Difference between revisions 565597 and 565598 on tgwiki

{{Кишвар
|common_name=Azerbaijan
|image_flag =Flag of Azerbaijan.svg
|Номи тоҷикӣ=Озарбойҷон
|Номи аслӣ=Azərbaycan Respublikası
|Нишона=Azerbaijan coa.png
|Шиор=Odlar Yurdu
|Номи суруди миллӣ=Azərbaycan Respublikasının Dövlət Himni
(contracted; show full)
Озарбойҷон давлати [[давлати унитарӣ|унитарӣ]] ва республикаи [[республикаи президентӣ|президентӣ]] аст. Моҳи октябри 2003 президенти кишвар [[Илҳом Алиев]] интихоб гашт.

Давлати Озарбойҷон ба 66 район, 11 шаҳри тобеъи республика ва 1 республикаи [[Республикаи Худмухтор|худмухтор]] (Республикаи Худмухтори Нахчивон) тақсим мешавад. Як қисми масоҳати Озарбойҷон аз тарафи Республикаи эътироф нашудаи Нагорний-Қаробоғ идора карда мешавад, ва қисми дигараш, ки аз [[эксклав|эксклавҳои]]
  Кяркӣ, Бархудорлӣ, Софулу, ва Аскипараи Боло иборат аст, аз тарафи Арманистон идора карда мешавад.

Ба баҳри [[баҳри Каспӣ|Каспӣ]] баромад дорад. Бо [[Русия]], [[Гурҷистон]], [[Арманистон]] ва [[Эрон]] ҳамсарҳад аст. 
Республикаи Худмухтори Нахчивон, ки эксклави Озарбойҷон аст, дар шимолу-шарқ бо Арманистон, дар ҷанубу-ғарб бо Эрон ва дар шимолу-ғарб бо [[Туркия]] ҳамсарҳад аст.
Асъори миллиаш манати Озарбойҷонӣ аст.
Истиқлолияти кишвар 28 майи 1918 эълон шуда аст. 

Соли 1918 кишвар Республикаи Демократии Озарбойҷон эълон шуда буд, ва аз ин сабаб аввалин республикаи демократии дунявӣ дар қатори давлатҳои мусулмон номида мешавад<ref>[http://books.google.com/books?id=M3A-xgf1yM4C&pg=PA65&dq=Azerbaijan+was+the+world%27s+first+Islamic+democracy.&hl=en&ei=v_f-TdjEI8eYOoSS6N4I&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=3&ved=0CDUQ6AEwAg#v=onepage&q&f=false «Encyclopedia of world constitutions, Volume 1»] {{ref-en}} </ref>.

== Таърихи ном ==
Номи «Озарбойҷон» (аниқтараш — «Азарбайҷан» (آذربایجان)) шакли арабишудаи {{lang-fa|Āδarbāδāgān (Āδarbāyagān}}) аст, ки ба ''Āturpātākān''-и [[забони форсии миёна|форсии миёна]] рафта мерасад. Āturpātākān аз он ҷумлаи [[хороним|хоронимҳо]] аст, ки аз номи пешво ё сарнасли фарзшавандае пайдо гаштаанд. Дар ҳолати мавҷуда он аз номи [[сатрап]]и охирини [[Ҳахоманишиҳо]]и [[Мидия]] ''Атропата'' (''Āturpāt'') пайдо шудааст, ки бори нахуст дар соли 320 то милод, дар қисми шимолии Мидия давлати мустақили [[Атропатена]]ро бунёд кардааст. <ref name="Поспелов"/> 

Истилоҳи''Āturpātākān'' ба воситаи пасванди патронимикии форсии миёнаи ''-akān'' аз номи ''Āturpāt'' < форс.-қадим. ''*Āturpāta'' — (айн. «бо оташ (и муқаддас) муҳофиза шуда») сохта шудааст<ref>''Асатрян Г. С.'' [http://www.armenianhouse.org/caucasian-albania/484-492.html Заметки об азари — исчезнувшем языке Азарбайджана] {{ref-ru}}</ref>. Бинобар ин номи аввалаи давлат «Мад-и-Атурпаткан» («Мидияи Атропат») бо гузашти замон ба шакли ''Атурпатакан'' тағйир ёфтааст. (Бори нахуст дар манбаи эронии аст III ба номбар карда шудааст)<ref name="Поспелов"/> > ''Адарбаган'' > ''Азарбайҷан''<ref>Талах В. Рожденный под знаком кометы: Митридат Эвпатор Дионис. — Одесса, 2006. {{ref-ru}} </ref>. 

Номи ''Озарбойҷон'' аз забони форсӣ ба маънои «ҷамъ кунандаи оташ» (''азар'' — «оташ», ''бадаган'' — «ҷамъ кунанда») тарҷума мешавад, ва бо [[оини оташпарастӣ|оини оташпарастии]] қадима пайвастагӣ дорад<ref name="Поспелов">Географические названия мира: Топонимический словарь. — М: АСТ. Поспелов Е. М. 2001. Стр. 25 {{ref-ru}}</ref>.

Баъди истилои Эрон аз тарафи [[хилофати Араб]] дар асрҳои [[асри VII|VII]]—[[асри VIII|VIII]] [[топоним|топоними]]''Āturpātākān'' бо таъсири забони арабӣ ба шакли «Азарбайҷан» (آذربایجان) тағйир ёфт. ⏎
⏎
== Таърих ==

== Сиёсат у ҳукумат ==

== Бахшбандии кишварӣ ==
{{асос|Вилоятҳои Озарбойҷон}}

== Ҷуғрофия ==

== Иқтисодёт ==
== Мардум ==
== Фарҳанг ва маданият ==

== Инҷоро ҳам бингарӣд ==

== Пайнавиштҳо ==
<references/>

{{ИДМ}}

[[Гурӯҳ:Озарбойҷон| ]]
[[Гурӯҳ:Чуғрофия]]
[[Гурӯҳ:Аврупо]]
[[Гурӯҳ:Осиё]]
[[Гурӯҳ:Саҳифаҳои мӯҳтоҷи тарҷума]]