident Vertebral Fractures |journal = JAMA |volume =298|pages=2761–2767|doi= 10.1001/jama.298.23.2761 | pmid=18165669}}</ref> 



=== మణికట్టు ===
అమెరికా సంయుక్త రాష్ట్రాల్లో, ప్రతిఏటా సంభవించే 250,000 [[కీళ్ల గాయం|మణికట్టు పగుళ్లకు]] బోలు ఎముకల వ్యాధి కారణమవుతుంది.<ref name="RiggsEtAl2005"></ref> బోలు ఎముకల వ్యాధి కారణంగా అత్యంత సాధారణంగా పగుళ్లు సంభవించే మూడో ప్రదేశం మణికట్టు. శ్వేత మహిళల్లో 16% మందికి జీవితకాలంలో మణికట్టు పగులు సంభవించే అవకాశం ఉంది. మహిళలు 70 ఏళ్ల వయస్సుకు చేరుకునే సమయానికి, వారిలో 20% మందికి కనీసం ఒక్క మణికట్టు పగులైనా ఏర్పడుతుంది.<ref name="Merkepid"> {{cite web|url=http://www.merckmedicus.com/pp/us/hcp/diseasemodules/osteoporosis/epidemiology.jsp |title=MerckMedicus Modules: Osteoporosis - Epidemiology |accessdate=2008-06-13 |publisher=Merck & Co., Inc }}</ref> 



=== ప్రక్కటెముక పగుళ్లు ===
పురుషుల్లో 35 ఏళ్లు దాటిన తరువాత నుంచే ప్రక్కటెముకల పెళుసుదనపు పగుళ్లు సాధారణం. శారీరకంగా చురుకుగానే ఉండటంతో పురుషులు ఈ పగుళ్లను తరచుగా బోలు ఎముకల వ్యాధి లక్షణాలుగా పరిగణించరు మరియు శారీరక శ్రమ చేస్తున్న సందర్భంలో ఈ పగులు సంభవిస్తుంది. ఉదాహరణకు నీటిపై జారుతూ లేదా గాలిలో చేసే విన్యాసాల సందర్భంగా కిందపడిపోతే ఈ పగులు సంభవిస్తుంది. అయితే, పగులకు చికిత్స తరువాత వ్యక్తి టెస్టోస్టెరాన్ స్థాయిని వెంటనే పరీక్షించడం ద్వారా అతనికి వ్యాధి ప్రమాదం ఉందో లేదో తెలుసుకోవచ్చు. 



== నివారణ ==
బోలు ఎముకల వ్యాధిని నివారించే పద్ధతుల్లో జీవనశైలి మార్పులు కూడా ఉన్నాయి. అయితే, వ్యాధిని మందుల ద్వారా నివారించేందుకు కూడా అవకాశం ఉంది. మరొక ప్రత్యేకమైన విషయం ఏమిటంటే వెన్నెముక పగులును నివారించడానికి సహాయపడే బోలు ఎముకల ఆర్థెసెస్ ఉంది, ఇది కండరాల నిర్మాణానికి మద్దతు ఇస్తుంది. [[పతన నిరోధం|పడకుండా నివారించడం]] కూడా బోలు ఎముకల వ్యాధి సంక్లిష్టతలను నివారించడంలో సహాయపడుతుంది. 



=== జీవనశైలి ===
జీవనశైలి ద్వారా బోలు ఎముకల వ్యాధి నివారణ అనేది సమర్థవంతంగా సవరించగల ప్రమాద కారకాల నుండి అనేక కోణాల్లో విలోమంగా ఉంటుంది.  [[పొగాకు ధూమపానం|పొగ త్రాగడం]] మరియు అసురక్షిత [[మద్యం|ఆల్కహాల్]] సేవించడం బోలు ఎముకల వ్యాధికి దారి తీయవచ్చు, బోలు ఎముకల వ్యాధిని నివారించడానికి పొగ త్రాగడం ఆపి వేయడం మరియు సమన్వయ ఆల్కాహాల్ వాడకం సాధారణంగా జీవనశైలి మార్పుల్లో సిఫార్సు చేయబడుతుంది. 



;వ్యాయామం

బోలు ఎముకల వ్యాధిని నివారించడానికి కౌమారదశలో వ్యాయామం మరియు సరైన పోషకాహారం ద్వారా అధిక కొన ఎముక ద్రవ్యరాశిని సాధించడం చాలా ముఖ్యం. మిగిలిన జీవితాంతం వ్యాయామం మరియు పోషకాహారం ఎముక పతనావస్థను తగ్గిస్తుంది. రోజుకు 1,500 మిల్లీగ్రాముల కాల్షియంతో పాటు వారానికి మూడు సార్లు గరిష్టంగా 70-90% జాగింగ్, నడక లేదా మెట్లు ఎక్కడం వలన 9 నెలలో 5% నడుము (దిగువ) వెన్నెముక యొక్క ఎముక సాంద్రతను పెంచుతుంది. ఆస్టెయోపెనియా లేదా బోలు ఎముకల వ్యాధితో ఇప్పటికే బాధపడుతున్న వ్యక్తులు పగళ్లను నివారించడానికి వారి వ్యాయామ కార్యక్రమం కోసం వారి వైద్యుడుతో చర్చించాలి.<ref name="pmid3259410">{{cite journal |author=Dalsky GP, Stocke KS, Ehsani AA, Slatopolsky E, Lee WC, Birge SJ |title=Weight-bearing exercise training and lumbar bone mineral content in postmenopausal women |journal=Ann. Intern. Med. |volume=108 |issue=6 |pages=824–8 |year=1988 |pmid=3259410 |doi=}}</ref>  



;పోషణ 

సరైన పోషకాహారంలో తగినంత [[కాల్షియం]] మరియు [[విటమిన్ డి]] ఉండాలి. బోలు ఎముకల వ్యాధి ప్రమాదం ఉన్న రోగులకు (ఉదా. స్టెరాయిడ్ వినియోగం) సాధారణంగా [[విటమిన్ డి]] మరియు కాల్షియం భర్తీకి వాడే మందులను మరియు తరచుగా బిస్పోస్పోనేట్స్‌తో చికిత్స చేస్తారు. [[మూత్రపిండం|మూత్ర పిండ సంబంధమైన]] వ్యాధిలో, విటమన్ డి యొక్క నిల్వ రూపం అయిన కాల్సిడియాల్ నుండి మూత్రపిండం తగినంత కాల్సిట్రియోల్‌ను ఉత్పత్తి చేయలేని కారణంగా పారాకాల్సిటోల్ లేదా (1,25-డిహైడ్రోక్సేకోలెకాల్సిఫెరోల్ లేదా విటమిన్ డి యొక్క ప్రధాన జీవసంబంధమైన క్రియాత్మక రూపం [[కాల్సిట్రియల్ (మూడు ఆల్కహాలు గ్రూపులు కలిగివుండే ఒక విటమిన్ డి3 రూపం)|కాల్సిట్రియాల్]]) వంటి విటమన్ డి యొక్క మరింత సక్రియాత్మక రూపాలను ఉపయోగిస్తారు. 


అధిక [[పోషకాహారంలో ప్రోటీన్|పథ్యసంబంధమైన ప్రోటీన్]] తీసుకోవడం వలన [[మూత్రం]]లో కాల్షియం విసర్జన పెరుగుతుంది మరియు దీని వలన పగుళ్లు ఏర్పడే ప్రమాదం ఎక్కువగా ఉందని పరిశోధన అధ్యయానాల్లో గుర్తించారు.<ref>{{cite journal |author=Feskanich D, Willett WC, Stampfer MJ, Colditz GA |title=Protein consumption and bone fractures in women |journal=Am. J. Epidemiol. |volume=143 |issue=5 |pages=472–9 |year=1996 |pmid=8610662 |doi=}}</ref> ఇతర పరిశోధనలు కాల్షియం శోషణానికి ప్రోటీన్ అవసరముందని నిర్ధారించాయి, కాని అధిక ప్రోటీన్‌ను తీసుకోవడం వలన ఈ ప్రక్రియకు అవరోధం ఏర్పడుతుందని సూచించాయి. బోలు ఎముకల వ్యాధి నివారణ లేదా చికిత్సలో పథ్యసంబంధమైన ప్రోటీన్‌పై ఎటువంటి చికిత్స ప్రయత్నాలను నిర్వహించలేదు.<ref name="pmid12936953">{{cite journal |author=Kerstetter JE, O'Brien KO, Insogna KL |title=Dietary protein, calcium metabolism, and skeletal homeostasis revisited |journal=Am. J. Clin. Nutr. |volume=78 |issue=3 Suppl |pages=584S–592S |year=2003 |pmid=12936953 |doi=}}</ref> 



=== మందుల వాడకం ===
చికిత్స ప్రకారం, తీవ్ర ప్రమాద పరిస్థితుల్లో [[బిస్‌ఫాస్ఫోనేట్|బిస్‌ఫాస్ఫోనేట్‌]]ను ఉపయోగించవచ్చు. బోలు ఎముకల వ్యాధి నివారణకు సిఫార్సు చేసిన ఇతర మందుల్లో ఒక [[ప్రత్యేక ఈస్ట్రోజెన్ గ్రాహక ఔషధం]] (SERM) [[రాలోక్సిఫెన్|రాలోక్సిఫెనె]] ఉంది. 


[[ఈస్ట్రోజెన్ పునఃస్థాపన చికిత్స|ఈస్ట్రోజెన్ పునస్థాపన చికిత్స]] అనేది బోలు ఎముకల వ్యాధిని నివారించడానికి ఉత్తమమైన చికిత్సగా పేరు గాంచింది, కాని ఈ సమయంలో దీనిని ఇతర కారణాలు లేకుండా ఉపయోగించడం లేదు. రుతువిరతి తర్వాత మొదటి దశాబ్దంలో మహిళలలో ఈస్ట్రోజెన్ పునఃస్థాపన చికిత్సను సిఫార్సు చేయాలా వద్దా దానిదానిపై అనిశ్చితి మరియు వివాదం నెలకొని ఉంది.


హైపోగొనడల్ పురుషుల్లో [[టెస్టోస్టెరోన్|టెస్టోస్టెరాన్]] ఎముక పరిమాణం మరియు నాణ్యత మెరుగుపడేందుకు కీలకం, కానీ 2008కి, సాధారణ టెస్టోస్టెరాన్ స్థాయితో ఉన్న పురుషులు లేదా పగుళ్లుపై ప్రభావాలు యొక్క అధ్యయనాలు ఏమీ లేవు.<ref name="OsteoporosisMen"></ref> 



== చరిత్ర ==
ఎముక సాంద్రతలో వయసు సంబంధ తరుగులు మరియు పగుళ్ల ప్రమాదాల మధ్య సంబంధాన్ని [[ఆష్లే కూపర్|ఆస్లే కూపర్]] కనుగొన్నాడు, ఆస్టెయోపరాసిస్ లేదా బోలు ఎముకల వ్యాధి అనే పదం మరియు దాని ప్రభావాలను మాత్రం ఫ్రెంచ్ రోగ నిర్ణయ శాస్త్రజ్ఞుడు [[జీన్ లాబ్‌స్టెయిన్]] గుర్తించాడు.<ref>Lobstein JGCFM. ''లెహ్ర్‌బుచ్ దెర్ పాథోలాజిస్చెన్ అనాటోమియే.''  స్టుట్గార్ట్: Bd II, 1835.</ref> అమెరికన్ అంతస్స్రావ పరిశోధకుడు [[పుల్లెర్ ఆల్‌బ్రైట్|ఫుల్లెర్ ఆల్‌బ్రైట్]] బోలు ఎముకల వ్యాధి, రుతువిరతి తర్వాత దశకు మధ్య సంబంధాన్ని తెలిపాడు.<ref>{{cite journal | author=Albright F, Bloomberg E, Smith PH |year=1940 |month= |title= Postmenopausal osteoporosis |journal=Trans. Assoc. Am. Physicians. |volume=55 |pages=298–305}}</ref> బోలు ఎముకల వ్యాధి చికిత్సలో సంచలనాన్ని తీసుకొచ్చిన బిస్‌ఫాస్ఫోనేట్ 1960లో కనుగొనబడింది.<ref>{{cite journal |author=Patlak M |title=Bone builders: the discoveries behind preventing and treating osteoporosis |journal=Faseb J. |volume=15 |issue=10 |pages=1677E–E |year=2001 |pmid=11481214 |doi= 10.1096/fj.15.10.1677e}}</ref> 



== సంస్థలు ==
1986లో స్థాపించబడిన [[నేషనల్ ఆస్టెయోపారాసిస్ సొసైటీ|నేషనల్ ఆస్టెయోపరాసిస్ సొసైటీ]] అనేది బోలు ఎముకల వ్యాధి నిర్ధారణ, నివారణ మరియు చికిత్సను అభివృద్ధి చేయడానికి అంకితమైన ఒక [[యునైటెడ్ కింగ్‌డమ్]] [[స్వచ్ఛంద సంస్థ]].<ref>[http://www.nos.org.uk/NetCommunity/Page.aspx?pid=223&amp;srcid=183 "మా గురించి"], నేషనల్ ఆస్టెయోపరాసిస్ సొసైటీ.</ref><ref name="Medical News Today">[http://www.medicalnewstoday.com/articles/100809.php "£3 మిలియన్ అవార్డ్ టూవర్డ్స్ ది ఇంప్రూవ్మెంట్ ఆఫ్ ఆస్టెయోపరాసిస్ సర్వీసెస్, UK"], [[మెడికల్ న్యూస్ టుడే]], 17 మార్చి 2008.</ref> 


'''నేషనల్ ఆస్టెయోపరాసిసస్ ఫౌండేషన్'''  (ముఖ్యకార్యాలయం వాషింగ్టన్, D.C., USAలో ఉంది) బోలు ఎముకల వ్యాధి నివారణకు, పగుళ్లకు సంబంధించి, జీవితకాలం ఎముకల ఆరోగ్యాన్ని ప్రోత్సహించడానికి, బోలు ఎముకల వ్యాధితో బాధపడే రోగుల జీవితాలను మెరుగుపర్చడానికి మరియు అవగాహన, వాదన, పబ్లిక్ మరియు ఆరోగ్య నిపుణ విద్య మరియు పరిశోధన యొక్క కార్యక్రమాల ద్వారా స్వస్థతను పొందడానికి ప్రయత్నిస్తుంది.
[http://www.nof.org http://www.nof.org]


'''ఇంటర్నేషనల్ ఆస్టెయోపరాసిస్ ఫౌండేషన్ (IOF)'''  (నైయాన్, స్విట్జర్లాండ్‌లో ముఖ్యకార్యాలయం ఉంది) అనేది ఎముకల ఆరోగ్యం గురించి రోగుల, వైద్య మరియు పరిశోధన సొసైటీలు, పరిశోధకులు, ఆరోగ్య రక్షణ నిపుణులు మరియు సంబంధిత అంతర్జాతీయ సంస్థల ప్రపంచ కూటమిగా వ్యవహరిస్తుంది. [http://www.iofbonehealth.org http://www.iofbonehealth.org] 


'''ఆర్థోపెడిక్ రీసెర్చ్ సొసైటీ'''  (రోజ్‌మౌంట్, IL, USAలో మఖ్య కార్యాలయం ఉంది) అనేది పలు సంవత్సరాలుగా బోలు ఎముకల వ్యాధి పరిశోధన, చికిత్స మరియు నివారణ గురించి అవధారణ చేస్తున్న ఒక పరిశోధన మరియు వృత్తి సంబంధమైన అభివృద్ధి సొసైటీ. [http://www.ors.org http://www.ors.org] 



== ఇవి కూడా చూడండి ==

* [[వెన్నునొప్పి]]
* [[ఎముక గ్రహీత]]
* [[తుంటి రక్షక కవచం|తుంటి కవచం]]
* [[దంత ఎక్స్- రే|దంత X-రే]]
* [[ఆస్టెయోపెట్రోసిస్ (ఎముక సాంద్రత పెరగడం వలన వచ్చే సంక్రమిత వ్యాధి)|బోలు ఎముకల వ్యాధి]]
* [[ఆస్టెయోయిమ్యునాలజీ (బోలు ఎముకల వ్యాధి నిరోధక శాస్త్రం)|బోలు ఎముకల వ్యాధి నిరోధక శాస్త్రం]]
* బోలు ఎముకల వ్యాధి పరిశోధన కోసం [[ఓవరిక్టోమైజ్డ్ రాట్|శస్త్రచిక్సిత ద్వారా అండాశయం తొలగించిన ఎలుక]] నమూనా 
* [[స్పైస్‌ఫ్లైట్ ఆస్టెయోపెనియా|రోదసీనౌక ఆస్టెయోపెనియా]]



== అన్వయములు ==
{{Reflist|2}}



== బాహ్య లింకులు ==
* [http://osteoed.org/tools.php బోలు ఎముకల వ్యాధి ప్రమాద అంచనా సాధనాలు] 
* [http://www.who.int/nutrition/topics/5_population_nutrient/en/index25.html పోషకాహారం, పోషకాహారం మరియు బోలు ఎముకల వ్యాధి నివారణ] [[ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ]] మరియు [[ఆహార, వ్యవసాయ సంస్థ|ఆహార మరియు వ్యవసాయ సంస్థ]] (2003)
* [http://www.surgeongeneral.gov/library/bonehealth/ ఎముక ఆరోగ్యం మరియు బోలు ఎముకల వ్యాధి: U.S. ][[ఆరోగ్య, మానవ సేవల విభాగం|ఆరోగ్య మరియు మానవ సేవల విభాగం]]చే పంపిణీ చేయబడిన సర్జెన్ జనరెల్ యొక్క నివేదిక 
* [http://www.iofbonehealth.org ఇంటర్నేషనల్ ఆస్టెయోపరాసిస్ ఫౌండేషన్]
* [http://www.nof.org NOF.org] [[నేషనల్ ఆస్టెయోపరాసిస్ ఫౌండేషన్]]
* [http://www.niams.nih.gov/Health_Info/Bone/ NIH బోలు ఎముకల వ్యాధి మరియు సంబంధిత ఎముక వ్యాధులు ~ జాతీయ వనరుల కేంద్రం] 
* [http://www.nos.org.uk NOS.org.uk] [[నేషనల్ ఆస్టెయోపరాసిస్ సొసైటీ]] (UK)


[[వర్గం:వయస్సుకు సంబంధించిన వ్యాధులు]]
[[వర్గం:అంతస్స్రావ విజ్ఞాన శాస్త్రం]]
[[వర్గం:అస్థిపంజర లోపాలు]]
[[వర్గం:ఎముకల వ్యాధులు]]

[[en:Osteoporosis]]
[[hi:ऑस्टियोपोरोसिस]]
[[kn:ಆಸ್ಟಿಯೊಪೊರೋಸಿಸ್‌]]
[[ta:எலும்புப்புரை]]
[[ml:ഓസ്റ്റിയോപൊറോസിസ്]]
[[ar:تخلخل العظم]]
[[bg:Остеопороза]]
[[bn:অস্টিওপোরোসিস]]
[[bs:Osteoporoza]]
[[ca:Osteoporosi]]
[[cs:Osteoporóza]]
[[da:Osteoporose]]
[[de:Osteoporose]]
[[dv:ކަށި ފީވުން]]
[[el:Οστεοπόρωση]]
[[es:Osteoporosis]]
[[fa:پوکی استخوان]]
[[fi:Osteoporoosi]]
[[fr:Ostéoporose]]
[[he:דלדול עצם]]
[[hr:Osteoporoza]]
[[id:Osteoporosis]]
[[is:Beinþynning]]
[[it:Osteoporosi]]
[[ja:骨粗鬆症]]
[[ka:ოსტეოპოროზი]]
[[kk:Остеопороз]]
[[ko:골다공증]]
[[ky:Остеопороз]]
[[la:Osteoporosis]]
[[lt:Osteoporozė]]
[[lv:Osteoporoze]]
[[ms:Osteoporosis]]
[[nl:Osteoporose]]
[[no:Osteoporose]]
[[pl:Osteoporoza]]
[[pt:Osteoporose]]
[[ro:Osteoporoză]]
[[ru:Остеопороз]]
[[sh:Osteoporoza]]
[[simple:Osteoporosis]]
[[sl:Osteoporoza]]
[[sq:Osteoporoza]]
[[sr:Osteoporoza]]
[[su:Ostéoporosis]]
[[sv:Benskörhet]]
[[tr:Osteoporoz]]
[[uk:Остеопороз]]
[[zh:骨質疏鬆症]]