Revision 852554 of "అభిజ్ఞా వైరుధ్యం" on tewiki

[[File:The Fox and the Grapes - Project Gutenberg etext 19994.jpg|thumb|right|200px|కల్పిత కథల రచయిత అసాప్ యొక్క నక్క మరియు ద్రాక్షాపళ్లుద్రాక్షాపళ్లను నక్క అందుకోలేకపోవడంతో, నిజానికి అతను వాటిని కోరుకోలేదని నిర్ణయించుకుంటాడు, అభిజ్ఞా వైరుధ్యాన్ని తగ్గించుకోవడానికి రూపొందించిన ఆమోదిత ప్రాధాన్య నమూనాకు ఒక ఉదాహరణ.<ref name=Elster123>ఎల్స్‌టర్, జాన్.పుళ్లని ద్రాక్షాలు: హేతుబద్ధత నాశనం యొక్క విశ్లేషణ

కేంబ్రిడ్జ్ 1983, పేజి. 123ff.</ref>]]
'''అభిజ్ఞా వైరుధ్యం'''  అనేది ఏకకాలంలో చేసే విరుద్ధమైన ఆలోచనల ద్వారా కలిగే ఒక అసౌకర్యవంతమైన అనుభూతి. వైరుధ్యాన్ని తగ్గించడానికి వ్యక్తులు ప్రేరక శక్తిని కలిగి ఉంటారని అభిజ్ఞా వైరుధ్య సిద్ధాంతం తెలుపుతుంది. తమ  ప్రవర్తనలు, విశ్వాసాలు మరియు చర్యలను మార్చుకోవడం ద్వారా వారు దీనిని చేస్తుంటారు.<ref name="Festinger1957">ఫెస్టింజర్, L. (1957). ''ఎ థియరీ ఆఫ్ కాగ్నిటివ్ డిసానన్స్'' . స్టాన్‌ఫర్డ్, CA: స్టాన్‌ఫర్డ్ యూనివర్శిటీ ప్రెస్</ref> సమర్థించడం, దూషించడం మరియు నిరాకరించడం ద్వారా కూడా వైరుధ్యం తగ్గించబడుతుంది. ఇది సామాజిక మనస్తత్వ శాస్త్రంలోని అత్యంత ప్రభావవంత మరియు విస్తృతంగా అధ్యయనం జరిపిన సిద్ధాంతాల్లో ఒకటి.

ముందస్తు అంచనాలతో సంఘటన అనంతర పరిస్థితిని అవగతం చేసుకోవడం విభేదించవచ్చు. ఉదాహరణకు, కొత్త కారును కొన్న తర్వాత కొనుగోలుదారుడు పశ్చాత్తాపం చెందడం. వైరుధ్య స్థితిలో, వ్యక్తులు ఆశ్చర్యపడటం,<ref name="Festinger1957"></ref> భయపడటం, నేర భావన, కోపగించుకోవడం లేదా కలవరం చెందవచ్చు. ప్రతికూల ఆధారం ఉన్నప్పటికీ, వ్యక్తులు తమ ప్రత్యామ్నాయాలు సరియైనవని ఆలోచించడానికి ఏకపక్షంగా వ్యవహరిస్తారు. ఈ విధమైన ఏకపక్ష ధోరణి వైరుధ్య సిద్ధాంత ఊహా శక్తిని తెలిపే విధంగా అయోమయ స్థితి నుంచి బయటపడటం లేకుంటే అహేతుకమైన మరియు విధ్వంసక ప్రవర్తనతో చికాకు పడటం జరుగుతుంది.

ఈ ఆలోచనకు ఒక శాస్త్రీయమైన ఉదాహరణ (మరియు వ్యక్తీకరణ యొక్క మూలం "పుల్లని ద్రాక్షాలు ") ఎసోప్ (కాలిఫోర్నియా) రాసిన ''ది ఫాక్స్ అండ్ ది గ్రేప్స్‌‌''  అనే కల్పితకథలో చూపబడింది. 620–564 BCE). ఈ కథలో, నక్క ఎత్తులో ఉన్న ద్రాక్షాలను చూసి, వాటిని తినాలని ఆశపడుతుంది. వాటిని అందుకునే మార్గాన్ని నక్క ఆలోచించలేకపోవడంతో, ద్రాక్షాలు పక్వం చెంది ఉండవని, అందువల్ల బహుశా తినడానికి అవి యోగ్యమైనవి కావేమోనని, లేదా అవి పుల్లగా ఉంటాయని భావిస్తుంది. ఈ ఉదాహరణ ఒక వరుసక్రమాన్ని అనుసరిస్తుంది. ఎవరైనా ఒక దానిని ఆశపడుతారు. అది అందదని గుర్తిస్తారు. తద్వారా దానిని విమర్శించి, తన వైరుధ్యాన్ని తగ్గించుకుంటాడు. జాన్ ఎల్‌స్టర్ ఈ తరహా క్రమాన్ని "అనుకూల ప్రాధాన్య నిర్మాణం"గా పేర్కొన్నాడు.<ref name="Elster123"></ref> 

వైరుధ్యానికి ఒక బలమైన కారణం "నేను మంచి వ్యక్తి" లేదా "నేను సరైన నిర్ణయం తీసుకున్నాను" వంటి ఒక స్వీయ-భావన యొక్క ప్రధాన అంశంతో ఆలోచన విభేదించడం. ఒక తప్పుడు నిర్ణయం తీసుకోవడం ద్వారా కలిగే ఆత్రుత హేతుబద్ధతకు దారితీస్తుంది. అంటే, ఒకరి ప్రత్యామ్నాయాలను సమర్థించే విధంగా అదనపు నిర్ణయాలు లేదా వివరణలను రూపొందించే ధోరణి. కొత్త కారుపై ఎక్కువగా డబ్బును వెచ్చించిన ఒక వ్యక్తి, అతను లేదా ఆమె తమ పాత కారు కంటే కొత్త వాహనం తక్కువగా చెడిపోవచ్చని భావించవచ్చు. ఈ నమ్మకం నిజమైనా కావొచ్చు లేదా కాకనూ పోవచ్చు. అయితే ఇది వైరుధ్యాన్ని తగ్గించి, వ్యక్తి ప్రశాంతంగా ఉండేలా చేస్తుంది. వైరుధ్యం వల్ల నిర్ధారణ కాని ఆధారాన్ని తిరస్కరించడం వంటి నిర్ధారణ పక్షపాతానికి మరియు ఇతర అహం రక్షణ సంవిధానాలకు దారితీయొచ్చు.

==ఉదాహరణలు==
{{Psychology sidebar}}
[[File:CognitiveDissonanceDiagram.jpg|thumb|left|200px|అభిజ్ఞా వైరుధ్యం యొక్క చిత్రపటం]]
అభిజ్ఞా వైరుధ్యంపై నిర్వహించిన ప్రారంభ అధ్యయనంలో అతి ముఖ్యమైన విషయాన్ని ''వెన్ ప్రొఫెసీ ఫెయిల్స్‌''  అనే పుస్తకంలో లియాన్ ఫెస్టింజర్ మరియు ఇతరులు వివరించారు.<ref>ఫెస్టింజర్, L. (1956). లియాన్ ఫెస్టింజర్, హెన్రీ రీకెన్ మరియు స్టాన్లీ షాచర్ రాసిన ''వెన్ ప్రొఫెసీ ఫెయిల్స్: ఎ సోషియల్ అండ్ సైకలాజికల్ స్టడీ ఆఫ్ ఎ మోడర్న్ గ్రూప్ దట్ ప్రిడిక్టెడ్ ది డెస్ట్రక్షన్ ఆఫ్ ది వరల్డ్'' . హార్పర్-టార్చ్‌బుక్స్, జనవరి, 1956. ISBN 0061311324</ref> ఏదో ఒక కచ్చితమైన రోజు ఈ ప్రపంచం అంతమైపోవచ్చని భావించే ఒక బృందాన్ని రచయితలు తమ అధ్యయనానికి ఉపయోగించారు. ఆ భావన నిష్ఫలమైంది. ఉద్యమం విచ్ఛిన్నం కాకపోగా, మార్పులు చేయడం ద్వారా సభ్యులు తమ ఛాందసత్వాన్ని నిరూపించడానికి పోటీపడ్డారు (దిగువ పేర్కొనబడిన తదుపరి చర్చను చూడండి).

అభిజ్ఞా వైరుధ్యానికి సంబంధించిన మరో ముఖ్యమైన ఉదాహరణ బెన్ ఫ్రాంక్లిన్ ప్రభావం. ఫ్రాంక్లిన్ (1996: పేజి.&nbsp;80) ఒక సహాయం కోరడం ద్వారా తన రాజకీయ ప్రత్యర్థిపై గెలిచాడు. అతను ఈ విధంగా వివరించాడు:
<blockquote>అతని పట్ల పరాధీన గౌరవాన్ని చూపడం ద్వారా నేను అతని సహాయాన్ని పొందాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకోలేదు. అయితే కొద్దికాలం తర్వాత, ఇది మరో మార్గాన్ని అనుసరించింది. అతని లైబ్రరీలో అతనికి ఒక అత్యంత దుర్లభమైన మరియు ఆసక్తికరమైన పుస్తకం ఉందని విన్న తర్వాత, దానిని కొనాలని ఉందంటూ నేను అతనికి విజ్ఞప్తి చేశాను. కొద్దిరోజుల పాటు దానిని నాకు అరువుగా ఇమ్మని అతన్ని కోరాను. దాంతో అతను దానిని వెంటనే పంపాడు. వారం రోజుల్లో దానిని తిరిగిచ్చేశా. చేసిన సాయానికి అతనికి కృతజ్ఞత చెప్పాను. తర్వాత ఒకసారి హౌస్‌లో మేము కలుసుకున్నప్పుడు, అతను నాతో మాట్లాడాడు (అంతకుముందు ఎప్పుడూ అతను చేయనిది) మరియు నా పట్ల బహు మర్యాదగా వ్యవహరించాడు. తర్వాత అన్ని సందర్భాల్లోనూ నాకు సాయం చేసేందుకు అతను సంసిద్ధత వ్యక్తం చేశాడు. తద్వారా మేము గొప్ప స్నేహితులమయ్యాం. మా స్నేహం అతని మరణం వరకు కొనసాగింది. నేను తెలుసుకున్న పాత సామెత సత్యానికి ఇది మరో మచ్చుతునక. "''అతని కంటే నువ్వు స్వయంగా ఎవరికైతే ఉపకారం చేశావో అలాంటి మరొకరికి నువ్వు సాయపడేలా  దయ అనేది సంసిద్ధంగా ఉంటుందని నువ్వు తెలుసుకు విధంగా అతను చేశాడు.'' ".<ref>ఫ్రాంక్లిన్, బెంజమిన్ (1996). ''ది ఆటోబయాగ్రఫీ ఆఫ్ బెంజమిన్ ఫ్రాంక్లిన్'' , కొరియర్ డోవర్ పబ్లికేషన్స్ ISBN 0486290735, 9780486290737. మూలం: [http://books.google.com.au/books?id=D29W3OkXFq4C&amp;pg=PA80&amp;lpg=PA80&amp;dq=Having+heard+that+he+had+in+his+library+a+certain+very+scarce+and+curious+book+I+wrote+a+note+to+him+expressing+my+desire&amp;source=bl&amp;ots=g4EVXQ03E6&amp;sig=NmBCKvnrADx0TqLHKQBDSdYIR30&amp;hl=en&amp;ei=KM7OS-7UOsuLkAXUyvCUAw&amp;sa=X&amp;oi=book_result&amp;ct=result&amp;resnum=4&amp;ved=0CBcQ6AEwAw#v=onepage&amp;q=Having%20heard%20that%20he%20had%20in%20his%20library%20a%20certain%20very%20scarce%20and%20curious%20book%20I%20wrote%20a%20note%20to%20him%20expressing%20my%20desire&amp;f=false ] (21 ఏప్రిల్ 2010న అంటే బుధవారం నుంచి అందుబాటులోకి వచ్చింది), పేజీ.80</ref></blockquote>

ఫ్రాంక్లిన్ యొక్క ఈ అనుభూతి తర్వాత బెన్ ఫ్రాంక్లిన్ ప్రభావంగా అవతరించింది. పుస్తకాన్ని ఫ్రాంక్లిన్‌కు అరువుగా ఇచ్చిన తర్వాత, తాను సాయం చేసిన ఫ్రాంక్లిన్ పట్ల తన ప్రవర్తనా వైరుధ్యాన్ని పరిష్కరించుకోవాల్సిన పరిస్థితి ప్రత్యర్థికి ఏర్పడింది. సాయం చేయడాన్ని అతను స్వయంగా ఈ విధంగా వివరించాడు, వాస్తవానికి అతనికి ఫ్రాంక్లిన్‌ అంటే ఇష్టమని, అందువల్లే అప్పటి నుంచి అతని పట్ల దురుసుగా ప్రవర్తించకుండా మర్యాదగా వ్యవహరిస్తున్నట్లు చెప్పాడు.{{Citation needed|date=April 2010}}

ధూమపానం తరచూ అభిజ్ఞా వైరుధ్యానికి ఉదాహరణగా చెప్పబడుతుంది. ఎందుకంటే, సిగరెట్లు ఊపిరితిత్తుల క్యాన్సర్‌కు కారణమవుతాయన్న విషయం జగద్విదితం. అయితే దాదాపు ప్రతి ఒక్కరూ సుదీర్ఘ మరియు ఆరోగ్యవంతంగా జీవితం గడపాలని కోరుకుంటారు. సిద్ధాంతపరంగా చెప్పాలంటే, సాధ్యమైనంత వరకు ఆయుర్ధాయాన్ని తగ్గించే చర్యను కొనసాగిస్తూ, సుదీర్ఘ జీవితాన్ని కోరుకోవడమే వైరుధ్యం. ఇలాంటి విరుద్ధమైన ఆలోచనల నుంచి పుట్టిన ఆందోళనను ధూమపానాన్ని త్యజించడం, ఊపిరితిత్తుల క్యాన్సర్ ఆధారాన్ని తోసిపుచ్చడం లేదా ఒకరి ధూమపానాన్ని సమర్థించడం ద్వారా తగ్గించవచ్చు.<ref>ఆరాన్సన్, E., అకెర్ట్, R.D., &amp; విల్సన్, T.D. (2006). ''సోషియల్ సైకాలజీ''  (6th Ed.). అప్పర్ శాడిల్ రివర్, NJ: పియర్సన్ ప్రింటైస్ హాల్</ref> ఉదాహరణకు, ధూమపానం చేసే కొందరు మాత్రమే అనారోగ్యం పాలవుతున్నారని, ఎక్కువగా పొగతాగే వారికి మాత్రమే అది (క్యాన్సర్) వస్తుందని తీర్మానించడం లేదా ధూమపానం వారికి మరణాన్ని కలిగించని పక్షంలో మరేదైనా కారణం చెప్పడం ద్వారా ధూమపాన వ్యసనపరులు తమ ప్రవర్తనను సువ్యవస్థీకరించుకోవచ్చు.<ref>బారన్, R.A., &amp; బిర్న్D. (2004). ''సోషియల్ సైకాలజీ''  (10th Ed.). బోస్టన్, MA: పియర్సన్ ఎడ్యుకేషన్, ఇంక్.</ref> ఇప్పటికే ధూమపానం చేస్తున్న వ్యసనపరుల అభిజ్ఞా వైరుధ్యానికి అదనంగా రసాయన వ్యసనం నిర్వహించబడే అవకాశం ఉండటంతో, కొత్తగా ధూమపానం చేసేవారు రెండో సాధారణ నిజస్థితిని ప్రదర్శించవచ్చు.

ఇలాంటి వైరుధ్యం స్వీయ-భావనకు ముప్పు కలిగించేదిగా అర్థం చేసుకోబడుతుంది.<ref name="Aronson, E. 1969 pp. 1-34">అరాన్సన్, E. (1969). ది థియరీ ఆఫ్ కాగ్నిటివ్ డిసానన్స్ : ఎ కరంట్ పర్స్‌పెక్టివ్ L. బెర్కోవిట్జ్(Ed.)లో ''అడ్వాన్సెస్ ఇన్ ఎక్స్‌పరిమెంటల్ సోషియల్ సైకాలజీ'' , వాల్యూమ్. 4, పేజీలు, 1–34. న్యూయార్క్: అకడమిక్ ప్రెస్</ref> "నేను ఊపిరితిత్తుల క్యాన్సర్ ప్రమాదాన్ని మరింత పెంచుకుంటున్నాను" అనే ఆలోచన "నేను ఉత్తమ నిర్ణయాలు తీసుకునే చురుకైన, సహేతుకమైన వ్యక్తిని" అనే స్వీయ-సంబంధ విశ్వాసంతో వైరుధ్యాన్ని కలిగి ఉంటుంది. ఎందుకంటే, ప్రవర్తనను మార్చుకోవడం కంటే సాకులు చెప్పడం తరచూ తేలిక. వైరుధ్య సిద్ధాంతం మానవులు సువ్యవస్థీకరించే వారు మరియు ఎల్లప్పుడూ హేతుబద్ధమైన వ్యక్తులు కారని తీర్మానించింది.

==సిద్ధాంతం మరియు పరిశోధన==
అభిజ్ఞా వైరుధ్యంపై జరిపిన అత్యధిక పరిశోధన నాలుగు అతిపెద్ద సమాహారాల్లో ఒక దాని రూపాన్ని సంతరించుకుంది. ఈ సిద్ధాంతం ద్వారా నిర్వహించిన ముఖ్యమైన పరిశోధన అంతకుముందు విశ్వాసానికి విరుద్ధంగా సమాచారాన్ని వెల్లడించడం, వ్యక్తులు తమ పూర్వ అభిప్రాయాలకు విరుద్ధంగా ప్రవర్తించిన తర్వాత ఏమి జరుగుతుంది, వ్యక్తులు నిర్ణయాలు తీసుకున్న తర్వాత ఏమవుతుంది మరియు ప్రయత్న వ్యయ ప్రభావాల వల్ల కలిగే పర్యవసానాలకు సంబంధించింది.

===సంక్షిప్త అనిర్థారిత సమాహారం (ఉదాహరణ)===
తమ నమ్మకాలకు విరుద్ధంగా ఉండే ఏదైనా సమాచారంతో వ్యక్తులు సంఘర్షణ పడుతున్నప్పుడు వైరుధ్యం కలుగుతుంది. ఒకరి విశ్వాసాన్ని మార్చడం ద్వారా వైరుధ్యం తగ్గకపోతే, వైరుధ్యం ఫలితంగా అవగాహనారాహిత్యం లేదా తిరస్కృతి లేదా సమాచారాన్ని తప్పని తీర్మానించడం, విశ్వాసాలను పంచుకున్న వారి నుంచి సాయాన్ని అర్థించడం మరియు అనుగుణ్యత పునరుద్ధరణకు ఇతరులను ఒప్పించే ప్రయత్నం చేయడం వంటివి జరుగుతాయి.

అభిజ్ఞా వైరుధ్య సిద్ధాంతం యొక్క అంతకుముందు వెర్షన్ లియాన్ ఫెస్టింజర్ యొక్క 1956 పుస్తకం ''వెన్ ప్రొఫెసీ ఫెయిల్స్‌'' లో చోటుచేసుకుంది. కొన్నిసార్లు సమూహం యొక్క జోస్యం వైఫల్యాన్ని అనుసరించే పెరుగుతున్న అంతర్గత విశ్వాసాన్ని ఈ పుస్తకం అందించింది. ఆస్తికులు ముందుగా నిర్ణయించిన ప్రదేశం మరియు సమయానికి కలిశారు. తాము మాత్రమే భూ వినాశనం నుంచి బయటపడి, జీవించగలమని వారి విశ్వాసం. అయితే అనుకున్న సమయం రావడం ఎలాంటి సంఘటన జరగకుండా దాటిపోవడం జరిగింది. దాంతో వారు తీవ్రమైన అభిజ్ఞా వైరుధ్యాన్ని ఎదుర్కొన్నారు. వారు బూటకపు పరిస్థితి యొక్క బాధితులా? వారు ప్రపంచవ్యాప్తంగా నిష్ప్రయోజనంగా ఉన్న తమ ఆస్తులు దానం చేశారా? ఎక్కువ మంది సభ్యులు తక్కువ వైరుధ్యత కలిగిన విషయాలను విశ్వసించడానికి నిర్ణయించుకున్నారు. గ్రహాంతరవాసులు భూమికి రెండో అవకాశమిచ్చారు. ప్రస్తుతం ఈ బృందం భూ వినాశనాన్ని తప్పక ఆపాలనే విషయాన్ని విస్తృతపరచడానికి అధికారం పొందింది. ముందస్తు అంచనాలు (జోస్యం) విఫలమైనప్పటికీ, ఈ బృందం తమ ఆధ్యాత్మక పునర్జన్మను నాటకీయంగా పెంచుకుంది. <ref>ఫెస్టింజర్, L., రీకెన్, H.W., &amp; షాచ్టర్, S. (1956). ''వెన్ ప్రొఫెసీ ఫెయిల్స్'' . మిన్నియాపోలిస్. యూనివర్సిటీ ఆఫ్ మిన్నెసోటా ప్రెస్.</ref>

===ప్రేరిత-అనువర్తన సమాహారం===
ఫెస్టింజర్ మరియు కార్ల్‌స్మిత్ యొక్క 1959 నాటి శాస్త్రీయమైన ప్రయోగంలో, చికాకు కలిగించే పనులతో గంటసేపు గడపమని విద్యార్థులను కోరడం జరిగింది (ఉదాహరణ, కొయ్యమేకులను నాలుగో వంతు వరకు బిగించడం. ఇలా మళ్లీ మళ్లీ చేయడం). ఈ పనులు ఒక బలమైన, విరుద్ధ అభిప్రాయాన్ని కలుగజేయడానికి రూపొందించబడ్డాయి. ఈ పనులు దీనిని ఒక్కసారిగా చేయగానే, ప్రయోగకర్తలు ఒక చిన్న సాయం చేయమని వారిలో కొందరిని కోరుతారు. మరో అంశంపై చర్చించమని వారు కోరబడతారు (వాస్తవంగా ఒక నటుడు) మరియు ఎంచుకున్న అంశాలు ఆసక్తికరంగానూ మరియు ఆకర్షణీయంగా ఉండాలని వారికి నచ్చజెప్పారు. ఈ సాయానికి ఇందులో పాల్గొన్న కొందరికి $20 (ద్రోవ్యల్బణం 2010కి సవరించబడింది, దీని ప్రకారం ఇది $150కి సమానం) చెల్లించడం జరిగింది. మరో బృందానికి $1 (లేదా "2010 డాలర్ల"లో $7.50) చెల్లించారు. ఇక నియంత్రణ బృందాన్ని సాయం చేయమని కోరలేదు.

అధ్యయనం ముగింపు సందర్భంగా, చికాకు కలిగించే పనులపై అభిప్రాయాన్ని చెప్పమని కోరినప్పుడు (మరో "విద్యార్థి" (వ్యక్తి) సమక్షంలో కాదు), $1 గ్రూపులోని వారు $20 గ్రూపు మరియు నియంత్రణ గ్రూపుల కంటే అత్యంత సానుకూలమైన రీతిలో వాటిపై తమ అభిప్రాయాలను వెల్లడించారు. దీనిని ఫెస్టింజర్ మరియు కార్ల్‌స్మిత్‌లు అభిజ్ఞా వైరుధ్యానికి ఒక నిదర్శనంగా వివరించారు. "ఈ అంశం చాలా ఆసక్తికరంగా ఉందని నేను ఒకరితో అన్నాను", "నిజానికి ఇది చికాకు కలిగించేదిగా ఉందని నేను గుర్తించాను" అనే విరుద్ధమైన అభిజ్ఞతల నడుమ వ్యక్తులు వైరుధ్యానికి గురవుతారని పరిశోధకులు సిద్ధాంతీకరించారు. $1 మాత్రమే తీసుకున్న విద్యార్థులు తాము వ్యక్తపరచాలనుకున్న ప్రేరిత ప్రవర్తనను అంతర్గతీకరించే విధంగా బలవంతం చేయబడ్డారు. ఎందుకంటే, వారికి మరో సమర్థన లేదు. అయితే $20 గ్రూపులోని వారు మాత్రం తమ ప్రవర్తన పట్ల స్పష్టమైన బాహ్య సమర్థన కలిగి ఉన్నారు. అందువల్ల వారు తక్కువ వైరుధ్యాన్ని పొందారు.<ref>ఫెస్టింజర్, L., &amp; కార్ల్‌స్మిత్, J.M. (1959). [http://psychclassics.yorku.ca/Festinger/index.htm కాగ్నిటివ్ డిసానన్స్ ఆఫ్ పోర్స్‌డ్ కాంప్లియన్స్] ''అసాధారణ మరియు సామాజిక మనస్తత్వ శాస్త్ర పుస్తకం, 58'' (2), 203–210.</ref>

తర్వాత చేపట్టిన ప్రయోగాల్లో, ప్రేరిత వైరుధ్యానికి సంబంధించిన ఒక ప్రత్యామ్నాయ పద్ధతి సాధారణమైపోయింది. ఈ పరిశోధనలో, ప్రయోగకర్తలు విరుద్ధ-ప్రవర్తన సంబంధిత వ్యాసరచనలను ఉపయోగించారు. ఇందులో పాల్గొన్న వారు తమ స్వంత ఆలోచనలకు విరుద్ధమైన భావనలను తెలియజేస్తూ, వ్యాసాలు రాశారు. వీరికి వేర్వేరు మొత్తాలను (ఉదాహరణకు, $1 లేదా $10) ఇవ్వడం జరిగింది. తమ అసంగతి పరంగా తక్కువ సమర్థన కలిగిన వారికి చిన్న మొత్తంలో మాత్రమే డబ్బును చెల్లించారు. అలాంటి వారు అత్యధిక వైరుధ్యాన్ని పొందారు.

ప్రేరిత అనువర్తన సమాహారానికి భిన్నమైనది నిషిద్ధ ఆటబొమ్మ సమాహారం. అరాన్సన్ మరియు కార్ల్‌స్మిత్ 1963లో చేసిన ప్రయోగం పిల్లల్లోని స్వీయ-సమర్థనను పరిశీలించింది.<ref name="aronson1963">అరాన్సన్, E., &amp; కార్ల్‌స్మిత్, J.M. (1963). [http://dx.doi.org/10.1037/h0039901 ఎఫెక్ట్ ఆఫ్ ది సెవరిటీ ఆఫ్ థ్రెట్ ఆన్ ది డీవాల్యుయేషన్ ఆఫ్ ఫొర్బిడన్ బిహేవియర్] అసాధారణ మరియు సామాజిక మనస్తత్వ శాస్త్ర పుస్తకం'', 66'' (6), 584–588.</ref> ఈ ప్రయోగంలో, పిల్లలకు పలు రకాల ఆటబొమ్మలు ఇచ్చి, వారిని ఒక గదిలో వదలడం జరిగింది. వాటిలో ఒక అత్యంత వాంఛనీయ ఆటబొమ్మ స్టీమ్-షోవెల్ (లేదా ఇతర ఆటబొమ్మ) కూడా ఉంది. పిల్లలను గదిలో విడిచిపెట్టిన తర్వాత, ప్రయోగకర్త ఒక ప్రత్యేకమైన ఆటబొమ్మతో ఆడుకుంటే కఠినంగా శిక్షిస్తామని వారిలో సగం మందికి మరియు మరో సగం మందికి తక్కువ శిక్ష విధిస్తామని చెబుతాడు. అయితే ఇందులో పాల్గొన్న పిల్లలందరూ బొమ్మతో ఆడుకోవడానికి సాహసం చేయలేదు. తర్వాత, నచ్చిన బొమ్మతో స్వేచ్ఛగా ఆడుకోవచ్చని పిల్లలకు చెప్పినప్పుడు, హెచ్చరికను ఉపసంహరించినప్పటికీ, స్వల్ప శిక్ష విభాగంలో ఉన్న వారు బొమ్మతో ఆడుకోవడానికి ముందుకు రాలేదు. తద్వారా స్వల్ప హెచ్చరికకు గురైన పిల్లలు ఎందుకు ఆ బొమ్మతో ఆడుకోలేదని వారు తమను తాము సమర్థించుకునే పరిస్థితి ఏర్పడింది. దాని వల్ల శిక్ష స్థాయి అంత తీవ్రమైనదేమీ కాదు. కాబట్టి పిల్లలు వారి వైరుధ్యాన్ని తొలగించుకునేందుకు  ఆ బొమ్మ ఆడుకోవడానికి అంత యోగ్యమైనది కాదని తమను తాము సమర్థించుకోవాల్సి వచ్చింది.<ref name="aronson1963"></ref>

===స్వేచ్ఛా ప్రత్యామ్నాయ సమాహారం===
జాక్ బ్రీమ్ నిర్వహించిన ఒక భిన్నమైన పరిశోధనలో, 225 మంది విద్యార్థినులు 
సాధారణ ఉపకరణాల శ్రేణిని మదింపు వేశారు. తర్వాత రెండు ఉపకరణాల్లో ఒక దానిని ఎంపిక చేసుకుని, కానుకగా ఇంటికి తీసుకువెళ్లే విధంగా వారిని అనుమతించడం జరిగింది. రెండో రౌండ్ రేటింగ్‌లకు వచ్చేసరికి, ఇందులో పాల్గొన్నవారు తాము ఎంపిక చేసుకున్న వస్తువు రేటింగ్‌లను పెంచడం మరియు తిరస్కరించిన వస్తువు రేటింగ్‌ను తగ్గించడం గుర్తించబడింది.<ref>బ్రీమ్, J. (1956). [http://dx.doi.org/10.1037/h0041006 పోస్ట్-డెసిషన్ చేంజ్ ఇన్ డిసైరబిలిటీ ఆఫ్ ఆల్టర్నేటివ్స్] ''అసాధారణ మరియు సామాజిక మనస్తత్వ శాస్త్ర పుస్తకం, 52'' (3), 384–389.</ref> దీనిని అభిజ్ఞా వైరుధ్యంగా వివరించవచ్చు. క్లిష్టమైన నిర్ణయం తీసుకునేటప్పుడు, ఒకరు ఇష్టపడిన తిరస్కృత ప్రత్యామ్నాయం యొక్క దృక్కోణాలు ఉంటాయి. ఈ లక్షణాలు మరో దానిని ఎంపిక చేసుకోవడంతో వైరుధ్యతను కలిగి ఉంటాయి. మరో విధంగా చెప్పాలంటే, అభిజ్ఞత, "నేను Xను ఎంపిక చేసుకున్నా" అనేది "Yకి సంబంధించిన కొన్ని విషయాలు నాకిష్టం" అనే అభిజ్ఞతతో వైరుధ్యతను కలిగి ఉంటుంది. ఇటీవల నిర్వహించిన పరిశోధన, నాలుగేళ్ల పిల్లలు మరియు కేపుచిన్ కోతుల (ఆధునిక ప్రపంచ కోతులు)లో ఇదే విధమైన ఫలితాలను గుర్తించింది.<ref>ఈగన్, L.C., శాంటోస్, L.R., &amp; బ్లూమ్, P. (2007). [http://dx.doi.org/10.1111/j.1467-9280.2007.02012.x ది ఆరిజన్స్ ఆఫ్ కాగ్నిటివ్ డిసానన్స్: ఎవిడెన్స్ ఫ్రమ్ చిల్డ్రన్ అండ్ మంకీస్] ''సైకలాజికల్ సైన్స్, 18'' (11), 978–983.</ref>

===ప్రయత్న-సమర్థన సమాహారం===
వాంఛనీయ లక్ష్యాన్ని సాధించడానికి వ్యక్తులు స్వచ్ఛందంగా ఇష్టంలేని ఒక పనిని మొదలుపెట్టినప్పుడు వైరుధ్యం ఏర్పడుతుంది. లజ్ఞ్యం యొక్క వాంఛనీయతను పెంచి చెప్పడం ద్వారా వైరుధ్యాన్ని తగ్గించవచ్చు. అరాన్సన్ &amp; మిల్స్<ref>అరాన్సన్, E. &amp; మిల్స్, J. (1956). [http://faculty.uncfsu.edu/tvancantfort/Syllabi/Gresearch/Readings/A_Aronson.pdf ది ఎఫెక్ట్ ఆఫ్ సెవరిటీ ఆఫ్ ఇన్షియేషన్ ఆన్ లైకింగ్ ఫర్ ఎ గ్రూప్] ''అసాధారణ మరియు సామాజిక మనస్తత్వ శాస్త్ర పుస్తకం, 59'' , 177–181.</ref> బృందంలో సభ్యులు కావడానికి వ్యక్తులు కఠినమైన లేదా సౌమ్యమైన "అరంగేట్రం" పొందే విధంగా చేశారు. కఠినమైన అరంగేట్ర పరిస్థితిలో, వ్యక్తులు కలవరపాటుకు గురిచేసే పనిలో నిమగ్నమయ్యారు. తద్వారా బృందం చాలా నిరుత్సాహంగానూ మరియు చికాకు పొందారు. కఠినమైన-అరంగేట్ర పరిస్థితిలో ఉన్న వ్యక్తులు గ్రూపును సౌమ్యమైన-అరంగేట్ర పరిస్థితిలోని వ్యక్తుల కంటే అత్యంత ఆసక్తికరమైనదిగా అంచనా వేశారు. 

పైన పేర్కొన్న అన్ని సమాహారాలు ఫలప్రథమైన పరిశోధనలో ఉపయోగించడం కొనసాగించబడింది.

ఎవరైనా చేతులు శుభ్రపరుచుకోవడం అనేది తర్వాత తీసుకున్న నిర్ణయం యొక్క వైరుధ్యతను తొలగించడాన్ని సూచిస్తుంది. చాలావరకు, వైరుధ్యం అనేది తరచూ అపరిశుభ్ర పరిస్థితుల వల్ల కలిగే చీదరింపుకు సంబంధించిన నైతిక ప్రతికూల భావం (ఒకరిలో ఏర్పడేది) వల్ల కలుగుతుంది.<ref>లీ, S.W.S., &amp; ష్వార్ట్జ్, N. (2010) [http://www.sciencemag.org/cgi/content/abstract/328/5979/709 వాషింగ్ అవే పోస్ట్‌డెసిషనల్ డిసానన్స్.] ''సైన్స్, 328'' (5979), 709.</ref><ref>ఝోంగ్, C.B. &amp; లిల్‌జెంక్విస్ట్, K. (2006). [http://dx.doi.org/10.1126/science.1130726 వాషింగ్ అవే యువర్ సిన్స్: థ్రెటెన్డ్ మోరలిటీ అండ్ ఫిజికల్ క్లీన్‌సింగ్] ''సైన్స్, 313'' (5792), 1451-1452.</ref>

==సవాళ్లు మరియు అర్హతలు==
అభిజ్ఞా వైరుధ్య సిద్ధాంతం యొక్క ప్రారంభ విమర్శకుడు డారిల్ బెమ్. ప్రయోగాత్మక ఫలితాల యొక్క అత్యంత పిసినారి ప్రత్యామ్నాయ విశ్లేషణగా స్వీయ-అవగాహన సిద్ధాంతాన్ని అతను ప్రతిపాదించాడు. బెమ్ ప్రకారం, తమ ప్రవర్తనల గురించి వ్యక్తులు ఎక్కువగా ఆలోచించరు. బహుశా వారు సంఘర్షణ పడుతుండొచ్చు. ఫెస్టింజర్ మరియు కార్ల్‌స్మిత్ అధ్యయనం లేదా ప్రేరిత-అనువర్తన సమాహారంలోని వ్యక్తులను వారి ప్రవర్తనను బట్టి, వారి అభిప్రాయాలను అంచనా వేయడం ద్వారా వారి గురించి వివరించాడు. తద్వారా "ఈ పని ఆసక్తికరంగా ఉందని నువ్వు గుర్తించావా?" అని అడిగినప్పుడు అది ఆసక్తికరంగా ఉంటుందనే విషయాన్ని గుర్తించినట్లు వారు నిర్ణయించుకున్నారు. ఎందుకంటే, అదే విషయాన్ని వారు మరొకరితో చెప్పారు. $20 తీసుకున్న వారు తమ ప్రవర్తన పట్ల [[wikt:salient|విశిష్టమైన]], బాహ్య ప్రేరేపకాన్ని కలిగి ఉంటారని బెమ్ పేర్కొన్నాడు. ఆ పని ఆసక్తికరంగా ఉందని వారు వాస్తవంగా గుర్తించినట్లు తీర్మానించడం కంటే అది ఆసక్తికరంగా ఉందని చెప్పే కారణం వల్ల వారు సొమ్మును తీసుకోగలరు.<ref>బెమ్, D.J. (1965). [http://dx.doi.org/10.1016/0022-1031(65)90026-0 ఎన్ ఎక్స్‌పరిమెంటల్ ఎనాలిసిస్ ఆఫ్ సెల్ఫ్-పర్స్యుయేషన్] ''అసాధారణ మరియు సామాజిక మనస్తత్వ శాస్త్ర పుస్తకం, 1'' (3), 199–218.</ref><ref>బెమ్, D.J. (1967). [http://dbem.ws/SP%20Theory%20Cognitive%20Dissonance.pdf సెల్ఫ్-పర్సిప్షన్: ఎన్ ఆల్టర్నేటివ్ ఇంటర్‌ప్రిటేషన్ ఆఫ్ కాగ్నిటివ్ డిసానన్స్ ఫినామినా] ''మనస్తత్వ శాస్త్ర సంబంధ సమీక్ష, 74'' (3), 183–200.</ref>

పలు ప్రయోగాత్మక పరిస్థితుల్లో, బెమ్ సిద్ధాంతం మరియు ఫెస్టింజర్ యొక్క వైరుధ్య సిద్ధాంతం సారూప్య అంచనాలు వేశాయి. అయితే వైరుధ్య సిద్ధాంతం మాత్రమే అన్యమస్క ఆందోళన లేదా ఉద్రేకం యొక్క ఉనికిని అంచనా వేసింది. ల్యాబ్ పరిశోధనలు వైరుధ్య పరిస్థితుల్లో కలిగే ఉద్రేకాన్ని పరిశీలించాయి.<ref>జన్నా,  M., &amp; కూపర్, J. (1974). [http://psycnet.apa.org/index.cfm?fa=search.displayRecord&amp;uid=1974-32359-001 డిసానన్స్ అండ్ ది పిల్: ఎన్ అట్రిబ్యూషన్ అప్రోచ్ టు స్టడీయింగ్ ది అరోసల్ ప్రాపర్టీస్ ఆఫ్ డిసానన్స్] ''వ్యకిత్వ మరియు సామాజిక మనస్తత్వశాస్త్ర పుస్తకం, 29'' (5), 703–709.</ref><ref>కీస్లర్, C.A., &amp; పల్లాక్, M.S. (1976). [http://psycnet.apa.org/index.cfm?fa=search.displayRecord&amp;uid=1977-21057-001 అరోసల్ ప్రాపర్టీస్ ఆఫ్ డిసానన్స్ మేనిపులేషన్స్] ''మనస్తత్వశాస్త్ర సంబంధ సారాంశం, 83'' (6), 1014–1025.</ref> ఇది అభిజ్ఞా వైరుధ్య సిద్ధాంతానికి మద్దతిస్తాయి. అంతేకాక అన్ని ల్యాబొరేటరీ ఫలితాలకు స్వీయ-అవగాహన కారణం కావొచ్చని సూచించవచ్చు.

1969లో, ఎలియట్ అరాన్సన్ మూల సిద్ధాంతాన్ని స్వీయ-భావనతో ముడిపెట్టడం ద్వారా దానిని పునఃసూత్రీకరించాడు. ఈ కొత్త అర్థవివరణ ప్రకారం, అభిజ్ఞా వైరుధ్యం అనేది కలగదు. ఎందుకంటే, సంఘర్షణాత్మక అభిజ్ఞతల నడుమ వ్యక్తులు వైరుధ్యాన్ని అనుభవిస్తారు. అందుకు బదులు, వ్యక్తులు తమ సాధారణ సానుకూల దృష్టితో విభేదించే విధంగా వారి చర్యలు ఉన్నాయని గుర్తించినప్పుడు వైరుధ్యం కలుగుతుంది. అందువల్ల, ప్రేరిత-అనువర్తన సమాహారాన్ని ఉపయోగించి ఫెస్టింజర్ మరియు కార్ల్‌స్మిత్ చేసిన వాస్తవిక అధ్యయనం గురించి అరాన్సన్ ఈ విధంగా అన్నాడు, వైరుధ్యం అనేది అభిజ్ఞత, "నేను సచ్చీలుడిని" మరియు అభిజ్ఞత, "ఈ పని ఆసక్తికరంగా ఉందని నేను ఒకరికి అబద్ధం చెప్పాను" మధ్య ఉంటుంది.<ref name="Aronson, E. 1969 pp. 1-34"></ref> అభిజ్ఞా సంతులనాన్ని కొనసాగించడం అనేది ప్రైవేటు స్వీయ-భావన కంటే బహిరంగ స్వీయ-ప్రతిబింబంను కాపాడటానికి ఒక మార్గమని ఇతర మనస్తత్వ శాస్త్రవేత్తలు పేర్కొన్నారు.<ref>టెడిషి, J.T., ష్లెంకర్, B.R., &amp; బొనోమా, T.V. (1971). [http://psycnet.apa.org/journals/amp/26/8/685 కాగ్నిటివ్ డిసానన్స్: ప్రైవేట్ రేషియోసినేషన్ ఆర్ పబ్లిక్ స్పెక్టాకిల్?] ''అమెరికన్ సైకాలజిస్ట్, 26'' (8), 685–695.</ref>

వైరుధ్యం అనేది అసంగతి కంటే అన్యమస్క పరిణామాల వల్ల కలుగుతుందని 1980ల్లో, కూపర్ మరియు ఫాజియో వాదించారు. ఈ అర్థవివరణ ప్రకారం, అభిజ్ఞతల మధ్య ఉన్న అసంగతి కాకుండా ప్రస్తుత వాస్తవం తప్పు మరియు బాధాకరమైనది. ఇది వ్యక్తులు తప్పుగా భావించే విధంగా చేస్తుంది.<ref>కూపర్, J., &amp; ఫాజియో, R.H. (1984). ఎ న్యూ లుక్ ఎట్ డిసానన్స్ థియరీ L. బెర్కోవిట్జ్‌(Ed.)లో, ''అడ్వాన్సెస్ ఇన్ ఎక్స్‌పరిమెంటల్ సోషియల్ సైకాలజీ''  (వాల్యూమ్. 17, పేజీలు. 229–266). న్యూయార్క్: అకాడెమిక్ ప్రెస్</ref> అయితే తదుపరి పరిశోధన, తాము ఎలాంటి తప్పు చేయలేదని వ్యక్తులు భావించినప్పటికీ, వారు వైరుధ్య భావనను పొందుతారని గుర్తించింది.ఉదాహరణకు, వ్యక్తుల యొక్క సూచనల ఫలితాలు లాభదాయకమైనప్పుడు వారు వైరుధ్యం పొందుతారని అరాన్సన్ మరియు అతని విద్యార్థులు గుర్తించారు. అంటే, లైంగికంగా చురుగ్గా ఉన్న విద్యార్థులు కండోమ్‌లు ఉపయోగించే విధంగా వారిని ఒప్పించడం, అదే వారు మాత్రం కండోమ్‌లు వాడకపోవడం వంటి పరిస్థితులు.<ref>హర్మాన్-జోన్స్, E., బ్రీమ్, J.W., గ్రీన్‌బర్గ్, J., సైమన్, L., &amp; నెల్సన్, D.E. (1996). [http://www.socialemotiveneuroscience.org/pubs/hj_etal96.pdf ఎవిడెన్స్ దట్ ది ప్రొడక్షన్ ఆఫ్ అవర్సివ్ కాన్సిక్వెన్సెస్ ఈజ్ నాట్ నెససరీ టు క్రియేట్ కాగ్నిటివ్ డిసానన్స్] ''వ్యక్తిత్వ మరియు మనస్తత్వశాస్త్ర పుస్తకం, 70'' (1), 5–16.</ref>

చెన్ మరియు అతని సహచరులు స్వేచ్ఛా-ప్రత్యామ్నాయ సమాహారాన్ని విమర్శించారు. "ర్యాంక్, ఛాయిస్, ర్యాంక్" వైరుధ్య అధ్యయన పద్ధతి చెల్లుబాటు కాదని వారు పేర్కొన్నారు.<ref>చెన్, M.K., &amp; రైసన్ J.L. (మీడియాలో) [http://www.som.yale.edu/Faculty/keith.chen/papers/CogDisPaper.pdf హౌ చాయిస్ అఫెక్ట్స్ అండ్ రెఫ్లెక్ట్స్ ప్రిఫరెన్సెస్: రివిజిటింగ్ ది ఫ్రీ-చాయిస్ పారాడిమ్.] ''వ్యక్తిత్వ మరియు సామాజిక మనస్తత్వశాస్త్ర పుస్తకం'' .</ref> రెండో సర్వేలో ఒక వ్యక్తి ప్రత్యామ్నాయాలను భిన్నంగా మతింపు వేస్తే, అప్పుడు ప్రత్యామ్నాయాలపై ఆ వ్యక్తి అభిప్రాయాలు మారినట్లు గుర్తించబడుతుంది. ఇలాంటి పరిస్థితి అంచనాపైనే పరిశోధన రూపకల్పన ఆధారపడుతుందని వారు వాదిస్తున్నారు. రెండో సర్వేలో భిన్నమైన ర్యాంకులు పొందడానికి ఇతర కారణాలు ఉండవచ్చని వారు పేర్కొన్నారు. అప్పుడప్పుడు వ్యక్తులు ప్రత్యామ్నాయాల పరంగా అత్యంత తటస్థంగా ఉంటారు. అయితే దీనిపై కొనసాగించిన పరిశోధన దీనికి విరుద్ధమైన ఆధారాన్ని పొందుపరిచింది. <ref>ఎగానా, L.C., బ్లూమ్, P., &amp; శాంటోస్, L.R. (2010). [http://dx.doi.org/10.1016/j.jesp.2009.08.014 చాయిస్-ఇండ్సూస్డ్ ప్రిఫరెన్సెస్ ఇన్ ది అబ్సెన్స్ ఆఫ్ చాయిస్: ఎవిడెన్స్ ఫ్రమ్ ఎ బ్లైండ్ టు చాయిస్ పారాడిమ్ విత్ యంగ్ చిల్డ్రన్ అండ్ కాపూచిన్ మంకీస్] ''ప్రయోగాత్మక సామాజిక మనస్తత్వశాస్త్ర పుస్తకం, 46'' (1), 204-207.</ref>

==తటస్థ నెట్‌వర్క్‌లలో నమూనా రూపకల్పన==
అభిజ్ఞా వైరుధ్యం మరియు అభిప్రాయాలపై జరిపిన అనుభావిక పరిశోధనను అభిప్రాయం మరియు మార్పు విశ్లేషణ యొక్క ఒక నమూనాలో చేర్చడానికి అవసరమైన ముసాయిదాను అభిజ్ఞా తటస్థ నెట్‌వర్క్ నమూనాలు అందించాయి.<ref name="read1997">రీడ్, S.J., వాన్‌మన్, E.J., &amp; మిల్లర్ L.C. (1997). [http://dx.doi.org/10.1207/s15327957pspr0101_3 కనెక్షనిజం, పార్లల్ కన్‌స్ట్రెయింట్ సాటిసిఫేక్షన్ ప్రాసెసెస్, అండ్ జెస్టాల్ట్ ప్రిన్సిపల్స్: (Re)ఇంట్రడ్యూసింగ్ కాగ్నిటివ్ డైనమిక్స్ టు సోషియల్ సైకాలజీ.] ''వ్యక్తిత్వ మరియు సామాజిక మనస్తత్వశాస్త్ర సమీక్ష, 1'' (1), 26–53.</ref>

అభిజ్ఞా వైరుధ్యం ఒక వ్యక్తి యొక్క అభిప్రాయం మరియు ప్రవర్తనను ఏ విధంగా మారుస్తుందనే విషయాన్ని అంచనా వేయడానికి అనేక తటస్థ నెట్‌వర్క్ నమూనాలు అభివృద్ధి చేయబడ్డాయి. వాటిలో:
* సమాంతర నిరోధ సంతృప్తి ప్రక్రియలు<ref name="read1997"></ref>
* అభిప్రాయాలా యొక్క మేటా-కాగ్నిటివ్ మోడల్ (MCM)<ref>పెట్టీ, R.E., బ్రినాల్, P., &amp; డిమారీ, K.G. (2007). [http://dx.doi.org/10.1521/soco.2007.25.5.657 ది మేటా-కాగ్నిటివ్ మోడల్ (MCM) ఆఫ్ ఏటిట్యూడ్స్ : ఇంప్లికేషన్స్ ఫర్ ఏటిట్యూడ్ మెజర్మెంట్, చేంజ్ అండ్ స్ట్రెంత్] ''సోషియల్ కాగ్నిషన్, 25'' (5), 657–686.</ref>
* అభిజ్ఞా వైరుధ్యం యొక్క అడాప్టివ్ కనెక్షనిస్ట్ మోడల్<ref>వాన్ ఓవర్‌వాల్, F., &amp; జోర్డన్స్, K. (2002) [http://dx.doi.org/10.1207/S15327957PSPR0603_6 ఎన్ అడాప్టివ్ కనెక్షనిస్ట్ మోడల్ ఆఫ్ కాగ్నిటివ్ డిసానన్స్] ''వ్యక్తిత్వ మరియు సామాజిక మనస్తత్వశాస్త్ర సమీక్ష, 6'' (3), 204–231.</ref>
* నిరోధ సంతృప్తి నమూనా మాదిరి అభిప్రాయాలు<ref>మాన్రోయి, B.M., &amp; రీడ్, S.J. (2008). [http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/18729597 ఎ జనరల్ కనెక్షనిస్ట్ మోడల్ ఆఫ్ ఏటిట్యూడ్ స్ట్రక్షర్ అండ్ చేంజ్: ది ACS (ఏటిట్యూడ్స్ ఏస్ కన్‌స్ట్రెయింట్ సాటిసిఫేక్షన్) మోడల్ ], ''మనస్తత్వశాస్త్ర సంబంధ సమీక్ష, 115'' (3), 733–759.</ref>

==మెదడులోని అభిజ్ఞా వైరుధ్యం==
fMRI ఉపయోగించి, వ్యాన్ వీన్ మరియు అతని సహచరులు శాస్త్రీయమైన ప్రేరిత అనువర్తన సమాహారం యొక్క సవరించిన వెర్షన్‌లోని అభిజ్ఞా వైరుధ్యం యొక్క తటస్థ మూలాన్ని పరిశోధించారు. స్కానర్‌లో అసౌకర్యవంతమైన MRI వాతావరణం ఉన్నప్పటికీ, అది ఒక ఆహ్లాదకరమైన అనుభవమేనని ఇందులో పాలుపంచుకున్న వారు "వాదించారు". ప్రధాన ప్రేరిత అనువర్తన ఫలితాలను పరిశోధకులు పునరావృతం చేశారు. ఒక పరిశోధన గ్రూపులోని భాగస్వాములు తమ వాదన వినిపించేందుకే డబ్బులు తీసుకున్న నియంత్రణ గ్రూపులోని భాగస్వాముల కంటే స్కానర్‌ అనుభవాన్ని అధికంగా ఆస్వాదించారు. ముఖ్యంగా, విరుద్ధ-అభిప్రాయపూర్వకంగా స్పందించడం ద్వారా, పృష్ఠభాగ యాంటిరియర్ సింగులేట్ కోర్టెక్స్ మరియు యాంటిరియర్ ఇన్సులర్ కోర్టెక్స్ (తరచూ దీనిని ఇన్సులా అని కూడా అంటారు) క్రియాశీలకంగా మారుతాయి. అంతేకాక, ఈ ప్రాంతాలు క్రియాశీలకంగా మారిన స్థాయి వ్యక్తిగత భాగస్వాముల యొక్క అభిప్రాయ మార్పు స్థాయిని అంచనా వేస్తుంది. వ్యాన్ వీన్ మరియు అతని సహచరులు ఈ ఫలితాలు ఫెస్టింజర్ యొక్క వాస్తవిక వైరుధ్య సిద్ధాంతాన్ని మరియు పూర్వ నిర్మాణ నిర్వహణ యొక్క "సామాజిక వైరుధ్య సిద్ధాంతాన్ని" సమర్థించే విధంగా ఉన్నాయని వాదించారు.<ref>వాన్ వీన్, V., క్రుగ్, M.K., స్కూలర్, J.W., &amp; కార్టర్, C.S. (2009). [http://vincentvanveen.net/Documents/van_Veen_NatureNeuro_2009.pdf న్యూట్రల్ యాక్టివిటీ ప్రిడిక్ట్స్ ఏటిట్యూడ్ చేంజ్ ఇన్ కాగ్నిటివ్ డిసానన్స్] ''నేచర్ న్యూరోసైన్స్, 12'' (11), 1469–1474.</ref>

==వీటిని కూడా చూడండి==
* కొనుగోలుదారుడి పశ్చాత్తాపం అనేది ఒక రకమైన తర్వాత తీసుకున్న నిర్ణయానికి సంబంధించిన వైరుధ్యం.
* ప్రత్యామ్నాయ-మద్దతు పక్షపాతం అనేది ఒక స్మృతి పక్షపాతం. ఇది గత ప్రత్యామ్నాయాలను వాటి వాస్తవికత కంటే మరింత ఉత్తమంగా చేస్తుంది.
* అభిజ్ఞాత్మక పక్షపాతం
* అభిజ్ఞాత్మక వక్రీకరణ
* అనురూపత సూత్రం
* సాంస్కృతిక వైరుధ్యం అనేది విస్తృత వైరుధ్యం
* అపరిష్కృత డైలమా (డబుల్ బైండ్) అనేది ఒక వ్యక్తి విభిన్నమైన లేదా విరుద్ధ సందేశాలను అందుకునే భాషాప్రయోగ పరిస్థితి.
* డబుల్‌థింక్ (రెండు విరుద్ధ ఆలోచనలను ఒకేసారి విశ్వసించడం) అనేది జార్జ్ ఓర్వెల్ యొక్క నైంటీన్ ఎయిటీ ఫోర్‌లోని ఒక భావన. దీని ప్రకారం, ఒక వ్యక్తి ఏకకాలంలో రెండు విరుద్ధ ఆలోచనలను విశ్వసించడం మరియు అవి రెండూ సరియైనవేనని అంగీకరించడం చేస్తాడు.
* ప్రయత్న సమర్థన అనేది ఒక ఫలితానికి అత్యధిక (వాస్తవికమైన దాని కంటే) విలువను ఆపాదించే ధోరణి కలిగి ఉంటుంది. ఒక వైరుధ్యాన్ని పరిష్కరించడానికి గట్టి ప్రయత్నం అవసరమవుతుంది.
* ది ఫాక్స్ అండ్ ది గ్రేప్స్ అనేది అభిజ్ఞా వైరుధ్యం యొక్క కాల్పనిక ఉదాహరణను అందిస్తుంది.
* ది గ్రేట్ డిసప్పాయింట్‌మెంట్ 1844 అనేది మతపరమైన వర్గంలోని ఒక అభిజ్ఞా వైరుధ్యానికి ఉదాహరణ.
* వాస్తవ ప్రభావ భ్రమ అనేది ఒక వ్యక్తి కొత్త ప్రకటన కంటే తెలిసిన దానినే ఎక్కువగా నమ్ముతాడని తెలుపుతుంది.
* సమాచార భారం
* మనస్తత్వ సంబంధ రక్షిత వ్యవస్థ
* స్వీయ-అవగాహన సిద్ధాంతం అనేది అభిప్రాయ మార్పు  యొక్క సమర్థ సిద్ధాంతం
* సామాజిక మనస్తత్వ శాస్త్రం
* వాస్తవిక-విశ్వాసి లక్షణం అనేది కొత్త సమాచారంతో పనిలేకుండా అనంతర అభిజ్ఞా వైరుధ్య విశ్వాసాన్ని కలిగి ఉండటాన్ని తెలుపుతుంది.

==సూచికలు==
{{Reflist|2}}

==మరింత చదవడానికి==
* కూపర్, J. (2007). ''కాగ్నిటివ్ డిసానన్స్: 50 ఇయర్స్ ఆఫ్ ఎ క్లాసిక్ థియరీ'' . లండన్: సేజ్ పబ్లికేషన్స్
* హర్మాన్-జోన్స్, E., &amp; J. మిల్స్. (Eds.) 1999 ''కాగ్నిటివ్ డిసానన్స్: ప్రొగ్రెస్ ఆన్ ఎ పివోటల్ థియరీ ఇన్ సోషియల్ సైకాలజీ'' . వాషింగ్టన్, DC: అమెరికన్ సైకలాజికల్ అసోసియేషన్.
* {{cite book |last=Tavris |first=C. |coauthors=Aronson, E. |title=[[Mistakes were made (but not by me)]]: Why we justify foolish beliefs, bad decisions, and hurtful acts |publisher=Harcourt |location=Orlando, FL |date=2007 |isbn=978-0-15-101098-1}}

==బాహ్య లింకులు==
* [http://www.skepdic.com/cognitivedissonance.html కాగ్నిటివ్ డిసానన్స్ ఎంట్రీ ఇన్ ''ది స్కెప్టిక్స్ డిక్షనరీ'' ]
* [http://psychclassics.yorku.ca/Festinger/index.htm ఫెస్టింజర్ అండ్ కార్ల్‌స్మిత్స్ ఒరిజినల్ పేపర్]

{{Mental processes}}

{{DEFAULTSORT:Cognitive dissonance}}
[[Category:సామాజిక మనస్తత్వ శాస్త్రం]]
[[Category:అభిప్రాయ మార్పు]]
[[Category:ప్రేరక సిద్ధాంతాలు]]
[[Category:అభిజ్ఞా పక్షపాతాలు]]
[[Category:అభిజ్ఞత]]

{{Link FA|pl}}