Difference between revisions 1023028 and 1023029 on tgwiki

{{Қуттии сайт
 |ном          = Википедия
 |логотип      = Wikipedia-logo.png
 |url          = https://wikipedia.org/
 |скриншот     = Www.wikipedia.org screenshot 2018.png
 |имзо         = Саҳифаи аввали Википедия
 |тиҷоратӣ     = Не
 |шакл         = интернет-[[донишнома]]
 |сабтином     = ғайриҳатмӣ<ref>Дар баъзе фаъзе аз фаслҳои википеда барои эҷоди мақолаҳо зарур аст.</ref>
 |забонҳо      = [[Википедиа:Рӯйхати Википедияҳо|298]]
 |зиёрат       = {{зиёрат аз рӯи маълумоти  Compete|wikipedia.org}}
 |мавқеъ       = {{flag|ИМА}}: [[Тампа]], иёлати [[Флорида]]
 |Соҳибҳуқуқ   = [[Фонди Викимедиа]]
 |муаллиф      = [[Ҷими Вейлс]] ва [[Ларри Сенгер]]
 |кушода       = [[15 январ]]и [[2001]]
 |унвон        =  
 |дахлу харҷ   = 
 |фоида холис  = 
}}
'''Википедия''' ({{lang-en|Wikipedia}}, <small>тал.</small> {{IPA|[ˌwɪkɨˈpiːdiə]}} <small>ё</small> {{IPA|[ˌwɪkiˈpiːdiə]}}) — [[Донишнома|донишномаи]] интернитии чандзабона бо муҳтавои озод, ки бо ҳамкории афрод довталаб навишта мешавад ва ҳар касе, ки ба интернет дастрасӣ дошта бошад метавонад мақолоти онро вироиш кунад. 

Номи Википедия вожае таркибӣ аст, ки аз вожаҳои вики (вбгоҳи мушорикатӣ) ва энсиклопедия (донишнома) гирифта шудааст. Ҳадаф Википедия офариниш ва интишори ҷаҳонии як донишномаи озод ба тамоми забонҳои зиндаи дунё аст.

== Таърих == 
Хусусияти хоси интернет-донишномаи Википедия (ба туфайли технологияи wiki, ки асоси корбарии торномаи онлайнӣ аст) аз он иборат аст, ки вироиш ва таҳрири мақолаҳоро ҳар як шахси истифодабарандаи шабакаи Интернет, ки низоми Википедияро риоя мекунад, мавриди истифода, яъне навиштаву (вироишу) таҳрир карда метавонад. Дар баробари ин, дар аксар ҳолатҳо, ҳатто бе сабти ном дар сомона вироиш ва таҳрири мақолаҳо имконпазир мебошад. Кулли тағйиротҳои ба ягон мақолаҳои ин энсиклопедия ворид намудаи чунин ихтиёриён дарҳол ба ҳамаи муштариёни сомона маълум мегардад. 

Википедия аз ҷониби ихтиёриёни кулли ҷаҳон ба зиёда аз 298 забонҳои ҷаҳонӣ эҷод карда мешавад. Дар он зиёда аз 47 миллион мақолаҳо ба забонҳои халқхои гуногуни дунё ҷойгир шудаанд. Интернет-браузери Википедия аз рўи миқдори зиёраткунандагон, дар ҷойи 5 байни сомонаҳои ҷаҳонӣ мебошад — ҳар моҳ ба сомона қариб 480 миллион нафар одамон ворид мешаванд. 

Дар ибтидои асри XXI, [[15 январ]]и [[соли 2001]] пас аз дар шабакаи Интернет ба кор андохтани Википедия аз ҷониби  [[Ҷими Вейлс]] ва [[Ларри Сенгер]], он ба яке аз бузургтарин ва аз ҳама маъмултарин маълумотномаи Интернетӣ мубаддал гаштааст. Аз рўи ҳаҷми иттилоот ва фарогирии мавзӯъҳо Википедия энсиклопедияи аз ҳама пурратарин ва беҳтарин дар таърихи башарият мебошад. Яке аз ҷиҳатҳои хуби Википедия ҳамчун энсиклопедяи универсалӣ, фароҳам овардани имконияти пешниҳоди иттилоот ба забони модарии корбарон мебошад, ки ба ҳамин васила қиммати иттилооти воридшударо, ҳамчун ҷанбаи фарҳангӣ нигоҳ медорад.Википедия ба унвони нусхаи такмилии [[Нупедия]] оғоз ба кор кард. Нупедия проекти донишномаи ройгон ва бархатте буд, ки мақолаҳояш тавассути коршиносон ва аз тариқ як ҷараёни расмӣ навишта мешуданд. Нупедия дар таърихи 9 марти соли 2000 таҳти моликияти ширкати Бумис (Bomis), ки як ширкати веб-портал буд, бунёнгузорӣ шуд. Ширкати Бумис, ки дар сол 1996 бунёнгузорӣ шуда буд, як пойгоҳи интернетиии тафреҳоти шаҳавонӣ ва дорои мӯҳтавои сексӣ барои мардон буд. Ва сармояи нахустини донишнома озоди Нупедия ва ҷонишини он Википедия, тавассути он то соли 2003 таъмин мешуд.   

Википедия барои нахустин бор дар таърихи [[15 январ|15 январи]] [[2001]] аз ҷониби  [[Ҷими Вейлс]] ва [[Ларри Сенгер]] ва фақат ба забони англисӣ ба номи wikipedia.com ба дунёи тозаи интернет васл шуд. Википедия аз 10 январ яке аз қобилиятҳои nupedia.com ба шумор мерафт. Ба ин сурат, ки нависандагони умумӣ метавонистанд мақолаҳои худро дар он ворид кунанд то пас аз мурур дар Нупедия қарор гирад, вале пас аз он ки ҳайати машваратии коршиносони Нупедия модели тавлиди онро рад кард, аз вебгоҳ Нупедия бардошта шуд. Баъд аз он Википедия ба сурати проекти ҷудо аз Нупедия шурӯъ ба кор кард. Сиёсати «дидгоҳи бетарафона», ки шабеҳ ба сиёсати пешини «бетарафӣ» Нупедия буд дар ҳамон моҳҳои аввал барномарезӣ шуд. Википедия сареъан ширкаткунандгони аз Нупедия, аслаш дот ва роҳнамоҳои моторҳои ҷустуҷӯ ба даст овард. Дар поёни сол аввал ба теъдод 20 000 мақола байни 18 забони худ расид. То поён соли 2002 теъдоди забонҳо ба 26, поёни соли 2003 ба 46 ва дар поёни 2004 ба теъдоди 161 забон расид. Нупедия ва Википедия онқадар канори ҳам зистанд то мизбони Нупедия аз кор афтод ва дар соли 2003 матнҳои он ба Википедия мунтақил шуд.

Аз рӯи ҳаҷми иттилоот ва фарогирии мавзӯъҳо Википедия энсиклопедияи аз ҳама пурратарин ва беҳтарин дар таърихи башарият мебошад. Яке аз ҷиҳатҳои хуби Википедия ҳамчун энсиклопедяи универсалӣ, фароҳам овардани имконияти пешниҳоди иттилоот ба забони модарии корбарон мебошад, ки ба ҳамин васила қиммати иттилооти воридшударо, ҳамчун ҷанбаи фарҳангӣ нигоҳ медорад.

Хусусияти хоси интернет-донишномаи Википедия (ба туфайли технологияи wiki, ки асоси корбарии торномаи онлайнӣ аст) аз он иборат аст, ки вироиш ва таҳрири мақолаҳоро ҳар як шахси истифодабарандаи шабакаи Интернет, ки низоми Википедияро риоя мекунад, мавриди истифода, яъне навиштаву (вироишу) таҳрир карда метавонад. Дар баробари ин, дар аксар ҳолатҳо, ҳатто бе сабти ном дар сомона вироиш ва таҳрири мақолаҳо имконпазир мебошад. Кулли тағйиротҳои ба ягон мақолаҳои ин энсиклопедия ворид намудаи чунин ихтиёриён дарҳол ба ҳамаи муштариёни сомона маълум мегардад.

Википедия аз ҷониби ихтиёриёни кулли ҷаҳон ба зиёда аз 298 забонҳои ҷаҳонӣ эҷод карда мешавад. Дар он зиёда аз 47 миллион мақолаҳо ба забонҳои халқхои гуногуни дунё ҷойгир шудаанд. Интернет-браузери Википедия аз рўи миқдори зиёраткунандагон, дар ҷойи 5 байни сомонаҳои ҷаҳонӣ мебошад — ҳар моҳ ба сомона қариб 480 миллион нафар одамон ворид мешаванд.  
== Шумораи мақолаҳои Википедия == 
То [[1 январ]]и соли [[2018]] дар Википедия 298 қисматҳои забонҳои ҷаҳонӣ (аз он ҷумла 288-тои он фаъол) мавҷуданд. Аз ҷумла, 13-тои аввали он (википедияҳои забонӣ) зиёда аз 1 миллион мақола,  45-тоаш (аз ҷойи 14 то 59) аз 100 ҳазор то 1 млн. мақола, 97-тоаш (аз ҷойи 60 то 137) зиёда аз 10 ҳазор то 100 ҳазор мақола (аз ҷумла ба забони тоҷикӣ) ва 111 (аз ҷойи 138 то 249) қисматҳо зиёда аз 1 ҳазор то 10 ҳазор мақола доранд. Ҷамъи ҳамаи мақолаҳои ба забоноҳои гуногун вироишг(contracted; show full)== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Сарчашмаҳо ==

{{Фонди Викимедиа}}
{{ҷавона}}
[[Гурӯҳ:Лоиҳaҳои Викимедиа]]