Revision 48369 of "พระไตรปิฎก เล่มที่ ๑ หน้าที่ ๕๐๑-๘๖๓" on thwikibooks

{{ลบ|ไม่เป็นคู่มือตำรา}}
<div id="91"></div>
{| class="toccolours" style="text-align: center; width: 99%; padding: 3px; border: 1px solid gray; margin: 0 auto;"
|-
|<div><br>
</div>[[ไฟล์:Black open book.png|91px|link=]]
{{fs|143%|[[#เล่ม -|'''พระไตรปิฎก เล่มที่ ๑ ''']]}}<br>
{{c|{{fs|131%|{{color|#006600|[[พระไตรปิฎก เล่มที่ ๑ หน้าที่ ๕๐๑-๘๖๓|'''ฉบับพิมพ์ ๙๑ เล่ม มหามกุฏราชวิทยาลัย''']]}}}}}}<div id="เล่ม"/><div><br></div>
{| class="toccolours" style="text-align: center; width: 100%; padding: 3px; border: 1px solid gray; margin: 0 auto;"
|-
|{{fs|131%|{{color|#006600|[[พระไตรปิฎก เล่มที่ ๑ หน้าที่ ๕๐๑-๘๖๓|เล่มที่ ๑]] [[พระไตรปิฎก เล่มที่ ๒ หน้าที่ ๑-๕๐๐|เล่มที่ ๒]]  [[พระไตรปิฎก เล่มที่ ๓ หน้าที่ ๑-๕๐๐|เล่มที่ ๓]] [[พระไตรปิฎก เล่มที่ ๔ หน้าที่ ๑-๕๐๐|เล่มที่ ๔]] [[พระไตรปิฎก เล่มที่ ๕ หน้าที่ ๑-๕๐๐|เล่มที่ ๕]] [[พระไตรปิฎก เล่มที่ ๖ หน้าที่ ๑-๕๐๐|เล่มที่ ๖]] [[พระไตรปิฎก เล่มที่ ๗ หน้าที่ ๑-๕๐๐|เล่มที่ ๗]] [[พระไตรปิฎก เล่มที่ ๘ หน้าที่ ๑-๕๐๐|เล่มที่ ๘]] [[พระไตรปิฎก เล่มที่ ๙ หน้าที่ ๑-๕๐๐|เล่มที่ ๙]] [[พระไตรปิฎก เล่มที่ ๑๐ หน้าที่ ๑-๕๐๐|เล่มที่ ๑๐]] [[พระไตรปิฎก เล่มที่ ๑๑ หน้าที่ ๑-๕๐๐|เล่มที่ ๑๑]] [[พระไตรปิฎก เล่มที่ ๑๒ หน้าที่ ๑-๕๐๐|เล่มที่ ๑๒]] [[พระไตรปิฎก เล่มที่ ๑๓ หน้าที่ ๑-๕๐๐|เล่มที่ ๑๓]] [[พระไตรปิฎก เล่มที่ ๑๔ หน้าที่ ๑-๕๐๐|เล่มที่ ๑๔]] [[พระไตรปิฎก เล่มที่ ๑๕ หน้าที่ ๑-๕๐๐|เล่มที่ ๑๕]] [[พระไตรปิฎก เล่มที่ ๑๖ หน้าที่ ๑-๕๐๐|เล่มที่ ๑๖]] [[พระไตรปิฎก เล่มที่ ๑๗ หน้าที่ ๑-๕๐๐|เล่มที่ ๑๗]] [[พระไตรปิฎก เล่มที่ ๑๘ หน้าที่ ๑-๕๐๐|เล่มที่ ๑๘]] [[พระไตรปิฎก เล่มที่ ๑๙ หน้าที่ ๑-๕๐๐|เล่มที่ ๑๙]] [[พระไตรปิฎก เล่มที่ ๒๐ หน้าที่ ๑-๕๐๐|เล่มที่ ๒๐]] [[พระไตรปิฎก เล่มที่ ๒๑ หน้าที่ ๑-๕๐๐|เล่มที่ ๒๑]] [[พระไตรปิฎก เล่มที่ ๒๒ หน้าที่ ๑-๕๐๐|เล่มที่ ๒๒]] [[พระไตรปิฎก เล่มที่ ๒๓ หน้าที่ ๑-๕๐๐|เล่มที่ ๒๓]] [[พระไตรปิฎก เล่มที่ ๒๔ หน้าที่ ๑-๕๐๐|เล่มที่ ๒๔]] [[พระไตรปิฎก เล่มที่ ๒๕ หน้าที่ ๑-๕๐๐|เล่มที่ ๒๕]] [[พระไตรปิฎก เล่มที่ ๒๖ หน้าที่ ๑-๕๐๐|เล่มที่ ๒๖]] [[พระไตรปิฎก เล่มที่ ๒๗ หน้าที่ ๑-๕๐๐|เล่มที่ ๒๗]] [[พระไตรปิฎก เล่มที่ ๒๘ หน้าที่ ๑-๕๐๐|เล่มที่ ๒๘]] [[พระไตรปิฎก เล่มที่ ๒๙ หน้าที่ ๑-๕๐๐|เล่มที่ ๒๙]] [[พระไตรปิฎก เล่มที่ ๓๐ หน้าที่ ๑-๕๐๐|เล่มที่ ๓๐]] [[พระไตรปิฎก เล่มที่ ๓๑ หน้าที่ ๑-๕๐๐|เล่มที่ ๓๑]] [[พระไตรปิฎก เล่มที่ ๓๒ หน้าที่ ๑-๕๐๐|เล่มที่ ๓๒]] [[พระไตรปิฎก เล่มที่ ๓๓ หน้าที่ ๑-๕๐๐|เล่มที่ ๓๓]] [[พระไตรปิฎก เล่มที่ ๓๔ หน้าที่ ๑-๕๐๐|เล่มที่ ๓๔]] [[พระไตรปิฎก เล่มที่ ๓๕ หน้าที่ ๑-๕๐๐|เล่มที่ ๓๕]] [[พระไตรปิฎก เล่มที่ ๓๖ หน้าที่ ๑-๕๐๐|เล่มที่ ๓๖]] [[พระไตรปิฎก เล่มที่ ๓๗ หน้าที่ ๑-๕๐๐|เล่มที่ ๓๗]] [[พระไตรปิฎก เล่มที่ ๓๘ หน้าที่ ๑-๕๐๐|เล่มที่ ๓๘]] [[พระไตรปิฎก เล่มที่ ๓๙ หน้าที่ ๑-๕๐๐|เล่มที่ ๓๙]] [[พระไตรปิฎก เล่มที่ ๔๐ หน้าที่ ๑-๕๐๐|เล่มที่ ๔๐]] [[พระไตรปิฎก เล่มที่ ๔๑ หน้าที่ ๑-๕๐๐|เล่มที่ ๔๑]] [[พระไตรปิฎก เล่มที่ ๔๒ หน้าที่ ๑-๕๐๐|เล่มที่ ๔๒]] [[พระไตรปิฎก เล่มที่ ๔๓ หน้าที่ ๑-๕๐๐|เล่มที่ ๔๓]] [[พระไตรปิฎก เล่มที่ ๔๔ หน้าที่ ๑-๕๐๐|เล่มที่ ๔๔]] [[พระไตรปิฎก เล่มที่ ๔๕ หน้าที่ ๑-๕๐๐|เล่มที่ ๔๕]] [[พระไตรปิฎก เล่มที่ ๔๖ หน้าที่ ๑-๕๐๐|เล่มที่ ๔๖]] [[พระไตรปิฎก เล่มที่ ๔๗ หน้าที่ ๑-๕๐๐|เล่มที่ ๔๗]] [[พระไตรปิฎก เล่มที่ ๔๘ หน้าที่ ๑-๕๐๐|เล่มที่ ๔๘]] [[พระไตรปิฎก เล่มที่ ๔๙ หน้าที่ ๑-๕๐๐|เล่มที่ ๔๙]] [[พระไตรปิฎก เล่มที่ ๕๐ หน้าที่ ๑-๕๐๐|เล่มที่ ๕๐]] [[พระไตรปิฎก เล่มที่ ๕๑ หน้าที่ ๑-๕๐๐|เล่มที่ ๕๑]] [[พระไตรปิฎก เล่มที่ ๕๒ หน้าที่ ๑-๕๐๐|เล่มที่ ๕๒]] [[พระไตรปิฎก เล่มที่ ๕๓ หน้าที่ ๑-๕๐๐|เล่มที่ ๕๓]] [[พระไตรปิฎก เล่มที่ ๕๔ หน้าที่ ๑-๕๐๐|เล่มที่ ๕๔]] [[พระไตรปิฎก เล่มที่ ๕๕ หน้าที่ ๑-๕๐๐|เล่มที่ ๕๕]] [[พระไตรปิฎก เล่มที่ ๕๖ หน้าที่ ๑-๕๐๐|เล่มที่ ๕๖]] [[พระไตรปิฎก เล่มที่ ๕๗ หน้าที่ ๑-๕๐๐|เล่มที่ ๕๗]] [[พระไตรปิฎก เล่มที่ ๕๘ หน้าที่ ๑-๕๐๐|เล่มที่ ๕๘]] [[พระไตรปิฎก เล่มที่ ๕๙ หน้าที่ ๑-๕๐๐|เล่มที่ ๕๙]] [[พระไตรปิฎก เล่มที่ ๖๐ หน้าที่ ๑-๕๐๐|เล่มที่ ๖๐]] [[พระไตรปิฎก เล่มที่ ๖๑ หน้าที่ ๑-๕๐๐|เล่มที่ ๖๑]] [[พระไตรปิฎก เล่มที่ ๖๒ หน้าที่ ๑-๕๐๐|เล่มที่ ๖๒]] [[พระไตรปิฎก เล่มที่ ๖๓ หน้าที่ ๑-๕๐๐|เล่มที่ ๖๓]] [[พระไตรปิฎก เล่มที่ ๖๔ หน้าที่ ๑-๕๐๐|เล่มที่ ๖๔]] [[พระไตรปิฎก เล่มที่ ๖๕ หน้าที่ ๑-๕๐๐|เล่มที่ ๖๕]] [[พระไตรปิฎก เล่มที่ ๖๖ หน้าที่ ๑-๕๐๐|เล่มที่ ๖๖]] [[พระไตรปิฎก เล่มที่ ๖๗ หน้าที่ ๑-๕๐๐|เล่มที่ ๖๗]] [[พระไตรปิฎก เล่มที่ ๖๘ หน้าที่ ๑-๕๐๐|เล่มที่ ๖๘]] [[พระไตรปิฎก เล่มที่ ๖๙ หน้าที่ ๑-๕๐๐|เล่มที่ ๖๙]] [[พระไตรปิฎก เล่มที่ ๗๐ หน้าที่ ๑-๕๐๐|เล่มที่ ๗๐]] [[พระไตรปิฎก เล่มที่ ๗๑ หน้าที่ ๑-๕๐๐|เล่มที่ ๗๑]] [[พระไตรปิฎก เล่มที่ ๗๒ หน้าที่ ๑-๕๐๐|เล่มที่ ๗๒]] [[พระไตรปิฎก เล่มที่ ๗๓ หน้าที่ ๑-๕๐๐|เล่มที่ ๗๓]] [[พระไตรปิฎก เล่มที่ ๗๔ หน้าที่ ๑-๕๐๐|เล่มที่ ๗๔]] [[พระไตรปิฎก เล่มที่ ๗๕ หน้าที่ ๑-๕๐๐|เล่มที่ ๗๕]] [[พระไตรปิฎก เล่มที่ ๗๖ หน้าที่ ๑-๕๐๐|เล่มที่ ๗๖]] [[พระไตรปิฎก เล่มที่ ๗๗ หน้าที่ ๑-๕๐๐|เล่มที่ ๗๗]] [[พระไตรปิฎก เล่มที่ ๗๘ หน้าที่ ๑-๕๐๐|เล่มที่ ๗๘]] [[พระไตรปิฎก เล่มที่ ๗๙ หน้าที่ ๑-๕๐๐|เล่มที่ ๗๙]] [[พระไตรปิฎก เล่มที่ ๘๐ หน้าที่ ๑-๕๐๐|เล่มที่ ๘๐]] [[พระไตรปิฎก เล่มที่ ๘๑ หน้าที่ ๑-๕๐๐|เล่มที่ ๘๑]] [[พระไตรปิฎก เล่มที่ ๘๒ หน้าที่ ๑-๕๐๐|เล่มที่ ๘๒]] [[พระไตรปิฎก เล่มที่ ๘๓ หน้าที่ ๑-๕๐๐|เล่มที่ ๘๓]] [[พระไตรปิฎก เล่มที่ ๘๔ หน้าที่ ๑-๕๐๐|เล่มที่ ๘๔]] [[พระไตรปิฎก เล่มที่ ๘๕ หน้าที่ ๑-๕๐๐|เล่มที่ ๘๕]] [[พระไตรปิฎก เล่มที่ ๘๖ หน้าที่ ๑-๕๐๐|เล่มที่ ๘๖]] [[พระไตรปิฎก เล่มที่ ๘๗ หน้าที่ ๑-๕๐๐|เล่มที่ ๘๗]] [[พระไตรปิฎก เล่มที่ ๘๘ หน้าที่ ๑-๕๐๐|เล่มที่ ๘๘]] [[พระไตรปิฎก เล่มที่ ๘๙ หน้าที่ ๑-๕๐๐|เล่มที่ ๘๙]] [[พระไตรปิฎก เล่มที่ ๙๐ หน้าที่ ๑-๕๐๐|เล่มที่ ๙๐]] [[พระไตรปิฎก เล่มที่ ๙๑ หน้าที่ ๑-๕๐๐|เล่มที่ ๙๑]]}}}}<div id="*"/>
|-
|<hr/>
|-
|{{fs|96%|{{color|#006600|[[พระไตรปิฎก เล่มที่ ๑ หน้าที่ ๑-๕๐๐|<big>⇦|</big> ''ดู ก่อนหน้า'']] '''หน้าที่ ๕๐๑ ถึง ๘๖๓''' บัญชีเรื่องเล่มที่ 1 หน้าที่ 14 ''เรื่อง ข้อ/หน้า'' [[#501|๑๙. มนุสสิตถีมตะอักขายิตะจตุกกะ [ทับ]  501]] [[#502|๒๐. มนุสสิตถีมตะอักขายิตะจตุกกะ [คร่อม] 502]] [[#504|๒๑. มนุสสิตถีมตะอักขายิตะจตุกกะ [อม] 504]] [[#505|๒๒. มนุสสิตถีมตะเยภุยยะอักขายิตะจตุกกะ [ทับ] 505]] [[#507|๒๓. มนุสสิตถีมตะเยภุยยะอักขายิตะจตุกกะ [คร่อม] 507]] [[#508|๒๔. มนุสสิตถีมตะเยภุยยะอักขายิตะจตุกกะ [อม] 508]] [[#510|๒๕. มนุสสิตถีมตะเยภุยยะขายิตะจตุกกะ [ทับ] 510]] [[#511|๒๖. มนุสสิตถีมตะเยภุยยะขายิตะจตุกกะ [คร่อม] 511]] [[#512|๒๗. มนุสสิตถีมตะเยภุยยะขายิตะจตุกกะ [อม] 512]] [[#514|๒. หมวดอมนุสสิตถี ๒๗ จตุกกะ 514]] [[#514|๑.๒.๓. อมนุสสิตถีสุทธิกะจตุกกะ 514]] [[#515|๓. หมวดติรัจฉานคติตถี ๒๗ จตุกกะ 515]] [[#515|๑.๒.๓. ติรัจฉานคติตถีสุทธิกะจตุกกะ 515]] บัญชีเรื่องเล่มที่ 1 หน้าที่ 15 ''เรื่อง ข้อ/หน้า'' [[#515|๔. หมวดมนุสสะอุภโตพยัญชนก ๒๗ จตุกกะ 515]] [[#515|๑.๒.๓. มนุสสะอุภโตพยัญชนก สุทธิกะจตุกกะ 515]] [[#516|๕. หมวดอมนุสสะอุภโตพยัญชนก ๒๗ จตุกกะ 516]] [[#516|๑.๒.๓. อมนุสสะอุภโตพยัญชนก สุทธิกะจตุกกะ 516]] [[#516|๖. หมวดติรัจฉานคตะอุภโตพยัญชนก ๒๗ จตุกกะ 516]] [[#516|๑.๒.๓. ติรัจฉานคตะอุภโตพยัญชนก สุทธิกะจตุกกะ 516]] [[#517|๗. หมวดมนุสสะปัณฑกะ ๑๘ จตุกกะ 517]] [[#517|๑. มนุสสะปัณฑกะ สุทธิกะจตุกกะ [ทับ] 517]] [[#519|๒. มนุสสะปัณฑกะ สุทธิกะจตุกกะ [อม] 519]] [[#520|๓. มนุสสะปัณฑกะ ชาครันตะจตุกกะ [ทับ] 520]] [[#522|๔. มนุสสะปัณฑกะ ชาครันตะจตุกกะ [อม] 522]] [[#523|๕. มนุสสะปัณฑกะ สุตตะจตุกกะ [ทับ] 523]] [[#525|๖. มนุสสะปัณฑกะ สุตตะจตุกกะ [อม] 525]] [[#526|๗. มนุสสะปัณฑกะ มัตตะจตุกกะ [ทับ] 526]] [[#528|๘. มนุสสะปัณฑกะ มัตตะจตุกกะ [อม] 528]] [[#529|๙. มนุสสะปัณฑกะอุมมัตตะจตุกกะ [ทับ] 529]] [[#530|๑๐. มนุสสะปัณฑกะอุมมัตตะจตุกกะ [อม] 530]] [[#532|๑๑. มนุสสะปัณฑกะ ปมัตตะจตุกกะ [ทับ] 532]] [[#533|๑๒. มนุสสะปัณฑกะ ปมัตตะจตุกกะ [อม] 533]] [[#535|๑๓. มนุสสะปัณฑกะ มตะอักขายิตะจตุกกะ [ทับ] 535]] [[#536|๑๔. มนุสสะปัณฑกะ มตะอักขายิตะจตุกกะ [อม] 536]] [[#538|๑๕. มนุสสะปัณฑกะ มตะเยภุยยะอักขายิตะจตุกกะ [ทับ] 538]] [[#539|๑๖. มนุสสะปัณฑกะ มตะเยภุยยะอักขายิตะจตุกกะ [อม] 539]] [[#541|๑๗. มนุสสะปัณฑกะ มตะเยภุยยะขายิตะจตุกกะ [ทับ] 541]] [[#543|๑๘. มนุสสะปัณฑกะ มตะเยภุยยะขายิตะจตุกกะ [อม] 543]] [[#545|๘. หมวดมนุสสะปัณฑกะ ๑๘ จตุกกะ 545]] [[#545|๑.๒. อมนุสสะปัณฑกะ สุทธิกะจตุกกะ 545]] [[#545|๙. หมวดติรัจฉานคตะปัณฑกะ ๑๘ จตุกกะ 545]] [[#545|๑. ๒. ติรัจฉานคตะปัณฑกะ สุทธิกะจตุกกะ 545]] บัญชีเรื่องเล่มที่ 1 หน้าที่ 16 ''เรื่อง ข้อ/หน้า'' [[#546|๑๐. หมวดสนุสสะปุริสะ ๑๘ จตุกกะ 546]] [[#546|๑. ๒. มนุสสะปุริสะ สุทธิกะจตุกกะ 546]] [[#547|๑๗. ๑๘. มนุสสะปุริสะ มตะเยภุยยะขายิตะจตุกกะ 547]] [[#547|๑๑. หมวดอมนุสสะปุริสะ ๑๘ จตุกกะ 547]] [[#547|๑. ๒. อมนุสสะปุริสะ สุทธิกะจตุกกะ 547]] [[#547|๑๗. ๑๘. อมนุสสะปุริสะ มตะเยภุยยะขายิตะจตุกกะ 547]] [[#548|๑๒. หมวดติรัจฉานคตะปุริสะ ๑๘ จตุกกะ 548]] [[#548|๑. ๒. ติรัจฉานคตะปุริสะ สุทธิกะจตุกกะ 548]] [[#548|๑๗. ๑๘. ติรัจฉานคตะปุริสะ มตะเยภุยยะขายิตะจตุกกะ 548]] '''บทภาชนีย์ อสันถตภาณวาร''' [[#549|๑. หมวดมนุสสิตถี๒๗ จตุกกะ 549]] [[#549|๑. มนุสสิตถีสุทธิกะจตุกกะ [ยอนวัจ] 549]] [[#550|๒. มนุสสิตถีสุทธิกะจตุกกะ [ยอนปัส] 550]] [[#550|๓. มนุสสิตถีสุทธิกะจตุกกะ [ยอนปาก] 550]] [[#551|๔. มนุสสิตถีชาครันตีจตุกกะ [ยอนวัจ] 551]] [[#551|๕. มนุสสิตถีชาครันตีจตุกกะ [ยอนปัส] 551]] [[#553|๖. มนุสสิตถีชาครันตีจตุกกะ [ยอนปาก] 553]] [[#553|๗. มนุสสิตถีสุตตะจตุกกะ [ยอนวัจ] 553]] [[#554|๘. มนุสสิตถีสุตตะจตุกกะ [ยอนปัส] 554]] [[#555|๙. มนุสสิตถีสุตตะจตุกกะ [ยอนปาก] 555]] [[#556|๑๐. มนุสสิตถีมัตตะจตุกกะ [ยอนวัจ] 556]] [[#556|๑๑. มนุสสิตถีมัตตะจตุกกะ [ยอนปัส] 556]] [[#557|๑๒. มนุสสิตถีมัตตะจตุกกะ [ยอนปาก] 557]] [[#558|๑๓. มนุสสิตถีอุมมัตตะจตุกกะ [ยอนวัจ] 558]] [[#559|๑๔. มนุสสิตถีอุมมัตตะจตุกกะ [ยอนปัส] 559]] [[#559|๑๕. มนุสสิตถีอุมมัตตะจตุกกะ [ยอนปาก] 559]] [[#560|๑๖. มนุสสิตถีปมัตตะจตุกกะ [ยอนวัจ] 560]] [[#561|๑๗. มนุสสิตถีปมัตตะจตุกกะ [ยอนปัส] 561]] [[#562|๑๘. มนุสสิตถีปมัตตะจตุกกะ [ยอนปาก] 562]] บัญชีเรื่องเล่มที่ 1 หน้าที่ 17 ''เรื่อง ข้อ/หน้า'' [[#562|๑๙. มนุสสิตถีมตะอักขายิตะจตุกกะ [ยอนวัจ] 562]] [[#563|๒๐. มนุสสิตถีมตะอักขายิตะจตุกกะ [ยอนปัส] 563]] [[#564|๒๑. มนุสสิตถีมตะอักขายิตะจตุกกะ [ยอนปาก] 564]] [[#565|๒๒. มนุสสิตถีมตะเยภุยยะอักขายิตะจตุกกะ [ยอนวัจ] 565]] [[#566|๒๓. มนุสสิตถีมตะเยภุยยะอักขายิตะจตุกกะ [ยอนปัส] 566]] [[#567|๒๔. มนุสสิตถีมตะเยภุยยะอักขายิตะจตุกกะ [ยอนปาก] 567]] [[#568|๒๕. มนุสสิตถีมตะเยภุยยะขายิตะจตุกกะ [ยอนวัจ] 568]] [[#569|๒๖. มนุสสิตถีมตะเยภุยยะขายิตะจตุกกะ [ยอนปัส] 569]] [[#570|๒๗. มนุสสิตถีมตะเยภุยยะขายิตะจตุกกะ [ยอนปาก] 570]] [[#571|๒. หมวดอมนุสสิตถี๒๗ จตุกกะ 571]] [[#571|อมนุสสิตถีสุทธิกะจตุกกะ 571]] [[#571|๓. หมวดติรัจฉานคติตถี ๒๗ จตุกกะ 571]] [[#571|ติรัจฉานคติตถีสุทธิกะจตุกกะ 571]] [[#572|๔. หมวดมนุสสะอุภโตพยัญชนก ๒๗ จตุกกะ 572]] [[#572|มนุสสะอุภโตพยัญชนก สุทธิกะจตุกกะ 572]] [[#572|๕. หมวดอนุสสะอุภโตพยัญชนก ๒๗ จตุกกะ 572]] [[#572|อมนุสสะอุภโตพยัญชนก สุทธิกะจตุกกะ 572]] [[#573|๖. หมวดติรัจฉานคตะอุภโตพยัญชนก ๒๗ จตุกกะ 573]] [[#573|ติรัจฉานคตะอุภโตพยัญชนก สุทธิกะจตุกกะ 573]] [[#574|๗. หมวดมนุสสะปัณฑกะ๑๘ จตุกกะ 574]] [[#574|๑. มนุสสะปัณฑกะ สุทธิกะจตุกกะ [ยอนวัจ] 574]] [[#574|๒. มนุสสะปัณฑกะ สุทธิกะจตุกกะ [ยอนปาก] 574]] [[#575|๓. มนุสสะปัณฑกะ ชาครันตะจตุกกะ [ยอนวัจ] 575]] [[#576|๔. มนุสสะปัณฑกะ ชาครันตะจตุกกะ [ยอนปาก] 576]] [[#577|๕. มนุสสะปัณฑกะ สุตตะจตุกกะ [ยอนวัจ] 577]] [[#577|๖. มนุสสะปัณฑกะ สุตตะจตุกกะ [ยอนปาก] 577]] [[#578|๗. มนุสสะปัณฑกะ มัตตะจตุกกะ [ยอนวัจ] 578]] [[#579|๘. มนุสสะปัณฑกะ มัตตะจตุกกะ [ยอนปาก] 579]] [[#580|๙. มนุสสะปัณฑกะอุมมัตตะจตุกกะ [ยอนวัจ] 580]] บัญชีเรื่องเล่มที่ 1 หน้าที่ 18 ''เรื่อง ข้อ/หน้า'' [[#580|๑๐. มนุสสะปัณฑกะอุมมัตตะจตุกกะ [ยอนปาก] 580]] [[#581|๑๑. มนุสสะปัณฑกะ ปมัตตะจตุกกะ [ยอนวัจ] 581]] [[#582|๑๒. มนุสสะปัณฑกะ ปมัตตะจตุกกะ [ยอนปาก] 582]] [[#582|๑๓. มนุสสะปัณฑกะ มตะอักขายิตะจตุกกะ [ยอนวัจ] 582]] [[#583|๑๔. มนุสสะปัณฑกะ มตะอักขายิตะจตุกกะ [ยอนปาก] 583]] [[#584|๑๕. มนุสสะปัณฑกะ มตะเยภุยยะอักขายิตะจตุกกะ [ยอนวัจ] 584]] [[#585|๑๖. มนุสสะปัณฑกะ มตะเยภุยยะอักขายิตะจตุกกะ [ยอนปาก] 585]] [[#586|๑๗. มนุสสะปัณฑกะ มตะเยภุยยะขายิตะจตุกกะ [ยอนวัจ] 586]] [[#587|๑๘. มนุสสะปัณฑกะ มตะเยภุยยะขายิตะจตุกกะ [ยอนปาก] 587]] [[#588|๘. หมวดอมนุสสะปัณฑกะ ๑๘ จตุกกะ 588]] [[#588|อมนุสสะปัณฑกะ สุทธิกะจตุกกะ 588]] [[#588|๙. หมวดติรัจฉานคตะปัณฑกะ ๑๘ จตุกกะ 588]] [[#588|ติรัจฉานคตะปัณฑกะ สุทธิกะจตุกกะ 588]] [[#589|๑๐. หมวดมนุสสะปุริสะ ๑๘ จตุกกะ 589]] [[#589|มนุสสะปุริสะ สุทธิกะจตุกกะ 589]] [[#589|๑๑. หมวดอมนุสสะปุริสะ ๑๘ จตุกกะ 589]] [[#589|อมนุสสะปุริสะ สุทธิกะจตุกกะ 589]] [[#589|๑๒. หมวดติรัจฉานคตะปุริสะ ๑๘ จตุกกะ 589]] [[#589|ติรัจฉานคตะปุริสะ สุทธิกะจตุกกะ 589]] '''บทภาชนีย์ สันถตภาณวาร''' [[#590|๑. หมวดมนุสสิตถี๒๗ จตุกกะ 590]] [[#590|๑. มนุสสิตถีสุทธิกะจตุกกะ [ยอนวัจ] 590]] [[#591|๒. มนุสสิตถีสุทธิกะจตุกกะ [ยอนปัส] 591]] [[#593|๓. มนุสสิตถีสุทธิกะจตุกกะ [ยอนปาก] 593]] [[#594|๔. มนุสสิตถีชาครันตีจตุกกะ [ยอนวัจ] 594]] [[#596|๕. มนุสสิตถีชาครันตีจตุกกะ [ยอนปัส] 596]] [[#597|๖. มนุสสิตถีชาครันตีจตุกกะ [ยอนปาก] 597]] [[#598|๗. มนุสสิตถีสุตตะจตุกกะ [ยอนวัจ] 598]] [[#600|๘. มนุสสิตถีสุตตะจตุกกะ [ยอนปัส] 600]] บัญชีเรื่องเล่มที่ 1 หน้าที่ 19 ''เรื่อง ข้อ/หน้า'' [[#601|๙. มนุสสิตถีสุตตะจตุกกะ [ยอนปาก] 601]] [[#603|๑๐. มนุสสิตถีมัตตะจตุกกะ [ยอนวัจ] 603]] [[#604|๑๑. มนุสสิตถีมัตตะจตุกกะ [ยอนปัส] 604]] [[#606|๑๒. มนุสสิตถีมัตตะจตุกกะ [ยอนปาก] 606]] [[#607|๑๓. มนุสสิตถีอุมมัตตะจตุกกะ [ยอนวัจ] 607]] [[#608|๑๔. มนุสสิตถีอุมมัตตะจตุกกะ [ยอนปัส] 608]] [[#610|๑๕. มนุสสิตถีอุมมัตตะจตุกกะ [ยอนปาก] 610]] [[#611|๑๖. มนุสสิตถีปมัตตะจตุกกะ [ยอนวัจ] 611]] [[#612|๑๗. มนุสสิตถีปมัตตะจตุกกะ [ยอนปัส] 612]] [[#614|๑๘. มนุสสิตถีปมัตตะจตุกกะ [ยอนปาก] 614]] [[#615|๑๙. มนุสสิตถีมตะอักขายิตะจตุกกะ [ยอนวัจ] 615]] [[#617|๒๐. มนุสสิตถีมตะอักขายิตะจตุกกะ [ยอนปัส] 617]] [[#618|๒๑. มนุสสิตถีมตะอักขายิตะจตุกกะ [ยอนปาก] 618]] [[#620|๒๒. มนุสสิตถีมตะเยภุยยะอักขายิตะจตุกกะ [ยอนวัจ] 620]] [[#621|๒๓. มนุสสิตถีมตะเยภุยยะอักขายิตะจตุกกะ [ยอนปัส] 621]] [[#622|๒๔. มนุสสิตถีมตะเยภุยยะอักขายิตะจตุกกะ [ยอนปาก] 622]] [[#624|๒๕. มนุสสิตถีมตะเยภุยยะขายิตะจตุกกะ [ยอนวัจ] 624]] [[#625|๒๖. มนุสสิตถีมตะเยภุยยะขายิตะจตุกกะ [ยอนปัส] 625]] [[#627|๒๗. มนุสสิตถีมตะเยภุยยะขายิตะจตุกกะ [ยอนปาก] 627]] [[#628|๒. หมวดอมนุสสิตถี ๒๗ จตุกกะ 628]] [[#628|อมนุสสิตถีสุทธิกะจตุกกะ 628]] [[#629|๓. หมวดติรัจฉานคติตถี๒๗ จตุกกะ 629]] [[#629|ติรัจฉานคติตถีสุทธิกะจตุกกะ 629]] [[#629|๔. หมวดมนุสสะอุภโตพยัญชนก ๒๗ จตุกกะ 629]] [[#629|มนุสสะอุภโตพยัญชนก สุทธิกะจตุกกะ 629]] [[#630|๕. หมวดอมนุสสะอุภโตพยัญชนก ๒๗ จตุกกะ 630]] [[#630|อมนุสสะอุภโตพยัญชนก สุทธิกะจตุกกะ 630]] [[#630|๖. หมวดติรัจฉานคตะอุภโตพยัญชนก ๒๗ จตุกกะ 630]] [[#630|ติรัจฉานคตะอุภโตพยัญชนก สุทธิกะจตุกกะ 630]] บัญชีเรื่องเล่มที่ 1 หน้าที่ 20 ''เรื่อง ข้อ/หน้า'' [[#631|๗. หมวดมนุสสะปัณฑกะ ๑๘ จตุกกะ 631]] [[#631|๑. มนุสสะปัณฑกะ สุทธิกะจตุกกะ [ยอนวัจ] 631]] [[#632|๒. มนุสสะปัณฑกะ สุทธิกะจตุกกะ [ยอนปาก] 632]] [[#633|๓. มนุสสะปัณฑกะ ชาครันตะจตุกกะ [ยอนวัจ] 633]] [[#635|๔. มนุสสะปัณฑกะ ชาครันตะจตุกกะ [ยอนปาก] 635]] [[#636|๕. มนุสสะปัณฑกะ สุตตะจตุกกะ [ยอนวัจ] 636]] [[#638|๖. มนุสสะปัณฑกะ สุตตะจตุกกะ [ยอนปาก] 638]] [[#639|๗. มนุสสะปัณฑกะ มัตตะจตุกกะ [ยอนวัจ] 639]] [[#641|๘. มนุสสะปัณฑกะ มัตตะจตุกกะ [ยอนปาก] 641]] [[#642|๙. มนุสสะปัณฑกะอุมมัตตะจตุกกะ [ยอนวัจ] 642]] [[#643|๑๐. มนุสสะปัณฑกะอุมมัตตะจตุกกะ [ยอนปาก] 643]] [[#645|๑๑. มนุสสะปัณฑกะ ปมัตตะจตุกกะ [ยอนวัจ] 645]] [[#646|๑๒. มนุสสะปัณฑกะ ปมัตตะจตุกกะ [ยอนปาก] 646]] [[#648|๑๓. มนุสสะปัณฑกะ มตะอักขายิตะจตุกกะ [ยอนวัจ] 648]] [[#649|๑๔. มนุสสะปัณฑกะ มตะอักขายิตะจตุกกะ [ยอนปาก] 649]] [[#651|๑๕. มนุสสะปัณฑกะ มตะเยภุยยะอักขายิตะจตุกกะ [ยอนวัจ] 651]] [[#653|๑๖. มนุสสะปัณฑกะ มตะเยภุยยะอักขายิตะจตุกกะ [ยอนปาก] 653]] [[#654|๑๗. มนุสสะปัณฑกะ มตะเยภุยยะขายิตะจตุกกะ [ยอนวัจ] 654]] [[#656|๑๘. มนุสสะปัณฑกะ มตะเยภุยะขายิตะจตุกกะ [ยอนปาก] 656]] [[#658|๘. หมวดอมนุสสะปัณฑกะ ๑๘ จตุกกะ 658]] [[#658|อมนุสสะปัณฑกะ สุทธิกะจตุกกะ 658]] [[#658|๙. หมวดติรัจฉานคตะปัณฑกะ ๑๘ จตุกกะ 658]] [[#658|ติรัจฉานคตะปัณฑกะ สุทธิกะจตุกกะ 658]] [[#658|๑๐. หมวดมนุสสะปุริสะ ๑๘ จตุกกะ 658]] [[#658|มนุสสะปุริสะ สุทธิกะจตุกกะ 658]] [[#659|๑๑. หมวดอมนุสสะปุริสะ ๑๘ จตุกกะ 659]] [[#659|อมนุสสะปุริสะ สุทธิกะจตุกกะ 659]] [[#659|๑๒. หมวดติรัจฉานคตะปุริสะ ๑๘ จตุกกะ 659]] [[#659|ติรัจฉานคตะปุริสะ สุทธิกะจตุกกะ 659]] บัญชีเรื่องเล่มที่ 1 หน้าที่ 21 ''เรื่อง ข้อ/หน้า'' [[#660|อนาปัตติวาร 47/660]] [[#661|วินีตวัตถุ ในปฐมปาราชิกกัณฑ์ อุทานคาถา 48/661]] [[#662|เรื่องลิงตัวเมีย 49/662]] [[#50/662|เรื่องภิกษุวัชชีบุตร 50/662]] [[#51/662|เรื่องปลอมเป็นคฤหัสถ์ 51/662]] [[#52/663|เรื่องเปลือยกาย 52/663]] [[#53/663|เรื่องปลอมเป็นเดียรถีย์ ๗ เรื่อง 53/663]] [[#54/664|เรื่องเด็กหญิง 55/664]] [[#55/665|เรื่องภิกษุณีชื่ออุปปลวัณณา 55/665]] [[#56/665|เรื่องเพศกลับ ๒ เรื่อง 56/665]] [[#57/666|เรื่องมารดา 57/666]] [[#666|เรื่องธิดา 666]] [[#666|เรื่องพี่น้องหญิง 666]] [[#667|เรื่องภรรยา 667]] [[#58/667|เรื่องภิกษุหลังอ่อน 58/667]] [[#667|เรื่องภิกษุมีองค์กําเนิดยาว 667]] [[#59/667|เรื่องแผล ๒ เรื่อง 59/667]] [[#60/668|เรื่องรูปปั้น 60/668]] [[#668|เรื่องตุ๊กตาไม้ 668]] [[#61/668|เรื่องภิกษุชื่อสุนทระ 61/669]] [[#62/669|เรื่องสตรี ๔ เรื่อง 62/669]] [[#63/671|เรื่องป่าช้า ๕ เรื่อง 63/671]] [[#672|เรื่องกระดูก 672]] [[#64/672|เรื่องนาคตัวเมีย 64/672]] [[#673|เรื่องนางยักษิณี 673]] [[#673|เรื่องบัณเฑาะก์ 673]] [[#65/673|เรื่องภิกษุมีอินทรีย์พิการ 65/673]] [[#66/674|เรื่องจับต้อง 66/674]] บัญชีเรื่องเล่มที่ 1 หน้าที่ 22 ''เรื่อง ข้อ/หน้า'' [[#67/674|เรื่องพระอรหันต์เมืองภัททิยะจําวัดหลับ 67/674]] [[#68/674|เรื่องภิกษุเมืองสาวัตถี ๔ เรื่อง 68/674]] [[#69/676|เรื่องภิกษุชาวมัลละเมืองเวสาลี ๓ เรื่อง 69/676]] [[#70/677|เรื่องเปิดประตูนอน 70/677]] [[#71/678|เรื่องภิกษุชาวเมืองภารุกัจฉะฝัน 71/678]] [[#72/678|เรื่องอุบาสิกาชื่อสุปัพพา ๙ เรื่อง 72/678]] [[#73/682|เรื่องอุบาสิกาชื่อสัทธา ๙ เรื่อง 73/682]] [[#75/687|เรื่องภิกษุณี 75/687]] [[#687|เรื่องสิกขมานา 687]] [[#687|เรื่องสามเณรี 687]] [[#76/688|เรื่องหญิงแพศยา 76/688]] [[#688|เรื่องบัณเฑาะก์ 688]] [[#688|เรื่องสตรีคฤหัสถ์ 688]] [[#77/688|เรื่องให้ผลัดกัน 77/688]] [[#77/688|เรื่องภิกษุผู้เฒ่า 77/688]] [[#78/689|เรื่องลูกเนื้อ 78/689]] [[#690|ปฐมปาราชิกวรรณนา เรื่องพระสุทินน์ 690]] [[#690|อรรถาธิบายชื่อบ้านและชื่อบุตรเศรษฐี 690]] [[#691|สุทินน์กลันทบุตรไปเพื่อฟังธรรม 691]] [[#692|สุทินน์กลันทบุตรได้ฟังธรรมแล้วคิดจะบวช 692]] [[#694|สุทินน์กลันทบุตรทูลขอบรรพชากะพระผู้มีพระภาคเจ้า 694]] [[#695|มารดาบิดาไม่อนุญาตให้สุทินน์บวช 695]] [[#698|สหายไปห้ามไม่ให้สุทินน์บวชไม่สําเร็จ 698]] [[#699|มารดาบิดาอนุญาตให้สุทินน์บุตรชายบวช 699]] [[#700|พระพุทธเจ้ารับสั่งภิกษุบวชให้สุทินน์กลันทบุตร 700]] [[#701|ญาติของท่านสุทินน์ที่เมืองไพศาลีมีสมบัติมาก 701]] [[#702|ญาตินําภัตตาหารไปถวายท่านสุทินน์ ๖๐ ถาด 702]] [[#703|อธิบายเรื่องขนมบูดเน่า 703]] บัญชีเรื่องเล่มที่ 1 หน้าที่ 23 ''เรื่อง ข้อ/หน้า'' [[#705|พระสุทินน์ออกบวชได้ ๘ ปี นางทาสีจําอวัยวะบางส่วนได้ 705]] [[#706|พวกบรรพชิตไม่นั่งฉันในที่ไม่สมควรเหมือนคนขอทาน 706]] [[#706|บิดาติเตียนพระสุทินน์ว่าฉันขนมบูดเหมือนดื่มน้ำอมฤต 706]] [[#708|บิดามอบทรัพย์เพื่อให้พระสุทินน์สึก 708]] [[#711|บิดาสั่งภรรยาเก่าให้ประเล้าประโลมพระสุทินน์สึก 711]] [[#713|มารดาขอร้องให้พระสุทินน์เพาะพืชพันธุ์ไว้ 713]] [[#714|สตรีมีระดูหยุดก็ตั้งครรภ์ 714]] [[#716|เหตุที่ให้สตรีตั้งครรภ์มี ๗ อย่าง 716]] [[#718|เทพเจ้าประกาศความชั่วของพระสุทินน์ 718]] [[#719|บุตรชายของท่านพระสุทินน์มีชื่อว่าพีชกะ 719]] [[#720|มารดาและพีชกทารกบวชแล้วได้สําเร็จพระอรหัต 720]] [[#720|ท่านพระสุทินน์เดือดร้อนใจเพราะประพฤติชั่วหยาบ 720]] [[#722|พวกภิกษุสหายถามท่านพระสุทินน์ถึงความซูบผอม 722]] [[#723|พวกภิกษุสหายเห็นด้วยว่ากรรมนั้นให้เกิดความรําคาญได้ 723]] [[#725|อรรถาธิบายชื่อพระนิพพาน ๙ บท 725]] [[#727|ภิกษุทั้งหลายกราบทูลเรื่องพระสุทินน์เสพเมถุนธรรม 727]] [[#728|พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงตําหนิพระสุทินน์ 728]] [[#732|พระสุทินน์เป็นคนแรกในการเสพเมถุนธรรม 732]] [[#733|ผู้ไม่ตั้งอยู่ในสังวรเป็นผู้มักมากในปัจจัย ๔ 733]] [[#734|ผู้ตั้งอยู่ในสังวรไม่เป็นผู้มักมากในปัจจัย ๔ 734]] [[#735|ผู้ตั้งอยู่ในสังวรเป็นผู้ไม่สั่งสมกิเลสทั้งปวง 735]] [[#737|ประโยชน์แห่งการบัญญัติสิกขาบท ๑๐ อย่าง 737]] [[#737|อธิบายประโยชน์การบัญญัติสิกขาบท ๑๐ อย่าง 737]] [[#740|พระสัทธรรม ๓ อย่าง 740]] [[#741|ทรงบัญญัติปฐมปาราชิกสิกขาบท 741]] [[#743|อนุบัญญัติปฐมปาราชิกเรื่องที่หนึ่ง 743]] [[#743|เรื่องลิงตัวเมีย 743]] [[#744|ลิงตัวเมียแสดงของลับแก่ภิกษุอาคันตุกะ 744]] [[#745|สิกขาบททั้งหมดมีโทษ ๒ อย่าง 745]] บัญชีเรื่องเล่มที่ 2 หน้าที่ 24 ''เรื่อง ข้อ/หน้า'' [[#747|อนุบัญญัติปฐมปาราชิกเรื่องที่สอง 747]] [[#747|เรื่องภิกษุชาววัชชีบุตร 747]] [[#749|เรื่องทรงห้ามมิให้ภิกษุชาววัชชีบุตรบรรพชาอุปสมบท 749]] [[#751|วินัย ๔ อย่าง 751]] [[#751|อรรถาธิบายวินัย ๔ อย่าง 751]] [[#753|วิธีสอบสวนสูตรและสุตตานุโลมเป็นต้น 753]] [[#757|พระวินัยธรประกอบด้วยลักษณะ ๓ อย่าง 757]] [[#757|อรรถาธิบายลักษณะ ๓ ของพระวินัยธร 757]] [[#759|ลําดับอาจารย์ตั้งแต่พระอุบาลีเถระเป็นต้นมา 759]] [[#760|พระวินัยธรจะวินิจฉัยอธิกรณ์ควรตรวจดูฐานะ ๖ อย่างก่อน 760]] [[#760|อรรถาธิบายฐานะ ๖ อย่าง 760]] [[#761|วิธีวินิจฉัยอธิกรณ์ 761]]  [[#763|ภิกษุผู้มีศีลไม่บริสุทธิ์กรรมฐานย้อมไม่เจริญ 763]] [[#765|อรรถาธิบายสิกขาบทวิภังค์ปฐมปาราชิก 765]] [[#767|อรรถาธิบายความหมายแห่งภิกษุศัพท์เป็นต้น 767]] [[#771|วิธีอุปสมบทมี ๘ อย่าง 771]] [[#771|อรรถาธิบายอุปสัมปทา ๘ อย่าง 771]] [[#776|อรรถาธิบายอธิศีล อธิจิต อธิปัญญา 776]] [[#778|อรรถาธิบายบทว่าสิกขาและสาชีพ 778]] [[#779|อรรถาธิบายวิธีลาสิกขา 779]] [[#789|ภิกษุตะโกนบอกลาสิกขาก็ได้ 789]] [[#792|การบอกลาสิกขาระบุพระนามที่เป็นไวพจน์ของพระพุทธเจ้า 792]] [[#793|วิธีลาสิกขาระบุคําไวพจน์พระธรรม 793]] [[#795|วิธีลาสิกขาระบุคําไวพจน์พระสงฆ์ 795]] [[#796|อรรถาธิบายวิธีบอกลาสิกขาทั่วไป 796]] [[#808|ลาสิกขากับคนวิกลจริตเป็นต้นไม่เป็นอันบอกลา 808]] [[#812|อรรถาธิบายความหมายแห่งเมถุนธรรม 812]] [[#814|สตรีมีนิมิตได้ฐาน ๕ ปุริสนิมิตได้ฐาน ๖ 814]] [[#815|ภิกษุเมื่อจะพรรณนาเมถุนกถาควรระลึกถึงพระพุทธคุณ 815]] บัญชีเรื่องเล่มที่ 1 หน้าที่ 25 ''เรื่อง ข้อ/หน้า'' [[#816|อนุปัญญัติวาร 816]] [[#816|กําหนดสัตว์ที่เป็นวัตถุแห่งปาราชิกเป็นต้น 816]] [[#816|อรรถาธิบายประเภทสัตว์ต่าง ๆ 816]] [[#817|ปาราชิกศัพท์เป็นไปในสิกขาบทเป็นต้น 817]] [[#819|อรรถาธิบายความในพระคาถา 819]] [[#820|มรรคที่เป็นวัตถุแห่งปาราชิกรวม ๓๐ 820]] [[#821|ภิกษุถูกผู้อื่นข่มขืนแล้วยินดีเป็นปาราชิก 821]] [[#824|กถาว่าด้วยจตุกกะ ๒๖๙ ที่เหลือ 824]] [[#825|มรรคของมนุษย์ผู้หญิงมี ๒๗ จตุกกะ 825]] [[#826|เรื่องพระวินัยธร ๒ รูป 826]] [[#826|เรื่องอันเตวาสิกถามปัญหาวินัยพระเถระ 826]] [[#831|กถาว่าด้วยองคชาตมีเครื่องลาดและไม่มี 831]] [[#833|เรื่องพระราชาและโจรผู้เปันข้าศึกต่อภิกษุ 833]] [[#834|ข้าศึกสังหารภิกษุเซ่นไหว้เทวดาเพื่อสําเร็จการงาน 834]] [[#835|เรื่องภิกษุเสพเมถุนธรรมทางมรรคฯ 835]] [[#835|ภิกษุเสพเมถุนธรรมในทวารของภิกษุหลับไม่พ้นอาบัติ 835]] [[#836|ภิกษุผู้ถูกปฏิบัติผิดไม่รู้ ไม่ยินดี ไม่เป็นอาบัติ 836]] [[#837|ไม่เป็นอาบัติแก่ภิกษุบ้าและมีจิตฟุ้งซ่าน 837]] [[#839|สมุฏฐานที่เกิดแห่งอาบัติ มี ๖ อย่าง 839]] [[#839|อธิบายสิกขาบทที่เป็นสจิตตกะและอจิตตกะ 839]] [[#840|อธิบายสิกขาบทที่เป็นกายกรรมเป็นต้น 840]] [[#842|วินีตวัตถุปฐมปาราชิก 842]] [[#842|อุทานคาถา 842]] [[#844|เรื่องนันทมาณพเสพเมถุนธรรมในนางอุบลวรรณาเถรี 844]] [[#846|เรื่องเพศชายกลับเป็นเพศหญิง 846]] [[#847|ต้องอาบัติเพราะนอนร่วมกับภิกษุผู้มีเพศกลับ 847]] [[#848|วิธีปฏิบัติกับภิกษุณีผู้มีเพศกลับ 848]] [[#849|วิธีปฏิบัติในเครื่องบริขารต่าง ๆ 849]] [[#850|ขาดประเคนเพราะเหตุ ๗ อย่าง 850]] บัญชีเรื่องเล่มที่ 1 หน้าที่ 26 ''เรื่อง ข้อ/หน้า'' [[#853|เรื่องสตรีรักสวาทพระภิกษุสุนทร 853]] [[#853|ภิกษุเสพเมถุนธรรมทางปากศพเป็นปาราชิก 853]] [[#854|ภิกษุเสพเมถุนธรรมในหญิงเปรตเป็นต้นเป็นปาราชิก 854]] [[#856|เรื่องภิกษุอรหันต์ชาวภัททิยนครจําวัดหลับ 856]] [[#856|เรื่องภิกษุเปิดประตูจําวัด 856]] [[#861|เรื่องภิกษุฝันได้เสพเมถุนธรรม 861]] [[#864|ประเภทธรรม 864]]}}}}
|}    
<div id="เล่ม -"/>       
{| class="toccolours" style="text-align: center; font-size: larger; background: white; width: 100%; padding: 3px; border: 0px solid #b32424; margin: 0 auto;"
|-
|<div><br></div><div id="a"/>{{fs|100%|[[#91|'''เล่มที่ ๑''']]}}<br>{{fs|100%|'''หน้าที่ ๕๐๑ ถึง ๘๖๓''' (๘๖๓ หน้า)}}
|-       
|{{fs|Larger|{{Bc|<poem>

<div id="501"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 501]]
ลาด ของภิกษุก็มีเครื่องลาด  ๑  ของหญิงไม่มีเครื่องลาด  ของภิกษุก็ไม่มี
เครื่องลาด  ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว  ไม่ยินดี
การหยุดอยู่  แต่ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พามนุษย์ผู้หญิงผู้เผลอสติมาในสำนักภิกษุ
แล้วให้อมองค์กำเนิดด้วยปาก  คือของหญิงมีเครื่องลาด  ของภิกษุไม่มีเครื่อง
ลาด  ๑  ของหญิงไม่มีเครื่องลาด  ของภิกษุมีเครื่องลาด ๑  ของหญิงมีเครื่อง
ลาด  ของภิกษุก็มีเครื่องลาด  ๑  ของหญิงไม่มีเครื่องลาด ของภิกษุก็ไม่มี
เครื่องลาด  ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว  ไม่ยินดี
การหยุดอยู่  ไม่ยินดีการถอนออก  ไม่ต้องอาบัติ.
๑๙.  มนุสสิตถี  มตะอักขายิตะจตุกกะ  [ทับ]
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พามนุษย์ผู้หญิงผู้ตายแล้วยังไม่ถูกสัตว์กัดมาใน
สำนักภิกษุ  แล้วให้ทับองค์กำเนิดด้วยวัจจมรรค  คือของหญิงมีเครื่องลาด
ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด  ๑  ของหญิงไม่มีเครื่องลาด  ของภิกษุมีเครื่องลาด ๑
ของหญิงมีเครื่องลาด  ของภิกษุก็มีเครื่องลาด ๑  ของหญิงไม่มีเครื่องลาด ของ
ภิกษุก็ไม่มีเครื่องลาด  ๑  ถ้าเธอยินดีการเข้าไป  ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว  ยินดี
การหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พามนุษย์ผู้หญิงผู้ตายแล้วยังไม่ถูกสัตว์กัดมาใน
สำนักภิกษุ  แล้วให้ทับองค์กำเนิดด้วยวัจจมรรค  คือของหญิงมีเครื่องลาด
ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด  ๑  ของหญิงไม่มีเครื่องลาด  ของภิกษุมีเครื่องลาด ๑
ของหญิงมีเครื่องลาด  ของภิกษุก็มีเครื่องลาด  ๑  ของหญิงไม่มีเครื่องลาด
ของภิกษุก็ไม่มีเครื่องลาด  ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  แต่ยินดีการเข้าไปถึงที่
แล้ว ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.

<div id="502"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 502]]
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พามนุษย์ผู้หญิงผู้ตายแล้วยังไม่ถูกสัตว์กัดมาใน
สำนักภิกษุ  แล้วให้ทับองค์กำเนิดด้วยวัจจมรรค  คือของหญิงมีเครื่องลาด
ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด  ๑  ของหญิงไม่มีเครื่องลาด  ของภิกษุมีเครื่องลาด  ๑
ของหญิงมีเครื่องลาด  ของภิกษุก็มีเครื่องลาด  ๑  ของหญิงไม่มีเครื่องลาด
ของภิกษุก็ไม่มีเครื่องลาด  ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่
แล้ว  แต่ยินดึการหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พามนุษย์ผู้หญิงผู้ตายแล้วยังไม่ถูกสัตว์กัดมาใน
สำนักภิกษุ  แล้วให้ทับองค์กำเนิดด้วยวัจจมรรค  คือของหญิงมีเครื่องลาด
ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด  ๑  ของหญิงไม่มีเครื่องลาด  ของภิกษุมีเครื่องลาด ๑
ของหญิงมีเครื่องลาด  ของภิกษุก็มีเครื่องลาด  ๑  ของหญิงไม่มีเครื่องลาด
ของภิกษุก็ไม่มีเครื่องลาด  ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่
แล้ว  ไม่ยินดีการหยุดอยู่  แต่ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พามนุษย์ผู้หญิงผู้ตายแล้วยังไม่ถูกสัตว์กัดมาใน
สำนักภิกษุ  แล้วให้ทับองค์กำเนิดด้วยวัจจมรรค  คือของหญิงมีเครื่องลาด
ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด  ๑  ของหญิงไม่มีเครื่องลาด  ของภิกษุมีเครื่องลาด  ๑
ของหญิงมีเครื่องลาด  ของภิกษุก็มีเครื่องลาด  ๑  ของหญิงไม่มีเครื่องลาด
ของภิกษุก็ไม่มีเครื่องลาด  ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่
แล้ว  ไม่ยินดีการหยุดอยู่  ไม่ยินดีการถอนออก  ไม่ต้องอาบัติ.
๒๐.  มนุสสิตถี  มตะอักขายิตะจตุกกะ  [คร่อม]
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก พามนุษย์ผู้หญิงผู้ตายแล้วยังไม่ถูกสัตว์กัดมาใน
สำนักภิกษุ  แล้วให้คร่อมองค์กำเนิดด้วยปัสสาวมรรค  คือของหญิงมีเครื่องลาด
ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด  ๑  ของหญิงไม่มีเครื่องลาด ของภิกษุมีเครื่องลาด ๑

<div id="503"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 503]]
ของหญิงมีเครื่องลาด  ของภิกษุก็มีเครื่องลาด ๑  ของหญิงไม่มีเครื่องลาด ของ
ภิกษุก็ไม่มีเครื่องลาด  ๑  ถ้าเธอยินดีการเข้าไป ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว  ยินดี
การหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก พามนุษย์ผู้หญิงผู้ตายแล้วยังไม่ถูกสัตว์กัดมาใน
สำนักภิกษุ  แล้วให้คร่อมองค์กำเนิดด้วยปัสสาวมรรค  คือของหญิงมีเครื่องลาด
ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ๑  ของหญิงไม่มีเครื่องลาด ของภิกษุมีเครื่องลาด  ๑
ของหญิงมีเครื่องลาด ของภิกษุก็มีเครื่องลาด  ๑  ของหญิงไม่มีเครื่องลาด  ของ
ภิกษุก็ไม่มีเครื่องลาด  ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  แต่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว
ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก พามนุษย์ผู้หญิงผู้ตายแล้วยังไม่ถูกสัตว์กัดมาใน
สำนักภิกษุ  แล้วให้คร่อมองค์กำเนิดด้วยปัสสาวมรรค  คือของหญิงมีเครื่องลาด
ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด  ๑  ของหญิงไม่มีเครื่องลาด  ของภิกษุมีเครื่องลาด  ๑
ของหญิงมีเครื่องลาด ของภิกษุก็มีเครื่องลาด ๑  ของหญิงไม่มีเครื่องลาด  ของ
ภิกษุก็ไม่มีเครื่องลาด  ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว
แต่ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก พามนุษย์ผู้หญิงผู้ตายแล้วยังไม่ถูกสัตว์กัดมาใน
สำนักภิกษุ  แล้วให้คร่อมองค์กำเนิดด้วยปัสสาวมรรค  คือของหญิงมีเครื่องลาด
ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ๑  ของหญิงไม่มีเครื่องลาด  ของภิกษุมีเครื่องลาด  ๑
ของหญิงมีเครื่องลาด ของภิกษุก็มีเครื่องลาด  ๑  ของหญิงไม่มีเครื่องลาด ของ
ภิกษุก็ไม่มีเครื่องลาด ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว
ไม่ยินดีการหยุดอยู่ แต่ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.

<div id="504"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 504]]
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พามนุษย์ผู้หญิงผู้ตายแล้วยังไม่ถูกสัตว์กัดมาใน
สำนักภิกษุ  แล้วให้คร่อมองค์กำเนิดด้วยปัสสาวมรรค  คือของหญิงมีเครื่องลาด
ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด  ๑  ของหญิงไม่มีเครื่องลาด ของภิกษุมีเครื่องลาด  ๑
ของหญิงมีเครื่องลาด ของภิกษุก็มีเครื่องลาด  ๑  ของหญิงไม่มีเครื่องลาด  ของ
ภิกษุก็ไม่มีเครื่องลาด ๓  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว
ไม่ยินดีการหยุดอยู่  ไม่ยินดีการถอนออก  ไม่ต้องอาบัติ.
๒๑.  มนุสสิตถี มตะอักขายิตะจตุกกะ  [อม]
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พามนุษย์ผู้หญิงผู้ตายแล้วยังไม่ถูกสัตว์กัดมาใน
สำนักภิกษุ  แล้วให้คร่อมอมองค์กำเนิดด้วยปาก  คือของหญิงมีเครื่องลาด  ของภิกษุ
ไม่มีเครื่องลาด  ๑  ของหญิงไม่มีเครื่องลาด ของภิกษุมีเครื่องลาด ๑  ของหญิง
มีเครื่องลาด  ของภิกษุก็มีเครื่องลาด ๑  ของหญิงไม่มีเครื่องลาด ของภิกษุ
ก็ไม่มีเครื่องลาด ๑  ถ้าเธอยินดีการเข้าไป  ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว  ยินดีการ
หยุดอยู่  ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พามนุษย์ผู้หญิงผู้ตายแล้วยังไม่ถูกสัตว์กัดมาใน
สำนักภิกษุ  แล้วให้อมองค์กำเนิดด้วยปาก  คือของหญิงมีเครื่องลาด  ของภิกษุ
ไม่มีเครื่องลาด  ๑  ของหญิงไม่มีเครื่องลาด  ของภิกษุมีเครื่องลาด  ๑  ของหญิง
มีเครื่องลาด  ของภิกษุก็มีเครื่องลาด  ๑  ของหญิงไม่มีเครื่องลาด  ของภิกษุก็
ไม่มีเครื่องลาด  ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  แต่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว  ยินดี
การหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พามนุษย์ผู้หญิงผู้ตายแล้วยังไม่ถูกสัตว์กัดมาใน
สำนักภิกษุ  แล้วให้อมองค์กำเนิดด้วยปาก  คือของหญิงมีเครื่องลาด ของภิกษุ
ไม่มีเครื่องลาด ๑  ของหญิงไม่มีเครื่องลาด ของภิกษุมีเครื่องลาด ๑  ของหญิง

<div id="505"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 505]]
มีเครื่องลาด  ของภิกษุก็มีเครื่องลาด ๑  ของหญิงไม่มีเครื่องลาด  ของภิกษุก็
ไม่มีเครื่องลาด  ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว  แต่
ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พามนุษย์ผู้หญิงผู้ตายแล้วยังไม่ถูกสัตว์กัดมาใน
สำนักภิกษุ  แล้วให้อมองค์กำเนิดด้วยปาก  คือของหญิงมีเครื่องลาด  ของภิกษุ
ไม่มีเครื่องลาด  ๑  ของหญิงไม่มีเครื่องลาด  ของภิกษุมีเครื่องลาด ๑  ของหญิง
มีเครื่องลาด  ของภิกษุก็มีเครื่องลาด  ๑  ของหญิงไม่มีเครื่องลาด  ของภิกษุก็
ไม่มีเครื่องลาด  ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว  ไม่ยินดี
การหยุดอยู่  แต่ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก พามนุษย์ผู้หญิงผู้ตายแล้วยังไม่ถูกสัตว์กัดมาใน
สำนักภิกษุ  แล้วให้อมองค์กำเนิดด้วยปาก  คือของหญิงมีเครื่องลาด ของภิกษุ
ไม่มีเครื่องลาด  ๑  ของหญิงไม่มีเครื่องลาด  ของภิกษุมีเครื่องลาด ๑  ของหญิง
มีเครื่องลาด  ของภิกษุก็มีเครื่องลาด  ๑  ของหญิงไม่มีเครื่องลาด  ของภิกษุก็
ไม่มีเครื่องลาด ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว  ไม่ยินดี
การหยุดอยู่  ไม่ยินดีการถอนออก  ไม่ต้องอาบัติ.
๒๒.  มนุสสิตถี  มตะเยภุยยะอักขายิตะจตุกกะ  [ทับ]
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พามนุษย์ผู้หญิงผู้ตายแล้วยังไม่ถูกสัตว์กัดโดย
มากมาในสำนักภิกษุ  แล้วให้ทับองค์กำเนิดด้วยวัจจมรรค คือของหญิงมี
เครื่องลาด  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ๑  ของหญิงไม่มีเครื่องลาด  ของภิกษุมี
เครื่องลาด  ๑  ของหญิงมีเครื่องลาด  ของภิกษุก็มีเครื่องลาด ๑  ของหญิงไม่มี
เครื่องลาด ของภิกษุก็ไม่มีเครื่องลาด  ๑ ถ้าเธอยินดีการเข้าไป  ยินดีการเข้า
ไปถึงที่แล้ว  ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก ต้องอาบัติปาราชิก.

<div id="506"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 506]]
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พามนุษย์ผู้หญิงผู้ตายแล้วยังไม่ถูกสัตว์กัดโดย
มากมาในสำนักภิกษุ  แล้วให้ทับองค์กำเนิดด้วยวัจจมรรค  คือของหญิงมี
เครื่องลาด  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด  ๑  ของหญิงไม่มีเครื่องลาด  ของภิกษุมี
เครื่องลาด ๑  ของหญิงมีเครื่องลาด ของภิกษุก็มีเครื่องลาด ๑  ของหญิงไม่มี
เครื่องลาด ของภิกษุก็ไม่มีเครื่องลาด  ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป แต่ยินดี
การเข้าไปถึงที่แล้ว  ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พามนุษย์ผู้หญิงผู้ตายแล้วยังไม่ถูกสัตว์กัดโดย
มากมาในสำนักภิกษุ  แล้วให้ทับองค์กำเนิดด้วยวัจจมรรค คือของหญิงมี
เครื่องลาด ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด  ๑  ของหญิงไม่มีเครื่องลาด ของภิกษุมี
เครื่องลาด  ๑  ของหญิงมีเครื่องลาด ของภิกษุก็มีเครื่องลาด  ๑  ของหญิงไม่มี
เครื่องลาด  ของภิกษุก็ไม่มีเครื่องลาด ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป ไม่ยินดีการ
เข้าไปถึงที่แล้ว  แต่ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พามนุษย์ผู้หญิงผู้ตายแล้วยังไม่ถูกสัตว์กัดโดย
มากมาในสำนักภิกษุ  แล้วให้ทับองค์กำเนิดด้วยวัจจมรรค  คือของหญิงมี
เครื่องลาด ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด  ๑  ของหญิงไม่มีเครื่องลาด ของภิกษุมี
เครื่องลาด  ๑  ของหญิงมีเครื่องลาด ของภิกษุก็มีเครื่องลาด  ๑  ของหญิงไม่มี
เครื่องลาด  ของภิกษุก็ไม่มีเครื่องลาด  ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  ไม่ยินดี
การเข้าไปถึงที่แล้ว  ไม่ยินดีการหยุดอยู่  แต่ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก พามนุษย์ผู้หญิงผู้ตายแล้วยังไม่ถูกสัตว์กัดโดย
มากมาในสำนักภิกษุ  แล้วให้ทับองค์กำเนิดด้วยวัจจมรรค  คือของหญิงมี
เครื่องลาด  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด  ๑  ของหญิงไม่มีเครื่องลาด  ของภิกษุมี

<div id="507"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 507]]
เครื่องลาด  ๑  ของหญิงมีเครื่องลาด  ของภิกษุก็มีเครื่องลาด ๑  ของหญิงไม่มี
เครื่องลาด ของภิกษุก็ไม่มีเครื่องลาด ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป ไม่ยินดี
การเข้าไปถึงที่แล้ว  ไม่ยินดีการหยุดอยู่  ไม่ยินดีการถอนออก  ไม่ต้องอาบัติ.
๒๓.  มนุสสิตถี มตะเยภุยยะอักขายิตะจตุกกะ  [คร่อม]
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก พามนุษย์ผู้หญิงผู้ตายแล้วยังไม่ถูกสัตว์กัดโดย
มากมาในสำนักภิกษุ  แล้วให้คร่อมองค์กำเนิดด้วยปัสสาวมรรค  คือของหญิงมี
เครื่องลาด  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด  ๑  ของหญิงไม่มีเครื่องลาด  ของภิกษุมี
เครื่องลาด  ๑  ของหญิงมีเครื่องลาด ของภิกษุก็มีเครื่องลาด  ๑  ของหญิงไม่มี
เครื่องลาด  ของภิกษุก็ไม่มีเครื่องลาด  ๑  ถ้าเธอยินดีการเข้าไป  ยินดีการเข้า
ไปถึงที่แล้ว ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พามนุษย์ผู้หญิงผู้ตายแล้วยังไม่ถูกสัตว์กัดโดย
มากมาในสำนักภิกษุ  แล้วให้คร่อมองค์กำเนิดด้วยปัสสาวมรรค คือของหญิง
มีเครื่องลาด  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด  ๑  ของหญิงไม่มีเครื่องลาด   ของภิกษุ
มีเครื่องลาด ๑  ของหญิงมีเครื่องลาด  ของภิกษุก็มีเครื่องลาด  ๑  ของหญิง
ไม่มีเครื่องลาด  ของภิกษุก็ไม่มีเครื่องลาด  ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  แต่ยินดี
การเข้าไปถึงที่แล้ว  ยินดีการหยุดอยู่ ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พามนุษย์ผู้หญิงผู้ตายแล้วยังไม่ถูกสัตว์กัดโดย
มากมาในสำนักภิกษุ  แล้วให้คร่อมองค์กำเนิดด้วยปัสสาวมรรค คือของหญิง
มีเครื่องลาด ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ๑  ของหญิงไม่มีเครื่องลาด  ของภิกษุ
มีเครื่องลาด  ๑  ของหญิงมีเครื่องลาด   ของภิกษุก็มีเครื่องลาด  ๑  ของหญิง
ไม่มีเครื่องลาด ของภิกษุก็ไม่มีเครื่องลาด  ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  ไม่ยินดี
การเข้าไปถึงที่แล้ว  แต่ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก

<div id="508"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 508]]
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พามนุษย์ผู้หญิงผู้ตายแล้วยังไม่ถูกสัตว์กัดโดยมาก
มาในสำนักภิกษุ  แล้วให้คร่อมองค์กำเนิดด้วยปัสสาวมรรค  คือของหญิงมี
เครื่องลาด  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด  ๑  ของหญิงไม่มีเครื่องลาด  ของภิกษุมี
เครื่องลาด ๑  ของหญิงมีเครื่องลาด  ของภิกษุก็มีเครื่องลาด ๑  ของหญิงไม่มี
เครื่องลาด ของภิกษุก็ไม่มีเครื่องลาด ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  ไม่ยินดีการ
เข้าไปถึงที่แล้ว  ไม่ยินดีการหยุดอยู่  แต่ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พามนุษย์ผู้หญิงผู้ตายแล้วยังไม่ถูกสัตว์กัดโดย
มากมาในสำนักภิกษุ  แล้วให้คร่อมองค์กำเนิดด้วยปัสสาวมรรค  คือของหญิง
มีเครื่องลาด  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ๑  ของหญิงไม่มีเครื่องลาด ของภิกษุ
มีเครื่องลาด ๑  ของหญิงมีเครื่องลาด  ของภิกษุก็มีเครื่องลาด  ๑  ของหญิงไม่มี
เครื่องลาด ของภิกษุก็ไม่มีเครื่องลาด  ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป ไม่ยินดี
การเข้าไปถึงที่แล้ว ไม่ยินดีการหยุดอยู่  ไม่ยินดีการถอนออก  ไม่ต้องอาบัติ.
๒๔.  มนุสสิตถี  มตะเยภุยยะอักขายิตะจตุกกะ  [อม]
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พามนุษย์ผู้หญิงผู้ตายแล้วยังไม่ถูกสัตว์กัดโดย
มากมาในสำนักภิกษุ  แล้วให้อมองค์กำเนิดด้วยปาก  คือของหญิงมีเครื่องลาด
ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ๑  ของหญิงไม่มีเครื่องลาด  ของภิกษุมีเครื่องลาด  ๑
ของหญิงมีเครื่องลาด  ของภิกษุก็มีเครื่องลาด  ๑  ของหญิงไม่มีเครื่องลาด
ของภิกษุก็ไม่มีเครื่องลาด  ๑  ถ้าเธอยินดีการเข้าไป  ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว
ยินดีการหยุดอยู่   ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พามนุษย์ผู้หญิงผู้ตายแล้วยังไม่ถูกสัตว์กัดโดย
มากมาในสำนักภิกษุ  แล้วให้อมองค์กำเนิดด้วยปาก  คือของหญิงมีเครื่องลาด

<div id="509"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 509]]
ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ๑  ของหญิงไม่มีเครื่องลาด  ของภิกษุมีเครื่องลาด  ๑
ของหญิงมีเครื่องลาด  ของภิกษุก็มีเครื่องลาด ๑  ของหญิงไม่มีเครื่องลาด
ของภิกษุก็ไม่มีเครื่องลาด  ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  แต่ยินดีการเข้าไปถึงที่
แล้ว  ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พามนุษย์ผู้หญิงผู้ตายแล้วยังไม่ถูกสัตว์กัดโดย
มากมาในสำนักภิกษุ  แล้วให้อมองค์กำเนิดด้วยปาก  คือของหญิงมีเครื่องลาด
ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด  ๑  ของหญิงไม่มีเครื่องลาด  ของภิกษุมีเครื่องลาด ๑
ของหญิงมีเครื่องลาด  ของภิกษุก็มีเครื่องลาด ๑  ของหญิงไม่มีเครื่องลาด
ของภิกษุก็ไม่มีเครื่องลาด ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่
แล้ว  แต่ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีกาถอนออก ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พามนุษย์ผู้หญิงผู้ตายแล้วยังไม่ถูกสัตว์กัดโดย
มากมาในสำนักภิกษุ  แล้วให้อมองค์กำเนิดด้วยปาก  คือของหญิงมีเครื่องลาด
ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด  ๑  ของหญิงไม่มีเครื่องลาด  ของภิกษุมีเครื่องลาด  ๑
ของหญิงมีเครื่องลาด  ของภิกษุก็มีเครื่องลาด ๑  ของหญิงไม่มีเครื่องลาด
ของภิกษุก็ไม่มีเครื่องลาด ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่
แล้ว  ไม่ยินดีการหยุดอยู่  แต่ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พามนุษย์ผู้หญิงผู้ตายแล้วยังไม่ถูกสัตว์กัดโดย
มากมาในสำนักภิกษุ  แล้วให้อมองค์กำเนิดด้วยปาก  คือของหญิงมีเครื่องลาด
ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด  ๑  ของหญิงไม่มีเครื่องลาด ของภิกษุมีเครื่องลาด  ๑
ของหญิงมีเครื่องลาด ของภิกษุก็มีเครื่องลาด  ๑  ของหญิงไม่มีเครื่องลาด
ของภิกษุก็ไม่มีเครื่องลาด  ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่
แล้ว  ไม่ยินดีการหยุดอยู่ ไม่ยินดีการถอนออก  ไม่ต้องอาบัติ.

<div id="510"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 510]]
๒๕.  มนุสสิตถี  มตะเยภุยยะขายิตะจตุกกะ  [ทับ]
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พามนุษย์ผู้หญิงผู้ตายแล้วถูกสัตว์กัดโดยมากมา
ในสำนักภิกษุ  แล้วให้ทับองค์กำเนิดด้วยวัจจมรรค  คือของหญิงมีเครื่องลาด
ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด  ๑  ของหญิงไม่มีเครื่องลาด ของภิกษุมีเครื่องลาก ๑
ของหญิงมีเครื่องลาด  ของภิกษุก็มีเครื่องลาด ๑  ของหญิงไม่มีเครื่องลาด
ของภิกษุก็ไม่มีเครื่องลาด  ๑  ถ้าเธอยินดีการเข้าไป  ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว
ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก ต้องอาบัติถุลลัจจัย.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พามนุษย์ผู้หญิงผู้ตายแล้วถูกสัตว์กัดโดยมากมา
ในสำนักภิกษุ  แล้วให้ทับองค์กำเนิดด้วยวัจจมรรค  คือของหญิงมีเครื่องลาด
ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด  ๑  ของหญิงไม่มีเครื่องลาด  ของภิกษุมีเครื่องลาด  ๑
ของหญิงมีเครื่องลาด  ของภิกษุก็มีเครื่องลาด  ๑  ของหญิงไม่มีเครื่องลาด
ของภิกษุก็ไม่มีเครื่องลาด  ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  แต่ยินดีการเข้าไปถึงที่
แล้ว  ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติถุลลัจจัย.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พามนุษย์ผู้หญิงผู้ตายแล้วถูกสัตว์กัดโดยมากมา
ในสำนักภิกษุ  แล้วให้ทับองค์กำเนิดด้วยวัจจมรรค  คือของหญิงมีเครื่องลาด
ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ๑  ของหญิงไม่มีเครื่องลาด  ของภิกษุมีเครื่องลาด ๑
ของหญิงมีเครื่องลาด  ของภิกษุก็มีเครื่องลาด  ๑  ของหญิงไม่มีเครื่องลาด
ของภิกษุก็ไม่มีเครื่องลาด  ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่
แล้ว  แต่ยินดีการหยุดอยู่   ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติถุลลัจจัย.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พามนุษย์ผู้หญิงผู้ตายแล้วถูกสัตว์กัดโดยมากมา
ในสำนักภิกษุ  แล้วให้ทับองค์กำเนิดด้วยวัจจมรรค  คือของหญิงมีเครื่องลาด
ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด  ๑  ของหญิงไม่มีเครื่องลาด  ของภิกษุมีเครื่องลาด ๑

<div id="511"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 511]]
ของหญิงมีเครื่องลาด  ของภิกษุก็มีเครื่องลาด  ๑  ของหญิงไม่มีเครื่องลาด
ของภิกษุก็ไม่มีเครื่องลาด ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่
แล้ว  ไม่ยินดีการหยุดอยู่  แต่ยินดีการถอนออก   ต้องอาบัติถุลลัจจัย.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พามนุษย์ผู้หญิงผู้ตายแล้วถูกสัตว์กัดโดยมากมา
ในสำนักภิกษุ  แล้วให้ทับองค์กำเนิดด้วยวัจจมรรค  คือของหญิงมีเครื่องลาด
ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด  ๑  ของหญิงไม่มีเครื่องลาด  ของภิกษุมีเครื่องลาด  ๑
ของหญิงมีเครื่องลาด  ของภิกษุก็มีเครื่องลาด  ๑ ของหญิงไม่มีเครื่องลาด
ของภิกษุก็ไม่มีเครื่องลาด ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่
แล้ว  ไม่ยินดีการหยุดอยู่  ไม่ยินดีการถอนออก  ไม่ต้องอาบัติ.
๒๖.  มนุสสิตถี  มตะเยภุยยะขายิตะจตุกกะ  [คร่อม]
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก พามนุษย์ผู้หญิงผู้ตายแล้วถูกสัตว์กัดโดยมากมา
ในสำนักภิกษุ  แล้วให้คร่อมองค์กำเนิดด้วยปัสสาวมรรค  คือของหญิงมี
เครื่องลาด ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด  ๑  ของหญิงไม่มีเครื่องลาด  ของภิกษุมี
เครื่องลาด ๑  ของหญิงมีเครื่องลาด ของภิกษุก็มีเครื่องลาด  ๑  ของหญิงไม่มี
เครื่องลาด  ของภิกษุก็ไม่มีเครื่องลาด  ๑  ถ้าเธอยินดีการเข้าไป ยินดีการเข้า
ไปถีงที่แล้ว  ยินดีการหยุดอยู่   ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติถุลลัจจัย.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พามนุษย์ผู้หญิงผู้ตายแล้วถูกสัตว์กัดโดยมากมา
ในสำนักภิกษุ  แล้วให้คร่อมองค์กำเนิดด้วยปัสสาวมรรค  คือของหญิงมี
เครื่องลาด  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ๑  ของหญิงไม่มีเครื่องลาด  ของภิกษุมี
เครื่องลาด  ๑  ของหญิงมีเครื่องลาด  ของภิกษุก็มีเครื่องลาด  ๑  ของหญิงไม่มี
เครื่องลาด  ของภิกษุก็ไม่มีเครื่องลาด  ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  แต่ยินดี
การเข้าไปถึงที่แล้ว  ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติถุลลัจจัย.

<div id="512"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 512]]
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พามนุษย์ผู้หญิงผู้ตายแล้วถูกสัตว์กัดโดยมาก
มาในสำนักภิกษุ  แล้วให้คร่อมองค์กำเนิดด้วยปัสสาวมรรค  คือของหญิงมี
เครื่องลาด ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด  ๑  ของหญิงไม่มีเครื่องลาด  ของภิกษุมี
เครื่องลาด  ๑  ของหญิงมีเครื่องลาด  ของภิกษุก็มีเครื่องลาด  ๑  ของหญิงไม่มี
เครื่องลาด  ของภิกษุก็ไม่มีเครื่องลาด ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  ไม่ยินดีการ
เข้าไปถึงที่แล้ว  แต่ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติถุลลัจจัย.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พามนุษย์ผู้หญิงผู้ตายแล้วถูกสัตว์กัดโดยมาก
มาในสำนักภิกษุ  แล้วให้คร่อมองค์กำเนิดด้วยปัสสาวมรรค  คือของหญิงมี
เครื่องลาด  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด  ๑  ของหญิงไม่มีเครื่องลาด  ของภิกษุมี
เครื่องลาด ๑  ของหญิงมีเครื่องลาด  ของภิกษุก็มีเครื่องลาด ๑  ของหญิงไม่มี
เครื่องลาด  ของภิกษุก็ไม่มีเครื่องลาด  ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  ไม่ยินดีการ
เข้าไปถึงที่แล้ว  ไม่ยินดีการหยุดอยู่  แต่ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติถุลลัจจัย.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พามนุษย์ผู้หญิงผู้ตายแล้วถูกสัตว์กัดโดยมาก
มาในสำนักภิกษุ  แล้วให้คร่อมองค์กำเนิดด้วยปัสสาวมรรค  คือของหญิงมี
เครื่องลาด  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด  ๑  ของหญิงไม่มีเครื่องลาด  ของภิกษุมี
เครื่องลาด ๑  ของหญิงมีเครื่องลาด  ของภิกษุก็มีเครื่องลาด  ๑  ของหญิงไม่มี
เครื่องลาด  ของภิกษุก็ไม่มีเครื่องลาด  ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  ไม่ยินดี
การเข้าไปถึงที่แล้ว  ไม่ยินดีการหยุดอยู่  ไม่ยินดีการถอนออก  ไม่ต้องอาบัติ.
๒๗.  มนุสสิตถี  มตะเยภุยยะขายิตะจตุกกะ  [อม]
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พามนุษย์ผู้หญิงผู้ตายแล้วถูกสัตว์กัดโดยมาก
มาในสำนักภิกษุ  แล้วให้อมองค์กำเนิดด้วยปาก  คือของหญิงมีเครื่องลาด
ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ๑  ของหญิงไม่มีเครื่องลาด ของภิกษุมีเครื่องลาด  ๑

<div id="513"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 513]]
ของหญิงมีเครื่องลาด  ของภิกษุก็มีเครื่องลาด ๑  ของหญิงไม่มีเครื่องลาด
ของภิกษุก็ไม่มีเครื่องลาด  ๑  ถ้าเธอยินดีการเข้าไป  ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว
ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติถุลลัจจัย.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พามนุษย์ผู้หญิงผู้ตายแล้วถูกสัตว์กัดโดยมากมา
ในสำนักภิกษุ  แล้วให้อมองค์กำเนิดด้วยปาก คือของหญิงมีเครื่องลาด  ของ
ภิกษุไม่มีเครื่องลาด ๑  ของหญิงไม่มีเครื่องลาด  ของภิกษุมีเครื่องลาด  ๑  ของ
หญิงมีเครื่องลาด   ของภิกษุก็มีเครื่องลาด  ๑ ของหญิงไม่มีเครื่องลาด ของ
ภิกษุก็ไม่มีเครื่องลาด  ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  แต่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว
ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก ต้องอาบัติถุลลัจจัย.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พามนุษย์ผู้หญิงผู้ตายแล้วถูกสัตว์กัดโดยมากมา
ในสำนักภิกษุ  แล้วให้อมองค์กำเนิดด้วยปาก  คือของหญิงมีเครื่องลาด  ของ
ภิกษุไม่มีเครื่องลาด  ๑  ของหญิงไม่มีเครื่องลาด  ของภิกษุมีเครื่องลาด  ๑  ของ
หญิงมีเครื่องลาด  ของภิกษุก็มีเครื่องลาด ๑  ของหญิงไม่มีเครื่องลาด  ของ
ภิกษุก็ไม่มีเครื่องลาด  ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว
แต่ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติถุลลัจจัย.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก พามนุษย์ผู้หญิงผู้ตายแล้วถูกสัตว์กัดโดยมากมา
ในสำนักภิกษุ แล้วให้อมองค์กำเนิดด้วยปาก  คือของหญิงมีเครื่องลาด ของ
ภิกษุไม่มีเครื่องลาด  ๑  ของหญิงไม่มีเครื่องลาด ของภิกษุมีเครื่องลาด  ๑ ของ
หญิงมีเครื่องลาด  ของภิกษุก็มีเครื่องลาด  ๑  ของหญิงไม่มีเครื่องลาด ของ
ภิกษุก็ไม่มีเครื่องลาด ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว
ไม่ยินดีการหยุดอยู่  แต่ยินดีการถอนออก ต้องอาบัติถุลลัจจัย.

<div id="514"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 514]]
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พามนุษย์ผู้หญิงผู้ตายแล้วถูกสัตว์กัดโดยมากมา
ในสำนักภิกษุ  แล้วให้อมองค์กำเนิดด้วยปาก คือของหญิงมีเครื่องลาด  ของ
ภิกษุไม่มีเครื่องลาด ๑  ของหญิงไม่มีเครื่องลาด  ของภิกษุมีเครื่องลาด  ๑  ของ
หญิงมีเครื่องลาด ของภิกษุก็มีเครื่องลาด ๑  ของหญิงไม่มีเครื่องลาด ของ
ภิกษุก็ไม่มีเครื่องลาด ๑  ถ้าเธอไม่มียินดีการเข้าไป ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว
ไม่ยินดีการหยุดอยู่  ไม่ยินดีการถอนออก  ไม่ต้องอาบัติ.
หมวดมนุสสิตถี  ๒๗  จตุกกะ  จบ
๒.  หมวดอมนุสสิตถี  ๒๗ จตุกกะ
๑.๒.๓.  อมนุสสิตถี  สุทธิกะจตุกกะ
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาอมนุษย์ผู้หญิง...อมนุษย์ผู้หญิงผู้ตื่น...
ผู้หลับ...ผู้เมา...ผู้วิกลจริต...ผู้เผลอสติ...ผู้ตายแล้วยังไม่ถูกสัตว์กัด...
ผู้ตายแล้วยังไม่ถูกสัตว์กัดโดยมาก  มาในสำนักภิกษุ แล้วให้ทับองค์กำเนิดด้วย
วัจจมรรค...  ให้คร่อมองค์กำเนิดด้วยปัสสาวมรรค...ให้อมองค์กำเนิดด้วย
ปาก  คือของอมนุษย์ผู้หญิงมีเครื่องลาด ... ถ้าเธอยินดีการเข้าไป..ต้องอาบัติ
ปาราชิก...อมนุษย์ผู้หญิงผู้ตายแล้วถูกสัตว์กัดโดยมาก...ต้องอาบัติถุลลัจจัย
ถ้าไม่ยินดี...ไม่ต้องอาบัติ.
ฯลฯ       ฯลฯ       ฯลฯ๑
หมวดอมนุสสิตถี  ๒๗  จตุกกะ  จบ

<div id="515"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 515]]
๓.  หมวดติรัจฉานคติตถี  ๒๗  จตุกกะ
๑.๒.๓.  ติรัจฉานคติตถี  สุทธิกะจตุกกะ
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาสัตว์ดิรัจฉานตัวเมีย...สัตว์ดิรัจฉานตัวเมีย
ผู้ตื่น...ผู้หลับ...ผู้เมา...ผู้วิกลจริต...ผู้เผลอสติ...ผู้ตายแล้วยังไม่ถูก
สัตว์กัด...ผู้ตายแล้วยังไม่ถูกสัตว์กัดโดยมากมาในสำนักภิกษุ  แล้วให้ทับองค์
กำเนิดด้วยวัจจมรรค...ให้คร่อมองค์กำเนิดด้วยปัสสาวมรรค...ให้อมองค์
กำเนิดด้วยปาก คือของสัตว์ดิรัจฉานตัวเมียมีเครื่องลาด...ถ้าเธอยินดีการ
เข้าไป...ต้องอาบัติปาราชิก...สัตว์ดิรัจฉานตัวเมียผู้ตายแล้วถูกสัตว์กัดโดย
มาก...ต้องอาบัติถุลลัจจัย  ถ้าไม่ยินดี...ไม่ต้องอาบัติ.  ฯลฯ ฯลฯ  ฯลฯ
หมวดติรัจฉานคติตถี  ๒๗ จตุกกะ  จบ
๔.  หมวดมนุสสะอุภโตพยัญชนก  ๒๗  จตุกกะ
๑.๒.๓.  มนุสสะอุภโตพยัญชนก  สุทธิกะจตุกกะ
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พามนุษย์อุภโตพยัญชนก  ...มนุษย์อุภโต-
พยัญชนก  ผู้ตื่น...ผู้หลับ...ผู้เมา...ผู้วิกลจริต...ผู้เผลอสติ...ผู้ตายแล้ว
ยังไม่ถูกสัตว์กัด...ผู้ตายแล้วยังไม่ถูกสัตว์กัดโดยมาก  มาในสำนักภิกษุ  แล้ว
ให้ทับองค์กำเนิดด้วยวัจจมรรค...  ให้คร่อมองค์กำเนิดด้วยปัสสาวมรรค
...ให้อมองค์กำเนิดด้วยปาก  คือของมนุษย์อุภโตพยัญชนกมีเครื่องลาด...

<div id="516"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 516]]
ถ้าเธอยินดีการเข้าไป...ต้องอาบัติปาราชิก...มนุษย์อุภโตพยัญชนกผู้ตาย
แล้วถูกสัตว์กัดโดยมาก...ต้องอาบัติถุลลัจจัย  ถ้าไม่ยินดี...ไม่ต้องอาบัติ.
ฯลฯ    ฯลฯ    ฯลฯ
หมวดมนุสสะอุภโตพยัญชนก ๒๗  จตุกกะ  จบ
๕.  หมวดอมนุสสนะอุภโตพยัญชนก  ๒๗  จตุกกะ
๑.๒.๓  อมนุสสะอุภโตพยัญชนก  สุทธิกะจตุกกะ
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พามนุษย์อุภโตพยัญชนก...อมนุษย์อุภโต-
พยัญชนกผู้ตื่น...ผู้หลับ...ผู้เมา...ผู้วิกลจริต...ผู้เผลอสติ...ผู้ตาย
แล้วยังไม่ถูกสัตว์กัด...  ผู้ตายแล้วยังไม่ถูกสัตว์กัดโดยมาก  มาในสำนักภิกษุ
แล้วให้ทับองค์กำเนิดด้วยวัจจมรรค...ให้คร่อมองค์กำเนิดด้วยปัสสาวมรรค...
ให้อมองค์กำเนิดด้วยปาก  คือของมนุษย์อุภโตพยัญชนกมีเครื่องลาด...ถ้า
เธอยินดีการเข้าไป... ต้องอาบัติปาราชิก... อมนุษย์อุภโตพยัญชนกผู้ตาย
แล้วถูกสัตว์กัดโดยมาก... ต้องอาบัติถุลลัจจัย  ถ้าไม่ยินดี...ไม่ต้องอาบัติ.
ฯลฯ  ฯลฯ  ฯลฯ
หมวดอมนุสสะอุภโตพยัญชนก ๒๗  จตุกกะ  จบ
๖.  หมวดติรัจฉานคตะอุภโตพยัญชนก  ๒๗  จตุกกะ
๑.๒.๓.  ติรัจฉานคตะอุภโตพยัญชนก  สุทธิกะจตุกกะ
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก พาสัตว์เดรัจฉานอุภโตพยัญชนก...สัตว์
ดิรัจฉานอุภโตพยัญชนกผู้ตื่น...ผู้หลับ..ผู้เมา...ผู้วิกลจริต...
ผู้เผลออสติ...ผู้ตายแล้วยังไม่ถูกสัตว์กัด...ผู้ตายแล้วยังไม่ถูกสัตว์กัดโดย

<div id="517"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 517]]
มาก  มาในสำนักภิกษุ  แล้วให้ทับองค์กำเนิดด้วยวัจจมรรค...ให้คร่อมองค์
กำเนิดด้วยปัสสาวมรรค...ให้อมองค์กำเนิดด้วยปาก คือของสัตว์ดิรัจฉาน
อุภโตพยัญชนกมีเครื่องลาด...ถ้าเธอยินดีการเข้าไป...ต้องอาบัติปาราชิก
...สัตว์ดิรัจฉานอุภโตพยัญชนกผู้ตายแล้วถูกสัตว์กัดโดยมาก...  ต้องอาบัติ
ถุลลัจจัย  ถ้าไม่ยินดี...ไม่ต้องอาบัติ.
ฯลฯ  ฯลฯ  ฯลฯ<sup>๑</sup>
หมวดติรัจฉานคตะอุภโตพยัญชนก  ๒๗  จตุกกะ  จบ<sup>๒</sup>
๗.  หมวดมนุสสะปัณฑกะ ๑๘  จตุกกะ
๑.  มนุสสะปัณฑกะ  สุทธิกะจตุกกะ  [ทับ]
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พามนุษย์บัณเฑาะก์มาในสำนักภิกษุ  แล้วให้
ทับองค์กำเนิดด้วยวัจจมรรค  คือของบัณเฑาะก์มีเครื่องลาด ของภิกษุไม่มี
เครื่องลาด  ๑  ของบัณเฑาะก์ไม่มีเครื่องลาด  ของภิกษุมีเครื่องลาด  ๑  ของ
บัณเฑาะก์มีเครื่องลาด ของภิกษุก็มีเครื่องลาด  ๑  ของบัณเฑาะก์ไม่มีเครื่อง
ลาด  ของภิกษุก็ไม่มีเครื่องลาด ๑  ถ้าเธอยินดีการเข้าไป  ยินดีการเข้าไปถึง
ที่แล้ว  ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.
 <nowiki>๑. ที่...ฯลฯ  ฯลฯ  ฯลฯ  ไว้นั้น  พึงทราบตามนัยดังกล่าวแล้วในมนุสสติถีนั้นเถิด.
 ๒.         สุทธิกะ  ๓  จตุกกะ                                   ชาครันตี  ๓  จตุกกะ
 สุตตะ  ๓ จตุกกะ                                            มัตตะ  ๓  จตุกกะ
 อุมมัตตะ  ๓  จตุกกะ                                      ปมัตตะ  ๓ จตุกกะ
 มตะอักขายิตะ  ๓  จตุกกะ                             มตะเยภุยยะอักขายิตะ ๓  จตุกกะ
 มตะเยภุยยะขายิตะ  ๓  จตุกกะ                     ๓ x ๙ = ๒๗ จตุกกะ
 มนุสสิตถี  ๒๗  จตุกกะ                                 อมนุสสติถี  ๒๗  จตุกกะ
 ดิรัจฉานคติถี  ๒๗ จตุกกะ                           มนุสสะอุภโตพยัญชนก  ๒๗ จตุกกะ
 อมนุสสะอุภโตพยัญชนก  ๒๗  จตุกกะ    ติรัจฉานคตะอภุโตพยัญชนก  ๒๗ จตุกกะ
 ๒๗ X ๖=~๑๖๒  จตุกกะ.</nowiki>

<div id="518"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 518]]
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พามนุษย์บัณเฑาะก์มาในสำนักภิกษุ  แล้วให้
ทับองค์กำเนิดด้วยวัจจมรรค  คือของบัณเฑาะก์มีเครื่องลาด  ของภิกษุไม่มี
เครื่องลาด  ๑  ของบัณเฑาะก์ไม่มีเครื่องลาด  ของภิกษุมีเครื่องลาด ๑  ของ
บัณเฑาะก์มีเครื่องลาด ของภิกษุก็มีเครื่องลาด  ๑  ของบัณเฑาะก์ไม่มีเครื่อง
ลาด  ของภิกษุก็ไม่มีเครื่องลาด  ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  แต่ยินดีการ
เข้าไปถึงที่แล้ว  ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก พามนุษย์บัณเฑาะก์มาในสำนักภิกษุ  แล้วให้
ทับองค์กำเนิดด้วยวัจจมรรค  คือของบัณเฑาะก์มีเครื่องลาด ของภิกษุไม่มี
เครื่องลาด ๑ ของบัณเฑาะก์ไม่มีเครื่องลาด  ของภิกษุมีเครื่องลาด ๑  ของ
บัณเฑาะก์มีเครื่องลาด  ของภิกษุก็มีเครื่องลาด  ๑  ของบัณเฑาะก์ไม่มีเครื่อง
ลาด  ของภิกษุก็ไม่มีเครื่องลาด  ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  ไม่ยินดีการเข้า
ไปถึงแล้ว  แต่ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พามนุษย์บัณเฑาะก์มาในสำนักภิกษุ  แล้วให้
ทับองค์กำเนิดด้วยวัจจมรรค คือของบัณเฑาะก์มีเครื่องลาด ของภิกษุไม่มี
เครื่องลาด  ๑  ของบัณเฑาะก์ก็ไม่มีเครื่องลาด  ของภิกษุมีเครื่องลาด ๑ ของ
บัณเฑาะก์มีเครื่องลาด ของภิกษุก็มีเครื่องลาด ๑  ของบัณเฑาะก์ไม่มีเครื่องลาด
ของภิกษุก็ไม่มีเครื่องลาด ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  ไม่ยินดีการเข้าไปถึง
ที่แล้ว  ไม่ยินดีการหยุดอยู่  แต่ยินดีการถอนออก ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พามนุษย์บัณเฑาะก์มาในสำนักภิกษุ  แล้วให้
ทับองค์กำเนิดด้วยวัจจมรรค  คือของบัณเฑาะก์มีเครื่องลาด  ของภิกษุไม่มี
เครื่องลาด  ๑  ของบัณเฑาะก์ไม่มีเครื่องลาด ของภิกษุมีเครื่องลาด ๑  ของ

<div id="519"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 519]]
บัณเฑาะก์มีเครื่องลาด  ของภิกษุก็มีเครื่องลาด  ๑  ของบัณเฑาะก์ไม่มีเครื่องลาด
ของภิกษุก็ไม่มีเครื่องลาด  ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป ไม่ยินดีการเข้าไปถึง
ที่แล้ว  ไม่ยินดีการหยุดอยู่  ไม่ยินดีการถอนออก  ไม่ต้องอาบัติ.
๒.  มนุสสะปัณฑกะ  สุทธิกะจตุกกะ  [อม]
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พามนุษย์บัณเฑาะก์มาในสำนักภิกษุ  แล้วให้อม
องค์กำเนิดด้วยปาก  คือของบัณเฑาะก์มีเครื่องลาด   ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ๑
ของบัณเฑาะก์ไม่มีเครื่องลาด ของภิกษุมีเครื่องลาด  ๑  ของบัณเฑาะก์มีเครื่อง
ลาด  ของภิกษุก็มีเครื่องลาด ๑  ของบัณเฑาะก์ไม่มีเครื่องลาด  ของภิกษุก็ไม่มี
เครื่องลาด  ๑  ถ้าเธอยินดีการเข้าไป  ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว  ยินดีการหยุดอยู่
ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พามนุษย์บัณเฑาะก์มาในสำนักภิกษุ  แล้วให้
อมองค์กำเนิดด้วยปาก คือของบัณเฑาะก์มีเครื่องลาด  ของภิกษุไม่มีเครื่อง
ลาด  ๑  ของบัณเฑาะก์ไม่มีเครื่องลาด ของภิกษุมีเครื่องลาด ๑  ของบัณเฑาะก์
มีเครื่องลาด  ของภิกษุก็มีเครื่องลาด ๑  ของบัณเฑาะก์ไม่มีเครื่องลาด ของ
ภิกษุก็ไม่มีเครื่องลาด  ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  แต่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว
ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พามนุษย์บัณเฑาะก์มาในสำนักภิกษุ  แล้วให้
อมองค์กำเนิดด้วยปาก  คือของบัณเฑาะก์มีเครื่องลาด ของภิกษุไม่มีเครื่อง
ลาด  ๑  ของบัณเฑาะก์ไม่มีเครื่องลาด ของภิกษุมีเครื่องลาด ๑  ของบัณเฑาะก์
มีเครื่องลาด  ของภิกษุก็มีเครื่องลาด ๑  ของบัณเฑาะก์ไม่มีเครื่องลาด  ของ
ภิกษุก็ไม่มีเครื่องลาด  ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว
แต่ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.

<div id="520"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 520]]
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พามนุษย์บัณเฑาะก์มาในสำนักภิกษุ  แล้วให้
อมองค์กำเนิดด้วยปาก คือของบัณเฑาะก์มีเครื่องลาด ของภิกษุไม่มีเครื่อง
ลาด  ๑  ของบัณเฑาะก์ไม่มีเครื่องลาด  ของภิกษุมีเครื่องลาด ๑  ของบัณเฑาะก์
มีเครื่องลาด  ของภิกษุก็มีเครื่องลาด ๑  ของบัณเฑาะก์ไม่มีเครื่องลาด  ของ
ภิกษุก็ไม่มีเครื่องลาด ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีเข้าไป  ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว
ไม่ยินดีการหยุดอยู่  แต่ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พามนุษย์บัณเฑาะก์มาในสำนักภิกษุ  แล้วให้
อมองค์กำเนิดด้วยปาก คือของบัณเฑาะก์มีเครื่องลาด  ของภิกษุไม่มีเครื่อง
ลาด ๑  ของบัณเฑาะก์ไม่มีเครื่องลาด ของภิกษุมีเครื่องลาด  ๑  ของบัณเฑาะก์
มีเครื่องลาด  ของภิกษุก็มีเครื่องลาด ๑  ของบัณเฑาะก์ไม่มีเครื่องลาด   ของ
ภิกษุก็ไม่มีเครื่องลาด  ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว
ไม่ยินดีการหยุดอยู่  ไม่ยินดีการถอนออก  ไม่ต้องอาบัติ.
๓.  มนุสสะปัณฑกะ  ชาครันตะจตุกกะ  [ทับ]
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก พามนุษย์บัณเฑาะก์ผู้ตื่นมาในสำนักภิกษุ  แล้ว
ให้ทับองค์กำเนิดด้วยวัจจมรรค  คือของบัณเฑาะก์มีเครื่องลาด  ของภิกษุไม่มี
เครื่องลาด  ๑  ของบัณเฑาะก์ไม่มีเครื่องลาด ของภิกษุมีเครื่องลาด ๑ ของ
บัณเฑาะก์มีเครื่องลาด  ของภิกษุก็มีเครื่องลาด ๑  ของบัณเฑาะก์ไม่มีเครื่องลาด
ของภิกษุก็ไม่มีเครื่องลาด  ๑  ถ้าเธอยินดีการเข้าไป  ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว
ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พามนุษย์บัณเฑาะก์ผู้ตื่นมาในสำนักภิกษุ  แล้ว
ให้ทับองค์กำเนิดด้วยวัจจมรรค  คือของบัณเฑาะก์มีเครื่องลาด ของภิกษุไม่มี

<div id="521"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 521]]
เครื่องลาด ๑  ของบัณเฑาะก์ไม่มีเครื่องลาด ของภิกษุมีเครื่องลาด  ๑  ของ
บัณเฑาะก์มีเครื่องลาด  ของภิกษุก็มีเครื่องลาด ๑  ของบัณเฑาะก์ไม่มีเครื่องลาด
ของภิกษุก็ไม่มีเครื่องลาด ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  แต่ยินดีการเข้าไปถึง
ที่แล้ว  ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พามนุษย์บัณเฑาะก์ผู้ตื่นมาในสำนักภิกษุ  แล้ว
ให้ทับองค์กำเนิดด้วยวัจจมรรค  คือของบัณเฑาะก์มีเครื่องลาด  ของภิกษุไม่มี
เครื่องลาด ๑  ของบัณเฑาะก์ไม่มีเครื่องลาด ของภิกษุมีเครื่องลาด ๑  ของ
บัณเฑาะก์มีเครื่องลาด  ของภิกษุก็มีเครื่องลาด ๑  ของบัณเฑาะก์ไม่มีเครื่องลาด
ของภิกษุก็ไม่มีเครื่องลาด ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  ไม่ยินดีการเข้าไปถึง
ที่แล้ว  แต่ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พามนุษย์บัณเฑาะก์ผู้ตื่นมาในสำนักภิกษุ  แล้ว
ให้ทับองค์กำเนิดด้วยวัจจมรรค  คือของบัณเฑาะก์มีเครื่องลาด  ของภิกษุไม่มี
เครื่องลาด ๑  ของบัณเฑาะก์ไม่มีเครื่องลาด  ของภิกษุมีเครื่องลาด ๑  ของ
บัณเฑาะก์มีเครื่องลาด  ของภิกษุก็มีเครื่องลาด ๑  ของบัณเฑาะก์ไม่มีเครื่องลาด
ของภิกษุก็ไม่มีเครื่องลาด ๑ ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  ไม่ยินดีการเข้าไปถึงแล้ว
ไม่ยินดีการหยุดอยู่   แต่ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พามนุษย์บัณเฑาะก์ผู้ตื่นมาในสำนักภิกษุ  แล้ว
ให้ทับองค์กำเนิดด้วยวัจจมรรค  คือของบัณเฑาะก์มีเครื่องลาด  ของภิกษุไม่มี
เครื่องลาด ๑  ของบัณเฑาะก์ไม่มีเครื่องลาด ของภิกษุมีเครื่องลาด  ๑  ของ
บัณเฑาะก์มีเครื่องลาด  ของภิกษุก็มีเครื่องลาด ๑  ของบัณเฑาะก์ไม่มีเครื่อง
ลาด  ของภิกษุก็ไม่มีเครื่องลาด  ๑ ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป ไม่ยินดีการเข้า
ไปถึงที่แล้ว  ไม่ยินดีการหยุดอยู่  ไม่ยินดีการถอนออก  ไม่ต้องอาบัติ.

<div id="522"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 522]]
๔. มนุสสะปัณฑกะ  ชาครันตะจตุกกะ  [อม]
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พามนุษย์บัณเฑาะก์ผู้ตื่นมาในสำนักภิกษุ  แล้ว
ให้อมองค์กำเนิดด้วยปาก  คือของบัณเฑาะก์มีเครื่องลาด  ของภิกษุไม่มีเครื่อง
ลาด ๑  ของบัณเฑาะก์ไม่มีเครื่องลาด  ของภิกษุมีเครื่องลาด  ๑  ของบัณเฑาะก์
มีเครื่องลาด ของภิกษุก็มีเครื่องลาด  ๑  ของบัณเฑาะก์ไม่มีเครื่องลาด  ของ
ภิกษุก็ไม่มีเครื่องลาด ๑  ถ้าเธอยินดีการเข้าไป ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว  ยินดี
การหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พามนุษย์บัณเฑาะก์ผู้ตื่นมาในสำนักภิกษุ  แล้ว
ให้อมองค์กำเนิดด้วยปาก  คือของบัณเฑาะก์มีเครื่องลาด ของภิกษุไม่มีเครื่อง
ลาด  ๑  ของบัณเฑาะก์ไม่มีเครื่องลาด ของภิกษุมีเครื่องลาด ๑  ของบัณเฑาะก์
มีเครื่องลาด ของภิกษุก็มีเครื่องลาด ๑  ของบัณเฑาะก์ไม่มีเครื่องลาด ของ
ภิกษุก็ไม่มีเครื่องลาด  ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป แต่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว
ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พามนุษย์บัณเฑาะก์ผู้ตื่นมาในสำนักภิกษุ  แล้ว
ให้อมองค์กำเนิดด้วยปาก  คือของบัณเฑาะก์มีเครื่องลาด ของภิกษุไม่มีเครื่อง
ลาด  ๑  ของบัณเฑาะก์ไม่มีเครื่องลาด ของภิกษุมีเครื่องลาด ๑  ของบัณเฑาะก์
มีเครื่องลาด  ของภิกษุก็มีเครื่องลาด  ๑  ของบัณเฑาะก์ไม่มีเครื่องลาด ของ
ภิกษุก็ไม่มีเครื่องลาด ๑ ถ้าเธอยินดีการเข้าไป ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว
แต่ยินดีการหยุดอยู่ ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พามนุษย์บัณเฑาะก์ผู้ตื่นมาในสำนักภิกษุ  แล้ว
ให้อมองค์กำเนิดด้วยปาก คือของบัณเฑาะก์มีเครื่องลาด  ของภิกษุไม่มี

<div id="523"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 523]]
เครื่องลาด  ๑  ของบัณเฑาะก์ไม่มีเครื่องลาด ของภิกษุมีเครื่องลาด ๑  ของ
บัณเฑาะก์มีเครื่องลาด ของภิกษุก็มีเครื่องลาด  ๑  ของบัณเฑาะก์ไม่มีเครื่องลาด
ของภิกษุก็ไม่มีเครื่องลาด ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่
แล้ว  ไม่ยินดีการหยุดอยู่ แต่ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พามนุษย์บัณเฑาะก์ผู้ตื่นมาในสำนักภิกษุ  แล้ว
ให้อมองค์กำเนิดด้วยปาก  คือของบัณเฑาะก์มีเครื่องลาด ของภิกษุไม่มีเครื่อง
ลาด  ๑  ของบัณเฑาะก์ไม่มีเครื่องลาด  ของภิกษุมีเครื่องลาด ๑  ของบัณเฑาะก์
มีเครื่องลาด  ของภิกษุก็มีเครื่องลาด  ๑  ของบัณเฑาะก์ไม่มีเครื่องลาด  ของ
ภิกษุก็ไม่มีเครื่องลาด ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว
ไม่ยินดีการหยุดอยู่  ไม่ยินดีการถอนออก  ไม่ต้องอาบัติ.
๕.  มนุสสะปัณฑกะ  สุตตะจตุกกะ [ทับ]
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พามนุษย์บัณเฑาะก์ผู้หลับมาในสำนักภิกษุ  แล้ว
ให้ทับองค์กำเนิดด้วยวัจจมรรค  คือของบัณเฑาะก์มีเครื่องลาด ของภิกษุไม่มี
เครื่องลาด ๑  ของบัณเฑาะก์ไม่มีเครื่องลาด ของภิกษุมีเครื่องลาด ๑  ของ
บัณเฑาะก์มีเครื่องลาด   ของภิกษุก็มีเครื่องลาด  ๑  ของบัณเฑาะก์ไม่มีเครื่องลาด
ของภิกษุก็ไม่มีเครื่องลาด  ๑   ถ้าเธอยินดีการเข้าไป  ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว
ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พามนุษย์บัณเฑาะก์ผู้หลับมาในสำนักภิกษุ  แล้ว
ให้ทับองค์กำเนิดด้วยวัจจมรรค  คือของบัณเฑาะก์มีเครื่องลาด ของภิกษุไม่มี
เครื่องลาด  ๑  ของบัณเฑาะก์ไม่มีเครื่องลาด  ของภิกษุมีเครื่องลาด  ๑  ของ
บัณเฑาะก์มีเครื่องลาด ของภิกษุก็มีเครื่องลาด ๑  ของบัณเฑาะก์ไม่มีเครื่องลาด

<div id="524"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 524]]
ของภิกษุก็ไม่มีเครื่องลาด ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  แต่ยินดีการเข้าไปถึงที่
แล้ว   ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พามนุษย์บัณเฑาะก์ผู้หลับมาในสำนักภิกษุ  แล้ว
ให้ทับองค์กำเนิดด้วยวัจจมรรค  คือบัณเฑาะก์มีเครื่องลาด ของภิกษุไม่มี
เครื่องลาด  ๑  ของบัณเฑาะก์ไม่มีเครื่องลาด  ของภิกษุมีเครื่องลาด ๑  ของ
บัณเฑาะก์มีเครื่องลาด  ของภิกษุก็มีเครื่องลาด  ๑  ของบัณเฑาะก์ไม่มีเครื่องลาด
ของภิกษุก็ไม่มีเครื่องลาด  ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่
แล้ว  แต่ยินดีกรหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก พามนุษย์บัณเฑาะก์ผู้หลับมาในสำนักภิกษุ  แล้ว
ให้ทับองค์กำเนิดด้วยวัจจมรรค คือของบัณเฑาะก์มีเครื่องลาด  ของภิกษุไม่มี
เครื่องลาด   ๑  ของบัณเฑาะก์ไม่มีเครื่องลาด  ของภิกษุมีเครื่องลาด ๑  ของ
บัณเฑาะก์มีเครื่องลาด ของภิกษุก็มีเครื่องลาด  ๑  ของบัณเฑาะก์ไม่มีเครื่องลาด
ของภิกษุก็ไม่มีเครื่องลาด ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่
แล้ว  ไม่ยินดีการหยุดอยู่  แต่ยินดีการถอนออก ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พามนุษย์บัณเฑาะก์ผู้หลับมาในสำนักภิกษุ  แล้ว
ให้ทับองค์กำเนิดด้วยวัจจมรรค  คือของบัณเฑาะก์มีเครื่องลาด  ของภิกษุไม่มี
เครื่องลาด  ๑  ของบัณเฑาะก์ไม่มีเครื่องลาด ของภิกษุมีเครื่องลาด ๑  ของ
บัณเฑาะก์มีเครื่องลาด  ของภิกษุก็มีเครื่องลาด ๑  ของบัณเฑาะก์ไม่มีเครื่องลาด
ของภิกษุก็ไม่มีเครื่องลาด  ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีในการเข้าไป  ไม่ยินดีในการเข้า
ไปถึงที่แล้ว  ไม่ยินดีการหยุดอยู่  ไม่ยินดีการถอนออก ไม่ต้องอาบัติ.

<div id="525"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 525]]
๖.  มนุสสะปัณฑกะ  สุตตะจตุกกะ [อม]
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พามนุษย์บัณเฑาะก์ผู้หลับมาในสำนักภิกษุ  แล้ว
ให้อมองค์กำเนิดด้วยปาก  คือของบัณเฑาะก์มีเครื่องลาด  ของภิกษุไม่มี
เครื่องลาด  ๑  ของบัณเฑาะก์ไม่มีเครื่องลาด  ของภิกษุมีเครื่องลาด  ๑  ของ
บัณเฑาะก์มีเครื่องลาด  ของภิกษุก็มีเครื่องลาด ๑  ของบัณเฑาะก์ไม่มีเครื่องลาด
ของภิกษุก็ไม่มีเครื่องลาด ๑  ถ้าเธอยินดีการเข้าไป  ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว
ยินดีการหยุดอยู่ ยินดีการถอนออก  ต้องอาบิตปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก พามนุษย์บัณเฑาะก์ผู้หลับมาในสำนักภิกษุ  แล้ว
ให้อมองค์กำเนิดด้วยปาก คือของบัณเฑาะก์มีเครื่องลาด  ของภิกษุไม่มีเครื่อง
ลาด ๑ ของบัณเฑาะก์ไม่มีเครื่องลาด ของภิกษุมีเครื่องลาด  ๑  ของบัณเฑาะก์
มีเครื่องลาด  ของภิกษุก็มีเครื่องลาด ๑  ของบัณเฑาะก์ไม่มีเครื่องลาด ของ
ภิกษุก็ไม่มีเครื่องลาด ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป แต่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว
ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พามนุษย์บัณเฑาะก์ผู้หลับมาในสำนักภิกษุ  แล้ว
ให้อมองค์กำเนิดด้วยปาก  คือของบัณเฑาะก์มีเครื่องลาด ของภิกษุไม่มี
เครื่องลาด ๑  ของบัณเฑาะก์ไม่มีเครื่องลาด  ของภิกษุมีเครื่องลาด ๑  ของ
บัณเฑาะก์มีเครื่องลาด ของภิกษุก็มีเครื่องลาด ๑  ของบัณเฑาะก์ไม่มีเครื่องลาด
ของภิกษุก็ไม่มีเครื่องลาด ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่
แล้ว  แต่ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พามนุษย์บัณเฑาะก์ผู้หลับมาในสำนักภิกษุ  แล้ว
ให้อมองค์กำเนิดด้วยปาก  คือของบัณเฑาะก์มีเครื่องลาด ของภิกษุไม่มีเครื่อง

<div id="526"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 526]]
ลาด  ๑  ของบัณเฑาะก์ไม่มีเครื่องลาด ของภิกษุมีเครื่องลาด ๑  ของบัณเฑาะก์
มีเครื่องลาด  ของภิกษุก็มีเครื่องลาด  ๑  ของบัณเฑาะก์ไม่มีเครื่องลาด  ของ
ภิกษุก็ไม่มีเครื่องลาด  ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว
ไม่ยินดีการหยุดอยู่  แต่ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พามนุษย์บัณเฑาะก์ผู้หลับมาในสำนักภิกษุ  แล้ว
ให้อมองค์กำเนิดด้วยปาก คือของบัณเฑาะก์มีเครื่องลาด  ของภิกษุไม่มีเครื่อง
ลาด  ๑  ของบัณเฑาะก์ไม่มีเครื่องลาด  ของภิกษุมีเครื่องลาด  ๑  ของบัณเฑาะก์
มีเครื่องลาด  ของภิกษุก็มีเครื่องลาด  ๑  ของบัณเฑาะก์ไม่มีเครื่องลาด  ของ
ภิกษุก็ไม่มีเครื่องลาด ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว
ไม่ยินดีการหยุดอยู่  ไม่ยินดีการถอนออก  ไม่ต้องอาบัติ.
๗.  มนุสสะปัณฑกะ  มัตตะจตุกกะ  [ทับ]
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พามนุษย์บัณเฑาะก์ผู้เมามาในสำนักภิกษุ  แล้ว
ให้ทับองค์กำเนิดด้วยวัจจมรรค  คือของบัณเฑาะก์มีเครื่องลาด ของภิกษุไม่มี
เครื่องลาด  ๑  ของบัณเฑาะก์ไม่มีเครื่องลาด  ของภิกษุมีเครื่องลาด ๑  ของ
บัณเฑาะก์มีเครื่องลาด ของภิกษุก็มีเครื่องลาด  ๑  ของบัณเฑาะก์ไม่มีเครื่อง
ลาด  ของภิกษุก็ไม่มีเครื่องลาด  ๑  ถ้าเธอยินดีการเข้าไป  ยินดีการเข้าไปถึงที่
แล้ว  ยินดีการหยุดอยู่   ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พามนุษย์บัณเฑาะก์ผู้เมามาในสำนักภิกษุ  แล้ว
ให้ทับองค์กำเนิดด้วยวัจจมรรค คือของบัณเฑาะก์มีเครื่องลาด ของภิกษุไม่มี
เครื่องลาด   ๑  ของบัณเฑาะก์ไม่มีเครื่องลาด  ของภิกษุมีเครื่องลาด  ๑  ของ
บัณเฑาะก์มีเครื่องลาด  ของภิกษุก็มีเครื่องลาด  ๑ ของบัณเฑาะก์ไม่มีเครื่องลาด

<div id="527"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 527]]
ของภิกษุก็ไม่มีเครื่องลาด  ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป แต่ยินดีการเข้าไปถึงที่
แล้ว  ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก พามนุษย์บัณเฑาะก์ผู้เมามาในสำนักภิกษุ แล้ว
ให้ทับองค์กำเนิดด้วยวัจจมรรค  คือของบัณเฑาะก์มีเครื่องลาด ของภิกษุไม่มี
เครื่องลาด ๑  ของบัณเฑาะก์ไม่มีเครื่องลาด ของภิกษุมีเครื่องลาด ๑ ของ
บัณเฑาะก์มีเครื่องลาด  ของภิกษุก็มีเครื่องลาด  ๑  ของบัณเฑาะก์ไม่มีเครื่องลาด
ของภิกษุก็ไม่มีเครื่องลาด ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่
แล้ว  แต่ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก พามนุษย์บัณเฑาะก์ผู้เมามาในสำนักภิกษุ  แล้ว
ให้ทับองค์กำเนิดด้วยวัจจมรรค  คือของบัณเฑาะก์มีเครื่องลาด ของภิกษุไม่มี
เครื่องลาด  ๑  ของบัณเฑาะก์ไม่มีเครื่องลาด ของภิกษุมีเครื่องลาด  ๑  ของ
บัณเฑาะก์มีเครื่องลาด  ของภิกษุก็มีเครื่องลาด ๑  ของบัณเฑาะก์ไม่มีเครื่องลาด
ของภิกษุก็ไม่มีเครื่องลาด  ๑ ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่
แล้ว  ไม่ยินดีการหยุดอยู่  แต่ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พามนุษย์บัณเฑาะก์ผู้เมามาในสำนักภิกษุ  แล้ว
ให้ทับองค์กำเนิดด้วยวัจจมรรค  คือของบัณเฑาะก์มีเครื่องลาด  ของภิกษุไม่มี
เครื่องลาด ๑  ของบัณเฑาะก์ไม่มีเครื่องลาด  ของภิกษุมีเครื่องลาด  ๑  ของ
บัณเฑาะก์มีเครื่องลาด ของภิกษุก็มีเครื่องลาด ๑  ของบัณเฑาะก์ไม่มีเครื่องลาด
ของภิกษุก็ไม่มีเครื่องลาด ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่
แล้ว  ไม่ยินดีการหยุดอยู่  ไม่ยินดีการถอนออก  ไม่ต้องอาบัติ.

<div id="528"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 528]]
๘.  มนุสสะปัณฑกะ  มัตตะ จตุกกะ  [อม]
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พามนุษย์บัณเฑาะก์ผู้เมามาในสำนักภิกษุ  แล้ว
ให้อมองค์กำเนิดด้วยปาก คือของบัณเฑาะก์มีเครื่องลาด ของภิกษุไม่มีเครื่อง
ลาด  ๑  ของบัณเฑาะก์ไม่มีเครื่องลาด  ของภิกษุมีเครื่องลาด  ๑  ของบัณเฑาะก์
มีเครื่องลาด  ของภิกษุก็มีเครื่องลาด ๑  ของบัณเฑาะก์ไม่มีเครื่องลาด  ของ
ภิกษุก็ไม่มีเครื่องลาด ๑  ถ้าเธอยินดีการเข้าไป  ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว ยินดี
การหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พามนุษย์บัณเฑาะก์ผู้เมามาในสำนักภิกษุ  แล้ว
ให้อมองค์กำเนิดด้วยปาก  คือของบัณเฑาะก์มีเครื่องลาด  ของภิกษุไม่มีเครื่อง
ลาด  ๑  ของบัณเฑาะก์ไม่มีเครื่องลาด  ของภิกษุมีเครื่องลาด ๑  ของบัณเฑาะก์
มีเครื่องลาด  ของภิกษุก็มีเครื่องลาด ๑ ของบัณเฑาะก์ไม่มีเครื่องลาด ของ
ภิกษุก็ไม่มีเครื่องลาด ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป แต่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว
ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก พามนุษย์บัณเฑาะก์ผู้เมามาในสำนักภิกษุ  แล้ว
ให้อมองค์กำเนิดด้วยปาก  คือของบัณเฑาะก์มีเครื่องลาด  ของภิกษุไม่มีเครื่อง
ลาด ๑  ของบัณเฑาะก์ไม่มีเครื่องลาด  ของภิกษุมีเครื่องลาด ๑  ของบัณเฑาะก์
มีเครื่องลาด ของภิกษุก็มีเครื่องลาด  ๑  ของบัณเฑาะก์ไม่มีเครื่องลาด  ของ
ภิกษุก็ไม่มีเครื่องลาด  ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว
แต่ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พามนุษย์บัณเฑาะก์ผู้เมามาในสำนักภิกษุ  แล้ว
ให้อมองค์กำเนิดด้วยปาก  คือของบัณเฑาะก์มีเครื่องลาด  ของภิกษุไม่มีเครื่อง
ลาด  ๑  ของบัณเฑาะก์ไม่มีเครื่องลาด  ของภิกษุมีเครื่องลาด ๑  ของบัณเฑาะก์

<div id="529"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 529]]
มีเครื่องลาด ของภิกษุก็มีเครื่องลาด  ๑  ของบัณเฑาะก์ไม่มีเครื่องลาด  ของ
ภิกษุก็ไม่มีเครื่องลาด ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป   ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว
ไม่ยินดีการหยุดอยู่  แต่ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พามนุษย์บัณเฑาะก์ผู้เมามาในสำนักภิกษุ  แล้ว
ให้อมองค์กำเนิดด้วยปาก คือของบัณเฑาะก์เครื่องลาด   ของภิกษุไม่มีเครื่อง
ลาด  ๑  ของบัณเฑาะก์ไม่มีเครื่องลาด  ของภิกษุมีเครื่องลาด ๑  ของบัณเฑาก์
มีเครื่องลาด  ของภิกษุก็มีเครื่องลาด  ๑  ของบัณเฑาะก์ไม่มีเครื่องลาด  ของ
ภิกษุก็ไม่มีเครื่องลาด ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว
ไม่ยินดีการหยุดอยู่ ไม่ยินดีกาถอนออก  ไม่ต้องอาบัติ.
๙.  มนุสสะปัณฑกกะ  อุมมัตตะจตุกกะ  [ทับ]
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก พามนุษย์บัณเฑาะก์ผู้วิกลจริตมาในสำนักภิกษุ
แล้วให้ทับองค์กำเนิดด้วยวัจจมรรค  คือของบัณเฑาะก์มีเครื่องลาด  ของภิกษุ
ไม่มีเครื่องลาด  ๑  ของบัณเฑาะก์ไม่มีเครื่องลาด  ของภิกษุมีเครื่องลาด  ๑
ของบัณเฑาะก์มีเครื่องลาด  ของภิกษุก็มีเครื่องลาด ๑  ของบัณเฑาะก์ไม่มีเครื่อง
ลาด  ของภิกษุก็ไม่มีเครื่องลาด ๑  ถ้าเธอยินดีการเข้าไป  ยินดีการเข้าไปถึงที่
แล้ว  ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก พามนุษย์บัณเฑาะก์ผู้วิกลจริตมาในสำนักภิกษุ
แล้วให้ทับองค์กำเนิดด้วยวัจจมรรค  คือของบัณเฑาะก์มีเครื่องลาด  ของภิกษุ
ไม่มีเครื่องลาด ๑  ของบัณเฑาะก์ไม่มีเครื่องลาด  ของภิกษุมีเครื่องลาด  ๑
ของบัณเฑาะก์มีเครื่องลาด ของภิกษุก็มีเครื่องลาด  ๑  ของบัณเฑาะก์ไม่มี
เครื่องลาด  ของภิกษุก็ไม่มีเครื่องลาด ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  แต่ยินดี
การเข้าไปถึงที่แล้ว  ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.

<div id="530"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 530]]
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พามนุษย์บัณเฑาะก์ผู้วิกลจริตมาในสำนักภิกษุ
แล้วให้ทับองค์กำเนิดด้วยวัจจมรรค    คือของบัณเฑาะก์มีเครื่องลาด  ของภิกษุ
ไม่มีเครื่องลาด ๑  ของบัณเฑาะก์ไม่มีเครื่องลาด ของภิกษุมีเครื่องลาด  ๑
ของบัณเฑาะก์มีเครื่องลาด  ของภิกษุก็มีเครื่องลาด  ๑  ของบัณเฑาะก์ไม่มี
เครื่องลาด  ของภิกษุก็ไม่มีเครื่องลาด ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  ไม่ยินดี
การเข้าไปถึงที่แล้ว  แต่ยินดีการหยุดอยู่   ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พามนุษย์บัณเฑาะก์ผู้วิกลจริตมาในสำนักภิกษุ
แล้วให้ทับองค์กำเนิดด้วยวัจจมรรค  คือของบัณเฑาะก์มีเครื่องลาด  ของภิกษุ
ไม่มีเครื่องลาด  ๑  ของบัณเฑาะก์ไม่มีเครื่องลาด  ของภิกษุมีเครื่องลาด ๑
ของบัณเฑาะก์มีเครื่องลาด  ของภิกษุก็มีเครื่องลาด  ๑  ของบัณเฑาะก์ไม่มี
เครื่องลาด  ของภิกษุก็ไม่มีเครื่องลาด  ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป ไม่ยินดี
การเข้าไปถึงที่แล้ว   ไม่ยินดีการหยุดอยู่  แต่ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติ
ปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พามนุษย์บัณเฑาะก์ผู้วิกลจริตมาในสำนักภิกษุ
แล้วให้ทับองค์กำเนิดด้วยวัจจมรรค  คือของบัณเฑาะก์มีเครื่องลาด  ของภิกษุ
ไม่มีเครื่องลาด ๑  ของบัณเฑาะก์ไม่มีเครื่องลาด  ของภิกษุมีเครื่องลาด  ๑
ของบัณเฑาะก์มีเครื่องลาด  ของภิกษุก็มีเครื่องลาด ๑  ของบัณเฑาะก์ไม่มี
เครื่องลาด  ของภิกษุก็ไม่มีเครื่องลาด  ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  ไม่ยินดี
การเข้าไปถึงที่แล้ว ไม่ยินดีการหยุดอยู่  ไม่ยินดีการถอนออก ไม่ต้องอาบัติ.
๑๐  มนุสสะปัณฑกะ  อุมมัตตะจตุกกะ  [อม]
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พามนุษย์บัณเฑาะก์ผู้วิกลจริตมาในสำนักภิกษุ
แล้วให้อมองค์กำเนิดด้วยปาก  คือของบัณเฑาะก์เครื่องลาด  ของภิกษุไม่มี

<div id="531"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 531]]
เครื่องลาด ๑  ของบัณเฑาะก์ไม่มีเครื่องลาด  ของภิกษุมีเครื่องลาด ๑  ของ
บัณเฑาะก์มีเครื่องลาด  ของภิกษุก็มีเครื่องลาด ๑  ของบัณเฑาะก์ไม่มีเครื่อง
ลาด ของภิกษุก็ไม่มีเครื่องลาด ๑ ถ้าเธอยินดีการเข้าไป  ยินดีการเข้าไปถึงที่
แล้ว  ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พามนุษย์บัณเฑาะก์ผู้วิกลจริตมาในสำนักภิกษุ
แล้วให้อมองค์กำเนิดด้วยปาก  คือของบัณเฑาะก์มีเครื่องลาด ของภิกษุไม่มี
เครื่องลาด ๑  ของบัณเฑาะก์ไม่มีเครื่องลาด  ของภิกษุมีเครื่องลาด  ๑  ของ
บัณเฑาะก์ มีเครื่องลาด ของภิกษุก็มีเครื่องลาด ๑  ของบัณเฑาะก์ไม่มีเครื่อง
ลาด  ของภิกษุก็ไม่มีเครื่องลาด ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  แต่ยินดีการเข้า
ไปถึงที่แล้ว  ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พามนุษย์บัณเฑาะก์ผู้วิกลจริตมาในสำนักภิกษุ
แล้วให้อมองค์กำเนิดด้วยปาก  คือของบัณเฑาะก์มีเครื่องลาด ของภิกษุไม่มี
เครื่องลาด  ๑  ของบัณเฑาะก์ไม่มีเครื่องลาด ของภิกษุมีเครื่องลาด ๑ ของ
บัณเฑาะก์มีเครื่องลาด  ของภิกษุก็มีเครื่องลาด ๑  ของบัณเฑาะก์ไม่มีเครื่อง
ลาด ของภิกษุก็ไม่มีเครื่องลาด ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  ไม่ยินดีการเข้า
ไปถึงที่แล้ว  แต่ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการการถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พามนุษย์บัณเฑาะก์ผู้วิกลจริตมาในสำนักภิกษุ
แล้วให้อมองค์กำเนิดด้วยปาก  คือของบัณเฑาะก์มีเครื่องลาด  ของภิกษุไม่มี
เครื่องลาด ๑  ของบัณเฑาะก์ไม่มีเครื่องลาด ของภิกษุมีเครื่องลาด  ๑ ของ
บัณเฑาะก์มีเครื่องลาด ของภิกษุก็มีเครื่องลาด ๑  ของบัณเฑาะก์ไม่มีเครื่อง
ลาด  ของภิกษุก็ไม่มีเครื่องลาด  ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  ไม่ยินดีการเข้า
ไปถึงที่แล้ว  ไม่ยินดีการหยุดอยู่  แต่ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.

<div id="532"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 532]]
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พามนุษย์บัณเฑาะก์ผู้วิกลจริตมาในสำนักภิกษุ
แล้วให้อมองค์กำเนิดด้วยปาก  คือของบัณเฑาะก์มีเครื่องลาด  ของภิกษุไม่มี
เครื่องลาด ๑  ของบัณเฑาะก์ไม่มีเครื่องลาด  ของภิกษุมีเครื่องลาด  ๑  ของ
บัณเฑาะก์มีเครื่องลาด  ของภิกษุก็มีเครื่องลาด  ๑  ของบัณเฑาะก์ไม่มีเครื่อง
ลาด  ของภิกษุก็ไม่มีเครื่องลาด  ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  ไม่ยินดีการเข้า
ไปถึงที่แล้ว  ไม่ยินดีการหยุดอยู่  ไม่ยินดีการถอนออก  ไม่ต้องอาบัติ.
๑๑.  มนุสสะปัณฑกะ  ปมัตตะจตุกกะ  [ทับ]
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พามนุษย์บัณเฑาะก์ผู้เผลอสติมาในสำนักภิกษุ
แล้วให้ทับองค์กำเนิดด้วยวัจจมรรค  คือของบัณเฑาะก์มีเครื่องลาด  ของภิกษุ
ไม่มีเครื่องลาด  ๑  ของบัณเฑาะก์ไม่มีเครื่องลาด  ของภิกษุมีเครื่องลาด  ๑
ของบัณเฑาะก์มีเครื่องลาด  ของภิกษุก็มีเครื่องลาด  ๑  ของบัณเฑาะก์ไม่มี
เครื่องลาด  ของภิกษุก็ไม่มีเครื่องลาด  ๑  ถ้าเธอยินดีการเข้าไป ยินดีการเข้า
ไปถึงที่แล้ว  ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พามนุษย์บัณเฑาะก์ผู้เผลอสติมาในสำนักภิกษุ
แล้วให้ทับองค์กำเนิดด้วยวัจจมรรค  คือของบัณเฑาะก์มีเครื่องลาด ของภิกษุ
ไม่มีเครื่องลาด  ๑  ของบัณเฑาะก์ไม่มีเครื่องลาด  ของภิกษุมีเครื่องลาด ๑
ของบัณเฑาะก์มีเครื่องลาด  ของภิกษุก็มีเครื่องลาด  ๑  ของบัณเฑาะก์ไม่มี
เครื่องลาด  ของภิกษุก็ไม่มีเครื่องลาด  ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  แต่ยินดี
การเข้าไปถึงที่แล้ว  ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พามนุษย์บัณเฑาะก์ผู้เผลอสติมาในสำนักภิกษุ
แล้วให้ทับองค์กำเนิดด้วยวัจจมรรค  คือของบัณเฑาะก์มีเครื่องลาด   ของภิกษุ
ไม่มีเครื่องลาด  ๑  ของบัณเฑาะก์ไม่มีเครื่องลาด  ของภิกษุมีเครื่องลาด  ๑

<div id="533"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 533]]
ของบัณเฑาะก์มีเครื่องลาด  ของภิกษุก็มีเครื่องลาด ๑  ของบัณเฑาะก์ไม่มี
เครื่องลาด ของภิกษุก็ไม่มีเครื่องลาด  ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  ไม่ยินดี
การเข้าไปถึงที่แล้ว แต่ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พามนุษย์บัณเฑาะก์ผู้เผลอสติมาในสำนักภิกษุ
แล้วให้ทับองค์กำเนิดด้วยวัจจมรรค  คือของบัณเฑาะก์มีเครื่องลาด ของภิกษุ
ไม่มีเครื่องลาด  ๑  ของบัณเฑาะก์ไม่มีเครื่องลาด ของภิกษุมีเครื่องลาด ๑
ของบัณเฑาะก์มีเครื่องลาด ของภิกษุก็มีเครื่องลาด  ๑  ของบัณเฑาะก์ไม่มี
เครื่องลาด  ของภิกษุก็ไม่มีเครื่องลาด  ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  ไม่ยินดี
การเข้าไปถึงที่แล้ว  ไม่ยินดีการหยุดอยู่  แต่ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติ
ปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พามนุษย์บัณเฑาะก์ผู้เผลอสติมาในสำนักภิกษุ
แล้วให้ทับองค์กำเนิดด้วยวัจจมรรค  คือของบัณเฑาะก์มีเครื่องลาด ของภิกษุ
ไม่มีเครื่องลาด  ๑ ของบัณเฑาะก์ไม่มีเครื่องลาด  ของภิกษุมีเครื่องลาด  ๑
ของบัณเฑาะก์มีเครื่องลาด  ของภิกษุก็มีเครื่องลาด  ๑ ของบัณเฑาะก์ไม่มี
เครื่องลาด ของภิกษุก็ไม่มีเครื่องลาด  ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  ไม่ยินดี
การเข้าไปถึงที่แล้ว  ไม่ยินดีการหยุดอยู่  ไม่ยินดีการถอนออก  ไม่ต้องอาบัติ.
๑๒.  มนุสสะปัณฑกะ  ปมัตตะจตุกกะ   [อม]
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พามนุษย์บัณเฑาะก์ผู้เผลอสติมาในสำนักภิกษุ
แล้วให้อมองค์กำเนิดด้วยปาก  คือของบัณเฑาะก์มีเครื่องลาด  ของภิกษุไม่มี
เครื่องลาด  ๑  ของบัณเฑาะก์ไม่มีเครื่องลาด  ของภิกษุมีเครื่องลาด  ๑ ของ
บัณเฑาะก์มีเครื่องลาด  ของภิกษุก็มีเครื่องลาด ๑  ของบัณเฑาะก์ไม่มีเครื่อง

<div id="534"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 534]]
ลาด  ของภิกษุก็ไม่มีเครื่องลาด  ๑  ถ้าเธอยินดีการเข้าไป  ยินดีการเข้าไปถึง
ที่แล้ว  ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พามนุษย์บัณเฑาะก์ผู้เผลอสติมาในสำนักภิกษุ
แล้วให้อมองค์กำเนิดด้วยปาก  คือของบัณเฑาะก์มีเครื่องลาด ของภิกษุไม่มี
เครื่องลาด  ๑  ของบัณเฑาะก์ไม่มีเครื่องลาด  ของภิกษุมีเครื่องลาด  ๑  ของ
บัณเฑาะก์ก็มีเครื่องลาด  ของภิกษุก็มีเครื่องลาด  ๑  ของบัณเฑาะก์ไม่มีเครื่อง
ลาด  ของภิกษุก็ไม่มีเครื่องลาด  ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  แต่ยินดีการเข้าไป
ถึงที่แล้ว  ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พามนุษย์บัณเฑาะก์ผู้เผลอสติมาในสำนักภิกษุ
แล้วให้อมองค์กำเนิดด้วยปาก  คือของบัณเฑาะก์มีเครื่องลาด  ของภิกษุไม่มี
เครื่องลาด  ๑  ของบัณเฑาะก์ไม่มีเครื่องลาด ของภิกษุมีเครื่องลาด ๑  ของ
บัณเฑาะก์มีเครื่องลาด ของภิกษุก็มีเครื่องลาด  ๑  ของบัณเฑาะก์ไม่มีเครื่อง
ลาด  ของภิกษุก็ไม่มีเครื่องลาด  ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  ไม่ยินดีการเข้าไป
ถึงที่แล้ว  แต่ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พามนุษย์บัณเฑาะก์ผู้เผลอสติมาในสำนักภิกษุ
แล้วให้อมองค์กำเนิดด้วยปาก  คือบัณเฑาะก์มีเครื่องลาด  ของภิกษุไม่มี
เครื่องลาด ๑  ของบัณเฑาะก์ไม่มีเครื่องลาด  ของภิกษุมีเครื่องลาด  ๑  ของ
บัณเฑาะก์มีเครื่องลาด  ของภิกษุก็มีเครื่องลาด  ๑  ของบัณเฑาะก์ไม่มีเครื่องลาด
ของภิกษุก็ไม่มีเครื่องลาด  ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  ไม่ยินดีการเข้าไปถึง
ที่แล้ว  ไม่ยินดีการหยุดอยู่  แต่ยินดีการถอนออก ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พามนุษย์บัณเฑาะก์ผู้เผลอสติมาในสำนักภิกษุ
แล้วให้อมองค์กำเนิดด้วยปาก  คือของบัณเฑาะก์มีเครื่องลาด  ของภิกษุไม่มี

<div id="535"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 535]]
เครื่องลาด  ๑  ของบัณเฑาะก์ไม่มีเครื่องลาด ของภิกษุมีเครื่องลาด  ๑  ของ
บัณเฑาะก์มีเครื่องลาด ของภิกษุก็มีเครื่องลาด ๑  ของบัณเฑาะก์ไม่มีเครื่องลาด
ของภิกษุก็ไม่มีเครื่องลาด  ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  ไม่ยินดีการเข้าไปถึง
ที่แล้ว  ไม่ยินดีการหยุดอยู่  ไม่ยินดีการถอนออก ไม่ต้องอาบัติ.
๑๓.  มนุสสะปัณฑกะ  มตะอักขายิตะจตุกกะ  [ทับ]
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พามนุษย์บัณเฑาะก์ผู้ตายแล้วยังไม่ถูกสัตว์กัดมา
ในสำนักภิกษุ  แล้วให้ทับองค์กำเนิดด้วยวัจจมรรค  คือของบัณเฑาะก์มีเครื่อง
ลาด  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด  ๑  ของบัณเฑาะก์ไม่มีเครื่องลาด  ของภิกษุมี
เครื่องลาด  ๑  ของบัณเฑาะก์มีเครื่องลาด ของภิกษุก็มีเครื่องลาด  ๑  ของ
บัณเฑาะก์ไม่มีเครื่องลาด  ของภิกษุก็ไม่มีเครื่องลาด  ๑  ถ้าเธอยินดีการเข้าไป
ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว  ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พามนุษย์บัณเฑาะก์ผู้ตายแล้วยังไม่ถูกสัตว์กัดมา
ในสำนักภิกษุ  แล้วให้ทับองค์กำเนิดด้วยวัจจมรรค  คือของบัณเฑาะก์มีเครื่อง
ลาด  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด  ๑  ของบัณเฑาะก์ไม่มีเครื่องลาด ของภิกษุมี
เครื่องลาด  ๑  ของบัณเฑาะก์มีเครื่องลาด ของภิกษุก็มีเครื่องลาด  ๑ ของ
บัณเฑาะก์ไม่มีเครื่องลาด ของภิกษุก็ไม่มีเครื่องลาด  ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการ
เข้าไป  แต่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว  ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก
ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พามนุษย์บัณเฑาะก์ผู้ตายแล้วยังไม่ถูกสัตว์กัด
มาในสำนักภิกษุ  แล้วให้ทับองค์กำเนิดด้วยวัจจมรรค  คือของบัณเฑาะก์มี
เครื่องลาด  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด  ๑  ของบัณเฑาะก์ไม่มีเครื่องลาด  ของ

<div id="536"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 536]]
ภิกษุมีเครื่องลาด  ๑  ของบัณเฑาะก์มีเครื่องลาด ของภิกษุก็มีเครื่องลาด  ๑
ของบัณเฑาะก์ไม่มีเครื่องลาด ของภิกษุก็ไม่มีเครื่องลาด ๑  ถ้าเธอไม่ยินดี
การเข้าไป  ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว  แต่ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก
ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก   พามนุษย์บัณเฑาะก์ผู้ตายแล้วยังไม่ถูกสัตว์กัด
มาในสำนักภิกษุ แล้วให้ทับองค์กำเนิดด้วยวัจจมรรค  คือของบัณเฑาะก์มี
เครื่องลาด  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด  ๑  ของบัณเฑาะก์ไม่มีเครื่องลาด ของ
ภิกษุมีเครื่องลาด  ๑  ของบัณเฑาะก์มีเครื่องลาด  ของภิกษุก็มีเครื่องลาด  ๑
ของบัณเฑาะก์ไม่มีเครื่องลาด ของภิกษุก็ไม่มีเครื่องลาด  ๑  ถ้าเธอไม่ยินดี
การเข้าไป  ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว  ไม่ยินดีการหยุดอยู่  แต่ยินดีการถอน
ออก  ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พามนุษย์บัณเฑาะก์ผู้ตายแล้วยังไม่ถูกสัตว์กัด
มาในสำนักภิกษุ  แล้วให้ทับองค์กำเนิดด้วยวัจจมรรค  คือของบัณเฑาะก์มี
เครื่องลาด  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด  ๑  ของบัณเฑาะก์ไม่มีเครื่องลาด ของ
ภิกษุมีเครื่องลาด  ๑  ของบัณเฑาะก์มีเครื่องลาด  ของภิกษุก็มีเครื่องลาด  ๑
ของบัณเฑาะก์ไม่มีเครื่องลาด  ของภิกษุก็ไม่มีเครื่องลาด  ๑  ถ้าเธอไม่ยินดี
การเข้าไป  ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว ไม่ยินดีการหยุดอยู่  ไม่ยินดีการถอน
ออก  ไม่ต้องอาบัติ
๑๔.  มนุสสะปัณฑกะ  มตะอักขายิตะจตุกกะ  [อม]
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก พามนุษย์บัณเฑาะก์ผู้ตายแล้วยังไม่ถูกสัตว์กัด
มาในสำนักภิกษุ  แล้วให้อมองค์กำเนิดด้วยปาก  คือของบัณเฑาะก์มีเครื่องลาด
ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด  ๑  ของบัณเฑาะก์ไม่มีเครื่องลาด  ของภิกษุมีเครื่อง

<div id="537"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 537]]
ลาด  ๑  ของบัณเฑาะก์มีเครื่องลาด ของภิกษุก็มีเครื่องลาด ๑  ของบัณเฑาะก์
ไม่มีเครื่องลาด  ของภิกษุก็ไม่มีเครื่องลาด ๑  ถ้าเธอยินดีการเข้าไป  ยินดีการ
เข้าไปถึงที่แล้ว  ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พามนุษย์บัณเฑาะก์ผู้ตายแล้วยังไม่ถูกสัตว์กัด
มาในสำนักภิกษุ  แล้วให้อมองค์กำเนิดด้วยปาก  คือของบัณเฑาะก์มีเครื่องลาด
ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด  ๑  ของบัณเฑาะก์ไม่มีเครื่องลาด  ของภิกษุมีเครื่อง
ลาด  ๑  ของบัณเฑาะก์มีเครื่องลาด  ของภิกษุก็มีเครื่องลาด ๑  ของบัณเฑาะก์
ไม่มีเครื่องลาด  ของภิกษุก็ไม่มีเครื่องลาด  ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  แต่
ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว  ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พามนุษย์บัณเฑาะก์ผู้ตายแล้วยังไม่ถูกสัตว์กัด
มาในสำนักภิกษุ  แล้วให้อมองค์กำเนิดด้วยปาก  คือของบัณเฑาะก์มีเครื่องลาด
ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด  ๑  ของบัณเฑาะก์ไม่มีเครื่องลาด ของภิกษุมีเครื่อง
ลาด  ๑  ของบัณเฑาะก์มีเครื่องลาด  ของภิกษุก็มีเครื่องลาด  ๑  ของบัณเฑาะก์
ไม่มีเครื่องลาด  ของภิกษุก็ไม่มีเครื่องลาด  ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  ไม่ยินดี
การเข้าไปถึงที่แล้ว  แต่ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พามนุษย์บัณเฑาะก์ผู้ตายแล้วยังไม่ถูกสัตว์กัด
มาในสำนักภิกษุ  แล้วให้อมองค์กำเนิดด้วยปาก คือของบัณเฑาะก์มีเครื่องลาด
ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด  ๑  ของบัณเฑาะก์ไม่มีเครื่องลาด  ของภิกษุมีเครื่อง
ลาด  ๑  ของบัณเฑาะก์มีเครื่องลาด  ของภิกษุก็มีเครื่องลาด  ๑  ของบัณเฑาะก์
ไม่มีเครื่องลาด   ของภิกษุก็ไม่มีเครื่องลาด  ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  แต่
ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว  ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก   ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พามนุษย์บัณเฑาะก์ผู้ตายแล้วยังไม่ถูกสัตว์กัด
มาในสำนักภิกษุ  แล้วให้อมองค์กำเนิดด้วยปาก  คือของบัณเฑาะก์มีเครื่องลาด
ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด  ๑  ของบัณเฑาะก์ไม่มีเครื่องลาด  ของภิกษุมีเครื่อง
ลาด  ๑  ของบัณเฑาะก์มีเครื่องลาด  ของภิกษุก็มีเครื่องลาด ๑  ของบัณเฑาะก์
ไม่มีเครื่องลาด  ของภิกษุก็ไม่มีเครื่องลาด  ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  ไม่ยินดี
การเข้าไปถึงที่แล้ว  แต่ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พามนุษย์บัณเฑาะก์ผู้ตายแล้วยังไม่ถูกสัตว์กัด
มาในสำนักภิกษุ  แล้วให้อมองค์กำเนิดด้วยปาก  คือของบัณเฑาะก์มีเครื่องลาด
ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด  ๑  ของบัณเฑาะก์ไม่มีเครื่องลาด  ของภิกษุมีเครื่อง
ลาด  ๑  ของบัณเฑาะก์มีเครื่องลาด  ของภิกษุก็มีเครื่องลาด ๑  ของบัณเฑาะก์
ไม่มีเครื่องลาด  ของภิกษุก็ไม่มีเครื่องลาด  ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  ไม่
ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว  ไม่ยินดีการหยุดอยู่  แต่ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติ
ปาราชิก.

<div id="538"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 538]]
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก พามนุษย์บัณเฑาะก์ผู้ตายแล้วยังไม่ถูกสัตว์กัด
มาในสำนักภิกษุ  แล้วให้อมองค์กำเนิดด้วยปาก  คือของบัณเฑาะก์มีเครื่องลาด
ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ๑  ของบัณเฑาะก์ไม่มีเครื่องลาด  ของภิกษุมีเครื่อง
ลาด  ๑  ของบัณเฑาะก์มีเครื่องลาด  ของภิกษุก็มีเครื่องลาด ๑  ของบัณเฑาะก์
ไม่มีเครื่องลาด  ของภิกษุก็ไม่มีเครื่องลาด  ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป ไม่ยินดี
การเข้าไปถึงที่แล้ว  ไม่ยินดีการหยุดอยู่  ไม่ยินดีการถอนออก  ไม่ต้องอาบัติ.
๑๕.  มนุสสะปัณฑกะ  มตะเยภุยยะอักขายิตะจตุกกะ  [ทับ]
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พามนุษย์บัณเฑาะก์ผู้ตายแล้วยังไม่ถูกสัตว์กัด
โดยมากมาในสำนักภิกษุ  แล้วให้ทับองค์กำเนิดด้วยวัจจมรรค  คือ ของบัณเฑาะก์
ก็มีเครื่องลาด  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด  ๑  ของบัณเฑาะก์ไม่มีเครื่องลาด ของ
ภิกษุมีเครื่องลาด  ๑  ของบัณเฑาะก์มีเครื่องลาด  ของภิกษุก็มีเครื่องลาด  ๑
ของบัณเฑาะก์ไม่มีเครื่องลาด   ของภิกษุก็ไม่มีเครื่องลาด ๑  ถ้าเธอยินดีการ
เข้าไป  ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว  ยินดีการหยุดอยู่ ยินดีการถอนออก  ต้อง
อาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก พามนุษย์บัณเฑาะก์ผู้ตายแล้วยังไม่ถูกสัตว์กัด
โดยมากมาในสำนักภิกษุ  แล้วให้ทับองค์กำเนิดด้วยวัจจมรรค   คือของบัณเฑาะก์
มีเครื่องลาด  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด  ๑  ของบัณเฑาะก์ไม่มีเครื่องลาด ของ
ภิกษุมีเครื่องลาด ๑  ของบัณเฑาะก์มีเครื่องลาด  ของภิกษุก็มีเครื่องลาด  ๑
ของบัณเฑาะก์ไม่มีเครื่องลาด  ของภิกษุก็ไม่มีเครื่องลาด  ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการ
เข้าไป  แต่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว  ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก
ต้องอาบัติปาราชิก.

<div id="539"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 539]]
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พามมนุษย์บัณเฑาะก์ผู้ตายแล้วยังไม่ถูกสัตว์กัด
โดยมาก  มาในสำนักภิกษุ  แล้วให้ทับองค์กำเนิดด้วยวัจจมรรค  คือของ
บัณเฑาะก์มีเครื่องลาด  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด  ๑  ของบัณเฑาะก์ไม่มีเครื่อง
ลาด ของภิกษุก็มีเครื่องลาด  ๑  ของบัณเฑาะก์มีเครื่องลาด  ของภิกษุก็มีเครื่อง
ลาด  ๑  ของบัณเฑาะก์ไม่มีเครื่องลาด  ของภิกษุก็ไม่มีเครื่องลาด  ๑  ถ้าเธอไม่
ยินดีการเข้าไป...แต่ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก พามนุษย์บัณเฑาะก์ผู้ตายแล้วยังไม่ถูกสัตว์กัด
โดยมาก   มาในสำนักภิกษุ แล้วให้ทับองค์กำเนิดด้วยวัจจมรรค  คือของ
บัณเฑาะก์มีเครื่องลาด ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด  ๑ ของบัณเฑาะก์ไม่มีเครื่อง
ลาด  ของภิกษุมีเครื่องลาด  ๑  ของบัณเฑาะก์มีเครื่องลาด ของภิกษุก็มีเครื่อง
ลาด  ๑  ของบัณเฑาะก์ไม่มีเครื่องลาด  ของภิกษุก็ไม่มีเครื่องลาด ๑  ถ้าเธอ
ไม่ยินดีการเข้าไป  ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว...ยินดีการถอนออก  ต้องอา-
บัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พามนุษย์บัณเฑาะก์ผู้ตายแล้วยังไม่ถูกสัตว์กัด
โดยมากมาในสำนักภิกษุ  แล้วให้ทับองค์กำเนิดด้วยวัจจมรรค  คือของบัณเฑาะก์
มีเครื่องลาด ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ๑  ของบัณเฑาะก์ไม่มีเครื่องลาด   ของ
ภิกษุมีเครื่องลาด ๑  ของบัณเฑาะก์มีเครื่องลาด  ของภิกษุก็มีเครื่องลาด ๑
ของบัณเฑาะก์ไม่มีเครื่องลาด  ของภิกษุก็ไม่มีเครื่องลาด  ๑  ถ้าเธอไม่ยินดี
การเข้าไป ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว  ไม่ยินดีการหยุดอยู่  ไม่ยินดีการถอน
ออก  ไม่ต้องอาบัติ.
๑๖.  มนุสสะปัณฑกะ  มตะเยภุยยะอักขายิตะจตุกกะ  [อม]
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พามนุษย์บัณเฑาะก์ผู้ตายแล้วยังไม่ถูกสัตว์กัด
โดยมากมาในสำนักภิกษุ  แล้วให้อมองค์กำเนิดด้วยปาก  คือของบัณเฑาะก์มี

<div id="540"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 540]]
เครื่องลาด ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด  ๑  ของบัณเฑาะก์ไม่มีเครื่องลาด ของ
ภิกษุมีเครื่องลาด ๑  ของบัณเฑาะก์มีเครื่องลาด  ของภิกษุก็มีเครื่องลาด ๑
ของบัณเฑาะก์ไม่มีเครื่องลาด  ของภิกษุก็ไม่มีเครื่องลาด  ๑  ถ้าเธอยินดีการ
เข้าไป  ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก ต้อง
อาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พามนุษย์บัณเฑาะก์ผู้ตายแล้วยังไม่ถูกสัตว์กัด
โดยมากมาในสำนักภิกษุ  แล้วให้อมองค์กำเนิดด้วยปาก  คือของบัณเฑาะก์มี
เครื่องลาด ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด  ๑  ของบัณเฑาะก์ไม่มีเครื่องลาด ของ
ภิกษุมีเครื่องลาด  ๑  ของบัณเฑาะก์มีเครื่องลาด  ของภิกษุก็มีเครื่องลาด  ๑
ของบัณเฑาะก์ไม่มีเครื่องลาด  ของภิกษุก็ไม่มีเครื่องลาด  ๑ ถ้าเธอไม่ยินดี
การเข้าไป  แต่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว  ยินดีการหยุดอยู่   ยินดีการถอนออก
ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พามนุษย์บัณเฑาะก์ผู้ตายแล้วยังไม่ถูกสัตว์กัด
โดยมากมาในสำนักภิกษุ  แล้วให้อมองค์กำเนิดด้วยปาก  คือของบัณเฑาะก์มี
เครื่องลาด  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ๑ ของบัณเฑาะก์ไม่มีเครื่องลาด ของ
ภิกษุมีเครื่องลาด ๑ ของบัณเฑาะก์มีเครื่องลาด ของภิกษุก็มีเครื่องลาด ๑
ของบัณเฑาะก์ไม่มีเครื่องลาด  ของภิกษุก็ไม่มีเครื่องลาด ๑ ถ้าเธอยินดีการ
เข้าไป  ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว  แต่ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก
ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พามนุษย์บัณเฑาะก์ผู้ตายแล้วยังไม่ถูกสัตว์กัด
โดยมากมาในสำนักภิกษุ  แล้วให้อมองค์กำเนิดด้วยปาก  คือของบัณเฑาะก์มี
เครื่องลาด  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด  ๑  ของบัณเฑาะก์ไม่มีเครื่องลาด  ของ

<div id="541"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 541]]
ภิกษุมีเครื่องลาด ๑  ของบัณเฑาะก์มีเครื่องลาด ของภิกษุก็มีเครื่องลาด ๑
ของบัณเฑาะก์ไม่มีเครื่องลาด  ของภิกษุก็ไม่มีเครื่องลาด  ๑  ถ้าเธอไม่ยินดี
การเข้าไป ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว  ไม่ยินดีการหยุดอยู่  แต่ยินดีการ
ถอนออก   ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พามนุษย์บัณเฑาะก์ผู้ตายแล้วยังไม่ถูกสัตว์กัด
โดยมากมาในสำนักภิกษุ  แล้วให้อมองค์กำเนิดด้วยปาก  คือของบัณเฑาะก์มี
เครื่องลาด  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด  ๑  ของบัณเฑาะก์ไม่มีเครื่องลาด  ของ
ภิกษุมีเครื่องลาด ๑  ของบัณเฑาะก์มีเครื่องลาด ของภิกษุก็มีเครื่องลาด  ๑
ของบัณเฑาะก์ไม่มีเครื่องลาด  ของภิกษุก็ไม่มีเครื่องลาด  ๑  ถ้าเธอไม่ยินดี
การเข้าไป  ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว ไม่ยินดีการหยุดอยู่  ไม่ยินดีการ
ถอนออก  ไม่ต้องอาบัติ.
๑๗.  มนุสสะปัณฑกะ  มตะเยภุยยะขายิตะจตุกกะ  [ทับ]
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พามนุษย์บัณเฑาะก์ผู้ตายแล้วถูกสัตว์กัดโดยมาก
มาในสำนักภิกษุ  แล้วให้ทับองค์กำเนิดด้วยวัจจมรรค  คือของบัณเฑาะก์มี
เครื่องลาด  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุก็มีเครื่องลาด ๑
ของบัณเฑาะก์ไม่มีลาด  ของภิกษุก็ไม่มีเครื่องลาด  ๑  ถ้าเธอยินดีการเข้าไป
ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว  ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก ต้องอาบัติ
ถุลลัจจัย.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พามนุษย์บัณเฑาะก์ผู้ตายแล้วถูกสัตว์กัดโดยมาก
มาในสำนักภิกษุ  แล้วให้ทับองค์กำเนิดด้วยวัจจมรรค คือของบัณเฑาะก์มี

<div id="542"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 542]]
เครื่องลาด  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ๑  ของบัณเฑาะก์ไม่มีเครื่องลาด ของ
ภิกษุมีเครื่องลาด  ๑  ของบัณเฑาะก์มีเครื่องลาด  ของภิกษุก็มีเครื่องลาด  ๑
ของบัณเฑาะก์ไม่มีเครื่องลาด ของภิกษุก็ไม่มีเครื่องลาด ๑  ถ้าเธอไม่ยินดี
การเข้าไป  แต่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว  ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก
ต้องอาบัติถุลลัจจัย.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พามนุษย์บัณเฑาะก์ผู้ตายแล้วถูกสัตว์กัดโดย
มากมาในสำนักภิกษุ  แล้วให้ทับองค์กำเนิดด้วยวัจจมรรค  คือของบัณเฑาะก์
มีเครื่องลาด  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด  ๑  ของบัณเฑาะก์ไม่มีเครื่องลาด  ของ
ภิกษุมีเครื่องลาด ๑  ของบัณเฑาะก์มีเครื่องลาด  ของภิกษุก็มีเครื่องลาด  ๑
ของบัณเฑาะก์ไม่มีเครื่องลาด  ของภิกษุก็ไม่มีเครื่องลาด ๑  ถ้าเธอไม่ยินดี
การเข้าไป ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว  แต่ยินดีการหยุดอยู่   ยินดีการถอนออก
ต้องอาบัติถุลลัจจัย.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พามนุษย์บัณเฑาะก์ผู้ตายแล้วถูกสัตว์กัดโดย
มากมาในสำนักภิกษุ แล้วให้ทับองค์กำเนิดด้วยวัจจมรรค  คือของบัณเฑาะก์
มีเครื่องลาด ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด  ๑  ของบัณเฑาะก์ไม่มีเครื่องลาด ของ
ภิกษุมีเครื่องลาด  ๑  ของบัณเฑาะก์มีเครื่องลาด ของภิกษุก็มีเครื่องลาด  ๑
ของบัณเฑาะก์ไม่มีเครื่องลาด  ของภิกษุก็ไม่มีเครื่องลาด  ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการ
เข้าไป  ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว ไม่ยินดีการหยุดอยู่  แต่ยินดีการถอนออก
ต้องอาบัติถุลลัจจัย.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พามนุษย์บัณเฑาะก์ผู้ตายแล้วถูกสัตว์กัดโดย
มากมาในสำนักภิกษุ  แล้วให้ทับองค์กำเนิดด้วยวัจจมรรค  คือของบัณเฑาะก์
มีเครื่องลาด  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ๑  ของบัณเฑาะก์ไม่มีเครื่องลาด   ของ

<div id="543"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 543]]
ภิกษุมีเครื่องลาด ๑  ของบัณเฑาะก์มีเครื่องลาด ของภิกษุก็มีเครื่องลาด  ๑
ของบัณเฑาะก์ไม่มีเครื่องลาด  ของภิกษุก็ไม่มีเครื่องลาด  ๑  ถ้าเธอไม่ยินดี
การเข้าไป  ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว ไม่ยินดีการหยุดอยู่  ไม่ยินดีการ
ถอนออก  ไม่ต้องอาบัติ.
๑๘.  มนุสสะปัณฑกะ  มตะเยภุยยะขายิตะจตุกกะ [อม]
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พามนุษย์บัณเฑาะก์ผู้ตายแล้วถูกสัตว์กัดโดย
มากมาในสำนักภิกษุ  แล้วให้อมองค์กำเนิดด้วยปาก คือของบัณเฑาะก์มี
เครื่องลาด  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ๑  ของบัณเฑาะก์ไม่มีเครื่องลาด ของ
ภิกษุมีเครื่องลาด ๑  ของบัณเฑาะก์มีเครื่องลาด ของภิกษุก็มีเครื่องลาด  ๑
ของบัณเฑาะก์ไม่มีเครื่องลาด  ของภิกษุก็ไม่มีเครื่องลาด ๑  ถ้าเธอยินดีการ
เข้าไป  ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว  ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก ต้อง
อาบัติถุลลัจจัย.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พามนุษย์บัณเฑาะก์ผู้ตายแล้วถูกสัตว์กัดโดย
มากมาในสำนักภิกษุ  แล้วให้อมองค์กำเนิดด้วยปาก คือของบัณเฑาะก์มี
เครื่องลาด ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด  ๑  ของบัณเฑาะก์ไม่มีเครื่องลาด   ของ
ภิกษุมีเครื่องลาด  ๑  ของบัณเฑาะก์มีเครื่องลาด  ของภิกษุก็มีเครื่องลาด  ๑
ของบัณเฑาะก์ไม่มีเครื่องลาด ของภิกษุก็ไม่มีเครื่องลาด ๑  ถ้าเธอไม่ยินดี
การเข้าไป แต่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว  ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก
ต้องอาบัติถุลลัจจัย.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พามนุษย์บัณเฑาะก์ผู้ตายแล้วถูกสัตว์กัดโดย
มากมาในสำนักภิกษุ  แล้วให้อมองค์กำเนิดด้วยปาก  คือของบัณเฑาะก์มี

<div id="544"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 544]]
เครื่องลาด ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ๑  ของบัณเฑาะก์ไม่มีเครื่องลาด  ของ
ภิกษุมีเครื่องลาด ๑  ของบัณเฑาะก์มีเครื่องลาด  ของภิกษุก็มีเครื่องลาด ๑
ของบัณเฑาะก์ไม่มีเครื่องลาด  ของภิกษุก็ไม่มีเครื่องลาด  ๑  ถ้าเธอไม่ยินดี
การเข้าไป  ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว  แต่ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก
ต้องอาบัติถุลลัจจัย.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พามนุษย์บัณเฑาะก์ผู้ตายแล้วถูกสัตว์กัดโดย
มากมาในสำนักภิกษุ  แล้วให้อมองค์กำเนิดด้วยปาก  คือของบัณเฑาะก์มี
เครื่องลาด  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ๑  ของบัณเฑาะก์ไม่มีเครื่องลาด ของ
ภิกษุมีเครื่องลาด ๑  ของบัณเฑาะก์มีเครื่องลาด ของภิกษุก็มีเครื่องลาด  ๑
ของบัณเฑาะก์ไม่มีเครื่องลาด  ของภิกษุก็ไม่มีเครื่องลาด ๑  ถ้าเธอไม่ยินดี
การเข้าไป ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว  ไม่ยินดีการหยุดอยู่  แต่ยินดีการ
ถอนออก  ต้องอาบัติถุลลัจจัย.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พามนุษย์บัณเฑาะก์ผู้ตายแล้วถูกสัตว์กัดโดย
มากมาในสำนักภิกษุ  แล้วให้อมองค์กำเนิดด้วยปาก  คือของบัณเฑาะก์มี
เครื่องลาด  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ๑  ของบัณเฑาะก์ไม่มีเครื่องลาด ของ
ภิกษุมีเครื่องลาด  ๑  ของบัณเฑาะก์มีเครื่องลาด  ของภิกษุก็มีเครื่องลาด  ๑
ของบัณเฑาะก์ไม่มีเครื่องลาด ของภิกษุก็ไม่มีเครื่องลาด ๑  ถ้าเธอไม่ยินดี
การเข้าไป ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว  ไม่ยินดีการหยุดอยู่  ไม่ยินดีการ
ถอนออก   ไม่ต้องอาบัติ.
หมวดมนุสสะปัณฑกะ  ๑๘ จตุกกะ  จบ

<div id="545"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 545]]
๘.  หมวดอมนุสสะปัณฑกะ ๑๘  จตุกกะ
๑.๒.  อมนุสสะปัณฑกะ  สุทธิกะจตุกกะ
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาอมนุษย์บัณเฑาะก์...อมนุษย์บัณเฑาะก์
ผู้ตื่น...ผู้หลับ...ผู้เมา...ผู้วิกลจริต...ผู้เผลอสติ...ผู้ตายแล้วยังไม่ถูก
สัตว์กัด...ผู้ตายแล้วยังไม่ถูกสัตว์กัดโดยมากมาในสำนักภิกษุ  แล้วให้ทับองค์
กำเนิดด้วยวัจจมรรค คือของอมนุษย์บัณเฑาะก์มีเครื่องลาด ของภิกษุไม่มี
เครื่องลาด ๑...ให้อมองค์กำเนิดด้วยปาก  คือ...ถ้าเธอยินดีการเข้าไป...
ต้องอาบัติปาราชิก...ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป...ไม่ต้องอาบัติ.
ฯลฯ  ฯลฯ  ฯลฯ
๑๗.  ๑๘.  อมนุสสะปัณฑกะ  มตะเยภุยยะขายิตะจตุกกะ
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาอมนุษย์บัณเฑาะก์ผู้ตายแล้วถูกสัตว์กัดโดย
มากมาในสำนักภิกษุ แล้วให้ทับองค์กำเนิดด้วยวัจจมรรคคือ...ให้อมองค์
กำเนิดด้วยปาก  คือ...ถ้าเธอยินดีการเข้าไป...ต้องอาบัติถุลลัจจัย...ถ้าเธอ
ไม่ยินดีการเข้าไป...ไม่ต้องอาบัติ.
หมวดอมนุสสะปัณฑกะ  ๑๘  จตุกกะ จบ
๙.  หมวดติรัจฉานคตะปัณฑกะ  ๑๘  จตุกกะ
๑.  ๒.  ติรัจฉานคตะปัณฑกะ  สุทธิกะจตุกกะ
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาสัตว์ดิรัจฉานบัณเฑาะก์...สัตว์ดิรัจฉาน
บัณเฑาะก์ผู้ตื่น...ผู้หลับ...ผู้เมา...ผู้วิกลจริต...ผู้เผลอสติ...ผู้ตายแล้ว
ยังไม่ถูกสัตว์กัด...ผู้ตายแล้วยังไม่ถูกสัตว์กัดโดยมากมาในสำนักภิกษุ  แล้ว

<div id="546"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 546]]
ให้ทับองค์กำเนิดด้วยวัจจมรรค  คือของสัตว์ดิรัจฉานบัณเฑาะก์มีเครื่องลาด
ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ๑...ให้อมองค์กำเนิดด้วยปาก คือ...ถ้าเธอยินดี
การเข้าไป...ต้องอาบัติปาราชิก...ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป...ไม่ต้องอาบัติ.
๑๗.  ๑๘. ติรัจฉานคตะปัณฑกะ  มตะเยภุยยะขายิตะจตุกกะ
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาสัตว์ดิรัจฉานบัณเฑาะก์ผู้ตายแล้วถูกสัตว์กัด
โดยมากมาในสำนักภิกษุ แล้วให้ทับองค์กำเนิดด้วยวัจจมรรค คือ...ให้อม
องค์กำเนิดด้วยปาก  คือ...ถ้าเธอยินดีการเข้าไป...ต้องอาบัติถุลลัจจัย.....
ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป...ไม่ต้องอาบัติ.
หมวดติรัจฉานคตะปัณฑกะ  ๑๘  จตุกกะ จบ
๑๐.  หมวดมนุสสะปุริสะ  ๑๘  จตุกกะ
๑.  ๒.  มนุสสะปุริสะ  สุทธิกะจตุกกะ
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พามนุษย์ผู้ชาย...มนุษย์ผู้ชายผู้ตื่น...ผู้หลับ
...ผู้เมา  ผู้วิกลจริต...ผู้เผลอสติ...ผู้ตายแล้วยังไม่ถูกสัตว์กัด...ผู้ตายแล้ว
ยังไม่ถูกสัตว์กัดโดยมาก  มาในสำนักภิกษุ  แล้วให้ทับองค์กำเนิดด้วยวัจจมรรค
คือของมนุษย์ผู้ชายมีเครื่องลาด ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ๑...ให้อมองค์กำเนิด
ด้วยปาก  คือ...ถ้าเธอยินดีการเข้าไป...ต้องอาบัติปาราชิก...ถ้าเธอไม่ยินดี
การเข้าไป...ไม่ต้องอาบัติ.
ฯลฯ     ฯลฯ    ฯลฯ

<div id="547"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 547]]
๑๗.  ๑๘.  มนุสสะปุริสะ  มตะเยภุยยะขายิตะจตุกกะ
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พามนุษย์ผู้ชายผู้ตายแล้วถูกสัตว์กัดโดยมากมา
ในสำนักภิกษุ  แล้วให้ทับองค์กำเนิดด้วยวัจจมรรค   คือ...ให้อมองค์กำเนิด
ด้วยปาก คือ...ถ้าเธอยินดีการเข้าไป...ต้องอาบัติถุลลัจจัย...ถ้าเธอไม่ยินดี
การเข้าไป... ไม่ต้องอาบัติ.
หมวดมนุสสะปุริสะ  ๑๘  จตุกกะ   จบ
๑๑.  หมวดอมนุสสะปุริสะ  ๑๘  จตุกกะ
๑.  ๒.  อมนุสสะปุริสะ  สุทธิกะจตุกกะ
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาอมนุษย์ผู้ชาย  ...อมนุษย์ผู้ชายผู้ตื่น...
ผู้หลับ...ผู้เมา...ผู้วิกลจริต...ผู้เผลอสติ...ผู้ตายแล้วยังไม่ถูกสัตว์กัด...
ผู้ตายแล้วยังไม่ถูกสัตว์กัดโดยมากมาในสำนักภิกษุ  แล้วให้ทับองค์กำเนิดด้วย
วัจจมรรค  คือของมนุษย์ผู้ชายมีเครื่องลาด ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด  ๑...
ให้อมองค์กำเนิดด้วยปาก  คือ ...ถ้าเธอยินดีการเข้าไป... ต้องอาบัติปาราชิก
...ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป...ไม่ต้องอาบัติ.
ฯลฯ   ฯลฯ   ฯลฯ
๑๗.   ๑๘.  อมนุสสะปุริสะ  มตะเยภุยยะขายิตะจตุกกะ
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาอมนุษย์ผู้ชายตายแล้วถูกสัตว์กัดโดยมากมา
ในสำนักภิกษุ  แล้วให้ทับองค์กำเนิดด้วยวัจจมรรค  คือ...ให้อมองค์กำเนิด
ด้วยปาก  คือ...ถ้าเธอยินดีการเข้าไป...ต้องอาบัติถุลลัจจัย...ถ้าเธอไม่
ยินดีการเข้าไป...ไม่ต้องอาบัติ
หมวดอมนุสสะปุริสะ  ๑๘  จตุกกะ  จบ

<div id="548"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 548]]
๑๒.  หมวดติรัจฉานคตะปุริสะ  ๑๘  จตุกกะ
๑.  ๒.  ติรัจฉานคตะปุริสะ  สุทธิกะจตุกกะ
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาสัตว์ดิรัจฉานตัวผู้...สัตว์ดิรัจฉานตัวผู้ผู้ตื่น
...ผู้หลับ...ผู้เมา...ผู้วิกลจริต...ผู้เผลอสติ...ผู้ตายแล้วยังไม่ถูกสัตว์กัด
...ผู้ตายแล้วยังไม่ถูกสัตว์กัดโดยมากมาในสำนักภิกษุ  แล้วให้ทับองค์กำเนิด
ด้วยวัจจมรรค  คือของสัตว์ดิรัจฉานตัวผู้มีเครื่องลาด ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด  ๑
...ให้อมองค์กำเนิดด้วยปาก  คือ...ถ้าเธอยินดีการเข้าไป...ต้องอาบัติ
ปาราชิก...ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป...ไม่ต้องอาบัติ.
ฯลฯ  ฯลฯ  ฯลฯ
๑๗.  ๑๘.  ติรัจฉานคตะปุริสะ  มตะเยภุยยะขายิตะจตุกกะ
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาสัตว์ดิรัจฉานตัวผู้ผู้ตายแล้วถูกสัตว์กัด  โดยมาก
มาในสำนักภิกษุ  แล้วให้ทับองค์กำเนิดด้วยวัจจมรรค  คือ...ให้อมองค์กำเนิด
ด้วยปาก คือ...ถ้าเธอยินดีการเข้าไป...ต้องอาบัติถุลลัจจัย   ...ถ้าเธอ
ไม่ยินดีการเข้าไป...ไม่ต้องอาบัติ.
หมวดติรัจฉานคตะปุริสะ  ๑๘  จตุกกะ  จบ*
 *แม้ในประเภทแห่งสันถตจตุกกะ  ก็มีนัยดังกล่าวแล้วในอสันถตจตุกกะนั้นแล.

<div id="549"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 549]]
บทภาชนีย์  อสันถตภาณวาร
๑.  หมวดมนุสสิตถี  ๒๗  จตุกกะ
๑.  มนุสสิตถี  สุทธิกะจตุกกะ  [ยอนวัจ]
[๔๒]  พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงแล้วให้
ยอนวัจจมรรคด้วยองค์กำเนิด  ถ้าเธอยินดีการเข้าไป  ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว
ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิง  แล้วให้ยอน
วัจจมรรคด้วยองค์กำเนิด  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  แต่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว
ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิง  แล้วให้ยอน
วัจจมรรคด้วยองค์กำเนิด  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว
แต่ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิง  แล้วให้ยอน
วัจจมรรคด้วยองค์กำเนิด  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว
ไม่ยินดีการหยุดอยู่  แต่ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิง  แล้วให้ยอน
วัจจมรรคด้วยองค์กำเนิด  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว
ไม่ยินดีการหยุดอยู่  ไม่ยินดีการถอนออก  ไม่ต้องอาบัติ.

<div id="550"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 550]]
๒.  มนุสสิตถี  สุทธิกะจตุกกะ  [ยอนปัส]
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิง  แล้วให้ยอน
ปัสสาวมรรคด้วยองค์กำเนิด  ถ้าเธอยินดีการเข้าไป  ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว
ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิง  แล้วให้ยอน
ปัสสาวมรรคด้วยองค์กำเนิด  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป แต่ยินดีการเข้าไปถึงที่
แล้ว ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิง  แล้วให้ยอน
ปัสสาวมรรคด้วยองค์กำเนิด  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  ไม่ยินดีการเข้าไปถึง
ที่แล้ว  แต่ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิง  แล้วให้ยอน
ปัสสาวมรรคด้วยองค์กำเนิด ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป ไม่ยินดีการเข้าไปถึง
ที่แล้ว  ไม่ยินดีการหยุดอยู่  แต่ยินดีการถอนออก ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิง  แล้วให้ยอน
ปัสสาวมรรคด้วยองค์กำเนิด  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป ไม่ยินดีการเข้าไปถึง
ที่แล้ว  ไม่ยินดีการหยุดอยู่  ไม่ยินดีการถอนออก  ไม่ต้องอาบัติ.
๓.  มนุสสิตถี  สุทธิกะจตุกกะ  [ยอนปาก]
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก   พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิง  แล้วให้ยอน
ปากด้วยองค์กำเนิด  ถ้าเธอยินดีการเข้าไป  ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว  ยินดีการ
หยุดอยู่  ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.

<div id="551"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 551]]
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิง  แล้วให้ยอน
ปากด้วยองค์กำเนิด  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  แต่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว
ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิง  แล้วให้ยอน
ปากด้วยองค์กำเนิด  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว
แต่ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิง  แล้วให้ยอน
ปากด้วยองค์กำเนิด  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว  ไม่
ยินดีการหยุดอยู่  แต่ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิง  แล้วให้ยอน
ปากด้วยองค์กำเนิด  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว  ไม่
ยินดีการหยุดอยู่ ไม่ยินดีการถอนออก  ไม่ต้องอาบัติ.
๔  มนุสสิตถี  ชาครันตีจตุกกะ  [ยอนวัจ]
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้ตื่นแล้วให้
ยอนวัจจมรรคด้วยองค์กำเนิด ถ้าเธอยินดีการเข้าไป  ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว
ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้ตื่นแล้วให้
ยอนวัจจมรรคด้วยองค์กำเนิด  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป แต่ยินดีการเข้าไปถึง
ที่แล้ว  ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้ตื่นแล้วให้
ยอนวัจจมรรคด้วยองค์กำเนิด  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  ไม่ยินดีการเข้าไปถึง
ที่แล้ว  แต่ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก ต้องอาบัติปาราชิก.

<div id="552"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 552]]
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้ตื่นแล้วให้
ยอนวัจจมรรคด้วยองค์กำเนิด  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  ไม่ยินดีการเข้าไปถึง
ที่แล้ว  ไม่ยินดีการหยุดอยู่  แต่ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้ตื่นแล้วให้
ยอนวัจจมรรคด้วยองค์กำเนิด   ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  ไม่ยินดีการเข้าไปถึง
ที่แล้ว  ไม่ยินดีการหยุดอยู่  ไม่ยินดีการถอนออก ไม่ต้องอาบัติ.
๕.  มนุสสิตถี  ชาครันตีจตุกกะ  [ยอนปัส]
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้ตื่นแล้วให้
ยอนปัสสาวมรรคด้วยองค์กำเนิด  ถ้าเธอยินดีการเข้าไป   ยินดีการเข้าไปถึงที่
แล้ว  ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก   พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้ตื่นแล้วให้
ยอนปัสสาวมรรคด้วยองค์กำเนิด  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป แต่ยินดีการเข้าไป
ถึงที่แล้ว  ยินดีการหยุดอยู่   ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้ตื่นแล้วให้
ยอนปัสสาวมรรคด้วยองค์กำเนิด  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  ไม่ยินดีการเข้าไป
ถึงที่แล้ว  แต่ยินดีการหยุดอยู่   ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้ตื่นแล้วให้
ยอนปัสสาวมรรคด้วยองค์กำเนิด  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  ไม่ยินดีการเข้าไป
ถึงที่แล้ว  ไม่ยินดีการหยุดอยู่  แต่ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้ตื่นแล้วให้
ยอนปัสสาวมรรคด้วยองค์กำเนิด  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป ไม่ยินดีการเข้าไป
ถึงที่แล้ว  ไม่ยินดีการหยุดอยู่  ไม่ยินดีการถอนออก  ไม่ต้องอาบัติ.

<div id="553"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 553]]
๖.  มนุสสิตถี  ชาครันตีจตุกกะ  [ยอนปาก]
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้ตื่นแล้วให้
ยอนปากด้วยองค์กำเนิด  ถ้าเธอยินดีการเข้าไป  ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว  ยินดี
การหยุดอยู่   ยินดีการถอนออก ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้ตื่นแล้วให้
ยอนปากด้วยองค์กำเนิด  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  แต่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว
ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้ตื่นแล้ว  ให้
ยอนปากด้วยองค์กำเนิด  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว
แต่ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้ตื่น  แล้วให้
ยอนปากด้วยองค์กำเนิด  ถ้าเธอยินดีการเข้าไป  ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว
ไม่ยินดีการหยุดอยู่  แต่ยินดีการถอนออก ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้ตื่น  แล้วให้
ยอนปากด้วยองค์กำเนิด  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป    ไม่ยินดีการเข้าไปถึงแล้ว
ไม่ยินดีการหยุดอยู่  ไม่ยินดีการถอนออก ไม่ต้องอาบัติ.
๗.  มนุสสิตถี  สุตตะจตุกกะ  [ยอนวัจ]
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้หลับ  แล้วให้
ยอนวัจจมรรคด้วยองค์กำเนิด  ถ้าเธอยินดีการเข้าไป  ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว
ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก   ต้องอาบัติปาราชิก.

<div id="554"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 554]]
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้หลับ  แล้วให้
ยอนวัจจมรรคด้วยองค์กำเนิด  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  แต่ยินดีการเข้าไปถึง
ที่แล้ว  ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้หลับ  แล้วให้
ยอนวัจจมรรคด้วยองค์กำเนิด  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  ไม่ยินดีการเข้าไปถึง
ที่แล้ว  แต่ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้หลับ  แล้วให้
ยอนวัจจมรรคด้วยองค์กำเนิด  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  ไม่ยินดีการเข้าไปถึง
ที่แล้ว  ไม่ยินดีการหยุดอยู่  แต่ยินดีการถอนออก ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้หลับ  แล้วให้
ยอนวัจจมรรคด้วยองค์กำเนิด ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป ไม่ยินดีการเข้าไปถึง
ที่แล้ว  ไม่ยินดีการหยุดอยู่ ไม่ยินดีการถอนออก  ไม่ต้องอาบัติ.
๘.  มนุสสิตถี  สุตตะจตุกกะ [ยอนปัส]
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้หลับ  แล้วให้
ยอนปัสสาวมรรคด้วยองค์กำเนิด  ถ้าเธอยินดีการเข้าไป  ยินดีการเข้าไปถึงที่
แล้ว  ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้หลับ  แล้วให้
ยอนปัสสาวมรรคด้วยองค์กำเนิด  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  ไม่ยินดีการเข้าไป
ถึงที่แล้ว  แต่ยินดีการหยุดอยู่   ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.

<div id="555"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 555]]
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้หลับ แล้วให้
ยอนปัสสาวมรรคด้วยองค์กำเนิด  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  ไม่ยินดีการเข้าไป
ถึงที่แล้ว  ไม่ยินดีการหยุดอยู่  แต่ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้หลับ  แล้วให้
ยอนปัสสาวมรรคด้วยองค์กำเนิด  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป ไม่ยินดีการเข้าไป
ถึงที่แล้ว  ไม่ยินดีการหยุดอยู่ ไม่ยินดีการถอนออก  ไม่ต้องอาบัติ.
๙.  มนุสสิตถี สุตตุจตุกกะ  [ยอนปาก]
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้หลับ  แล้วให้
ยอนปากด้วยองค์กำเนิด  ถ้าเธอยินดีการเข้าไป  ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว  ยินดี
การหยุดอยู่ ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้หลับ  แล้วให้
ยอนปากด้วยองค์กำเนิด  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  แต่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว
ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้หลับ  แล้วให้
ยอนปากด้วยองค์กำเนิด  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว
แต่ยินดีการหยุดอยู่ ยินดีการถอนออก ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้หลับ  แล้วให้
ยอนปากด้วยองค์กำเนิด  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว
ไม่ยินดีการหยุดอยู่  แต่ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้หลับ  แล้วให้
ยอนปากด้วยองค์กำเนิด  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว
ไม่ยินดีการหยุดอยู่  ไม่ยินดีการถอนออก  ไม่ต้องอาบัติ.

<div id="556"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 556]]
๑๐.  มนุสสิตถี  มัตตะจตุกกะ  [ยอนวัจ]
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้เมา  แล้วให้
ยอนวัจจมรรคด้วยองค์กำเนิด ถ้าเธอยินดีการเข้าไป  ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว
ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้เมา  แล้วให้
ยอนวัจจมรรคด้วยองค์กำเนิด ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป แต่ยินดีการเข้าไปถึง
ที่แล้ว  ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้เมา  แล้วให้
ยอนวัจจมรรคด้วยองค์กำเนิด ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  ไม่ยินดีการเข้าไปถึง
ที่แล้ว  แต่ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก  ต้อง
อาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้เมา  แล้วให้
ยอนวัจจมรรคด้วยองค์กำเนิด  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป ไม่ยินดีการเข้าไปถึง
ที่แล้ว  แต่ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้เมา  แล้วให้
ยอนวัจจมรรคด้วยองค์กำเนิด  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  ไม่ยินดีการเข้าไปถึง
ที่แล้ว  ไม่ยินดีการหยุดอยู่ แต่ยินดีการถอนออก ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้เมา  แล้วให้
ยอนวัจจมรรคด้วยองค์กำเนิด  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  ไม่ยินดีการเข้าไปถึง
ที่แล้ว  ไม่ยินดีการหยุดอยู่  ไม่ยินดีการถอนออก ไม่ต้องอาบัติ.
๑๑.  มนุสสิตถี  มัตตะจตุกกะ  [ยอนปัส]
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้เมา  แล้วให้
ยอนปัสสาวมรรคด้วยองค์กำเนิด  ถ้าเธอยินดีการเข้าไป ยินดีการเข้าไปถึงที่
แล้ว  ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก ต้องอาบัติปาราชิก.

<div id="557"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 557]]
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้เมา  แล้วให้
ยอนปัสสาวมรรคด้วยองค์กำเนิด  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  แต่ยินดีการเข้าไป
ถึงที่แล้ว  ยินดีการหยุดอยู่   ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้เมา  แล้วให้
ยอนปัสสาวมรรคด้วยองค์กำเนิด  ถ้าเธอไม่ยินดีเข้าไป ไม่ยินดีการเข้าไป
ถึงที่แล้ว  แต่ยินดีการหยุดอยู่ ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้เมา  แล้วให้
ยอนปัสสาวมรรคด้วยองค์กำเนิด  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  ไม่ยินดีการเข้าไป
ถึงที่แล้ว  ไม่ยินดีการหยุดอยู่  แต่ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้เมา  แล้วให้
ยอนปัสสาวมรรคด้วยองค์กำเนิด  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  ไม่ยินดีการเข้าไป
ถึงที่แล้ว  ไม่ยินดีการหยุดอยู่  ไม่ยินดีการถอนออก  ไม่ต้องอาบัติ.
๑๒.  มนุสสิตถี  มัตตะจตุกกะ  [ยอนปาก]
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้เมา  แล้วให้
ยอนปากด้วยองค์กำเนิด  ถ้าเธอยินดีการเข้าไป  ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว  ยินดี
การหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้เมา  แล้วให้
ยอนปากด้วยองค์กำเนิด ถ้าเธอไม่ยินดีกาเข้าไป  แต่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว
ยินดีการหยุดอยู่ ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้เมา  แล้วให้
ยอนปากด้วยองค์กำเนิด  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว
แต่ยินดีการหยุดอยู่ ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.

<div id="558"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 558]]
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้เมา แล้วให้
ยอนปากด้วยองค์กำเนิด  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว
ไม่ยินดีการหยุดอยู่  แต่ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้เมา  แล้วให้
ยอนปากด้วยองค์กำเนิด  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว
ไม่ยินดีการหยุดอยู่  ไม่ยินดีการถอนออก ไม่ต้องอาบัติ.
๑๓.   มนุสสิตถี  อุมมัตตะจตุกกะ [ยอนวัจ]
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้วิกลจริต  แล้ว
ให้ยอนวัจจมรรคด้วยองค์กำเนิด  ถ้าเธอยินดีการเข้าไป  ยินดีการเข้าไปถึงที่
แล้ว  ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้วิกลจริต  แล้ว
ให้ยอนวัจจมรรคด้วยองค์กำเนิด  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  แต่ยินดีการเข้าไป
ถึงที่แล้ว  ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้วิกลจริต แล้ว
ให้ยอนวัจจมรรคด้วยองค์กำเนิด  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  ไม่ยินดีการเข้าไป
ถึงที่แล้ว  แต่ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้วิกลจริต  แล้ว
ให้ยอนวัจจมรรคด้วยองค์กำเนิด ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  ไม่ยินดีการเข้าไป
ถึงที่แล้ว  ไม่ยินดีการหยุดอยู่  แต่ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้วิกลจริต แล้ว
ให้ยอนวัจจมรรคด้วยองค์กำเนิด  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป ไม่ยินดีการเข้าไป
ถึงที่แล้ว  ไม่ยินดีการหยุดอยู่  ไม่ยินดีการถอนออก  ไม่ต้องอาบัติ.

<div id="559"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 559]]
๑๔.  มนุสสิตถี  อุมมัตตะจตุกกะ  (ยอนปัส)
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้วิกลจริต  แล้ว
ให้ยอนปัสสาวมรรคด้วยองค์กำเนิด  ถ้าเธอยินดีการเข้าไป  ยินดีการเข้าไปถึง
ที่แล้ว  ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้วิกลจริต  แล้ว
ให้ยอนปัสสาวมรรคด้วยองค์กำเนิด  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  แต่ยินดีการเข้า
ไปถึงที่แล้ว  ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้วิกลจริต  แล้ว
ให้ยอนปัสสาวมรรคด้วยองค์กำเนิด  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป ไม่ยินดีการเข้า
ไปถึงที่แล้ว  แต่ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้วิกลจริต  แล้ว
ให้ยอนปัสสาวมรรคด้วยองค์กำเนิด  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  ไม่ยินดีการเข้า
ไปถึงที่แล้ว ไม่ยินดีการหยุดอยู่ แต่ยินดีการถอนออก   ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้วิกลจริต  แล้ว
ให้ยอนปัสสาวมรรคด้วยองค์กำเนิด ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  ไม่ยินดีการเข้า
ไปถึงที่แล้ว   ไม่ยินดีการหยุดอยู่  ไม่ยินดีการถอนออก  ไม่ต้องอาบัติ.
๑๕.  มนุสสิตถี  อุมมัตตะจตุกกะ  [ยอนปาก]
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้วิกลจริต  แล้ว
ให้ยอนปากด้วยองค์กำเนิด  ถ้าเธอยินดีการเข้าไป  ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว
ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.

<div id="560"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 560]]
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้วิกลจริต  แล้ว
ให้ยอนปากด้วยองค์กำเนิด  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  แต่ยินดีการเข้าไปถึงที่
แล้ว  ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้วิกลจริต  แล้ว
ให้ยอนปากด้วยองค์กำเนิด  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่
แล้ว  แต่ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้วิกลจริต แล้ว
ให้ยอนปากด้วยองค์กำเนิด  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่
แล้ว  ไม่ยินดีการหยุดอยู่ แต่ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้วิกลจริต  แล้ว
ให้ยอนปากด้วยองค์กำเนิด  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่
แล้ว  ไม่ยินดีการหยุดอยู่  ไม่ยินดีการถอนออก ไม่ต้องอาบัติ.
๑๖.  มนุสสิตถี  ปมัตตะจตุกกะ [ยอนวัจ]
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้เผลอสติ  แล้ว
ให้ยอนวัจจมรรคด้วยองค์กำเนิด  ถ้าเธอยินดีการเข้าไป  ยินดีการเข้าไปถึงที่
แล้ว  ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้เผลอสติ แล้ว
ให้ยอนวัจจมรรคด้วยองค์กำเนิด  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  แต่ยินดีการเข้าไป
ถึงที่แล้ว  ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้เผลอสติ  แล้ว
ให้ยอนวัจจมรรคด้วยองค์กำเนิด  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  ไม่ยินดีการเข้าไป
ถึงที่แล้ว  แต่ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก ต้องอาบัติปาราชิก.

<div id="561"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 561]]
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้เผลอสติ  แล้ว
ให้ยอนวัจจมรรคด้วยองค์กำเนิด  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป ไม่ยินดีการเข้าไป
ถึงที่แล้ว  ไม่ยินดีการหยุดอยู่  แต่ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก   พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้เผลอสติ  แล้ว
ให้ยอนวัจจมรรคด้วยองค์กำเนิด  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  ไม่ยินดีการเข้าไป
ถึงที่แล้ว  ไม่ยินดีการหยุดอยู่  ไม่ยินดีการถอนออก  ไม่ต้องอาบัติ.
๑๗.  มนุสสิตถี  ปมัตตะจตุกกะ  [ยอนปัส]
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้เผลอสติ  แล้ว
ให้ยอนปัสสาวมรรคด้วยองค์กำเนิด  ถ้าเธอยินดีการเข้าไป ยินดีการเข้าไปถึง
ที่แล้ว  ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้เผลอสติ  แล้ว
ให้ยอนปัสสาวมรรคด้วยองค์กำเนิด  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป แต่ยินดีการ
เข้าไปถึงที่แล้ว  ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้เผลอสติ  แล้ว
ให้ยอนปัสสาวมรรคด้วยองค์กำเนิด  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  ไม่ยินดีการเข้า
ไปถึงที่แล้ว  แต่ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้เผลอสติ  แล้ว
ให้ยอนปัสสาวมรรคด้วยองค์กำเนิด  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  ไม่ยินดีการเข้า
ไปถึงที่แล้ว  ไม่ยินดีการหยุดอยู่  แต่ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้เผลอสติ แล้ว
ให้ยอนปัสสาวมรรคด้วยองค์กำเนิด  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  ไม่ยินดีการเข้า
ไปถึงที่แล้ว  ไม่ยินดีการหยุดอยู่  ไม่ยินดีการถอนออก  ไม่ต้องอาบัติ.

<div id="562"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 562]]
๑๘.  มนุสสิตถี  ปมัตตะจตุกกะ  [ยอนปาก]
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้เผลอสติ  แล้ว
ให้ยอนปากด้วยองค์กำเนิด  ถ้าเธอยินดีการเข้าไป   ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว
ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้เผลอสติ  แล้ว
ให้ยอนปากด้วยองค์กำเนิด  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป แต่ยินดีการเข้าไปถึงที่
แล้ว  ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้เผลอสติ  แล้ว
ให้ยอนปากด้วยองค์กำเนิด ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่
แล้ว  แต่ยินดีการหยุดอยู่ ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้เผลอสติ  แล้ว
ให้ยอนปากด้วยองค์กำเนิด  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่
แล้ว  ไม่ยินดีการหยุดอยู่  แต่ยินดีการถอนออก ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้เผลอสติ  แล้ว
ให้ยอนปากด้วยองค์กำเนิด  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่
แล้ว  ไม่ยินดีการหยุดอยู่  ไม่ยินดีการถอนออก  ไม่ต้องอาบัติ.
๑๙.  มนุสสิตถี  มตะอักขายิตะจตุกกะ  [ยอนวัจ]
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้ตายแล้วยัง
ไม่ถูกสัตว์กัด  แล้วให้ยอนวัจจมรรคด้วยองค์กำเนิด  ถ้าเธอยินดีการเข้าไป
ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว  ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้ตายแล้วยัง
ไม่ถูกสัตว์กัด  แล้วให้ยอนวัจจมรรคด้วยองค์กำเนิด  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป

<div id="563"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 563]]
แต่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว  ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติ
ปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้ตายแล้วยัง
ไม่ถูกสัตว์กัด  แล้วให้ยอนวัจจมรรคด้วยองค์กำเนิด  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป
ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว   แต่ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก ต้องอาบัติ
ปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้ตายแล้วยัง
ไม่ถูกสัตว์กัด  แล้วให้ยอนวัจจมรรคด้วยองค์กำเนิด  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป
ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว  ไม่ยินดีการหยุดอยู่  แต่ยินดีการถอนออก  ต้อง
อาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้ตายแล้วยัง
ไม่ถูกสัตว์กัด  แล้วให้ยอนวัจจมรรคด้วยองค์กำเนิด  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป
ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว  ไม่ยินดีการหยุดอยู่  ไม่ยินดีการถอนออก ไม่ต้อง
อาบัติ.
๒๐.  มนุสสิตถี  มตะอักขายิตะจตุกกะ [ยอนปัส]
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้ตายแล้วยัง
ไม่ถูกสัตว์กัด  แล้วให้ยอนปัสสาวมรรคด้วยองค์กำเนิด  ถ้าเธอยินดีการเข้าไป
ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว  ยินดีการหยุดอยู่   ยินดีการถอนออก ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้ตายแล้วยัง
ไม่ถูกสัตว์กัด  แล้วให้ยอนปัสสาวมรรคด้วยองค์กำเนิด  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป
แต่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว  ยินดีการหยุดอยู่   ยินดีการถอนออก ต้องอาบัติ
ปาราชิก.

<div id="564"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 564]]
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้ตายแล้วยัง
ไม่ถูกสัตว์กัด  แล้วให้ยอนปัสสาวมรรคด้วยองค์กำเนิด  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป
ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว  แต่ยินดีการหยุดอยู่ ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติ
ปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้ตายแล้วยัง
ไม่ถูกสัตว์กัด  แล้วให้ยอนปัสสาวมรรคด้วยองค์กำเนิด  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป
ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว  ไม่ยินดีการหยุดอยู่ แต่ยินดีการถอนออก  ต้อง
อาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้ตายแล้วยัง
ไม่ถูกสัตว์กัด  แล้วให้ยอนปัสสาวมรรคด้วยองค์กำเนิด  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป
ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว  ไม่ยินดีการหยุดอยู่  ไม่ยินดีการถอนออก ไม่ต้อง
อาบัติ.
๒๑. มนุสสิตถี  มตะอักขายิตะจตุกกะ  [ยอนปาก]
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้ตายแล้วยัง
ไม่ถูกสัตว์กัด  แล้วให้ยอนปากด้วยองค์กำเนิด  ถ้าเธอยินดีการเข้าไป  ยินดีการ
เข้าไปถึงที่แล้ว ยินดีการหยุดอยู่ ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้ตายแล้วยัง
ไม่ถูกสัตว์กัด แล้วให้ยอนปากด้วยองค์กำเนิด  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  แต่
ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว  ยินดีการหยุดอยู่ ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้ตายแล้วยัง
ไม่ถูกสัตว์กัด  แล้วให้ยอนปากด้วยองค์กำเนิด  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป ไม่ยินดี
การเข้าไปถึงที่แล้ว  แต่ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก ต้องอาบัติปาราชิก.

<div id="565"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 565]]
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้ตายแล้วยัง
ไม่ถูกสัตว์กัด  แล้วให้ยอนปากด้วยองค์กำเนิด  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  ไม่ยินดี
การเข้าไปถึงที่แล้ว  ไม่ยินดีการหยุดอยู่  แต่ยินดีการถอนออก ต้องอาบัติ
ปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้ตายแล้วยัง
ไม่ถูกสัตว์กัด  แล้วให้ยอนปากด้วยองค์กำเนิด  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  ไม่ยินดี
การเข้าไปถึงที่แล้ว  ไม่ยินดีการหยุดอยู่  ไม่ยินดีการถอนออก  ไม่ต้องอาบัติ.
๒๒.  มนุสสิตถี  มตะเยภุยยะอักขายิตะจตุกกะ  [ยอนวัจ]
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้ตายแล้วยัง
ไม่ถูกสัตว์กัดโดยมาก  แล้วให้ยอนวัจจมรรคด้วยองค์กำเนิด  ถ้าเธอยินดีการ
เข้าไป ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว  ยินดีการหยุดอยู่ ยินดีการถอนออก  ต้อง
อาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้ตายแล้วยัง
ไม่ถูกสัตว์กัดโดยมาก แล้วให้ยอนวัจจมรรคด้วยองค์กำเนิด  ถ้าเธอไม่ยินดี
การเข้าไป แต่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว  ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก
ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้ตายแล้วยัง
ไม่ถูกสัตว์กัดโดยมาก  แล้วให้ยอนวัจจมรรคด้วยองค์กำเนิด  ถ้าเธอไม่ยินดี
การเข้าไป  ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว แต่ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก
ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้ตายแล้วยัง
ไม่ถูกสัตว์กัดโดยมาก  แล้วให้ยอนวัจจมรรคด้วยองค์กำเนิด  ถ้าเธอไม่ยินดี

<div id="566"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 566]]
การเข้าไป ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว  ไม่ยินดีการหยุดอยู่  แต่ยินดีการถอน
ออก   ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้ตายแล้วยัง
ไม่ถูกสัตว์กัดโดยมาก  แล้วให้ยอนวัจจมรรคด้วยองค์กำเนิด  ถ้าเธอไม่ยินดี
การเข้าไป  ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว  ไม่ยินดีการหยุดอยู่  ไม่ยินดีการถอน
ออก  ไม่ต้องอาบัติ.
๒๓.  มนุสสิตถี มาตะเยภุยยะอักขายิตะจตุกกะ  [ยอนปัส]
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้ตายแล้วยัง
ไม่ถูกสัตว์กัดโดยมาก  แล้วให้ยอนปัสสาวมรรคด้วยองค์กำเนิด  ถ้าเธอยินดี
การเข้าไป  ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว  ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก
ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้ตายแล้วยัง
ไม่ถูกสัตว์กัดโดยมาก  แล้วให้ยอนปัสสาวมรรคด้วยองค์กำเนิด  ถ้าเธอไม่ยินดี
การเข้าไป  แต่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว ยินดีกาหยุดอยู่   ยินดีการถอนออก
ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้ตายแล้วยัง
ไม่ถูกสัตว์กัดโดยมาก แล้วให้ยอนปัสสาวมรรคด้วยองค์กำเนิด  ถ้าเธอไม่ยินดี
การเข้าไป ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว  แต่ยินดีการหยุดอยู่   ยินดีการถอนออก
ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้ตายแล้วยัง
ไม่ถูกสัตว์กัดโดยมาก  แล้วให้ยอนปัสสาวมรรคด้วยองค์กำเนิด  ถ้าเธอไม่ยินดี

<div id="567"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 567]]
การเข้าไป  ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว  ไม่ยินดีการหยุดอยู่ แต่ยินดีการถอน
ออก  ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้ตายแล้วยัง
ไม่ถูกสัตว์กัดโดยมาก แล้วให้ยอนปัสสาวมรรคด้วยองค์กำเนิด  ถ้าเธอไม่ยินดี
การเข้าไป  ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว  ไม่ยินดีการหยุดอยู่  ไม่ยินดีการถอน
ออก ไม่ต้องอาบัติ.
๒๔.  มนุสสิตถี  มตะเยภุยยะอักขายิตะจตุกกะ  [ยอนปาก]
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้ตายแล้วยัง
ไม่ถูกสัตว์กัดโดยมาก  แล้วให้ยอนปากด้วยองค์กำเนิด  ถ้าเธอยินดีการเข้าไป
ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้ตายแล้วยัง
ไม่ถูกสัตว์กัดโดยมาก  แล้วให้ยอนปากด้วยองค์กำเนิด  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป
แต่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว  ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติ
ปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้ตายแล้วยัง
ไม่ถูกสัตว์กัดโดยมาก  แล้วให้ยอนปากด้วยองค์กำเนิด  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป
ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว  แต่ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก ต้องอาบัติ
ปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้ตายแล้วยัง
ไม่ถูกสัตว์กัดโดยมาก  แล้วให้ยอนปากด้วยองค์กำเนิด  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป
ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว  ไม่ยินดีการหยุดอยู่ แต่ยินดีการถอนออก ต้อง
อาบัติปาราชิก.

<div id="568"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 568]]
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้ตายแล้วยัง
ไม่ถูกสัตว์กัดโดยมาก แล้วให้ยอนปากด้วยองค์กำเนิด  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป
ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว  ไม่ยินดีการหยุดอยู่  ไม่ยินดีการถอนออก  ไม่ต้อง
อาบัติ.
๒๕.  มนุสสิตถี  มตะเยภุยยะขายิตะจตุกกะ [ยอนวัจ]
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้ตายแล้วถูก
สัตว์กัดโดยมาก  แล้วให้ยอนวัจจมรรคด้วยองค์กำเนิด  ถ้าเธอยินดีการเข้าไป
ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว  ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก ต้องอาบัติ
ถุลลัจจัย.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้ตายแล้วถูก
สัตว์กัดโดยมาก  แล้วให้ยอนวัจจมรรคด้วยองค์กำเนิด  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป
แต่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว  ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติ
ถุลลัจจัย.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้ตายแล้วถูก
สัตว์กัดโดยมาก  แล้วให้ยอนวัจจมรรคด้วยองค์กำเนิด  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป
ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว  แต่ยินดีการหยุดอยู่ ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติ
ถุลลัจจัย.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผุ้หญิงผู้ตายแล้วถูก
สัตว์กัดโดยมาก  แล้วให้ยอนวัจจมรรคด้วยองค์กำเนิด ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป
ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว  ไม่ยินดีการหยุดอยู่ แต่ยินดีการถอนออก  ต้อง
อาบัติถุลลัจจัย.

<div id="569"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 569]]
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้ตายแล้วถูก
สัตว์กัดโดยมาก แล้วให้ยอนวัจจมรรคด้วยองค์กำเนิด  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป
ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว  ไม่ยินดีการหยุดอยู่  ไม่ยินดีการถอนออก ไม่ต้อง
อาบัติ.
๒๖.  มนุสสิตถี มตะเยภุยยะขายิตะจตุกกะ  [ยอนปัส]
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้ตายแล้วถูก
สัตว์กัดโดยมาก แล้วให้ยอนปัสสาวมรรคด้วยองค์กำเนิด  ถ้าเธอยินดีการเข้าไป
ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว  ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติ
ถุลลัจจัย.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้ตายแล้วถูก
สัตว์กัดโดยมาก  แล้วให้ยินปัสสาวมรรคด้วยองค์กำเนิด ถ้าเธอไม่ยินดีการ
เข้าไป  แต่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว  ยินดีการหยุดอยู่ ยินดีการถอนออก
ต้องอาบัติถุลลัจจัย.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้ตายแล้วถูก
สัตว์กัดโดยมาก  แล้วให้ยอนปัสสาวมรรคด้วยองค์กำเนิด  ถ้าเธอไม่ยินดีการ
เข้าไป  ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว  แต่ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก
ต้องอาบัติถุลลัจจัย.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้ตายแล้วถูก
สัตว์กัดโดยมาก  แล้วให้ยอนปัสสาวมรรคด้วยองค์กำเนิด  ถ้าเธอไม่ยินดีการ
เข้าไป ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว  ไม่ยินดีการหยุดอยู่ แต่ยินดีการถอนออก
ต้องอาบัติถุลลัจจัย.

<div id="570"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 570]]
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้ตายแล้วถูก
สัตว์กัดโดยมาก แล้วให้ยอนปัสสาวมรรคด้วยองค์กำเนิด  ถ้าเธอไม่ยินดีการ
เข้าไป  ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว  ไม่ยินดีการหยุดอยู่  ไม่ยินดีการถอนออก
ไม่ต้องอาบัติ.
๒๗.  มนุสสิตถี  มตะเยภุยยะขายตะจตุกกะ  [ยอนปาก]
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้ตายแล้วถูก
สัตว์กัดโดยมาก แล้วให้ยอนปากด้วยองค์กำเนิด  ถ้าเธอยินดีการเข้าไป  ยินดี
การเข้าไปถึงที่แล้ว  ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติถุลลัจจัย.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้ตายแล้วถูก
สัตว์กัดโดยมาก  แล้วให้ยอนปากด้วยองค์กำเนิด  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป
แต่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว  ยินดีการหยุดอยู่ ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติ
ถุลลัจจัย.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้ตายแล้วถูก
สัตว์กัดโดยมาก  แล้วให้ยอนปากด้วยองค์กำเนิด  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป
ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว  แต่ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก ต้องอาบัติ
ถุลลัจจัย.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้ตายแล้วถูก
สัตว์กัดโดยมาก  แล้วให้ยอนปากด้วยองค์กำเนิด  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป
ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว  ไม่ยินดีการหยุดอยู่ แต่ยินดีการถอนออก ต้อง
อาบัติถุลลัจจัย.

<div id="571"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 571]]
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้ตายแล้วถูก
สัตว์กัดโดยมาก แล้วให้ยอนปากด้วยองค์กำเนิด  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป
ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว  ไม่ยินดีการหยุดอยู่  ไม่ยินดีการถอนออก  ไม่ต้อง
อาบัติ.
หมวดอมนุสสิตถี  ๒๗  จตุกกะ  จบ
๒.  หมวดอมนุสสิตถี  ๒๗  จตุกกะ
อมนุสสิตถี  สุทธิกะจตุกกะ
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก พาภิกษุมาในสำนักอมนุษย์ผู้หญิง...อมนุษย์
ผู้หญิงผู้ตื่น...ผู้หลับ...ผู้เมา...ผู้วิกลจริต...ผู้เผลอสติ...ผู้ตาย
แล้วยังไม่ถูกสัตว์กัด...ผู้ตายแล้วยังไม่ถูกสัตว์กัดโดยมาก แล้วให้ยอน
วัจจมรรคด้วยองค์กำเนิด  ...ให้ยอนปัสสาวมรรคด้วยองค์กำเนิด  ...ให้
ยอนปากด้วยองค์กำเนิด ถ้าเธอยินดีการเข้าไป  ...ต้องอาบัติปาราชิก
...อมนุษย์ผู้หญิงผู้ตายแล้วถูกสัตว์กัดโดยมาก... ต้องอาบัติถุลลัจจัย  ถ้าไม่
ยินดี... ไม่ต้องอาบัติ  ฯลฯ.
หมวดอมนุสสิตถี  ๒๗  จตุกกะ  จบ
๓.  หมวดติรัจฉานคติตถี  ๒๗  จตุกกะ
ติรัจฉานคติตถี  สุทธิกะจตุกกะ
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักสัตว์ดิรัจฉานตัวเมีย ...สัตว์
ดิรัจฉานตัวเมียผู้ตื่น  ...ผู้หลับ   ...ผู้เมา   ...ผู้วิกลจริต   ...ผู้เผลอสติ
...ผู้ตายแล้วยังไม่ถูกสัตว์กัด  ...ผู้ตายแล้วยังไม่ถูกสัตว์กัดโดยมาก แล้วให้

<div id="572"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 572]]
ยอนวัจจมรรคด้วยองค์กำเนิด   ...ให้ยอนปัสสาวมรรคด้วยองค์กำเนิด   ...ให้
ยอนปากด้วยองค์กำเนิด   ถ้าเธอยินดีการเข้าไป ...   ต้องอาบัติปาราชิก...
สัตว์ดิรัจฉานตัวเมียผู้ตายแล้วถูกสัตว์กัดโดยมาก...  ต้องอาบัติถุลลัจจัย  ถ้า
ไม่ยินดี...  ไม่ต้องอาบัติ  ฯลฯ.
หมวดติรัจฉานคติตถี  ๒๗  จตุกกะ  จบ
๔.  หมวดมนุสสะอุภโตพยัญชนก  ๒๗  จตุกกะ
มนุสสะอุภโตพยัญชนก  สุทธิกะจตุกกะ
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์อุภโตพยัญชนก...
มนุษย์อุภโตพยัญชนกผู้ตื่น  ...ผู้หลับ   ...ผู้เมา   ...ผู้วิกลจริต   ...ผู้เผลอสติ
...ผู้ตายแล้วยังไม่ถูกสัตว์กัด  ...ผู้ตายแล้วยังไม่ถูกสัตว์กัดโดยมาก แล้วให้
ยอนวัจจมรรคด้วยองค์กำเนิด ...ให้ยอนปัสสาวมรรคด้วยองค์กำเนิด...ให้
ยอนปากด้วยองค์กำเนิด  ถ้าเธอยินดีการเข้าไป...  ต้องอาบัติปาราชิก...
มนุษย์อุภโตพยัญชนกผู้ตายแล้วถูกสัตว์กัดโดยมาก ... ต้องอาบัติถุลลัจจัย
ถ้าไม่ยินดี...  ไม่ต้องอาบัติ  ฯลฯ
หมวดมนุสสะอุภโตพยัญชนก ๒๗  จตุกกะ  จบ
๕.  หมวดอมนุสสะอุภโตพยัญชนก  ๒๗ จตุกกะ
อมนุสสะอุภโตพยัญชนก  สุทธิกะจตุกกะ
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก พาภิกษุมาในสำนักอมนุษย์อุภโตพยัญชนก
...อมนุษย์อุภโตพยัญชนกผู้ตื่น   ...ผู้หลับ  ...ผู้เมา  ...ผู้วิกลจริต   ...ผู้
 
<div id="573"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 573]]
เผลอสติ  ...ผู้ตายแล้วยังไม่ถูกสัตว์กัด  ...ผู้ตายแล้วยังไม่ถูกสัตว์กัดโดยมาก
แล้วให้ยอนวัจจมรรคด้วยองค์กำเนิด...  ให้ยอนปากด้วยองค์กำเนิด  ถ้าเธอ
ยินดีการเข้าไป...  ต้องอาบัติปาราชิก...  อมนุษย์อุภโตพยัญชนกผู้ตายแล้ว
ถูกสัตว์กัดโดยมาก...  ต้องอาบัติถุลลัจจัย ถ้าไม่ยินดี...  ไม่ต้องอาบัติ ฯลฯ.
หมวดอมนุสสะอุภโตพยัญชนก  ๒๗  จตุกกะ จบ
๖.  หมวดติรัจฉานคตะอุภโตพยัญชนก  ๒๗  จตุกกะ
ติรัจฉานคตะอุภโตพยัญชนก  สุทธิกะจตุกกะ
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักสัตว์ดิรัจฉานอุภโตพยัญชนก
...สัตว์ดิรัจฉานอุภโตพยัญชนกผู้ตื่น  ...ผู้หลับ   ...ผู้เมา  ...ผู้วิกลจริต
...ผู้เผลอสติ  ...ผู้ตายแล้วยังไม่ถูกสัตว์กัด  ...ผู้ตายแล้วยังไม่ถูกสัตว์กัด
โดยมาก  แล้วให้ยอนวัจจมรรคด้วยองค์กำเนิด...  ให้ยอนปัสสาวมรรคด้วย
องค์กำเนิด...ให้ยอนปากด้วยองค์กำเนิด  ถ้าเธอยินดีการเข้าไป...  ต้อง
อาบัติปาราชิก  ...สัตว์ดิรัจฉานอุภโตพยัญชนก ผู้ตายแล้วถูกสัตว์กัดโดย
มาก...  ต้องอาบัติถุลลัจจัย  ถ้าไม่ยินดี... ไม่ต้องอาบัติ  ฯลฯ
หมวดติรัจฉานคตะอุภโตพยัญชนก  ๒๗  จตุกกะ  จบ
 <nowiki>๑.  ที่...ฯลฯ  ไว้นั้น  ผู้ต้องการพิสดารพึงพิจารณาโดยนัยดังกล่าวแล้วในมนุสสิตถีนั้นเถิด.
 ๒. มนุสสิตถี   ๒๗  จตุกกะ                             อมนุสสิตถี  ๒๗ จตุกกะ
 ดิรัจฉานคติตถี  ๒๗  จตุกกะ                     มนุสสะอุภโตพยัญชนก ๒๗  จตุกกะ
 อมนุสสะอุภโตพยัญชนก ๒๗ จตุกกะ   ติรัจฉานคตะอุภโตพยัญชนก  ๒๗  จตุกกะ
 ๒๗ x ๖ = ๑๖๒  จตุกกะ</nowiki>

<div id="574"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 574]]
๗.  หมวดมนุสสะปัณฑกะ ๑๘  จตุกกะ
๑.  มนุสสะปัณฑกะ สุทธิกะจตุกกะ
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์บัณเฑาะก์ แล้วให้
ยอนวัจจมรรคด้วยองค์กำเนิด  ถ้าเธอยินดีการเข้าไป  ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว
ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์บัณเฑาะก์  แล้วให้
ยอนวัจจมรรคด้วยองค์กำเนิด  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป แต่ยินดีการเข้าไปถึง
ที่แล้ว ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์บัณเฑาะก์  แล้วให้
ยอนวัจจมรรคด้วยองค์กำเนิด  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  ไม่ยินดีการเข้าไปถึง
ที่แล้ว แต่ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์บัณเฑาะก์  แล้วให้
ยอนวัจจมรรคด้วยองค์กำเนิด  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  ไม่ยินดีการเข้าไปถึง
ที่แล้ว  ไม่ยินดีการหยุดอยู่  แต่ยินดีการถอนออก ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์บัณเฑาะก์  แล้วให้
ยอนวัจจมรรคด้วยองค์กำเนิด  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  ไม่ยินดีการเข้าไปถึง
ที่แล้ว  ไม่ยินดีการหยุดอยู่  ไม่ยินดีการถอนออก  ไม่ต้องอาบัติ
๒.  มนุสสะปัณฑกะ  สุทธิกะจตุกกะ  [ยอนวัจ]
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์บัณเฑาะก์  แล้วให้
ยอนปากด้วยองค์กำเนิด  ถ้าเธอยินดีการเข้าไป  ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว  ยินดี
การหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.

<div id="575"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 575]]
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์บัณเฑาะก์  แล้วให้
ยอนปากด้วยองค์กำเนิด  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  แต่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว
ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์บัณเฑาะก์  แล้วให้
ยอนปากด้วยองค์กำเนิด ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว
แต่ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์บัณเฑาะก์  แล้วให้
ยอนปากด้วยองค์กำเนิด  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว
ไม่ยินดีการหยุดอยู่  แต่ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์บัณเฑาะก์ แล้วให้
ยอนปากด้วยองค์กำเนิด  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว
ไม่ยินดีการหยุดอยู่  ไม่ยินดีการถอนออก  ไม่ต้องอาบัติ.
๓ .  มนุสสะปัณฑกะ  ชาครันตะจตุกกะ  [ยอนวัจ]
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์บัณเฑาะก์ผู้ตื่น แล้ว
ให้ยอนวัจจมรรคด้วยองค์กำเนิด  ถ้าเธอยินดีการเข้าไป  ยินดีการเข้าไปถึงที่
แล้ว ยินดีการหยุดอยู่ ยินดีการถอนออก ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์บัณเฑาะก์ผู้ตื่น  แล้ว
ให้ยอนวัจจมรรคด้วยองค์กำเนิด  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  แต่ยินดีการเข้าไป
ถึงที่แล้ว  ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการถอนอก ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์บัณเฑาะก์ผู้ตื่น  แล้ว
ให้ยอนวัจจมรรคด้วยองค์กำเนิด  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  ไม่ยินดีการเข้าไป
ถึงที่แล้ว  แต่ยินดีกรหยุดอยู่ ยินดีการถอนออก ต้องอาบัติปาราชิก.

<div id="576"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 576]]
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์บัณเฑาะก์ผู้ตื่น  แล้ว
ให้ยอนวัจจมรรคด้วยองค์กำเนิด  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป ไม่ยินดีการเข้าไป
ถึงที่แล้ว  ไม่ยินดีการหยุดอยู่  แต่ยินดีการถอนออก ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์บัณเฑาะก์ผู้ตื่น  แล้ว
ให้ยอนวัจจมรรคด้วยองค์กำเนิด  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  ไม่ยินดีการเข้าไป
ถึงที่แล้ว ไม่ยินดีการหยุดอยู่  ไม่ยินดีการถอนออก  ไม่ต้องอาบัติ.
๔.  มนุสสะปัณฑกะ  ชาครันตะจตุกกะ  [ยอนปาก]
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์บัณเฑาะก์ผู้ตื่น แล้ว
ให้ยอนปากด้วยองค์กำเนิด ถ้าเธอยินดีการเข้าไป ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว
ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์บัณเฑาะก์ผู้ตื่น  แล้ว
ให้ยอนปากด้วยองค์กำเนิด  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  แต่ยินดีการเข้าไปถึงที่
แล้ว  ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์บัณเฑาะก์ผู้ตื่น แล้ว
ให้ยอนปากด้วยองค์กำเนิด  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่
แล้ว  แต่ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์บัณเฑาะก์ผู้ตื่น แล้ว
ให้ยอนปากด้วยองค์กำเนิด  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่
แล้ว  ไม่ยินดีการหยุดอยู่  แต่ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก   พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์บัณเฑาะก์ผู้ตื่น  แล้ว
ให้ยอนปากด้วยองค์กำเนิด  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่
แล้ว  ไม่ยินดีการหยุดอยู่  ไม่ยินดีการถอนออก ไม่ต้องอาบัติ.

<div id="577"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 577]]
๕.  มนุสสะปัณฑกะ  สุตตะจตุกกะ  [ยอนวัจ]
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์บัณเฑาะก์ผู้หลับ
แล้วให้ยอนวัจจมรรคด้วยองค์กำเนิด  ถ้าเธอยินดีการเข้าไป  ยินดีการเข้าไป
ถึงที่แล้ว  ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์บัณเฑาะก์ผู้หลับ  แล้ว
ให้ยอนวัจจมรรคด้วยองค์กำเนิด ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป แต่ยินดีการเข้าไป
ถึงที่แล้ว  ยินดีการหยุดอยู่ ยินดีการถอนอก ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์บัณเฑาะก์ผู้หลับ  แล้ว
ให้ยอนวัจจมรรคด้วยองค์กำเนิด  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  ไม่ยินดีการเข้าไป
ถึงที่แล้ว  แต่ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์บัณเฑาะก์ผู้หลับ  แล้ว
ให้ยอนวัจจมรรคด้วยองค์กำเนิด  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  ไม่ยินดีการเข้าไป
ถึงที่แล้ว  ไม่ยินดีการหยุดอยู่  แต่ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์บัณเฑาะก์ผู้หลับ  แล้ว
ให้ยอนวัจจมรรคด้วยองค์กำเนิด  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  ไม่ยินดีการเข้าไป
ถึงที่แล้ว  ไม่ยินดีการหยุดอยู่  ไม่ยินดีการถอนออก  ไม่ต้องอาบัติ.
๖.  มนุสสะปัณฑกะ  สุตตะจตุกกะ [ยอนปาก]
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์บัณเฑาะก์ผู้หลับ  แล้ว
ให้ยอนปากด้วยองค์กำเนิด  ถ้าเธอยินดีการเข้าไป ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว
ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.

<div id="578"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 578]]
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์บัณเฑาะก์ผู้หลับ  แล้ว
ให้ยอนปากด้วยองค์กำเนิด  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  แต่ยินดีการเข้าไปถึงที่
แล้ว  ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์บัณเฑาะก์ผู้หลับ  แล้ว
ให้ยอนปากด้วยองค์กำเนิด  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่
แล้ว  แต่ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์บัณเฑาะก์ผู้หลับ  แล้ว
ให้ยอนปากด้วยองค์กำเนิด  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่
แล้ว ไม่ยินดีการหยุดอยู่ แต่ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์บัณเฑาะก์ผู้หลับ  แล้ว
ให้ยอนปากด้วยองค์กำเนิด  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่
แล้ว  ไม่ยินดีการหยุดอยู่  ไม่ยินดีการถอนออก ไม่ต้องอาบัติ.
๗.  มนุสสะปัณฑกะ  มัตตะจตุกกะ  [ยอนวัจ]
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์บัณเฑาะก์ผู้เมา  แล้ว
ให้ยอนวัจจมรรคด้วยองค์กำเนิด  ถ้าเธอยินดีการเข้าไป  ยินดีการเข้าไปถึงที่
แล้ว  ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์บัณเฑาะก์ผู้เมา  แล้ว
ให้ยอนวัจจมรรคด้วยองค์กำเนิด  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป แต่ยินดีการเข้าไป
ถึงที่แล้ว  ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์บัณเฑาะก์ผู้เมา  แล้ว
ให้ยอนวัจจมรรคด้วยองค์กำเนิด  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป ไม่ยินดีการเข้าไป
ถึงที่แล้ว  แต่ยินดีการหยุดอยู่   ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.

<div id="579"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 579]]
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์บัณเฑาะก์ผู้เมา  แล้ว
ให้ยอนวัจจมรรคด้วยองค์กำเนิด  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  ไม่ยินดีการเข้าไป
ถึงที่แล้ว  ไม่ยินดีการหยุดอยู่  แต่ยินดีการถอนออก ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์บัณเฑาะก์ผู้เมา  แล้ว
ให้ยอนวัจจมรรคด้วยองค์กำเนิด  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  ไม่ยินดีการเข้าไป
ถึงที่แล้ว  ไม่ยินดีการหยุดอยู่  ไม่ยินดีการถอนออก ไม่ต้องอาบัติ.
๘.  มนุสสะปัณฑกะ  มัตตะจตุกกะ  [ยอนปาก]
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์บัณเฑาะก์ผู้เมา  แล้ว
ให้ยอนปากด้วยองค์กำเนิด  ถ้าเธอยินดีการเข้าไป ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว
ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์บัณเฑาะก์ผู้หลับ  แล้ว
ให้ยอนปากด้วยองค์กำเนิด  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  แต่ยินดีการเข้าไปถึงที่
แล้ว  ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์บัณเฑาะก์ผู้เมา  แล้ว
ให้ยอนปากด้วยองค์กำเนิด  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่
แล้ว  แต่ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์บัณเฑาะก์ผู้เมา  แล้ว
ให้ยอนปากด้วยองค์กำเนิด  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่
แล้ว  ไม่ยินดีการหยุดอยู่  แต่ยินดีการถอนออก ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์บัณเฑาะก์ผู้เมา  แล้ว
ให้ยอนปากด้วยองค์กำเนิด   ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่
แล้ว ไม่ยินดีการหยุดอยู่  ไม่ยินดีการถอนออก ไม่ต้องอาบัติ.

<div id="580"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 580]]
๙.  มนุสสะปัณฑกะ  อุมมัตตะจตุกกะ  [ยอนวัจ]
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์บัณเฑาะก์ผู้วิกลจริต
แล้วให้ยอนวัจจมรรคด้วยองค์กำเนิด  ถ้าเธอยินดีการเข้าไป  ยินดีการเข้าไป
ถึงที่แล้ว  ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์บัณเฑาะก์ผู้วิกลจริต
แล้วให้ยอนวัจจมรรคด้วยองค์กำเนิด  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  แต่ยินดีการ
เข้าไปถึงที่แล้ว  ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์บัณเฑาะก์ผู้วิกลจริต
แล้วให้ยอนวัจจมรรคด้วยองค์กำเนิด  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป ไม่ยินดีการ
เข้าไปถึงที่แล้ว  แต่ยินดีการหยุดอยู่ ยินดีการถอนออก ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์บัณเฑาะก์ผู้วิกลจริต
แล้วให้ยอนวัจจมรรคด้วยองค์กำเนิด  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป   ไม่ยินดีการ
เข้าไปถึงที่แล้ว  ไม่ยินดีการหยุดอยู่  แต่ยินดีการถอนออก ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์บัณเฑาะก์ผู้วิกลจริต
แล้วให้ยอนวัจจมรรคด้วยองค์กำเนิด  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป ไม่ยินดีการ
เข้าไปถึงที่แล้ว  ไม่ยินดีการหยุดอยู่  ไม่ยินดีการถอนออก ไม่ต้องอาบัติ.
๑๐.มนุสสะปัณฑกะ  อุมมัตตะจตุกกะ  [ยอนปาก]
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์บัณเฑาะก์ผู้วิกลจริต
แล้วให้ยอนปากด้วยองค์กำเนิด  ถ้าเธอยินดีการเข้าไป  ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว
ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์บัณเฑาะก์ผู้วิกลจริต
แล้วให้ยอนปากด้วยองค์กำเนิด  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  แต่ยินดีการเข้าไป
ถึงที่แล้ว  ยินดีการหยุดอยู่ ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.

<div id="581"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 581]]
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์บัณเฑาะก์ผู้วิกลจริต
แล้วให้ยอนปากด้วยองค์กำเนิด  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป   ไม่ยินดีการเข้าไป
ถึงที่แล้ว  แต่ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์บัณเฑาะก์ผู้วิกลจริต
ให้ยอนปากด้วยองค์กำเนิด  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่
แล้ว  ไม่ยินดีการหยุดอยู่  แต่ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์บัณเฑาะก์ผู้วิกลจริต
ให้ยอนปากด้วยองค์กำเนิด  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่
แล้ว  ไม่ยินดีการหยุดอยู่   ไม่ยินดีการถอนออก  ไม่ต้องอาบัติ.
๑๑.  มนุสสะปัณฑกะ  ปมัตตะจตุกกะ  [ยอนวัจ]
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์บัณเฑาะก์ผู้เผลอสติ
แล้วให้ยอนวัจจมรรคด้วยองค์กำเนิด  ถ้าเธอยินดีการเข้าไป   ยินดีการเข้าไป
ถึงที่แล้ว  ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์บัณเฑาะก์ผู้เผลอสติ
แล้วให้ยอนวัจจมรรคด้วยองค์กำเนิด  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  แต่ยินดีการ
เข้าไปถึงที่แล้ว  ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์บัณเฑาะก์ผู้เผลอสติ
แล้วให้ยอนวัจจมรรคด้วยองค์กำเนิด  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  ไม่ยินดีการเข้า
ไปถึงที่แล้ว  แต่ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์บัณเฑาะก์ผู้เผลอสติ
แล้วให้ยอนวัจจมรรคด้วยองค์กำเนิด  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  ไม่ยินดีการ
เข้าไปถึงที่แล้ว   ไม่ยินดีการหยุดอยู่  แต่ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.

<div id="582"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 582]]
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์บัณเฑาะก์ผู้เผลอสติ
แล้วให้ยอนวัจจมรรคด้วยองค์กำเนิด  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป ไม่ยินดีการ
เข้าไปถึงที่แล้ว  ไม่ยินดีการหยุดอยู่  ไม่ยินดีการถอนออก ไม่ต้องอาบัติ.
๑๒ . มนุสสะปัณฑกะ  ปมัตตะจตุกกะ  [ยอนปาก]
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก   พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์บัณเฑาะก์ผู้เผลอสติ
แล้วให้ยอนปากด้วยองค์กำเนิด  ถ้าเธอยินดีการเข้าไป  ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว
ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์บัณเฑาะก์ผู้เผลอสติ
แล้วให้ยอนปากด้วยองค์กำเนิด  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  แต่ยินดีการเข้าไป
ถึงที่แล้ว  ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์บัณเฑาะก์ผู้เผลอสติ
แล้วให้ยอนปากด้วยองค์กำเนิด  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  ไม่ยินดีการเข้าไป
ถึงที่แล้ว  แต่ยินดีการหยุดอยู่ ยินดีการถอนออก ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์บัณเฑาะก์ผู้เผลอสติ
แล้วให้ยอนปากด้วยองค์กำเนิด  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป ไม่ยินดีการเข้าไป
ถึงที่แล้ว  ไม่ยินดีการหยุดอยู่  แต่ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์บัณเฑาะก์ผู้เผลอสติ
แล้วให้ยอนปากด้วยองค์กำเนิด  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  ไม่ยินดีการเข้าไป
ถึงที่แล้ว  ไม่ยินดีการหยุดอยู่  ไม่ยินดีการถอนออก  ไม่ต้องอาบัติ.
๑๓.  มนุสสะปัณฑกะ  มตะอักขายิตะจตุกกะ  [ยอนวัจ]
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์บัณเฑาะก์ผู้ตายแล้ว
ยังไม่ถูกสัตว์กัด  แล้วให้ยอนวัจจมรรคด้วยองค์กำเนิด  ถ้าเธอยินดีการเข้าไป
ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว  ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.

<div id="583"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 583]]
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์บัณเฑาะก์ผู้ตายแล้ว
ยังไม่ถูกสัตว์กัด  แล้วให้ยอนวัจจมรรคด้วยองค์กำเนิด  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป
แต่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว   ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติ
ปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์บัณเฑาะก์ผู้ตายแล้ว
ยังไม่ถูกสัตว์กัด  แล้วให้ยอนวัจจมรรคด้วยองค์กำเนิด  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป
ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว  แต่ยินดีการหยุดอยู่ ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติ
ปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์บัณเฑาะก์ผู้ตายแล้ว
ยังไม่ถูกสัตว์กัด  แล้วให้ยอนวัจจมรรคด้วยกำเนิด  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป
ไม่ยินดีการเข้ามาถึงที่แล้ว  ไม่ยินดีการหยุดอยู่  แต่ยินดีการถอนออก  ต้อง
อาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์บัณเฑาะก์ผู้ตายแล้ว
ยังไม่ถูกสัตว์กัด  แล้วให้ยอนวัจจมรรคด้วยองค์กำเนิด  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป
ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว   ไม่ยินดีการหยุดอยู่  ไม่ยินดีการถอนออก  ไม่
ต้องอาบัติ.
๑๔.  มนุสสะปัณฑกะ   มตะอักขายิตะจตุกกะ  [ยอนปาก]
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์บัณเฑาะก์ผู้ตายแล้ว
ยังไม่ถูกสัตว์กัด  แล้ให้ยอนปากด้วยองค์กำเนิด  ถ้าเธอยินดีการเข้าไป ยินดี
การเข้าไปถึงที่แล้ว ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก ต้องอาบัติปาราชิก.

<div id="584"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 584]]
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์บัณเฑาะก์ผู้ตายแล้ว
ยังไม่ถูกสัตว์กัด  แล้วให้ยอนปากด้วยองค์กำเนิด  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป
แต่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก ต้องอาบัติ
ปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์บัณเฑาะก์ผู้ตายแล้ว
ยังไม่ถูกสัตว์กัด  แล้วให้ยอนปากด้วยองค์กำเนิด  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป
ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว  แต่ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก ต้องอาบัติ
ปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์บัณเฑาะก์ผู้ตายแล้ว
ยังไม่ถูกสัตว์กัด  แล้วให้ยอนปากด้วยองค์กำเนิด  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป
ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว ไม่ยินดีการหยุดอยู่  แต่ยินดีการถอนออก ต้อง
อาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์บัณเฑาะก์ผู้ตายแล้ว
ยังไม่ถูกสัตว์กัด  แล้วให้ยอนปากด้วยองค์กำเนิด  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป
ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว  ไม่ยินดีการหยุดอยู่   ไม่ยินดีการถอนออก  ไม่ต้อง
อาบัติ.
๑๕.  มนุสสะปัณฑกะ มตะเยภุยยะอักขายิตะจตุกกะ  [ยอนวัจ]
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์บัณเฑาะก์ผู้ตายแล้ว
ยังไม่ถูกสัตว์กัดโดยมาก  แล้วให้ยอนวัจจมรรคด้วยองค์กำเนิด  ถ้าเธอยินดี
การเข้าไป ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก
ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์บัณเฑาะก์ผู้ตายแล้ว
ยังไม่ถูกสัตว์กัดโดยมาก  แล้วให้ยอนวัจจมรรคด้วยองค์กำเนิด  ถ้าเธอไม่ยินดี

<div id="585"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 585]]
การเข้าไป  แต่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว   ยินดีการหยุดอยู่   ยินดีการถอนออก
ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์บัณเฑาะก์ผู้ตายแล้ว
ยังไม่ถูกสัตว์กัดโดยมาก  แล้วให้ยอนวัจจมรรคด้วยองค์กำเนิด  ถ้าเธอไม่ยินดี
การเข้าไป  ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว แต่ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก
ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์บัณเฑาะก์ผู้ตายแล้ว
ยังไม่ถูกสัตว์กัดโดยมาก  แล้วให้ยอนวัจจมรรคด้วยองค์กำเนิด  ถ้าเธอไม่ยินดี
การเข้าไป  ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว  ไม่ยินดีการหยุดอยู่  แต่ยินดีการ
ถอนออก ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์บัณเฑาะก์ผู้ตายแล้ว
ยังไม่ถูกสัตว์กัดโดยมาก  แล้วให้ยอนวัจจมรรคด้วยองค์กำเนิด  ถ้าเธอไม่ยินดี
การเข้าไป  ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว  ไม่ยินดีการหยุดอยู่  ไม่ยินดีการ
ถอนออก  ไม่ต้องอาบัติ.
๑๖.  มนุสสะปัณฑกะ มตะเยภุยยะอักขายิตะจตุกกะ  [ยอนปาก]
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์บัณเฑาะก์ผู้ตายแล้ว
ยังไม่ถูกสัตว์กัดโดยมาก  แล้วให้ยอนปากด้วยองค์กำเนิด  ถ้าเธอยินดีการเข้าไป
ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว  ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติ
ปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์บัณเฑาะก์ผู้ตายแล้ว
ยังไม่ถูกสัตว์กัดโดยมาก  แล้วให้ยอนปากด้วยองค์กำเนิด ถ้าเธอไม่ยินดีการ
เข้าไป  แต่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก  ต้อง
อาบัติปาราชิก.

<div id="586"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 586]]
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์บัณเฑาะก์ผู้ตายแล้ว
ยังไม่ถูกสัตว์กัดโดยมาก  แล้วให้ยอนปากด้วยองค์กำเนิด  ถ้าเธอไม่ยินดีการ
เข้าไป  ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว  แต่ยินดีการหยุดอยู่ ยินดีการถอนออก
ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก   พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์บัณเฑาะก์ผู้ตายแล้ว
ยังไม่ถูกสัตว์กัดโดยมาก แล้วให้ยอนปากด้วยองค์กำเนิด  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้า
ไป  ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว  ไม่ยินดีการหยุดอยู่  แต่ยินดีการถอนออก
ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์บัณเฑาะก์ผู้ตายแล้ว
ยังไม่ถูกสัตว์กัดโดยมาก แล้วให้ยอนปากด้วยองค์กำเนิด  ถ้าเธอไม่ยินดีการ
เข้าไป ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว  ไม่ยินดีการหยุดอยู่ ไม่ยินดีการถอนออก
ไม่ต้องอาบัติ.
๑๗.  มนุสสะปัณฑกะ   มตะเยภุยยะขายิตะจตุกกะ [ยอนวัจ]
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์บัณเฑาะก์ผู้ตายแล้ว
ถูกสัตว์กัดโดยมาก  แล้วให้ยอนวัจจมรรคด้วยองค์กำเนิด ถ้าเธอยินดีการเข้าไป
ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว ยินดีการหยุดอยู่   ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติ
ถุลลัจจัย.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์บัณเฑาะก์ผู้ตายแล้ว
ถูกสัตว์กัดโดยมาก   แล้วให้ยอนวัจจมรรคด้วยองค์กำเนิด  ถ้าเธอไม่ยินดีการ
เข้าไป  แต่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว  ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก  ต้อง
อาบัติถุลลัจจัย.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์บัณเฑาะก์ผู้ตายแล้ว
ถูกสัตว์กัดโดยมาก  แล้วให้ยอนวัจจมรรคด้วยองค์กำเนิด  ถ้าเธอไม่ยินดีการ

<div id="587"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 587]]
เข้าไป  ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว  แต่ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก
ต้องอาบัติถุลลัจจัย.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์บัณเฑาะก์ผู้ตายแล้ว
ถูกสัตว์กัดโดยมาก   แล้วให้ยอนวัจจมรรคด้วยองค์กำเนิด  ถ้าเธอไม่ยินดีการ
เข้าไป  ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว ไม่ยินดีการหยุดอยู่  แต่ยินดีการถอนออก
ต้องอาบัติถุลลัจจัย.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์บัณเฑาะก์ผู้ตายแล้ว
ถูกสัตว์กัดโดยมาก แล้วให้ยอนวัจจมรรคด้วยองค์กำเนิด  ถ้าเธอไม่ยินดีการ
เข้าไป  ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว  ไม่ยินดีการหยุดอยู่  ไม่ยินดีการถอนออก
ไม่ต้องอาบัติ.
๑๘.  มนุสสะปัณฑกะ  มตะเยภุยยะขายิตะจตุกกะ  [ยอนปาก]
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์บัณเฑาะก์ผู้ตายแล้ว
ถูกสัตว์กัดโดยมาก  แล้วให้ยอนปากด้วยองค์กำเนิด  ถ้าเธอยินดีการเข้าไป  ยินดี
การเข้าไปถึงที่แล้ว  ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก   ต้องอาบัติถุลลัจจัย.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์บัณเฑาะก์ผู้ตายแล้ว
ถูกสัตว์กัดโดยมาก  แล้วให้ยอนปากด้วยองค์กำเนิด  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป
แต่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว  ยินดีการหยุดอยู่   ยินดีการถอนออก ต้องอาบัติ
ถุลลัจจัย.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์บัณเฑาะก์ผู้ตายแล้ว
ถูกสัตว์กัดโดยมาก แล้วให้ยอนปากด้วยองค์กำเนิด  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป
ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว  แต่ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติ
ถุลลัจจัย.

<div id="588"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 588]]
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์บัณเฑาะก์ผู้ตายแล้ว
ถูกสัตว์กัดโดยมาก  แล้วให้ยอนปากด้วยองค์กำเนิด ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป
ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว  ไม่ยินดีการหยุดอยู่  แต่ยินดีการถอนออก  ต้อง
อาบัติถุลลัจจัย.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์บัณเฑาะก์ผู้ตายแล้ว
ถูกสัตว์กัดโดยมาก แล้วให้ยอนปากด้วยองค์กำเนิด  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป
ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว  ไม่ยินดีการหยุดอยู่  ไม่ยินดีการถอนออก  ไม่ต้อง
อาบัติ.
หมวดอมนุสสะปัณฑกะ  ๑๘  จตุกกะ  จบ
๘.  หมวดอมนุสสะปัณฑกะ  ๑๘  จตุกกะ
อมนุสสะปัณฑกะ  สุทธิกะจตุกกะ
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์บัณเฑาะก์...อมนุษย์
บัณเฑาะก์ผู้ตื่น...ผู้หลับ...ผู้เมา...ผู้วิกลจริต...ผู้เผลอสติ...ผู้ตายแล้ว
ยังไม่ถูกสัตว์กัด...ถ้าไม่ยินดี...ไม่ต้องอาบัติ...  ฯลฯ
หมวดอมนุสสะปัณฑกะ  ๑๘  จตุกกะ  จบ
๙.  หมวดติรัจฉานคตะปัณฑกะ  ๑๘  จตุกกะ
ติรัจฉานคตะปัณฑกะ  สุทธิกะจตุกกะ
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักสัตว์ดิรัจฉานบัณเฑาะก์...
สัตว์ดิรัจฉานบัณเฑาะก์ผู้ตื่น...ผู้หลับ...ผู้เมา...ผู้วิกลจริต...ผู้เผลอสติ
...ผู้ตายแล้วยังไม่ถูกสัตว์กัด...ถ้าไม่ยินดี...ไม่ต้องอาบัติ  ฯลฯ
หมวดติรัจฉานคตปัณฑกะ  ๑๘  จตุกกะ  จบ

<div id="589"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 589]]
๑๐.  หมวดอมนุสสะปุริสะ ๑๘  จตุกกะ
มนุสสะปุริสะ  สุทธิกะจตุกกะ
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้ชาย...มนุษย์ผู้ชาย
ผู้ตื่น...ผู้หลับ...ผู้เมา...ผู้วิกลจริต...ผู้เผลอสติ...ผู้ตายแล้วยังไม่ถูก
สัตว์กัด...ถ้าไม่ยินดี...ไม่ต้องอาบัติ  ฯลฯ๓
หมวดมนุสสะปุริสะ ๑๘  จตุกกะ  จบ
๑๑.  หมวดอมนุสสะปุริสะ  ๑๘   จตุกกะ
อมนุสสะปุริสะ  สุทธิกะจตุกกะ
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักอมนุษย์ผู้ชาย...อมนุษย์
ผู้ชายผู้ตื่น...ผู้หลับ...ผู้เมา...ผู้วิกลจริต...ผู้เผลอสติ...ผู้ตายแล้วยังไม่
ถูกสัตว์กัด...ถ้าไม่ยินดี...ไม่ต้องอาบัติ  ฯลฯ๔
หมวดอมนุสสะปุริสะ  ๑๘  จตุกกะ  จบ
๑๒.  หมวดติรัจฉานคตะปุริสะ  ๑๘  จตุกกะ
ติรัจฉานคตะปุริสะ  สุทธิกะจตุกกะ
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักสัตว์ดิรัจฉานตัวผู้ ...สัตว์
ดิรัจฉานตัวผู้ผู้ตื่น...ผู้หลับ...ผู้เมา...ผู้วิกลจริต...ผู้เผลอสติ...ผู้ตาย
แล้วยังไม่ถูกสัตว์กัด...ถ้าไม่ยินดี...ไม่ต้องอาบัติ  ฯลฯ๕
หมวดติรัจฉานคตะปุริสะ  ๑๘  จตุกกะ  จบ
 ๑.๒.๓.๔.๕. แต่ละประเภท  มี ๑๘ จตุกกะ กับ ๑๘ จตุกกะต้น รวมเป็น  ๑๐๘ จตุกกะ

<div id="590"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 590]]
บทภาชนีย์  สันถตภาณวาร
๑.  หมวดมนุสสิตถี  ๒๗  จตุกกะ
๑.  มนุสสิตถี  สุทธิกะจตุกกะ  [ยอนวัจ]
[๔๓]  พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิง  แล้วให้
ยอนวัจจมรรคด้วยองค์กำเนิด  คือของภิกษุผู้มีเครื่องลาด  ของหญิงไม่มีเครื่อง
ลาด  ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด  ของหญิงมีเครื่องลาด  ๑  ของภิกษุมีเครื่องลาด
ของหญิงก็มีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของหญิงก็ไม่มีเครื่องลาด  ๑
ถ้าเธอยินดีการเข้าไป  ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว  ยินดีการหยุดอยู่ ยินดีการถอน
ออก   ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก   พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิง  แล้วให้ยอน-
วัจจมรรคด้วยองค์กำเนิด  คือของภิกษุมีเครื่องลาด  ของหญิงไม่มีเครื่องลาด ๑
ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของหญิงมีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุมีเครื่องลาด ของ
หญิงก็มีเครื่องลาด  ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของหญิงก็ไม่มีเครื่องลาด ๑
ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  แต่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว  ยินดีการหยุดอยู่  ยินดี
การถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก   พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิง  แล้วให้ยอน
ปัสสาวมรรคด้วยองค์กำเนิด  คือของภิกษุมีเครื่องลาด ของหญิง ไม่มีเครื่องลาด ๑
ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด  ของหญิงมีเครื่องลาด ๑ ของภิกษุมีเครื่องลาด ของ
หญิงก็มีเครื่องลาด  ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของหญิงก็ไม่มีเครื่องลาด  ๑

<div id="591"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 591]]
ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว แต่ยินดีการหยุดอยู่  ยินดี
การถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิง  แล้วให้ยอน
ปัสสาวมรรคด้วยองค์กำเนิด  คือของภิกษุมีเครื่องลาด  ของหญิงไม่มีเครื่อง
ลาด  ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด  ของหญิงมีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุมีเครื่องลาด
ของหญิงก็มีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของหญิงก็ไม่มีเครื่องลาด ๑
ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว  ไม่ยินดีการหยุดอยู่  แต่
ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิง  แล้วให้ยอน
ปัสสาวมรรคด้วยองค์กำเนิด  คือของภิกษุมีเครื่องลาด  ของหญิงไม่มีเครื่อง
ลาด  ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด  ของหญิงมีเครื่องลาด  ๑  ของภิกษุมีเครื่องลาด
ของหญิงก็มีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของหญิงก็ไม่มีเครื่องลาด  ๑
ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว  ไม่ยินดีการหยุดอยู่  ไม่
ยินดีการถอนออก  ไม่ต้องอาบัติ.
๒.  มนุสสิตถี สุทธิกะจตุกกะ  [ยอนปัส]
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิง แล้วให้ยอน
ปัสสาวมรรคด้วยองค์กำเนิด  คือของภิกษุมีเครื่องลาด ของหญิงไม่มีเครื่อง
ลาด ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของหญิงมีเครื่องลาด  ๑  ของภิกษุมีเครื่องลาด
ของหญิงก็มีเครื่องลาด  ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด  ของหญิงก็ไม่มีเครื่องลาด  ๑
ถ้าเธอยินดีการเข้าไป ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว  ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการ
ถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.

<div id="592"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 592]]
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิง  แล้วให้ยอน
ปัสสาวมรรคด้วยองค์กำเนิด คือของภิกษุมีเครื่องลาด ของหญิงไม่มีเครื่อง
ลาด   ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของหญิงมีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุมีเครื่องลาด
ของหญิงก็มีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด  ของหญิงก็ไม่มีเครื่องลาด ๑
ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  แต่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว ยินดีการหยุดอยู่   ยินดี
การถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิง  แล้วให้ยอน
ปัสสาวมรรคด้วยองค์กำเนิด  คือของภิกษุมีเครื่องลาด  ของหญิงไม่มีเครื่อง
ลาด ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของหญิงมีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุมีเครื่องลาด
ของหญิงก็มีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของหญิงก็ไม่มีเครื่องลาด  ๑
ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว  แต่ยินดีการหยุดอยู่   ยินดี
การถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิง  แล้วให้ยอน
ปัสสาวมรรคด้วยองค์กำเนิด  คือของภิกษุมีเครื่องลาด  ของหญิงไม่มีเครื่องลาด ๑
ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด  ของหญิงมีเครื่องลาด  ๑  ของภิกษุมีเครื่องลาด ของ
หญิงก็มีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของหญิงก็ไม่มีเครื่องลาด ๑
ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว  ไม่ยินดีการหยุดอยู่ แต่
ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิง  แล้วให้ยอน
ปัสสาวมรรคด้วยองค์กำเนิด  คือของภิกษุมีเครื่องลาด  ของหญิงไม่มีเครื่อง
ลาด  ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของหญิงมีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุมีเครื่องลาด
ของหญิงก็มีเครื่องลาด  ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของหญิงก็ไม่มีเครื่องลาด ๑

<div id="593"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 593]]
ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว  ไม่ยินดีการหยุดอยู่  ไม่
ยินดีการถอนออก  ไม่ต้องอาบัติ.
๓.  มนุสสิตถี  สุทธิกะจตุกกะ  [ยอนปาก]
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิง แล้วให้ยอน
ปากด้วยองค์กำเนิด  คือของภิกษุมีเครื่องลาด  ของหญิงไม่มีเครื่องลาด ๑  ของ
ภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของหญิงมีเครื่องลาด  ๑  ของภิกษุมีเครื่องลาด  ของหญิง
ก็มีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของหญิงก็ไม่มีเครื่องลาด  ๑  ถ้าเธอ
ยินดีการเข้าไป  ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว  ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก
ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิง  แล้วให้ยอน
ปากด้วยองค์กำเนิด  คือของภิกษุมีเครื่องลาด  ของหญิงไม่มีเครื่องลาด  ๑  ของ
ภิกษุไม่มีเครื่องลาด  ของหญิงมีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุมีเครื่องลาด  ของหญิง
ก็มีเครื่องลาด  ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด  ของหญิงก็ไม่มีเครื่องลาด  ๑  ถ้าเธอ
ไม่ยินดีการเข้าไป  แต่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว  ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการ
ถอนออก ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิง  แล้วให้ยอน
ปากด้วยองค์กำเนิด  คือของภิกษุมีเครื่องลาด  ของหญิงไม่มีเครื่องลาด  ๑  ของ
ภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของหญิงมีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุมีเครื่องลาด ของหญิง
ก็มีเครื่องลาด  ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของหญิงก็ไม่มีเครื่องลาด  ๑  ถ้าเธอ
ไม่ยินดีการเข้าไป  ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว  แต่ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการ
ถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.

<div id="594"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 594]]
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิง  แล้วให้ยอน
ปากด้วยองค์กำเนิด  คือของภิกษุมีเครื่องลาด ของหญิงไม่มีเครื่องลาด ๑  ของ
ภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของหญิงมีเครื่องลาด  ๑  ของภิกษุมีเครื่องลาด  ของหญิง
ก็มีเครื่องลาด  ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของหญิงก็ไม่มีเครื่องลาด ๑  ถ้าเธอ
ไม่ยินดีการเข้าไป  ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว  ไม่ยินดีการหยุดอยู่  แต่ยินดี
การถอนออก ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิง  แล้วให้ยอน
ปากด้วยองค์กำเนิด  คือของภิกษุมีเครื่องลาด  ของหญิงไม่มีเครื่องลาด  ๑
ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของหญิงมีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุมีเครื่องลาด  ของ
หญิงก็มีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของหญิงก็ไม่มีเครื่องลาด  ๑
ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป   ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว  ไม่ยินดีการหยุดอยู่  ไม่
ยินดีการถอนออก  ไม่ต้องอาบัติ.
๔.  มนุสสิตถี  ชาครันจตุกกะ  [ยอนวัจ]
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้ตื่น  แล้วให้
ยอนวัจจมรรคด้วยองค์กำเนิด  คือของภิกษุมีเครื่องลาด ของหญิงไม่มีเครื่อง
ลาด  ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของหญิงมีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุมีเครื่อง
ลาด ของหญิงก็มีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของหญิงก็ไม่มี
เครื่องลาด  ๑ ถ้าเธอยินดีการเข้าไป  ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว  ยินดีการหยุดอยู่
ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้ตื่น  แล้วให้
ยอนวัจจมรรคด้วยองค์กำเนิด  คือของภิกษุมีเครื่องลาด ของหญิงไม่มีเครื่อง
ลาด  ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด  ของหญิงมีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุมีเครื่อง

<div id="595"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 595]]
ลาด  ของหญิงก็มีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของหญิงก็ไม่มี
เครื่องลาด  ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  แต่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว  ยินดีการ
หยุดอยู่  ยินดีการถอนออก ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้ตื่น  แล้วให้
ยอนวัจจมรรคด้วยองค์กำเนิด  คือของภิกษุมีเครื่องลาด ของหญิงไม่มีเครื่อง
ลาด  ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด  ของหญิงมีเครื่องลาด  ๑  ของภิกษุมีเครื่อง
ลาด ของหญิงก็มีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด  ของหญิงก็ไม่มี
เครื่องลาด ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป   ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว  แต่ยินดี
การหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก   ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้ตื่น  แล้วให้
ยอนวัจจมรรคด้วยองค์กำเนิด  คือของภิกษุมีเครื่องลาด ของหญิงไม่มีเครื่อง
ลาด  ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด  ของหญิงมีเครื่องลาด  ๑ ของภิกษุมีเครื่อง
ลาด  ของหญิงก็มีเครื่องลาด  ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด  ของหญิงก็ไม่มี
เครื่องลาด ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว  ไม่ยินดี
การหยุดอยู่  แต่ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้ตื่น  แล้วให้
ยอนวัจจมรรคด้วยองค์กำเนิด  คือของหญิงมีเครื่องลาด ของหญิงไม่มีเครื่อง
ลาด  ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของหญิงมีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุมีเครื่อง
ลาด  ของหญิงก็มีเครื่องลาด  ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด  ของหญิงก็ไม่มีเครื่อง
ลาด ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว  ไม่ยินดีการ
หยุดอยู่  ไม่ยินดีการถอนออก  ไม่ต้องอาบัติ.

<div id="596"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 596]]
๕.  มนุสสิตถี  ชาครันตีจตุกกะ  [ยอนปัส]
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้ตื่น  แล้วให้
ยอนปัสสาวมรรคด้วยองค์กำเนิด  คือของหญิงมีเครื่องลาด ของหญิงไม่มีเครื่อง
ลาด ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด  ของหญิงมีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุมีเครื่อง
ลาด ของหญิงก็มีเครื่องลาด  ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด  ของหญิงก็ไม่มี
เครื่องลาด ๑  ถ้าเธอยินดีการเข้าไป ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว  ยินดีการหยุดอยู่
ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้ตื่น  แล้วให้
ยอนปัสสาวมรรคด้วยองค์กำเนิด  คือของภิกษุมีเครื่องลาด ของหญิงไม่มีเครื่อง
ลาด  ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของหญิงมีเครื่องลาด  ๑  ของภิกษุมีเครื่อง
ลาด  ของหญิงก็มีเครื่องลาด  ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของหญิงก็ไม่มี
เครื่องลาด  ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  แต่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว  ยินดีการ
หยุดอยู่  ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้ตื่น แล้วให้
ยอนปัสสาวมรรคด้วยองค์กำเนิด  คือของภิกษุมีเครื่องลาด  ของหญิงไม่มีเครื่อง
ลาด ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของหญิงมีเครื่องลาด ๑ ของภิกษุมีเครื่อง
ลาด  ของหญิงก็มีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของหญิงก็ไม่มีเครื่อง
ลาด ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  ไม่ยินดีการเข้าเข้าไปถึงที่แล้ว  แต่ยินดีการ
หยุดอยู่  ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้ตื่น  แล้วให้
ยอนปัสสาวมรรคด้วยองค์กำเนิด  คือของหญิงมีเครื่องลาด  ของหญิงไม่มีเครื่อง
ลาด  ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของหญิงมีเครื่องลาด  ๑  ของภิกษุมีเครื่อง

<div id="597"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 597]]
ลาด  ของหญิงก็มีเครื่องลาด  ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด  ของหญิงก็ไม่มีเครื่อง
ลาด ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว   ไม่ยินดีการ
หยุดอยู่  แต่ยินดีการถอนออก ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก   พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้ตื่น   แล้วให้
ยอนปัสสาวมรรคด้วยองค์กำเนิด  คือของภิกษุมีเครื่องลาด  ของหญิงไม่มีเครื่อง
ลาด  ๑  ของหญิงก็มีเครื่องลาด  ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของหญิงก็ไม่มี
เครื่องลาด ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว  ไม่ยินดี
การหยุดอยู่  ไม่ยินดีการถอนออก ไม่ต้องอาบัติ.
๖.  มนุสสิตถี  ชาครันตีจตุกกะ  [ยอนปาก]
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก   พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้ตื่น  แล้วให้
ยอนปากด้วยองค์กำเนิด  คือของภิกษุมีเครื่องลาด ของหญิงไม่มีเครื่องลาด  ๑
ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของหญิงมีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุมีเครื่องลาด  ของ
หญิงก็มีเครื่องลาด  ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของหญิงก็ไม่มีเครื่องลาด ๑
ถ้าเธอยินดีการเข้าไป  ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว  ยินดีการหยุดอยู่ ยินดีการ
ถอนออก ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้ตื่น  แล้วให้
ยอนปากด้วยองค์กำเนิด  คือของภิกษุมีเครื่องลาด ของหญิงไม่มีเครื่องลาด ๑
ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของหญิงมีเครื่องลาด  ๑  ของภิกษุมีเครื่องลาด  ของ
หญิงก็มีเครื่องลาด  ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของหญิงก็ไม่มีเครื่องลาด ๑
ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  แต่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว  ยินดีการหยุดอยู่  ยินดี
การถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.

<div id="598"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 598]]
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้ตื่น  แล้วให้
ยอนปากด้วยองค์กำเนิด  คือของภิกษุมีเครื่องลาด  ของหญิงไม่มีเครื่องลาด ๑
ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด  ของหญิงมีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุมีเครื่องลาด ของ
หญิงก็มีเครื่องลาด  ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด  ของหญิงก็ไม่มีเครื่องลาด ๑
ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว  แต่ยินดีการหยุดอยู่
ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้ตื่น  แล้วให้
ยอนปากด้วยองค์กำเนิด คือของภิกษุมีเครื่องลาด  ของหญิงไม่มีเครื่องลาด  ๑
ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด  ของหญิงมีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุมีเครื่องลาด ของ
หญิงก็มีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด  ของหญิงก็ไม่มีเครื่องลาด  ๑
ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว  ไม่ยินดีการหยุดอยู่  แต่
ยินดีการถอนออก ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้ตื่น  แล้วให้
ยอนปากด้วยองค์กำเนิด  คือของภิกษุมีเครื่องลาด ของหญิงไม่มีเครื่องลาด  ๑
ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของหญิงมีเครื่องลาด  ๑  ของภิกษุมีเครื่องลาด  ของ
หญิงก็มีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด  ของหญิงไม่มีเครื่องลาด  ๑
ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว  ไม่ยินดีการหยุดอยู่  ไม่
ยินดีการถอนออก  ไม่ต้องอาบัติ.
๗.  มนุสสิตถี  สุตตะจตุกกะ [ยอนวัจ]
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้หลับ  แล้วให้
ยอนวัจจมรรคด้วยองค์กำเนิด  คือของภิกษุมีเครื่องลาด  ของหญิงไม่มีเครื่อง
ลาด  ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของหญิงมีเครื่องลาด ๑ ของภิกษุมีเครื่อง

<div id="599"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 599]]
ลาด  ของหญิงก็มีเครื่องลาด   ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของหญิงก็ไม่มี
เครื่องลาด ๑  ถ้าเธอยินดีการเข้าไป  ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว  ยินดีการหยุด
อยู่  ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้หลับ  แล้วให้
ยอนวัจจมรรคด้วยองค์กำเนิด  คือของภิกษุมีเครื่องลาด ของหญิงไม่มีเครื่อง
ลาด ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด  ของหญิงมีเครื่องลาด  ๑  ของภิกษุมีเครื่อง
ลาด  ของหญิงก็มีเครื่องลาด  ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด   ของหญิงก็ไม่มี
เครื่องลาด  ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  แต่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว  ยินดีการ
หยุดอยู่  ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก   พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้หลับ  แล้วให้
ยอนวัจจมรรคด้วยองค์กำเนิด  คือของภิกษุมีเครื่องลาด  ของหญิงไม่มีเครื่อง
ลาด  ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด  ของหญิงมีเครื่องลาด  ๑  ของภิกษุมีเครื่อง
ลาด  ของหญิงก็มีเครื่องลาด  ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด  ของหญิงก็ไม่มี
เครื่องลาด  ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว  แต่ยินดี
การหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้หลับ  แล้วให้
ยอนวัจจมรรคด้วยองค์กำเนิด  คือของภิกษุมีเครื่องลาด  ของหญิงไม่มีเครื่อง
ลาด  ๑  ของหญิงไม่มีเครื่องลาด  ของหญิงมีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุมีเครื่อง
ลาด  ของหญิงก็มีเครื่องลาด ๑ ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด  ของหญิงก็ไม่มี
เครื่องลาด ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว  ไม่ยินดี
การหยุดอยู่  แต่ยินดีการถอนออก ต้องอาบัติปาราชิก.

<div id="600"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 600]]
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้หลับ  แล้ว
ให้ยอนวัจจมรรคด้วยองค์กำเนิด  คือของภิกษุมีเครื่องลาด  ของหญิงไม่มี
เครื่องลาด  ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด  ของหญิงมีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุ
มีเครื่องลาด  ของหญิงก็มีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของหญิง
ก็ไม่มีเครื่องลาด ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว  ไม่
ยินดีการหยุดอยู่  ไม่ยินดีการถอนออก ไม่ต้องอาบัติ.
๘.  มนุสสิตถี  สุตตะจตุกกะ  [ยอนปัส]
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้หลับ  แล้ว
ให้ยอนปัสสาวมรรคด้วยองค์กำเนิด  คือของภิกษุมีเครื่องลาด  ของหญิงไม่มี
เครื่องลาด  ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของหญิงมีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุมี
เครื่องลาด ของหญิงก็มีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของหญิงก็
ไม่มีเครื่องลาด  ๑  ถ้าเธอยินดีการเข้าไป  ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว  ยินดีการ
หยุดอยู่  ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้หลับ  แล้วให้
ยอนปัสสาวมรรคด้วยองค์กำเนิด  คือของภิกษุมีเครื่องลาด    ของหญิงไม่มี
เครื่องลาด  ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด   ของหญิงมีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุมี
เครื่องลาด  ของหญิงก็มีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของหญิงก็
ไม่มีเครื่องลาด ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  แต่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว  ยินดี
การหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้หลับ  แล้วให้
ยอนปัสสาวมรรคด้วยองค์กำเนิด  คือของภิกษุมีเครื่องลาด ของหญิงไม่มี
เครื่องลาด ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด  ของหญิงมีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุมี

<div id="601"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 601]]
เครื่องลาด  ของหญิงก็มีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของหญิงก็
ไม่มีเครื่องลาด  ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว  แต่
ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้หลับ  แล้วให้
ยอนปัสสาวมรรคด้วยองค์กำเนิด  คือของภิกษุมีเครื่องลาด  ของหญิงไม่มี
เครื่องลาด  ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของหญิงมีเครื่องลาด  ๑  ของภิกษุมี
เครื่องลาด  ของหญิงก็มีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของหญิงก็
ไม่มีเครื่องลาด ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว  ไม่
ยินดีการหยุดอยู่  แต่ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้หลับ  แล้วให้
ยอนปัสสาวมรรคด้วยองค์กำเนิด คือของภิกษุมีเครื่องลาด ของหญิงไม่มี
เครื่องลาด ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของหญิงมีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุมี
เครื่องลาด ของหญิงก็มีเครื่องลาด  ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของหญิงก็
ไม่มีเครื่องลาด ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว  ไม่
ยินดีการหยุดอยู่  ไม่ยินดีการถอนออก  ไม่ต้องอาบัติ.
๙.  มนุสสิตถี  สุตตะจตุกกะ  [ยอนปาก]
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้หลับ  แล้วให้
ยอนปากด้วยองค์กำเนิด  คือของภิกษุมีเครื่องลาด  ของหญิงไม่มีเครื่องลาด  ๑
ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของหญิงมีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุมีเครื่องลาด ของ
หญิงก็มีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด  ของหญิงก็ไม่มีเครื่องลาด  ๑
ถ้าเธอยินดีการเข้าไป   ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว  ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการ
ถอนออก ต้องอาบัติปาราชิก.

<div id="602"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 602]]
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้หลับ  แล้วให้
ยอนปากด้วยองค์กำเนิด  คือของภิกษุมีเครื่องลาด  ของหญิงไม่มีเครื่องลาด  ๑
ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด  ของหญิงมีเครื่องลาด  ๑  ของภิกษุมีเครื่องลาด ของ
หญิงก็มีเครื่องลาด  ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของหญิงก็ไม่มีเครื่องลาด ๑
ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  แต่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว  ยินดีการหยุดอยู่  ยินดี
การถอนออกก  ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้หลับ  แล้วให้
ยอนปากด้วยองค์กำเนิด  คือของภิกษุมีเครื่องลาด ของหญิงไม่มีเครื่องลาด  ๑
ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด  ของหญิงมีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุมีเครื่องลาด ของ
หญิงก็มีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด  ของหญิงก็ไม่มีเครื่องลาด  ๑
ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว  แต่ยินดีการหยุดอยู่  ยินดี
การถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้หลับ  แล้วให้
ยอนปากด้วยองค์กำเนิด  คือของภิกษุมีเครื่องลาด  ของหญิงไม่มีเครื่องลาด ๑
ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของหญิงมีเครื่องลาด  ๑  ของภิกษุมีเครื่องลาด ของ
หญิงก็มีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของหญิงก็ไม่มีเครื่องลาด  ๑
ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว  ไม่ยินดีการหยุดอยู่ แต่
ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้หลับ แล้วให้
ยอนปากด้วยองค์กำเนิด  คือของภิกษุมีเครื่องลาด  ของหญิงไม่มีเครื่องลาด ๑
ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของหญิงมีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุมีเครื่องลาด ของ
หญิงก็มีเครื่องลาด ๑ ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของหญิงก็ไม่มีเครื่องลาด ๑

<div id="603"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 603]]
ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว  ไม่ยินดีการหยุดอยู่  ไม่
ยินดีการถอนออก  ไม่ต้องอาบัติ.
๑๐.  มนุสสิตถี  มัตตะจตุกกะ  [ยอนวัจ]
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้เมา แล้วให้
ยอนวัจจมรรคด้วยองค์กำเนิด  คือของภิกษุมีเครื่องลาด  ของหญิงไม่มีเครื่อง
ลาด  ๑ ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด  ของหญิงมีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุมีเครื่องลาด
ของหญิงก็มีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของหญิงก็ไม่มีเครื่อง
ลาด  ๑  ถ้าเธอยินดีการเข้าไป  ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว ยินดีการหยุดอยู่
ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้เมา  แล้วให้
ยอนวัจจมรรคด้วยองค์กำเนิด  คือของภิกษุมีเครื่องลาด  ของภิกษุไม่มีเครื่อง
ลาด  ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด  ของหญิงมีเครื่องลาด  ๑  ของภิกษุมีเครื่องลาด
ของหญิงก็มีเครื่องลาด  ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของหญิงก็ไม่มีเครื่องลาด  ๑
ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  แต่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว  ยินดีการหยุดอยู่  ยินดี
การถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้เมา  แล้วให้
ยอนวัจจมรรคด้วยองค์กำเนิด  คือของภิกษุมีเครื่องลาด ของหญิงไม่มีเครื่อง
ลาด  ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด  ของหญิงมีเครื่องลาด  ๑  ของภิกษุมีเครื่องลาด
ของหญิงก็มีเครื่องลาด  ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของหญิงก็ไม่มีเครื่องลาด  ๑
ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว  แต่ยินดีการหยุดอยู่  ยินดี
การถอนออก ต้องอาบัติปาราชิก.

<div id="604"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 604]]
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้เมา  แล้วให้
ยอนวัจจมรรคด้วยองค์กำเนิด   คือของภิกษุมีเครื่องลาด ของหญิงไม่มีเครื่อง
ลาด  ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของหญิงมีเครื่องลาด  ๑  ของภิกษุมีเครื่องลาด
ของหญิงก็มีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด  ของหญิงก็ไม่มีเครื่องลาด ๑
ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว  ไม่ยินดีการหยุดอยู่ แต่
ยินดีการถอนออก ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้เมา  แล้วให้
ยอนวัจจมรรคด้วยองค์กำเนิด  คือของภิกษุมีเครื่องลาด  ของหญิงไม่มีเครื่อง
ลาด ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของหญิงมีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุมีเครื่องลาด
ของหญิงก็มีเครื่องลาด  ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด  ของหญิงก็ไม่มีเครื่องลาด ๑
ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว  ไม่ยินดีการหยุดอยู่  ไม่
ยินดีการถอนออก  ไม่ต้องอาบัติ.
๑๑.  มนุสสิตถี  มัตตะจตุกกะ [ยอนปัส]
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้เมา  แล้วให้
ยอนปัสสาวมรรคด้วยองค์กำเนิด  คือของภิกษุมีเครื่องลาด ของหญิงไม่มี
เครื่องลาด  ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของหญิงมีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุมี
เครื่องลาด  ของหญิงก็มีเครื่องลาด ๑ ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของหญิงก็
ไม่มีเครื่องลาด ๑  ถ้าเธอยินดีการเข้าไป  ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว  ยินดีการ
หยุดอยู่  ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้เมา  แล้วให้
ยอนปัสสาวมรรคด้วยองค์กำเนิด  คือของภิกษุมีเครื่องลาด ของหญิงไม่มี
เครื่องลาด ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด  ของหญิงมีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุมี

<div id="605"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 605]]
เครื่องลาด  ของหญิงก็มีเครื่องลาด   ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด  ของหญิงก็
ไม่มีเครื่องลาด  ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป   แต่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว  ยินดี
การหยุดอยู่   ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้เมา  แล้วให้
ยอนปัสสาวมรรคด้วยองค์กำเนิด  คือของภิกษุมีเครื่องลาด  ของหญิงไม่มี
เครื่องลาด ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด  ของหญิงมีเครื่องลาด ๑   ของภิกษุมี
เครื่องลาด  ของหญิงก็มีเครื่องลาด  ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด  ของหญิงก็
ไม่มีเครื่องลาด  ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว  แต่
ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้เมา  แล้วให้
ยอนปัสสาวมรรคด้วยองค์กำเนิด คือของภิกษุมีเครื่องลาด ของหญิงไม่มี
เครื่องลาด  ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของหญิงมีเครื่องลาด  ๑  ของภิกษุมี
เครื่องลาด ของหญิงก็มีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด  ของหญิงก็
ไม่มีเครื่องลาด   ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว  ไม่
ยินดีการหยุดอยู่  แต่ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้เมา  แล้วให้
ยอนปัสสาวมรรคด้วยองค์กำเนิด  คือของภิกษุมีเครื่องลาด  ของหญิงไม่มี
เครื่องลาด  ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของหญิงมีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุมี
เครื่องลาด ของหญิงก็มีเครื่องลาด  ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด  ของหญิงก็
ไม่มีเครื่องลาด  ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว  ไม่
ยินดีการหยุดอยู่  ไม่ยินดีการถอนออก ไม่ต้องอาบัติ.

<div id="606"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 606]]
๑๒.  มนุสสิตถี  มัตตะจตุกกะ   [ยอนปาก]
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้เมา  แล้วให้
ยอนปากด้วยองค์กำเนิด  คือของภิกษุมีเครื่องลาด ของหญิงไม่มีเครื่องลาด ๑
ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของหญิงมีเครื่องลาด  ๑  ของภิกษุมีเครื่องลาด ของ
หญิงก็มีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด  ของหญิงก็ไม่มีเครื่องลาด  ๑
ถ้าเธอยินดีการเข้าไป  ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว  ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการ
ถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้เมา  แล้วให้
ยอนปากด้วยองค์กำเนิด คือของภิกษุมีเครื่องลาด ของหญิงไม่มีเครื่องลาด  ๑
ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด  ของหญิงมีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุมีเครื่องลาด   ของ
หญิงก็มีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด  ของหญิงก็ไม่มีเครื่องลาด ๑
ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป แต่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว  ยินดีการหยุดอยู่  ยินดี
การถอนออก ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้เมา  แล้วให้
ยอนปากด้วยองค์กำเนิด คือของภิกษุมีเครื่องลาด ของหญิงไม่มีเครื่องลาด ๑
ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของหญิงมีเครื่องลาด  ๑  ของภิกษุมีเครื่องลาด  ของ
หญิงก็มีเครื่องลาด  ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของหญิงก็ไม่มีเครื่องลาด  ๑
ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป ไม่ยินดีการเข้าไปถึงแล้ว  แต่ยินดีการหยุดอยู่
ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้เมา แล้วให้
ยอนปากด้วยองค์กำเนิด  คือของภิกษุมีเครื่องลาด  ของหญิงไม่มีเครื่องลาด ๑
ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของหญิงมีเครื่องลาด  ๑  ของภิกษุมีเครื่องลาด  ของ

<div id="607"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 607]]
หญิงก็มีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของหญิงก็ไม่มีเครื่องลาด  ๑
ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว  ไม่ยินดีการหยุดอยู่  แต่
ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก   พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้เมา  แล้วให้
ยอนปากด้วยองค์กำเนิด  คือของภิกษุมีเครื่องลาด  ของหญิงไม่มีเครื่องลาด ๑
ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของหญิงมีเครื่องลาด  ๑  ของภิกษุมีเครื่องลาด  ของ
หญิงก็มีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของหญิงก็ไม่มีเครื่องลาด  ๑
ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว  ไม่ยินดีการหยุดอยู่  ไม่
ยินดีการถอนออก  ไม่ต้องอาบัติ.
๑๓.  มนุสสิตถี  อุมมัตตะจตุกกะ  [ยอนวัจ]
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้วิกลจริต  แล้ว
ให้ยอนวัจจมรรคด้วยองค์กำเนิด  คือของภิกษุมีเครื่องลาด  ของหญิงไม่มี
เครื่องลาด  ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของหญิงมีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุมี
เครื่องลาด ของหญิงก็มีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของหญิงก็
ไม่มีเครื่องลาด ๑   ถ้าเธอยินดีการเข้าไป ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว  ยินดีการ
หยุดอยู่  ยินดีการถอนออก ต้องอาบัติปาราชิก.
พาภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้วิกลจริต  แล้ว
ให้ยอนวัจจมรรคด้วยองค์กำเนิด คือของภิกษุมีเครื่องลาด ของหญิงไม่มี
เครื่องลาด  ๑  ของหญิงก็มีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด  ๑  ของภิกษุมี
เครื่องลาด  ของหญิงก็มีเครื่องลาด ๑   ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ๑  ของหญิงก็
ไม่มีเครื่องลาด  ๑  ถ้าเธอไม่มียินดีการเข้าไป แต่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว  ยินดี
การหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก   ต้องอาบัติปาราชิก.

<div id="608"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 608]]
ภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้วิกลจริต  แล้วให้
ยอนวัจจมรรคด้วยองค์กำเนิด  คือของภิกษุมีเครื่องลาด  ของหญิงไม่มีเครื่อง
ลาด ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด  ของหญิงมีเครื่องลาด ๑   ของภิกษุมีเครื่อง
ลาด ของหญิงก็มีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด  ของหญิงก็ไม่มี
เครื่องลาด ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว  แต่ยินดี
การหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้วิกลจริต แล้ว
ให้ยอนวัจจมรรคด้วยองค์กำเนิด  คือของภิกษุมีเครื่องลาด  ของหญิงไม่มีเครื่อง
ลาด  ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของหญิงมีเครื่องลาด  ๑  ของภิกษุมีเครื่อง
ลาด ของหญิงก็มีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด  ของหญิงก็ไม่มี
เครื่องลาด ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว  ไม่ยินดี
การหยุดอยู่  แต่ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้วิกลจริต  แล้ว
ให้ยอนวัจจมรรคด้วยองค์กำเนิด  คือของภิกษุมีเครื่องลาด  ของหญิงไม่มี
เครื่องลาด ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของหญิงมีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุมี
เครื่องลาด  ของหญิงก็มีเครื่องลาด  ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด  ของหญิงก็
ไม่มีเครื่องลาด ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว  ไม่
ยินดีการหยุดอยู่  ไม่ยินดีการถอนออก  ไม่ต้องอาบัติ.
๑๔.  มนุสสิตถี  อุมมัตตะจตุกกะ  [ยอนปัส]
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้วิกลจริต  แล้ว
ให้ยอนปัสสาวมรรคด้วยองค์กำเนิด  คือของภิกษุมีเครื่องลาด ของหญิงไม่มี
เครื่องลาด  ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของหญิงมีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุมี

<div id="609"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 609]]
เครื่องลาด ของหญิงก็มีเครื่องลาด  ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด  ของหญิงก็
ไม่มีเครื่องลาด ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป แต่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว  ยินดี
การหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้วิกลจริต  แล้ว
ให้ยอนปัสสาวมรรคด้วยองค์กำเนิด  คือของภิกษุมีเครื่องลาด  ของหญิงไม่มี
เครื่องลาด  ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของหญิงมีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุมี
เครื่องลาด  ของหญิงก็มีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของหญิงก็
ไม่มีเครื่องลาด ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว  แต่
ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้วิกลจริต  แล้ว
ให้ยอนปัสสาวมรรคด้วยองค์กำเนิด  คือของภิกษุมีเครื่องลาด  ของหญิงไม่มี
เครื่องลาด ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของหญิงมีเครื่องลาด ๑ ของภิกษุมี
เครื่องลาด ของหญิงก็มีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของหญิงก็ไม่มี
เครื่องลาด ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว  ไม่ยินดี
การหยุดอยู่  แต่ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงวิกลจริต  แล้ว
ให้ยอนปัสสาวมรรคด้วยองค์กำเนิด  คือของภิกษุมีเครื่องลาด ของหญิงไม่มี
เครื่องลาด ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของหญิงมีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุมี
เครื่องลาด ของหญิงก็มีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของหญิงก็
ไม่มีเครื่องลาด ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว  ไม่
ยินดีการหยุดอยู่  ไม่ยินดีการถอนออก ไม่ต้องอาบัติ.

<div id="610"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 610]]
๑๕.  มนุสสิตถี  อุมมัตตะจตุกกะ  [ยอนปาก]
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้วิกลจริต  แล้ว
ให้ยอนปากด้วยองค์กำเนิด คือของภิกษุมีเครื่องลาด  ของหญิงไม่มีเครื่องลาด
๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของหญิงมีเครื่องลาด  ๑  ของภิกษุมีเครื่องลาด
ของหญิงก็มีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด  ของหญิงก็ไม่มีเครื่องลาด ๑
ถ้าเธอยินดีการเข้าไป ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว  ยินดีการหยุดอยู่ ยินดีการถอน
ออก  ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำหนักมนุษย์ผู้หญิงผู้วิกลจริต  แล้ว
ให้ยอนปากด้วยองค์กำเนิด  คือของภิกษุมีเครื่องลาด  ของหญิงไม่มีเครื่องลาด ๑
ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด  ของหญิงมีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุมีเครื่องลาด  ของ
หญิงก็มีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด  ของหญิงก็ไม่มีเครื่องลาด  ๑
ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  แต่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว  ยินดีการหยุดอยู่  ยินดี
การถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้วิกลจริต  แล้ว
ให้ยอนปากด้วยองค์กำเนิด คือของภิกษุมีเครื่องลาด ๑  ของหญิงไม่มีเครื่องลาด ๑
ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของหญิงมีเครื่องลาด  ๑  ของภิกษุมีเครื่องลาด  ของ
หญิงก็มีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของหญิงก็ไม่มีเครื่องลาด  ๑
ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว  แต่ยินดีการหยุดอยู่  ยินดี
การถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้วิกลจริต  แล้ว
ให้ยอนปากด้วยองค์กำเนิด  คือของภิกษุมีเครื่องลาด  ของหญิงไม่มีเครื่องลาด   ๑
ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของหญิงมีเครื่องลาด  ๑  ของภิกษุมีเครื่องลาด  ของ

<div id="611"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 611]]
หญิงก็มีเครื่องลาด  ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของหญิงก็ไม่มีเครื่องลาด  ๑
ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว  ไม่ยินดีการหยุดอยู่  แต่
ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้วิกลจริต  แล้ว
ให้ยอนปากด้วยองค์กำเนิด คือของภิกษุมีเครื่องลาด ของหญิงไม่มีเครื่องลาด  ๑
ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของหญิงมีเครื่องลาด ๑ ของภิกษุมีเครื่องลาด ของ
หญิงก็มีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของหญิงก็ไม่มีเครื่องลาด  ๑
ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว  ไม่ยินดีการหยุดอยู่  ไม่
ยินดีการถอนออก  ไม่ต้องอาบัติ.
๑๖.  มนุสสิตถี  ปมัตตะจตุกกะ  [ยอนวัจ]
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้เผลอสติ  แล้ว
ให้ยอนวัจจมรรคด้วยองค์กำเนิด  คือของภิกษุมีเครื่องลาด ของหญิงไม่มี
เครื่องลาด ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด  ของหญิงมีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุมี
เครื่องลาด  ของหญิงก็มีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด  ของหญิงก็
ไม่มีเครื่องลาด ๑ ถ้าเธอยินดีการเข้าไป  ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว  ยินดีการ
หยุดอยู่  ยินดีการถอนออก ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้เผลอสติ  แล้ว
ให้ยอนวัจจมรรคด้วยองค์กำเนิด  คือของภิกษุมีเครื่องลาด ของหญิงไม่มีเครื่อง
ลาด  ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของหญิงมีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุมีเครื่อง
ลาด  ของหญิงก็มีเครื่องลาด  ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของหญิงก็ไม่มี
เครื่องลาด ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  แต่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว  ยินดีการ
หยุดอยู่  ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.

<div id="612"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 612]]
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้เผลอสติ  แล้ว
ให้ยอนวัจจมรรคด้วยองค์กำเนิด คือของภิกษุมีเครื่องลาด  ของหญิงไม่มีเครื่อง
ลาด ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของหญิงมีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุมีเครื่อง
ลาด ของหญิงก็มีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของหญิงก็ไม่มี
เครื่องลาด   ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว  แต่ยินดี
การหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้เผลอสติ  แล้ว
ให้ยอนวัจจมรรคด้วยองค์กำเนิด  คือของภิกษุมีเครื่องลาด ของหญิงไม่มีเครื่อง
ลาด ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของหญิงมีเครื่องลาด  ๑  ของภิกษุมีเครื่องลาด
ของหญิงก็มีเครื่องลาด  ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด  ของหญิงก็ไม่มีเครื่องลาด ๑
ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว  ไม่ยินดีการหยุดอยู่  แต่
ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้เผลอสติ   แล้ว
ให้ยอนวัจจมรรคด้วยองค์กำเนิด  คือของภิกษุมีเครื่องลาด ของหญิงไม่มีเครื่อง
ลาด  ๑ ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของหญิงมีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุมีเครื่องลาด
ของหญิงก็มีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด  ของหญิงก็ไม่มีเครื่องลาด  ๑
ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว  ไม่ยินดีการหยุดอยู่  ไม่
ยินดีการถอนออก  ไม่ต้องอาบัติ.
๑๗.  มนุสสิตถี  ปมัตตะจตุกกะ  [ยอนปัส]
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้เผลอสติ  แล้ว
ให้ยอนปัสสาวมรรคด้วยองค์กำเนิด  คือของภิกษุมีเครื่องลาด  ของหญิงไม่มี
เครื่องลาด ๑ ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด  ของหญิงมีเครื่องลาด  ๑  ของภิกษุมี

<div id="613"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 613]]
เครื่องลาด ของหญิงก็มีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด  ของหญิงก็ไม่มี
เครื่องลาด ๑  ถ้าเธอยินดีการเข้าไป  ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว ยินดีการหยุดอยู่
ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้เผลอสติ  แล้ว
ให้ยอนปัสสาวมรรคด้วยองค์กำเนิด  คือของภิกษุมีเครื่องลาด ของหญิงไม่มี
เครื่องลาด ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด  ของหญิงมีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุมี
เครื่องลาด ของหญิงก็มีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของหญิงก็ไม่มี
เครื่องลาด ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป แต่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว  ยินดีการ
หยุดอยู่ ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้เผลอสติ  แล้ว
ให้ยอนปัสสาวมรรคด้วยองค์กำเนิด  คือของภิกษุมีเครื่องลาด ของหญิงไม่มี
เครื่องลาด ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของหญิงมีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุมี
เครื่องลาด ของหญิงก็มีเครื่องลาด  ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของหญิงก็
ไม่มีเครื่องลาด ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว  แต่
ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก   พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้เผลอสติ   แล้ว
ให้ยอนปัสสาวมรรคด้วยองค์กำเนิด  คือของภิกษุมีเครื่องลาด  ของหญิงไม่มี
เครื่องลาด  ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของหญิงมีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุมี
เครื่องลาด ของหญิงก็มีเครื่องลาด  ๑ ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด   ของหญิงก็
ไม่มีเครื่องลาด ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว  ไม่ยินดี
การหยุดอยู่  แต่ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.

<div id="614"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 614]]
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้เผลอสติ  แล้ว
ให้ยอนปัสสาวมรรคด้วยองค์กำเนิด คือของภิกษุมีเครื่องลาด  ของหญิงไม่มี
เครื่องลาด ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของหญิงมีเครื่องลาด  ๑  ของภิกษุมี
เครื่องลาด ของหญิงก็มีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของหญิงก็ไม่มี
เครื่องลาด  ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว  ไม่ยินดี
การหยุดอยู่  ไม่ยินดีการถอนออก ไม่ต้องอาบัติ.
๑๘.  มนุสสิตถี  ปมัตตะจตุกกะ  [ยอนปาก]
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้เผลอสติ  แล้ว
ให้ยอนปากด้วยองค์กำเนิด  คือของภิกษุมีเครื่องลาด  ของหญิงไม่มีเครื่องลาด ๑
ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของหญิงมีเครื่องลาด  ๑  ของภิกษุมีเครื่องลาด ของ
หญิงก็มีเครื่องลาด  ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของหญิงก็ไม่มีเครื่องลาด  ๑
ถ้าเธอยินดีการเข้าไป  ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว  ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการ
ถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้เผลอสติ แล้ว
ให้ยอนปากด้วยองค์กำเนิด  คือของภิกษุมีเครื่องลาด  ของหญิงไม่มีเครื่องลาด ๑
ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของหญิงมีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุมีเครื่องลาด ของ
หญิงก็มีเครื่องลาด  ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของหญิงก็ไม่มีเครื่องลาด   ๑
ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  แต่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว  ยินดีการหยุดอยู่  ยินดี
การถอนออก ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้เผลอสติ  แล้ว
ให้ยอนปาดด้วยองค์กำเนิด คือของภิกษุมีเครื่องลาด ของหญิงไม่มีเครื่องลาด ๑
ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของหญิงมีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุมีเครื่องลาด  ของ

<div id="615"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 615]]
หญิงก็มีเครื่องลาด  ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของหญิงก็ไม่มีเครื่องลาด ๑
ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว  แต่ยินดีการหยุดอยู่  ยินดี
การถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้เผลอสติ  แล้ว
ให้ยอนปากด้วยองค์กำเนิด  คือของภิกษุมีเครื่องลาด ของหญิงไม่มีเครื่องลาด  ๑
ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด   ของหญิงมีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุมีเครื่องลาด   ของ
หญิงก็มีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด  ของหญิงก็ไม่มีเครื่องลาด ๑
ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว  ไม่ยินดีการหยุดอยู่  แต่
ยินดีการถอนออก ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้เผลอสติ  แล้ว
ให้ยอนปากด้วยองค์กำเนิด  คือของภิกษุมีเครื่องลาด ของหญิงไม่มีเครื่องลาด ๑
ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของหญิงมีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุมีเครื่องลาด ของ
หญิงก็มีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของหญิงก็ไม่มีเครื่องลาด ๑
ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว  ไม่ยินดีการหยุดอยู่  ไม่
ยินดีการถอนออก ไม่ต้องอาบัติ.
๑๙.  มนุสสิตถี  มตะอักขายิตะจตุกกะ  [ยอนวัจ]
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้ตายแล้วยังไม่
ถูกสัตว์กัด  แล้วให้ยอนวัจจมรรคด้วยองค์กำเนิด  คือของภิกษุมีเครื่องลาด
ของหญิงไม่มีเครื่องลาด  ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของหญิงมีเครื่องลาด ๑
ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของหญิงมีเครื่องลาด  ๑
ของภิกษุมีเครื่องลาด  ของหญิงก็มีเครื่องลาด  ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด  ของ
หญิงก็ไม่มีเครื่องลาด ๑  ถ้าเธอยินดีการเข้าไป  ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว  ยินดี
การหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.

<div id="616"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 616]]
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้ตายแล้วยังไม่
ถูกสัตว์กัด  แล้วให้ยอนวัจจมรรคด้วยองค์กำเนิด  คือของภิกษุมีเครื่องสาด
ของหญิงไม่มีเครื่องลาด  ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของหญิงมีเครื่องลาด ๑
ของภิกษุมีเครื่องลาด ของหญิงก็มีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของ
หญิงก็ไม่มีเครื่องลาด ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  แต่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว
ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้ตายแล้วยังไม่
ถูกสัตว์กัด  แล้วให้ยอนวัจจมรรคด้วยองค์กำเนิด  คือของภิกษุมีเครื่องลาด
ของหญิงไม่มีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของหญิงมีเครื่องลาด ๑
ของภิกษุมีเครื่องลาด ของหญิงก็มีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด
ของหญิงก็ไม่มีเครื่องลาด ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว
แต่ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้ตายแล้วยังไม่
ถูกสัตว์กัด  แล้วให้ยอนวัจจมรรคด้วยองค์กำเนิด  คือของภิกษุมีเครื่องลาด
ของหญิงไม่มีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของหญิงมีเครื่องลาด ๑
ของภิกษุมีเครื่องลาด  ของหญิงก็มีเครื่องลาด ๑ ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด
ของหญิงก็ไม่มีเครื่องลาด ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  ไม่ยินดีการเข้าไปถึง
ที่แล้ว  ไม่ยินดีการหยุดอยู่  แต่ยินดีการถอนออก ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้ตายแล้วยังไม่
ถูกสัตว์กัด  แล้วให้ยอนวัจจมรรคด้วยองค์กำเนิด  คือของภิกษุมีเครื่องลาด
ของหญิงไม่มีเครื่องลาด  ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด  ของหญิงมีเครื่องลาด  ๑
ของภิกษุมีเครื่องลาด ของหญิงก็มีเครื่องลาด  ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด
 
<div id="617"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 617]]
ของหญิงก็ไม่มีเครื่องลาด ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่
แล้ว  ไม่ยินดีการหยุดอยู่  ไม่ยินดีการถอนออก  ไม่ต้องอาบัติ.
๒๐.  มนุสสิตถี  มตะอักขายิตะจตุกกะ  [ยอนปัส]
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้ตายแล้วยังไม่
ถูกสัตว์กัด  แล้วให้ยอนปัสสาวมรรคด้วยองค์กำเนิด  คือของภิกษุมีเครื่องลาด
ของหญิงไม่มีเครื่องลาด  ๑ ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด  ของหญิงมีเครื่องลาด ๑
ของภิกษุมีเครื่องลาด ของหญิงก็มีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด
ของหญิงก็ไม่มีเครื่องลาด  ๑  ถ้าเธอยินดีการเข้าไป  ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว
ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก   ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้ตายแล้วยังไม่
ถูกสัตว์กัด แล้วให้ยอนปัสสาวมรรคด้วยองค์กำเนิด  คือของภิกษุมีเครื่องลาด
ของหญิงไม่มีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของหญิงมีเครื่องลาด ๑
ของภิกษุมีเครื่องลาด ของหญิงก็มีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด
ของหญิงก็ไม่มีเครื่องลาด  ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  แต่ยินดีการเข้าไปถึงที่
แล้ว  ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้ตายแล้วยังไม่
ถูกสัตว์กัด  แล้วให้ยอนปัสสาวมรรคด้วยองค์กำเนิด  คือของภิกษุมีเครื่องลาด
ของหญิงไม่มีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด  ของหญิงมีเครื่องลาด ๑
ของภิกษุมีเครื่องลาด ของหญิงก็มีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด
ของหญิงก็ไม่มีเครื่องลาด  ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่
แล้ว  แต่ยินดีการหยุดอยู่ ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.

<div id="618"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 618]]
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักภิกษุผู้หญิงผู้ตายแล้วยังไม่
ถูกสัตว์กัด  แล้วให้ยอนปัสสาวมรรคด้วยองค์กำเนิด  คือของหญิงมีเครื่องลาด
ของหญิงไม่มีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของหญิงมีเครื่องลาด  ๑
ของภิกษุมีเครื่องลาด ของหญิงก็มีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด
ของหญิงก็ไม่มีเครื่องลาด  ๑ ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่
แล้ว  ไม่ยินดีการหยุดอยู่  แต่ยินดีการถอนออก ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้ตายแล้วยังไม่
ถูกสัตว์กัด  แล้วให้ยอนปัสสาวมรรคด้วยองค์กำเนิด คือของภิกษุมีเครื่องลาด
ของหญิงไม่มีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด  ของหญิงมีเครื่องลาด  ๑
ของภิกษุมีเครื่องลาด  ของหญิงก็มีเครื่องลาด  ๑ ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด
ของหญิงก็ไม่มีเครื่องลาด ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่
แล้ว  ไม่ยินดีการหยุดอยู่  ไม่ยินดีการถอนออก ไม่ต้องอาบัติ.
๒๑.  มนุสสิตถี  มตะอักขายิตะจตุกกะ  [ยอนปาก]
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้ตายแล้วยังไม่
ถูกสัตว์กัด  แล้วให้ยอนปากด้วยองค์กำเนิด คือของภิกษุมีเครื่องลาด ของหญิง
ไม่มีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด  ของหญิงมีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุ
มีเครื่องลาด  ของหญิงก็มีเครื่องลาด  ๑ ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด  ของหญิง
ก็ไม่มีเครื่องลาด ๑  ถ้าเธอยินดีการเข้าไป  ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว  ยินดีการ
หยุดอยู่  ยินดีการถอนออก ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้ตายแล้วยังไม่
ถูกสัตว์กัด แล้วให้ยอนปากด้วยองค์กำเนิด คือของภิกษุมีเครื่องลาด  ของหญิง
ไม่มีเครื่องลาด  ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของหญิงมีเครื่องลาด  ๑ ของภิกษุ

<div id="619"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 619]]
มีเครื่องลาด ของหญิงก็มีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด   ของหญิงก็
ไม่มีเครื่องลาด  ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  แต่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว  ยินดี
การหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้ตายแล้วยังไม่
ถูกสัตว์กัด  แล้วให้ยอนปากด้วยองค์กำเนิด  คือของภิกษุมีเครื่องลาด  ของหญิง
ไม่มีเครื่องลาด   ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด  ของหญิงมีเครื่องลาด  ๑  ของภิกษุ
มีเครื่องลาด ของหญิงก็มีเครื่องลาด ๑ ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของหญิงก็
ไม่มีเครื่องลาด  ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว  แต่
ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้ตายแล้วยังไม่
ถูกสัตว์กัด แล้วให้ยอนปากด้วยองค์กำเนิด  คือของภิกษุมีเครื่องลาด  ของหญิง
ไม่มีเครื่องลาด  ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของหญิงมีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุ
มีเครื่องลาด  ของหญิงก็มีเครื่องลาด ๑ ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด  ของหญิงก็
ไม่มีเครื่องลาด ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว  ไม่
ยินดีการหยุดอยู่  แต่ยินดีการถอนออก ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้ตายแล้วยังไม่
ถูกสัตว์กัด  แล้วให้ยอนปากด้วยองค์กำเนิด  คือของภิกษุมีเครื่องลาด  ของหญิง
ไม่มีเครื่องลาด  ๑  ของภิกษุไม่มาเครื่องลาด  ของหญิงมีเครื่องลาด  ๑  ของภิกษุ
มีเครื่องลาด  ของหญิงก็มีเครื่องลาด  ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของหญิงก็
ไม่มีเครื่องลาด ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว  ไม่
ยินดีการหยุดอยู่  ไม่ยินดีการถอนออก  ไม่ต้องอาบัติ.

<div id="620"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 620]]
๒๒. มนุสสิตถี  มตะเยภุยยะอักขายิตะจตุกกะ  [ยอนวัจ]
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้ตายแล้วยังไม่
ถูกสัตว์กัดโดยมาก  แล้วให้ยอนวัจจมรรคด้วยองค์กำเนิด  คือของภิกษุมี
เครื่องลาด  ของหญิงไม่มีเครื่องลาด   ๑ ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด  ของหญิงมี
เครื่องลาด ๑  ของภิกษุมีเครื่องลาด  ของหญิงก็มีเครื่องลาด  ๑  ของภิกษุไม่มี
เครื่องลาด  ของหญิงก็ไม่มีเครื่องลาด ๑  ถ้าเธอยินดีการเข้าไป  ยินดีการเข้า
ไปถึงที่แล้ว ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้ตายแล้วยังไม่
ถูกสัตว์กัดโดยมาก แล้วให้ยอนวัจจมรรคด้วยองค์กำเนิด  คือของภิกษุมี
เครื่องลาด ของหญิงไม่มีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด  ของหญิงมี
เครื่องลาด ๑  ของภิกษุมีเครื่องลาด ของหญิงก็มีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุไม่มี
เครื่องลาด ของหญิงก็ไม่มีเครื่องลาด ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  แต่ยินดี
การเข้าไปถึงที่แล้ว  ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้ตายแล้วยังไม่
ถูกสัตว์กัดโดยมาก แล้วให้ยอนวัจจมรรคด้วยองค์กำเนิด คือของภิกษุมี
เครื่องลาด   ของหญิงไม่มีเครื่องลาด  ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของหญิงมี
เครื่องลาด ๑  ของภิกษุมีเครื่องลาด  ของหญิงก็มีเครื่องลาด  ๑  ของภิกษุไม่มี
เครื่องลาด ของหญิงก็ไม่มีเครื่องลาด  ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป ไม่ยินดี
การเข้าไปถึงที่แล้ว   แต่ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้ตายแล้วยังไม่
ถูกสัตว์กัดโดยมาก  แล้วให้ยอนวัจจมรรคด้วยองค์กำเนิด คือของภิกษุมี
เครื่องลาด ของหญิงไม่มีเครื่องลาด  ๑ ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด  ของหญิงมี

<div id="621"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 621]]
เครื่องลาด  ๑  ของภิกษุมีเครื่องลาด ของหญิงก็มีเครื่องลาด  ๑  ของภิกษุไม่มี
เครื่องลาด  ของหญิงก็ไม่มีเครื่องลาด ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป ไม่ยินดีการ
เข้าไปถึงที่แล้ว  ไม่ยินดีการหยุดอยู่ แต่ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้ตายแล้วยังไม่
ถูกสัตว์กัดโดยมาก แล้วให้ยอนวัจจมรรคด้วยองค์กำเนิด คือของภิกษุมี
เครื่องลาด  ของหญิงไม่มีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด  ของหญิงมี
เครื่องลาด ๑ ของภิกษุมีเครื่องลาด ของหญิงก็มีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุไม่มี
เครื่องลาด ของหญิงก็ไม่มีเครื่องลาด  ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  ไม่ยินดี
การเข้าไปถึงที่แล้ว  ไม่ยินดีการหยุดอยู่  ไม่ยินดีการถอนออก ไม่ต้องอาบัติ.
๒๓.  มนุสสิตถี  มตะเยภุยยะอักขายิตะจตุกกะ  [ยอนปัส]
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้ตายแล้วยังไม่
ถูกสัตว์กัดโดยมาก  แล้วให้ยอนปัสสาวมรรคด้วยองค์กำเนิด  คือของภิกษุมี
เครื่องลาด ของหญิงไม่มีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของหญิงมี
เครื่องลาด ๑  ของภิกษุมีเครื่องลาด ของหญิงก็มีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุไม่มี
เครื่องลาด  ของหญิงก็ไม่มีเครื่องลาด   ๑  ถ้าเธอยินดีการเข้าไป  ยินดีการเข้า
ไปถึงที่แล้ว  ยินดีการหยุดอยู่ ยินดีการถอนออก   ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้ตายแล้วยังไม่
ถูกสัตว์กัดโดยมาก  แล้วให้ยอนปัสสาวมรรคด้วยองค์กำเนิด  คือของภิกษุมี
เครื่องลาด  ของหญิงไม่มีเครื่องลาด  ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของหญิงมี
เครื่องลาด ๑  ของภิกษุมีเครื่องลาด ของหญิงก็มีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุไม่มี
เครื่องลาด  ของหญิงก็ไม่มีเครื่องลาด ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  แต่ยินดี
การเข้าไปถึงที่แล้ว  ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.

<div id="622"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 622]]
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้ตายแล้วยังไม่
ถูกสัตว์กัดโดยมาก  แล้วให้ยอนปัสสาวมรรคด้วยองค์กำเนิด คือของภิกษุมี
เครื่องลาด ของหญิงไม่มีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของหญิงมี
เครื่องลาด ๑  ของภิกษุมีเครื่องลาด  ของหญิงก็มีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุไม่มี
เครื่องลาด ของหญิงก็ไม่มีเครื่องลาด ๑ ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  ไม่ยินดี
การเข้าไปถึงที่แล้ว  แต่ยินดีการหยุดอยู่   ยินดีการถอนออก ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้ตายแล้วยังไม่
ถูกสัตว์กัดโดยมาก  แล้วให้ยอนปัสสาวมรรคด้วยองค์กำเนิด  คือของภิกษุมี
เครื่องลาด  ของหญิงไม่มีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด  ของหญิงมี
เครื่องลาด ๑   ของภิกษุมีเครื่องลาด  ของหญิงก็มีเครื่องลาด  ๑  ของภิกษุไม่มี
เครื่องลาด ของหญิงก็ไม่มีเครื่องลาด ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป ไม่ยินดีการ
เข้าไปถึงที่แล้ว  ไม่ยินดีการหยุดอยู่  แต่ยินดีการถอนออก ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้ตายแล้วยังไม่
ถูกสัตว์กัดโดยมาก แล้วให้ยอนปัสสาวมรรคด้วยองค์กำเนิด  คือของภิกษุมี
เครื่องลาด ของหญิงไม่มีเครื่องลาด  ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด  ของหญิงมี
เครื่องลาด ๑  ของภิกษุมีเครื่องลาด  ของหญิงก็มีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุไม่มี
เครื่องลาด ของหญิงก็ไม่มีเครื่องลาด  ๑ ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป ไม่ยินดี
การเข้าไปถึงที่แล้ว  ไม่ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก ไม่ต้องอาบัติ.
๒๔.  มนุสสิตถี  มตะเยภุยยะขายิตะจตุกกะ  [ยอนปาก]
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้ตายแล้วยังไม่
ถูกสัตว์กัดโดยมาก  แล้วให้ยอนปากด้วยองค์กำเนิด คือของภิกษุมีเครื่องลาด
ของหญิงไม่มีเครื่องลาด ๑ ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของหญิงมีเครื่องลาด  ๑

<div id="623"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 623]]
ของภิกษุมีเครื่องลาด  ของหญิงก็มีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด
ของหญิงก็ไม่มีเครื่องลาด  ๑  ถ้าเธอยินดีการเข้าไป ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว
ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้ตายแล้วยังไม่
ถูกสัตว์กัดโดยมาก แล้วให้ยอนปากด้วยองค์กำเนิด คือของภิกษุมีเครื่องลาด
ของหญิงไม่มีเครื่องลาด  ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของหญิงมีเครื่องลาด ๑
ของภิกษุมีเครื่องลาด ของหญิงก็มีเครื่องลาด  ๑ ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด
ของหญิงก็ไม่มีเครื่องลาด ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป แต่ยินดีการเข้าไปถึงที่
แล้ว  ยินดีการหยุดอยู่ ยินดีการถอนออก ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้ตายแล้วยังไม่
ถูกสัตว์กัดโดยมาก แล้วให้ยอนปากด้วยองค์กำเนิด  คือของภิกษุมีเครื่องลาด
ของหญิงไม่มีเครื่องลาด ๑ ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของหญิงมีเครื่องลาด ๑
ของภิกษุมีเครื่องลาด  ของหญิงก็มีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุมีเครื่องลาด
ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด  ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่
แล้ว  แต่ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้ตายแล้วยังไม่
ถูกสัตว์กัดโดยมาก แล้วให้ยอนปากด้วยองค์กำเนิด  คือของภิกษุมีเครื่องลาด
ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของหญิงมีเครื่องลาด ๑
ของภิกษุมีเครื่องลาด ของหญิงก็มีเครื่องลาด  ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด
ของหญิงก็ไม่มีเครื่องลาด ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่
แล้ว  ไม่ยินดีการหยุดอยู่  แต่ยินดีการถอนออก ต้องอาบัติปาราชิก.

<div id="624"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 624]]
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้ตายแล้วยังไม่
ถูกสัตว์กัดโดยมาก  แล้วให้ยอนปากด้วยองค์กำเนิด  คือของภิกษุมีเครื่องลาก
ของหญิงไม่มีเครื่องลาด ๑ ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของหญิงมีเครื่องลาด  ๑
ของภิกษุมีเครื่องลาด ของหญิงก็มีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด
ของหญิงก็ไม่มีเครื่องลาด  ๑ ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่
แล้ว  ไม่ยินดีการหยุดอยู่  ไม่ยินดีการถอนออก  ไม่ต้องอาบัติ.
๒๕.  มนุสสิตถี  มตะเยภุยยะขายิตะจตุกกุ [ยอนวัจ]
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้ตายแล้วถูก
สัตว์กัดโดยมาก แล้วให้ยอนวัจจมรรคด้วยองค์กำเนิด  คือของภิกษุมีเครื่องลาด
ของหญิงไม่มีเครื่องลาด  ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของหญิงมีเครื่องลาด  ๑
ของภิกษุมีเครื่องลาด  ของหญิงก็มีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด
ของหญิงก็ไม่มีเครื่องลาด  ๑  ถ้าเธอยินดีการเข้าไป  ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว
ยินดีการหยุดอยู่ ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติถุลลัจจัย.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้ตาย  แล้วถูก
สัตว์กัดโดยมาก  แล้วให้ยอนวัจจมรรคด้วยองค์กำเนิด คือของภิกษุมีเครื่อง
ลาด  ของหญิงไม่มีเครื่อง  ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด  ของหญิงมีเครื่อง
ลาด  ๑  ของภิกษุก็มีเครื่องลาด  ของหญิงก็มีเครื่องลาด  ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่อง
ลาด  ของหญิงก็ไม่มีเครื่องลาด ๑ ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  แต่ยินดีการเข้า
ไปถึงที่แล้ว  ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก ต้องอาบัติถุลลัจจัย.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้ตาย  แล้วถูก
สัตว์กัดโดยมาก  แล้วให้ยอนวัจจมรรคด้วยองค์กำเนิด  คือของภิกษุมีเครื่องลาด
ของหญิงไม่มีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของหญิงมีเครื่องลาด  ๑

<div id="625"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 625]]
ของภิกษุมีเครื่องลาด  ของหญิงก็มีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด
ของหญิงก็ไม่มีเครื่องลาด ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่
แล้ว  แต่ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติถุลลัจจัย.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้ตาย  แล้วถูก
สัตว์กัดโดยมาก แล้วให้ยอนวัจจมรรคด้วยองค์กำเนิด  คือของภิกษุมีเครื่องลาด
ของหญิงไม่มีเครื่องลาด   ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของหญิงมีเครื่องลาด  ๑
ของภิกษุมีเครื่องลาด ของหญิงก็มีเครื่องลาด ๑ ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด
ของภิกษุมีเครื่องลาด  ของหญิงก็มีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด
ของหญิงก็ไม่มีเครื่องลาด ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่
แล้ว  ไม่ยินดีการหยุดอยู่  แต่ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติถุลลัจจัย.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้ตายแล้วถูก
สัตว์กัดโดยมาก แล้วให้ยอนวัจจมรรคด้วยองค์กำเนิด  คือของภิกษุมีเครื่องลาด
ของหญิงไม่มีเครื่องลาด  ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด  ของหญิงมีเครื่องลาด  ๑
ของภิกษุมีเครื่องลาด ของหญิงก็มีเครื่องลาด  ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด
ของหญิงก็ไม่มีเครื่องลาด ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่
แล้ว  ไม่ยินดีการหยุดอยู่  ไม่ยินดีการถอนออก ไม่ต้องอาบัติ.
๒๖.  มนุสสิตถี  มตะเยภุยยะขายิตะจตุกกะ  [ยอนปัส]
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้ตายแล้วถูก
สัตว์กัดโดยมาก  แล้วให้ยอนปัสสาวมรรคด้วยองค์กำเนิด คือของภิกษุมีเครื่อง
ลาด  ของหญิงไม่มีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของหญิงมีเครื่อง
ลาด  ๑  ของภิกษุมีเครื่องลาด  ของหญิงก็มีเครื่องลาด ๑ ของภิกษุไม่มีเครื่อง
ลาด ของหญิงก็ไม่มีเครื่องลาด ๑ ถ้าเธอยินดีการเข้าไป  ยินดีการเข้าไปถึงที่
แล้ว  ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติถุลลัจจัย.

<div id="626"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 626]]
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้ตายแล้วถูก
สัตว์กัดโดยมาก แล้วให้ยอนปัสสาวมรรคด้วยองค์กำเนิด  คือของภิกษุมีเครื่อง
ลาด ของหญิงไม่มีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของหญิงมีเครื่อง
ลาด ๑  ของภิกษุมีเครื่องลาด ของหญิงก็มีเครื่องลาด ๑ ของภิกษุไม่มีเครื่อง
ลาด ของหญิงก็ไม่มีเครื่องลาด ๑ ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  แต่ยินดีการเข้า
ไปถึงที่แล้ว  ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก ต้องอาบัติถุลลัจจัย.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้ตายแล้วถูก
สัตว์กัดโดยมาก แล้วให้ยอนปัสสาวมรรคด้วยองค์กำเนิด คือของภิกษุมีเครื่อง
ลาด ของหญิงไม่มีเครื่องลาด  ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของหญิงมีเครื่อง
ลาด ๑  ของภิกษุมีเครื่องลาด  ของหญิงก็มีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่อง
ลาด ของหญิงก็ไม่มีเครื่องลาด ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป ไม่ยินดีการเข้า
ไปถึงที่แล้ว  แต่ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก ต้องอาบัติถุลลัจจัย.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้ตายแล้วถูก
สัตว์กัดโดยมาก  แล้วให้ยอนปัสสาวมรรคด้วยองค์กำเนิด  คือของภิกษุมีเครื่อง
ลาด  ของหญิงไม่มีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของหญิงมีเครื่อง
ลาด  ๑  ของภิกษุมีเครื่องลาด ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  ไม่ยินดีการเข้า
ไปถึงที่แล้ว  ไม่ยินดีการหยุดอยู่  แต่ยินดีการถอนออก ต้องอาบัติถุลลัจจัย.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้ตายแล้วถูก
สัตว์กัดโดยมาก แล้วให้ยอนปัสสาวมรรคด้วยองค์กำเนิด  คือของภิกษุมีเครื่อง
ลาด  ของหญิงไม่มีเครื่องลาด  ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของหญิงมีเครื่อง
ลาด  ๑  ของภิกษุมีเครื่องลาด ของหญิงก็มีเครื่องลาด  ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่อง

<div id="627"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 627]]
ลาด  ของหญิงก็ไม่มีเครื่องลาด ๑ ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  ไม่ยินดีการเข้า
ไปถึงที่แล้ว  ไม่ยินดีการหยุดอยู่  ไม่ยินดีการถอนออก ไม่ต้องอาบัติ.
๒๗. มนุสสิตถี  มตะเยภุยยะขายิตะจตุกกะ  [ยอนปาก]
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้ตายแล้วถูก
สัตว์กัดโดยมาก  แล้วให้ยอนปากด้วยองค์กำเนิด  คือของภิกษุมีเครื่องลาด
ของหญิงไม่มีเครื่องลาด ๑ ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของหญิงมีเครื่องลาด ๑
ของภิกษุมีเครื่องลาด ของหญิงก็มีเครื่องลาด  ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด
ของหญิงก็ไม่มีเครื่องลาด ๑  ถ้าเธอยินดีการเข้าไป  ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว
ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติถุลลัจจัย.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู่ตายแล้วถูก
สัตว์กัดโดยมาก แล้วให้ยอนปากด้วยองค์กำเนิด คือของภิกษุมีเครื่องลาด ของ
หญิงไม่มีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด  ของหญิงมีเครื่องลาด ๑
ของภิกษุมีเครื่องลาด  ของหญิงก็มีเครื่องลาด   ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด
ของหญิงก็ไม่มีเครื่องลาด  ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  แต่ยินดีการเข้าไปถึงที่
แล้ว  ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก ต้องอาบัติถุลลัจจัย.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้ตายแล้วถูก
สัตว์กัดโดยมาก แล้วให้ยอนปากด้วยองค์กำเนิด  คือของภิกษุมีเครื่องลาด ของ
หญิงไม่มีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของหญิงมีเครื่องลาด   ๑
ของภิกษุมีเครื่องลาด  ของหญิงก็มีเครื่องลาด  ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด
ของหญิงก็ไม่มีเครื่องลาด ๑ ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่
แล้ว แต่ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก ต้องอาบัติถุลลัจจัย.

<div id="628"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 628]]
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้ตายแล้วถูก
สัตว์กัดโดยมาก   แล้วให้ยอนปากด้วยองค์กำเนิด  คือของภิกษุมีเครื่องลาด ของ
หญิงไม่มีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด  ของหญิงมีเครื่องลาด  ๑  ของ
ภิกษุมีเครื่องลาด ของหญิงก็มีเครื่องลาด  ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด  ของ
หญิงก็ไม่มีเครื่องลาด ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว
ไม่ยินดีการหยุดอยู่  แต่ยินดีการถอนออก ต้องอาบัติถุลลัจจัย.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้หญิงผู้ตายแล้วถูก
สัตว์กัดโดยมาก แล้วให้ยอนปากด้วยองค์กำเนิด  คือของภิกษุมีเครื่องลาด ของ
หญิงไม่มีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของหญิงมีเครื่องลาด  ๑  ของ
ภิกษุมีเครื่องลาด  ของหญิงก็มีเครื่องลาด  ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของ
หญิงก็ไม่มีเครื่องลาด  ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว
ไม่ยินดีการหยุดอยู่  ไม่ยินดีการถอนออก ไม่ต้องอาบัติ.
หมวดมนุสสิตถี  ๒๗ จตุกกะ  จบ
๒.  หมวดอมนุสสิตถี  ๒๗  จตุกกะ
อมนุสสิตถี  สุทธิกะจตุกกะ
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักอมนุษย์ผู้หญิง...  อมนุษย์
ผู้หญิงผู้ตื่น  ...ผู้หลับ   ...ผู้เมา   ...ผู้วิกลจริต   ...ผู้เผลอสติ   ...ผู้ตาย
แล้วยังไม่ถูกสัตว์กัด  ...ผู้ตายแล้วยังไม่ถูกสัตว์กัดโดยมาก  แล้วให้ยอนวัจจ-
มรรคด้วยองค์กำเนิด  ...ให้ยอนปัสสาวมรรคด้วยองค์กำเนิด  ...ให้ยอนปาก
ด้วยองค์กำเนิด  ถ้าเธอยินดีการเข้าไป...  ต้องอาบัติปาราชิก  ...ผู้ตายแล้ว
ถูกสัตว์กัดโดยมาก...  ต้องอาบัติถุลลัจจัย  ถ้าไม่ยินดี ...  ไม่ต้องอาบัติ  ฯลฯ
หมวดอมนุสสิตถี  ๒๗  จตุกกะจบ

<div id="629"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 629]]
๓.  หมวดติรัจฉานคติตถี  ๒๗  จตุกกะ
ติรัจฉานคติตถี  สุทธิกะจตุกกกะ
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักสัตว์เดรัจฉานตัวเมีย  ...สัตว์
ดิรัจฉานตัวเมียผู้ตื่น  ...ผู้หลับ   ...ผู้เมา  ...ผู้วิกลจริต   ...ผู้เผลอสติ
...ผู้ตายแล้วยังไม่ถูกสัตว์กัด  ...ผู้ตายแล้วยังไม่ถูกสัตว์กัดโดยมาก แล้วให้
ยอนวัจจมรรคด้วยองค์กำเนิด  ...ให้ยอนปัสสาวมรรคด้วยองค์กำเนิด   ...ให้
ยอนปากด้วยองค์กำเนิด  ถ้าเธอยินดีการเข้ไป... ต้องอาบัติปาราชิก...ผู้ตาย
แล้วถูกสัตว์กัดโดยมาก... ต้องอาบัติถุลลัจจัย  ถ้าไม่ยินดี... ไม่ต้องอาบัติ.
ฯลฯ    ฯลฯ    ฯลฯ
๔.  หมวดมนุสสะอุภโตพยัญชนก  ๒๗  จตุกกะ
มนุสสะอุภโตพยัญชนก  สุทธิกะจตุกกะ
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์อุภโตพยัญชนก..
มนุษย์อุภโตพยัญชนกผู้ตื่น...ผู้หลับ...ผู้เมา...ผู้วิกลจริต...ผู้เผลอสติ...
ผู้ตายแล้วยังไม่ถูกสัตว์กัด...ผู้ตายแล้วยังไม่ถูกสัตว์กัดโดยมาก  แล้วให้ยอน
วัจจมรรคด้วยองค์กำเนิด..ให้ยอนปัสสาวมรรคด้วยองค์กำเนิด...ให้ยอน
ปากด้วยองค์กำเนิด  ถ้าเธอยินดีการเข้าไป...ต้องอาบัติปาราชิก...ผู้ตายแล้ว
ถูกสัตว์กัดโดยมาก...ต้องอาบัติถุลลัจจัย  ถ้าไม่ยินดี...ไม่ต้องอาบัติ ฯลฯ
หมวดมนุสสะอุภโตพยัญชนก  ๒๗  จตุกกะ  จบ

<div id="630"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 630]]
๕.  หมวดอมนุสสะอุภโตพยัญชนก ๒๗  จตุกกะ
อมนุสสะอุภโตพยัญชนก สุทธิกะจตุกกะ
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก พาภิกษุมาในสำนักอมนุษย์อุภโตพยัญชนก...
อมนุษย์อุภโตพยัญชนกผู้ตื่น...ผู้หลับ...ผู้เมา...ผู้วิกลจริต...ผู้เผลอสติ
...ผู้ตายแล้วยังไม่ถูกสัตว์กัด...ผู้ตายแล้วยังไม่ถูกสัตว์กัดโดยมาก  แล้วให้
ยอนวัจจมรรคด้วยองค์กำเนิด...ให้ยอนปัสสาวมรรคด้วยองค์กำเนิด...ให้
ยอนปากด้วยองค์กำเนิด  ถ้าเธอยินดีการเข้าไป...ต้องอาบัติปาราชิก...ผู้ตาย
แล้วถูกสัตว์กัดโดยมาก...ต้องอาบัติถุลลัจจัย  ถ้าไม่ยินดี...ไม่ต้องอาบัติ  ฯลฯ
หมวดอมนุสสะอุภโตพยัญชนก  ๒๗ จตุกกะ  จบ
๖.  หมวดติรัจฉานคตะอุภโตพยัญชนก  ๒๗  จตุกกะ
ติรัจฉานคตะอุภโตพยัญชนก  สุทธิกะจตุกกะ
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักสัตว์ดิรัจฉานอุภโตพยัญชนก
...สัตว์ดิรัจฉานอุภโตพยัญชนกผู้ตื่น...ผู้หลับ...ผู้เมา...ผู้วิกลจริต...
ผู้เผลอสติ...ผู้ตายแล้วยังไม่ถูกสัตว์กัด..ผู้ตายแล้วยังไม่ถูกสัตว์กัดโดยมาก
แล้วให้ยอนวัจจมรรคด้วยองค์กำเนิด...ให้ยอนปัสสาวมรรคด้วยองค์กำเนิด
ให้ยอนปากด้วยองค์กำเนิด  ถ้าเธอยินดีการเข้าไป...ต้องอาบัติปาราชิก..ผู้ตาย
แล้วถูกสัตว์กัดโดยมาก...ต้องอาบัติถุลลัจจัย  ถ้าไม่ยินดี...ไม่ต้องอาบัติ ฯลฯ
หมวดติรัจฉานคตะอุภโตพยัญชนก  ๒๗  จตุกกะ  จบ*
 <nowiki>*  ๒๗ x ๖ = ๑๖๒  พึงทราบความพิสดารดังกล่าวแล้วในเบื้องต้น.</nowiki>

<div id="631"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 631]]
๗.  หมวดมนุสสะปัณฑกะ  ๑๘  จตุกกะ
๑.  มนุสสะปัณฑกะ สุทธิกะจตุกกะ [ยอนวัจ]
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์บัณเฑาะก์แล้วให้ยอน
วัจจมรรคด้วยองค์กำเนิด คือ  ของภิกษุมีเครื่องลาด  ของบัณเฑาะก์ไม่มีเครื่อง
ลาด ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของบัณเฑาะก์มีเครื่องลาด  ๑ ของภิกษุมี
เครื่องลาด ของบัณเฑาะก์ก็มีเครื่องลาด  ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของ
บัณเฑาะก์ก็ไม่มีเครื่องลาด  ๑  ถ้าเธอยินดีการเข้าไป  ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว
ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์บัณเฑาะก์  แล้วให้
ยอนวัจจมรรคด้วยองค์กำเนิด  คือของภิกษุมีเครื่องลาด ของบัณเฑาะก์ไม่มี
เครื่องลาด ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของบัณเฑาะก์มีเครื่องลาด ๑  ของ
ภิกษุมีเครื่องลาด  ของบัณเฑาะก์ก็มีเครื่องลาด  ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด
ของบัณเฑาะก์ก็ไม่มีเครื่องลาด ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  แต่ยินดีการเข้าไป
ถึงที่แล้ว  ยินดีการหยุดอยู่ ยินดีการถอนออก ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์บัณเฑาะก์แล้วให้ยอน
วัจจมรรคด้วยองค์กำเนิด  คือของภิกษุมีเครื่องลาด ของบัณเฑาะก์ไม่มีเครื่อง
ลาด  ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของบัณเฑาะก์มีเครื่องลาด  ๑  ของภิกษุมี
เครื่องลาด  ของบัณเฑาะก์ก็มีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด  ของ
บัณเฑาะก์ก็ไม่มีเครื่องลาด  ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  ไม่ยินดีการเข้าไปถึง
ที่แล้ว  แต่ยินดีการหยุดอยู่ ยินดีการถอนออก ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์บัณเฑาะก์แล้วให้ยอน
วัจจมรรคด้วยองค์กำเนิด  คือ ของภิกษุมีเครื่องลาด ของบัณเฑาะก์ไม่มีเครื่อง

<div id="632"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 632]]
ลาด  ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของบัณเฑาะก์มีเครื่องลาด  ๑  ของภิกษุมี
เครื่องลาด ของบัณเฑาะก์ก็มีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของ
บัณเฑาะก์ก็ไม่มีเครื่องลาด  ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  ไม่ยินดีการเข้าไปถึง
ที่แล้ว ไม่ยินดีการหยุดอยู่  แต่ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์บัณเฑาะก์  แล้วให้
ยอนวัจจมรรคด้วยองค์กำเนิด  คือ  ของภิกษุมีเครื่องลาด  ของบัณเฑาะก์ไม่มี
เครื่องลาด  ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด  ของบัณเฑาะก์มีเครื่องลาด  ๑  ของภิกษุ
มีเครื่องลาด ของบัณเฑาะก์ก็มีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด  ของ
บัณเฑาะก์ก็ไม่มีเครื่องลาด ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  ไม่ยินดีการเข้าไปถึง
ที่แล้ว  ไม่ยินดีการหยุดอยู่  ไม่ยินดีการถอนออก ไม่ต้องอาบัติ.
๒.  มนุสสะปัณฑกะ  สุทธิกะจตุกกะ  [ยอนปาก]
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์บัณเฑาะก์แล้วให้ยอน
ปากด้วยองค์กำเนิด  คือ ของภิกษุมีเครื่องลาด  ของบัณเฑาะก์ไม่มีเครื่องลาด  ๑
ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของบัณเฑาะก์มีเครื่องลาด  ๑ ของภิกษุมีเครื่องลาด
ของบัณเฑาะก์ก็มีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของบัณเฑาะก์ก็ไม่มี
เครื่องลาด ๑  ถ้าเธอยินดีการเข้าไป ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว  ยินดีการหยุดอยู่
ยินดีการถอนออก ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์บัณเฑาะก์  แล้วให้
ยอนปากด้วยองค์กำเนิด  คือ ของภิกษุมีเครื่องลาด ของบัณเฑาะก์ไม่มีเครื่อง
ลาด ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด  ของบัณเฑาะก์มีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุมี
เครื่องลาด ของบัณเฑาะก์ก็มีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของ

<div id="633"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 633]]
บัณเฑาะก์ก็ไม่มีเครื่องลาด  ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  แต่ยินดีการเข้าไปถึง
ที่แล้ว  ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์บัณเฑาะก์  แล้วให้
ยอนปากด้วยองค์กำเนิด  คือของภิกษุมีเครื่องลาด  ของบัณเฑาะก์ไม่มีเครื่อง
ลาด ๑ ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของบัณเฑาะก์มีเครื่องลาด  ๑  ของภิกษุมี
เครื่องลาด ของบัณเฑาะก์ก็มีเครื่องลาด  ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของ
บัณเฑาะก์ก็ไม่มีเครื่องลาด ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  ไม่ยินดีการเข้าไปถึง
ที่แล้ว  แต่ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์บัณเฑาะก์แล้วให้ยอน
ปากด้วยองค์กำเนิด  คือของภิกษุมีเครื่องลาด  ของบัณเฑาะก์ไม่มีเครื่องลาด  ๑
ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด  ของบัณเฑาะก์มีเครื่องลาด  ๑  ของภิกษุมีเครื่องลาด
ของบัณเฑาะก์ก็มีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด  ของบัณเฑาะก์ก็ไม่มี
เครื่องลาด  ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว ไม่ยินดี
การหยุดอยู่ แต่ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์บัณเฑาะก์แล้วให้ยอน
ปากด้วยองค์กำเนิด  คือของภิกษุมีเครื่องลาด  ของบัณเฑาะก์ไม่มีเครื่องลาด ๑
ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของบัณเฑาะก์มีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุมีเครื่องลาด
ของบัณเฑาะก์ก็มีเครื่องลาด  ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของบัณเฑาะก์ก็ไม่มี
เครื่องลาด  ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว ไม่ยินดี
การหยุดอยู่ ไม่ยินดีการถอนออก ไม่ต้องอาบัติ.
๓.มนุสสะปัณฑกะ  ชาครันตะจตุกกะ  [ยอนวัจ]
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์บัณเฑาะก์ผู้ตื่น แล้ว
ให้ยอนวัจจมรรคด้วยองค์กำเนิด  คือของภิกษุมีเครื่องลาด  ของบัณเฑาะก์ไม่มี

<div id="634"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 634]]
เครื่องลาด  ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของบัณเฑาะก์มีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุ
มีเครื่องลาด   ของบัณเฑาะก์ก็มีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด  ของ
บัณเฑาะก์ก็ไม่มีเครื่องลาด ๑  ถ้าเธอยินดีการเข้าไป  ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว
ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์บัณเฑาะก์ผู้ตื่น  แล้ว
ให้ยอนวัจจมรรคด้วยองค์กำเนิด คือของภิกษุมีเครื่องลาด ของบัณเฑาะก์ไม่มี
เครื่องลาด  ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของบัณเฑาะก์มีเครื่องลาด ๑ ของ
ภิกษุมีเครื่องลาด ของบัณเฑาะก์ก็มีเครื่องลาด  ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด
ของบัณเฑาะก์ก็ไม่มีเครื่องลาด ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป แต่ยินดีการเข้า
ไปถึงที่แล้ว  ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์บัณเฑาะก์ผู้ตื่น แล้ว
ให้ยอนวัจจมรรคด้วยองค์กำเนิด  คือของภิกษุมีเครื่องลาด  ของบัณเฑาะก์ไม่มี
เครื่องลาด ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของบัณเฑาะก์มีเครื่องลาด ๑  ของ
ภิกษุมีเครื่องลาด ของบัณเฑาะก์ก็มีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด
ของบัณเฑาะก์ก็ไม่มีเครื่องลาด ๑ ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  ไม่ยินดีการเข้า
ไปถึงที่แล้ว  แต่ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์บัณเฑาะก์ผู้ตื่น  แล้ว
ให้ยอนวัจจมรรคด้วยองค์กำเนิด  คือของภิกษุมีเครื่องลาด   ของบัณเฑาะก์ไม่มี
เครื่องลาด ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด  ของบัณเฑาะก์มีเครื่องลาด  ๑  ของ
ภิกษุมีเครื่องลาด ของบัณเฑาะก์ก็มีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด
ของบัณเฑาะก์ก็ไม่มีเครื่องลาด  ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  ไม่ยินดีการเข้า
ไปถึงที่แล้ว  ไม่ยินดีการหยุดอยู่ แต่ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.

<div id="635"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 635]]
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์บัณเฑาะก์ผู้ตื่น  แล้ว
ให้ยอนวัจจมรรคด้วยองค์กำเนิด  คือของภิกษุมีเครื่องลาด ของบัณเฑาะก์ไม่มี
เครื่องลาด  ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด  ของบัณเฑาะก์มีเครื่องลาด ๑  ของ
ภิกษุมีเครื่องลาด ของบัณเฑาะก์ก็มีเครื่องลาด  ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด
ของบัณเฑาะก์ก็ไม่มีเครื่องลาด  ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  ไม่ยินดีการเข้า
ไปถึงที่แล้ว  ไม่ยินดีการหยุดอยู่  ไม่ยินดีการถอนออก  ไม่ต้องอาบัติ.
๔.  มนุสสะปัณฑกะ  ชาครันตะจตุกกะ  [ยอนปาก]
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์บัณเฑาะก์ผู้ตื่น  แล้ว
ให้ยอนปากด้วยองค์กำเนิด  คือของภิกษุมีเครื่องลาด ของบัณเฑาะก์ไม่มี
เครื่องลาด ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด  ของบัณเฑาะก์มีเครื่องลาด  ๑  ของ
ภิกษุมีเครื่องลาด  ของบัณเฑาะก์ก็มีเครื่องลาด  ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด
ของบัณเฑาะก์ก็ไม่มีเครื่องลาด ๑  ถ้าเธอยินดีการเข้าไป  ยินดีการเข้าไปถึงที่
แล้ว  ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์บัณเฑาะก์ผู้ตื่น  แล้ว
ให้ยอนปากด้วยองค์กำเนิด  คือ ของภิกษุมีเครื่องลาด  ของบัณเฑาะก์ไม่มี
เครื่องลาด ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของบัณเฑาะก์มีเครื่องลาด ๑ ของภิกษุ
มีเครื่องลาด  ของบัณเฑาะก์ก็มีเครื่องลาด  ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของ
บัณเฑาะก์ก็ไม่มีเครื่องลาด ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป แต่ยินดีการเข้ไปถึง
ที่แล้ว ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์บัณเฑาะก์ผู้ตื่น  แล้ว
ให้ยอนปากด้วยองค์กำเนิด  คือของภิกษุมีเครื่องลาด  ของบัณเฑาะก์ไม่มีเครื่อง
ลาด ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของบัณเฑาะก์มีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุมี

<div id="636"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 636]]
เครื่องลาด   ของบัณเฑาะก์ก็มีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของ
บัณเฑาะก์ก็ไม่มีเครื่องลาด  ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป ไม่ยินดีการเข้าไปถึง
ที่แล้ว  แต่ยินดีการหยุดอยู่   ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์บัณเฑาะก์ผู้ตื่น  แล้ว
ให้ยอนปากด้วยองค์กำเนิด  คือ ของภิกษุมีเครื่องลาด  ของบัณเฑาะก์ไม่มีเครื่อง
ลาด ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด  ของบัณเฑาะก์มีเครื่องลาด  ๑  ของภิกษุมี
เครื่องลาด ของบัณเฑาะก์ก็มีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด  ของ
บัณเฑาะก์ก็ไม่มีเครื่องลาด  ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป ไม่ยินดีการเข้าไปถึง
ที่แล้ว  ไม่ยินดีการหยุดอยู่  แต่ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์บัณเฑาะก์ผู้ตื่น  แล้ว
ให้ยอนปากด้วยองค์กำเนิด คือ ของภิกษุมีเครื่องลาด ของบัณเฑาะก์ไม่มี
เครื่องลาด ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของบัณเฑาะก์มีเครื่องลาด  ๑ ของ
ภิกษุมีเครื่องลาด ของบัณเฑาะก์ก็มีเครื่องลาด  ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด
ของบัณเฑาะก์ก็ไม่มีเครื่องลาด ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  ไม่ยินดีการเข้าไป
ถึงที่แล้ว  ยินดีการหยุดอยู่  ไม่ยินดีการถอนออก  ไม่ต้องอาบัติ.
๕.  มนุสสะปัณฑกะ  สุตตะจตุกกะ  [ยอนวัจ]
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์บัณเฑาะก์ผู้หลับ แล้ว
ให้ยอนวัจจมรรคด้วยองค์กำเนิด  คือ ของภิกษุมีเครื่องลาด  ของบัณเฑาะก์
ไม่มีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของบัณเฑาะก์มีเครื่องลาด  ๑  ของ
ภิกษุมีเครื่องลาด ของบัณเฑาะก์ก็มีเครื่องลาด  ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด
ของบัณเฑาะก์ก็ไม่มีเครื่องลาด ๑   ถ้าเธอยินดีการเข้าไป  ยินดีการเข้าไปถึง
ที่แล้ว  ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.

<div id="637"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 637]]
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์บัณเฑาะก์ผู้หลับ  แล้ว
ให้ยอนวัจจมรรคด้วยองค์กำเนิด คือ  ของภิกษุมีเครื่องลาด ของบัณเฑาะก์
ไม่มีเครื่องลาด  ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของบัณเฑาะก์มีเครื่องลาด ๑
ของภิกษุมีเครื่องลาด  ของบัณเฑาะก์ก็มีเครื่องลาด  ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด
ของบัณเฑาะก์ก็ไม่มีเครื่องลาด  ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  แต่ยินดีการเข้าไป
ถึงที่แล้ว  ยินดีการหยุดอยู่ ยินดีการถอนออก ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์บัณเฑาะก์ผู้หลับ แล้ว
ให้ยอนวัจจมรรคด้วยองค์กำเนิด  คือ ของภิกษุมีเครื่องลาด ของบัณเฑาะก์
ไม่มีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด  ของบัณเฑาะก์มีเครื่องลาด ๑
ของภิกษุมีเครื่องลาด  ของบัณเฑาะก์ก็มีเครื่องลาด  ๑ ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด
ของบัณเฑาะก์ก็ไม่มีเครื่องลาด ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป ไม่ยินดีการเข้า
ไปถึงที่แล้ว  แต่ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์บัณเฑาะก์ผู้หลับ  แล้ว
ให้ยอนวัจจมรรคด้วยองค์กำเนิด  คือของภิกษุมีเครื่องลาด  ของบัณเฑาะก์ไม่มี
เครื่องลาด  ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของบัณเฑาะก์มีเครื่องลาด ๑  ของ
ภิกษุมีเครื่องลาด ของบัณเฑาะก์ก็มีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด
ของบัณเฑาะก์ก็ไม่มีเครื่องลาด  ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  ไม่ยินดีการเข้าไป
ถึงที่แล้ว  ไม่ยินดีการหยุดอยู่ แต่ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์บัณเฑาะก์ผู้หลับ  แล้ว
ให้ยอนวัจจมรรคด้วยองค์กำเนิด  คือของภิกษุมีเครื่องลาด ของบัณเฑาะก์ไม่มี
เครื่องลาด  ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของบัณเฑาะก์มีเครื่องลาด ๑  ของ
ภิกษุมีเครื่องลาด ของบัณเฑาะก์ก็มีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด

<div id="638"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 638]]
ของบัณเฑาะก์ก็ไม่มีเครื่องลาด ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  ไม่ยินดีการเข้าไป
ถึงที่แล้ว  ไม่ยินดีการหยุดอยู่  ไม่ยินดีการถอนออก ไม่ต้องอาบัติ.
๖.  มนุสสะปัณฑกะ สุตตะจตุกกะ  [ยอนปาก]
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์บัณเฑาะก์ผู้หลับ  แล้ว
ให้ยอนปากด้วยองค์กำเนิด  คือของภิกษุมีเครื่องลาด ของบัณเฑาะก์ไม่มี
เครื่องลาด ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของบัณเฑาะก์มีเครื่องลาด ๑ ของ
ภิกษุมีเครื่องลาด ของบัณเฑาะก์ก็มีเครื่องลาด  ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด
ของบัณเฑาะก์ก็ไม่มีเครื่องลาด  ๑ ถ้าเธอยินดีการเข้าไป  ยินดีการเข้าไปถึงที่
แล้ว ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์บัณเฑาะก์ผู้หลับ  แล้ว
ให้ยอนปากด้วยองค์กำเนิด  คือของภิกษุมีเครื่องลาด ของบัณเฑาะก์ไม่มี
เครื่องลาด ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของบัณเฑาะก์มีเครื่องลาด ๑  ของ
ภิกษุมีเครื่องลาด  ของบัณเฑาะก์ก็มีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด
ของบัณเฑาะก์ก็ไม่มีเครื่องลาด  ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  แต่ยินดีการเข้าไป
ถึงที่แล้ว  ยินดีการหยุดอยู่ ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์บัณเฑาะก์ผู้หลับ   แล้ว
ให้ยอนปากด้วยองค์กำเนิด  คือของภิกษุมีเครื่องลาด ของบัณเฑาะก์ไม่มี
เครื่องลาด  ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด  ของบัณเฑาะก์มีเครื่องลาด ๑  ของ
ภิกษุมีเครื่องลาด  ของบัณเฑาะก์ก็มีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด
ของบัณเฑาะก์ก็ไม่มีเครื่องลาด ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  ไม่ยินดีการเข้าไป
ถึงที่แล้ว แต่ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก ต้องอาบัติปาราชิก.

<div id="639"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 639]]
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์บัณเฑาะก์ผู้หลับ  แล้ว
ให้ยอนปากด้วยองค์กำเนิด  คือของภิกษุมีเครื่องลาด ของบัณเฑาะก์ไม่มี
เครื่องลาด ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด  ของบัณเฑาะก์มีเครื่องลาด ๑  ของ
ภิกษุมีเครื่องลาด ของบัณเฑาะก์ก็มีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด
ของบัณเฑาะก์ก็ไม่มีเครื่องลาด  ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป ไม่ยินดีการเข้าไป
ถึงที่แล้ว  ไม่ยินดีการหยุดอยู่  แต่ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์บัณเฑาะก์ผู้หลับ แล้ว
ให้ยอนปากด้วยองค์กำเนิด  คือของภิกษุมีเครื่องลาด  ของบัณเฑาะก์ไม่มี
เครื่องลาด ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของบัณเฑาะก์มีเครื่องลาด ๑  ของ
ภิกษุมีเครื่องลาด ของบัณเฑาะก์ก็มีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด
ของบัณเฑาะก์ก็ไม่มีเครื่องลาด ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป ไม่ยินดีการเข้าไป
ถึงที่แล้ว ไม่ยินดีการหยุดอยู่  ไม่ยินดีการถอนออก ไม่ต้องอาบัติ.
๗.  มนุสสะปัณฑกะ มัตตะจตุกกะ  [ยอนวัจ]
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์บัณเฑาะก์ผู้เมา  แล้ว
ให้ยอนวัจจมรรคด้วยองค์กำเนิด  คือของภิกษุมีเครื่องลาด  ของบัณเฑาะก์ไม่มี
เครื่องลาด  ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของบัณเฑาะก์มีเครื่องลาด ๑  ของ
ภิกษุมีเครื่องลาด  ของบัณเฑาะก์ก็มีเครื่องลาด ๑ ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด
ของบัณเฑาะก์ก็ไม่มีเครื่องลาด ๑  ถ้าเธอยินดีการเข้าไป  ยินดีกรเข้าไปถึงที่แล้ว
ยินดีการหยุดอยู่   ยินดีการถอนออก ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์บัณเฑาะก์ผู้เมา  แล้ว
ให้ยอนวัจจมรรคด้วยองค์กำเนิด คือของภิกษุมีเครื่องลาด ของบัณเฑาะก์ไม่มี

<div id="640"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 640]]
เครื่องลาด  ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของบัณเฑาะก์มีเครื่องลาด ๑  ของ
ภิกษุมีเครื่องลาด ของบัณเฑาะก์ก็มีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด
ของบัณเฑาะก์ก็ไม่มีเครื่องลาด  ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป แต่ยินดีการเข้าไป
ถึงที่แล้ว  ยินดีการหยุดอยู่   ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์บัณเฑาะก์ผู้เมา แล้ว
ให้ยอนวัจจมรรคด้วยองค์กำเนิด  คือของภิกษุมีเครื่องลาด ของบัณเฑาะก์ไม่มี
เครื่องลาด  ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด  ของบัณเฑาะก์มีเครื่องลาด ๑  ของ
ภิกษุมีเครื่องลาด  ของบัณเฑาะก์ก็มีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด
ของบัณเฑาะก์ก็ไม่มีเครื่องลาด ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  ไม่ยินดีการเข้าไป
ถึงที่แล้ว  แต่ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์บัณเฑาะก์ผู้เมา  แล้ว
ให้ยอนวัจจมรรคด้วยองค์กำเนิด คือของภิกษุมีเครื่องลาด ของบัณเฑาะก์ไม่มี
เครื่องลาด ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด  ของบัณเฑาะก์มีเครื่องลาด  ๑  ของ
ภิกษุมีเครื่องลาด  ของบัณเฑาะก์ก็มีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด
ของบัณเฑาะก์ก็ไม่มีเครื่องลาด ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  ไม่ยินดีการเข้าไป
ถึงที่แล้ว  ไม่ยินดีการหยุดอยู่  แต่ยินดีการถอนออก ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์บัณเฑาะก์ผู้เมา แล้ว
ให้ยอนวัจจมรรคด้วยองค์กำเนิด  คือของภิกษุมีเครื่องลาด  ของบัณเฑาะก์ไม่มี
ลาด  ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของบัณเฑาะก์มีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุมี
เครื่องลาด  ของบัณเฑาะก์ก็มีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของ
บัณเฑาะก์ก็ไม่มีเครื่องลาด ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่
แล้ว  ไม่ยินดีการหยุดอยู่ ไม่ยินดีการถอนออก  ไม่ต้องอาบัติ.

<div id="641"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 641]]
๘.  มนุสสะ  ปัณฑกะ มัตตะ จตุกกะ  [ยอนปาก]
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์บัณเฑาะก์ผู้เมา แล้ว
ให้ยอนปากด้วยองค์กำเนิด  คือของภิกษุมีเครื่องลาด  ของบัณเฑาะก์ไม่มีเครื่อง
ลาด  ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของบัณเฑาะก์มีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุมี
เครื่องลาด ของบัณเฑาะก์ก็มีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของ
บัณเฑาะก์ก็ไม่มีเครื่องลาด ๑  ถ้าเธอยินดีการเข้าไป ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว
ยินดีการหยุดอยู่ ยินดีการถอนออก ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์บัณเฑาะก์ผู้เมา  แล้ว
ให้ยอนปากด้วยองค์กำเนิด  คือของภิกษุมีเครื่องลาด  ของบัณเฑาะก์ไม่มีเครื่อง
ลาด  ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของบัณเฑาะก์มีเครื่องลาด  ๑  ของภิกษุมี
เครื่องลาด ของบัณเฑาะก์ก็มีเครื่องลาด  ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด  ของ
บัณเฑาะก์ก็ไม่มีเครื่องลาด  ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  แต่ยินดีการเข้าไปถึง
ที่แล้ว  ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์บัณเฑาะก์ผู้เมา  แล้ว
ให้ยอนปากด้วยองค์กำเนิด  คือของภิกษุมีเครื่องลาด  ของบัณเฑาะก์ไม่มีเครื่อง
ลาด ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของบัณเฑาะก์มีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุมี
เครื่องลาด ของบัณเฑาะก์ก็มีเครื่องลาด  ๑ ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด  ของ
บัณเฑาะก์ไม่มีเครื่องลาด  ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่
แล้ว  แต่ยินดีการหยุดอยู่ ยินดีการถอนออก ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์บัณเฑาะก์ผู้เมา แล้ว
ให้ยอนปากด้วยองค์กำเนิด  คือของหญิงมีเครื่องลาด  ของบัณเฑาะก์ไม่มีเครื่อง
ลาด ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด  ของบัณเฑาะก์มีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุมี

<div id="642"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 642]]
เครื่องลาด  ของบัณเฑาะก์ก็มีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด  ของ
บัณเฑาะก์ก็ไม่มีเครื่องลาด ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป ไม่ยินดีการเข้าไปถึง
ที่แล้ว ไม่ยินดีการหยุดอยู่  แต่ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์บัณเฑาะก์ผู้เมา  แล้ว
ให้ยอนปากด้วยองค์กำเนิด  คือของภิกษุมีเครื่องลาด  ของบัณเฑาะก์ไม่มีเครื่อง
ลาด  ๑ ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของบัณเฑาะก์มีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุมี
เครื่องลาด  ของบัณเฑาะก์ก็มีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด  ของ
บัณเฑาะก์ก็ไม่มีเครื่องลาด ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่
แล้ว  ไม่ยินดีการหยุดอยู่ ไม่ยินดีการถอนออก   ไม่ต้องอาบัติ.
๙.  มนุสสะปัณฑกะ  อุมมัตตะจตุกกะ  [ยอนวัจ]
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์บัณเฑาะก์ผู้วิกลจริต
แล้วให้ยอนวัจจมรรคด้วยองค์กำเนิด  คือของภิกษุมีเครื่องลาด  ของบัณเฑาะก์
ไม่มีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของบัณเฑาะก์มีเครื่องลาด ๑
ของภิกษุมีเครื่องลาด  ของบัณเฑาะก์ก็มีเครื่องลาด  ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่อง
ลาด ของบัณเฑาะก์ก็ไม่มีเครื่องลาด ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป ยินดีการเข้าไป
ถึงที่แล้ว  ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก   ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์บัณเฑาะก์ผู้วิกลจริต
แล้วให้ยอนวัจจมรรคด้วยองค์กำเนิด  คือของภิกษุมีเครื่องลาด  ของบัณเฑาะก์
ไม่มีเครื่องลาด  ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของบัณเฑาะก์ก็มีเครื่องลาด  ๑
ของภิกษุมีเครื่องลาด ของบัณเฑาะก์ก็มีเครื่องลาด  ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่อง
ลาด  ของบัณเฑาะก์ก็ไม่มีเครื่องลาด ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  แต่ยินดีการ
เข้าไปถึงที่แล้ว  ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.

<div id="643"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 643]]
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์บัณเฑาะก์ผู้วิกลจริต
แล้วให้ยอนวัจจมรรคด้วยองค์กำเนิด  คือของภิกษุมีเครื่องลาด ของบัณเฑาะก์
ไม่มีเครื่องลาด  ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด  ของบัณเฑาะก์มีเครื่องลาด  ๑  ของ
ภิกษุมีเครื่องลาด  ของบัณเฑาะก์ก็มีเครื่องลาด  ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด
ของบัณเฑาะก์ก็ไม่มีเครื่องลาด ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  ไม่ยินดีการเข้าไป
ถึงที่แล้ว   แต่ยินดีการหยุดอยู่ ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์บัณเฑาะก์ผู้วิกลจริต
แล้ให้ยอนวัจจมรรคด้วยองค์กำเนิด  คือของภิกษุมีเครื่องลาด  ของบัณเฑาะก์
ไม่มีเครื่องลาด   ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด  ของบัณเฑาะก์มีเครื่องลาด ๑  ของ
ภิกษุมีเครื่องลาด ของบัณเฑาะก์ก็มีเครื่องลาด  ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด
ของบัณเฑาะก์ก็ไม่มีเครื่องลาด  ๑ ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  ไม่ยินดีการเข้าไป
ถึงที่แล้ว  ไม่ยินดีการหยุดอยู่ แต่ยินดีการถอนออก ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์บัณเฑาะก์ผู้วิกลจริต
แล้วให้ยอนวัจจมรรคด้วยองค์กำเนิด  คือของภิกษุมีเครื่องลาด  ของบัณเฑาะก์
ไม่มีเครื่องลาด  ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของบัณเฑาะก์มีเครื่องลาด ๑
ของภิกษุมีเครื่องลาด  ของบัณเฑาะก์ก็มีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด
ของบัณเฑาะก์ก็ไม่มีเครื่องลาด ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  ไม่ยินดีการเข้าไป
ถึงที่แล้ว  ไม่ยินดีการหยุดอยู่  ไม่ยินดีการถอนออก  ไม่ต้องอาบัติ.
๑๐.  มนุสสะปัณฑกะ  อุมมัตตะจตุกกะ  [ยอนปาก]
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์บัณเฑาะก์ผู้วิกลจริต
แล้วให้ยอนปากด้วยองค์กำเนิด  คือของภิกษุมีเครื่องลาด   ของบัณเฑาะก์ไม่มี
เครื่องลาด ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด  ของบัณเฑาะก์มีเครื่องลาด  ๑  ของ

<div id="644"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 644]]
ภิกษุมีเครื่องลาด  ของบัณเฑาะก์ก็มีเครื่องลาด  ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด
ของบัณเฑาะก์ก็ไม่มีเครื่องลาด  ๑  ถ้าเธอยินดีการเข้าไป  ยินดีการเข้าไปถึงที่
แล้ว ยินดีการหยุดอยู่   ยินดีการถอนออก ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์บัณเฑาะก์ผู้วิกลจริต
แล้วให้ยอนปากด้วยองค์กำเนิด  คือของภิกษุมีเครื่องลาด  ของบัณเฑาะก์ไม่มี
เครื่องลาด  ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด  ของบัณเฑาะก์มีเครื่องลาด ๑  ของ
ภิกษุก็มีเครื่องลาด  ของบัณเฑาะก์ก็มีเครื่องลาด  ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด
ของบัณเฑาะก์ก็ไม่มีเครื่องลาด ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป   แต่ยินดีการเข้าไป
ถึงที่แล้ว  ยินดีการหยุดอยู่ ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์บัณเฑาะก์ผู้วิกลจริต
แล้วให้ยอนปากด้วยองค์กำเนิด  คือของภิกษุมีเครื่องลาด  ของบัณเฑาะก์ไม่มี
เครื่องลาด  ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด  ของบัณเฑาะก์มีเครื่องลาด  ๑ ของ
ภิกษุมีเครื่องลาด   ของบัณเฑาะก์ก็มีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด
ของบัณเฑาะก์ก็ไม่มีเครื่องลาด  ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  ไม่ยินดีการเข้าไป
ถึงที่แล้ว  แต่ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์บัณเฑาะก์ผู้วิกลจริต
แล้วให้ยอนปากด้วยองค์กำเนิด  คือของภิกษุมีเครื่องลาด  ของบัณเฑาะก์ไม่มี
เครื่องลาด  ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของบัณเฑาะก์มีเครื่องลาด ๑  ของ
ภิกษุมีเครื่องลาด  ของบัณเฑาะก์ก็มีเครื่องลาด  ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด
ของบัณเฑาะก์ก็ไม่มีเครื่องลาด  ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป ไม่ยินดีการเข้าไป
ถึงที่แล้ว  ไม่ยินดีการหยุดอยู่ แต่ยินดีการถอนออก   ต้องอาบัติปาราชิก.

<div id="645"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 645]]
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์บัณเฑาะก์ผู้วิกลจริต
แล้วให้ยอนปากด้วยองค์กำเนิด  คือของภิกษุมีเครื่องลาด  ของบัณเฑาะก์ไม่มี
เครื่องลาด  ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของบัณเฑาะก์มีเครื่องลาด  ๑  ของ
ภิกษุมีเครื่องลาด ของบัณเฑาะก์ก็มีเครื่องลาด  ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด
ของบัณเฑาะก์ก็ไม่มีเครื่องลาด  ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  ไม่ยินดีการเข้าไป
ถึงที่แล้  ไม่ยินดีการหยุดอยู่  ไม่ยินดีการถอนออก  ไม่ต้องอาบัติ.
๑๑.  มนุสสะปัณฑกะ  ปมัตตะจตุกกะ [ยอนวัจ]
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์บัณเฑาะก์ผู้เผลอสติ
แล้วให้ยอนวัจจมรรคด้วยองค์กำเนิด  คือของภิกษุมีเครื่องลาด  ของบัณเฑาะก์
ไม่มีเครื่องลาด  ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด  ของบัณเฑาะก์มีเครื่องลาด  ๑
ของภิกษุมีเครื่องลาด  ของบัณเฑาะก์ก็มีเครื่องลาด  ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด
ของบัณเฑาะก์ก็ไม่มีเครื่องลาด  ๑  ถ้าเธอยินดีการเข้าไป ยินดีการเข้าไปถึงที่
แล้ว  ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์บัณเฑาะก์ผู้เผลอสติ
แล้วให้ยอนวัจจมรรคด้วยองค์กำเนิด  คือของภิกษุมีเครื่องลาด  ของบัณเฑาะก์
ไม่มีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด  ของบัณเฑาะก์มีเครื่องลาด ๑
ของภิกษุมีเครื่องลาด ของบัณเฑาะก์ก็มีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด
ของบัณเฑาะก์ก็ไม่มีเครื่องลาด  ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  แต่ยินดีการเข้าไป
ถึงที่แล้ว  ยินดีการหยุดอยู่ ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์บัณเฑาะก์ผู้เผลอสติ
แล้วให้ยอนวัจจมรรคด้วยองค์กำเนิด  คือของภิกษุมีเครื่องลาด ของบัณเฑาะก์
ไม่มีเครื่องลาด  ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด  ของบัณเฑาะก์มีเครื่องลาด ๑  ของ

<div id="646"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 646]]
ของภิกษุมีเครื่องลาด ของบัณเฑาะก์ก็มีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด
ของบัณเฑาะก์ก็ไม่มีเครื่องลาด  ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป ไม่ยินดีการเข้าไป
ถึงที่แล้ว  แต่ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์บัณเฑาะก์ผู้เผลอสติ
แล้วให้ยอนวัจจมรรคด้วยองค์กำเนิด  คือของภิกษุมีเครื่องลาด ของบัณเฑาะก์
ไม่มีเครื่องลาด  ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด  ของบัณเฑาะก์มีเครื่องลาด  ๑
ของภิกษุมีเครื่องลาด  ของบัณเฑาะก์ก็เครื่องลาด   ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด
ของบัณเฑาะก์ก็ไม่มีเครื่องลาด  ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  ไม่ยินดีการเข้าไป
ถึงที่แล้ว  ไม่ยินดีการหยุดอยู่  แต่ยินดีการถอนออก   ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์บัณเฑาะก์ผู้เผลอสติ
แล้วให้ยอนวัจจมรรคด้วยองค์กำเนิด  คือของภิกษุมีเครื่องลาด  ของบัณเฑาะก์
ไม่มีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของบัณเฑาะก์มีเครื่องลาด ๑
ของภิกษุมีเครื่องลาด  ของบัณเฑาะก์ก็มีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด
ของบัณเฑาะก์ก็ไม่มีเครื่องลาด ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  ไม่ยินดีการเข้าไป
ถึงที่แล้ว  ไม่ยินดีการหยุดอยู่  ไม่ยินดีการถอนออก ไม่ต้องอาบัติ
๑๒.  มนุสสะปัณฑกะ  ปมัตตะจตุกกะ  [ยอนปาก]
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์บัณเฑาะก์ผู้เผลอสติ
แล้วให้ยอนปากด้วยองค์กำเนิด  คือของภิกษุมีเครื่องลาด  ของบัณเฑาะก์ไม่มี
เครื่องลาด  ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด  ของบัณเฑาะก์มีเครื่องลาด  ๑  ของ
ภิกษุมีเครื่องลาด  ของบัณเฑาะก์ก็มีเครื่องลาด  ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด
ของบัณเฑาะก์ก็ไม่มีเครื่องลาด  ๑  ถ้าเธอยินดีการเข้าไป   ยินดีการเข้าไปถึงที่
แล้ว  ยินดีการหยุดอยู่   ยินดีการถอนออก   ต้องอาบัติปาราชิก.

<div id="647"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 647]]
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์บัณเฑาะก์ผู้เผลอสติ
แล้วให้ยอนปากด้วยองค์กำเนิด  คือ  ของภิกษุมีเครื่องลาด ของบัณเฑาะก์ไม่มี
เครื่องลาด  ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด  ของบัณเฑาะก์มีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุ
มีเครื่องลาด ของบัณเฑาะก์ก็มีเครื่องลาด  ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด  ของ
บัณเฑาะก์ก็ไม่มีเครื่องลาด  ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  แต่ยินดีการเข้าไปถึง
ที่แล้ว  ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์บัณเฑาะก์ผู้เผลอสติ
แล้วให้ยอนปากด้วยองค์กำเนิด  คือของภิกษุมีเครื่องลาด  ของบัณเฑาะก์ไม่มี
เครื่องลาด  ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของบัณเฑาะก์มีเครื่องลาด  ๑  ของภิกษุ
มีเครื่องลาด  ของบัณเฑาะก์ก็มีเครื่องลาด  ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด  ของ
บัณเฑาะก์ก็ไม่มีเครื่องลาด ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  ไม่ยินดีการเข้าไปถึง
ที่แล้ว  แต่ยินดีการหยุดอยู่ ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์บัณเฑาะก์ผู้เผลอสติ
แล้วให้ยอนปากด้วยองค์กำเนิด  คือของภิกษุมีเครื่องลาด  ของบัณเฑาะก์ไม่มี
เครื่องลาด  ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของบัณเฑาะก์มีเครื่องลาด ๑  ของ
ภิกษุมีเครื่องลาด ของบัณเฑาะก์ก็มีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด
ของบัณเฑาะก์ก็ไม่มีเครื่องลาด ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป ไม่ยินดีการเข้าไป
ถึงที่แล้ว ไม่ยินดีการหยุดอยู่ แต่ยินดีการถอนออก ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์บัณเฑาะก์ผู้เผลอสติ
แล้วให้ยอนปากด้วยองค์กำเนิด  คือของหญิงมีเครื่องลาด  ของบัณเฑาะก์ไม่มี
เครื่องลาด ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด  ของบัณเฑาะก์มีเครื่องลาด ๑ ของภิกษุ
มีเครื่องลาด ของบัณเฑาะก์ก็มีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด  ของ

<div id="648"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 648]]
บัณเฑาะก์ก็ไม่มีเครื่องลาด  ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป  ไม่ยินดีการเข้าไปถึง
ที่แล้ว  ไม่ยินดีการหยุดอยู่  ไม่ยินดีการถอนออก ไม่ต้องอาบัติ.
๑๓.  มนุสสะปัณฑกะ มตะอักขายิตะจตุกกะ [ยอนวัจ]
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์บัณเฑาะก์ผู้ตายแล้ว
ยังไม่ถูกสัตว์กัด  แล้วให้ยอนวัจจมรรคด้วยองค์กำเนิด คือของภิกษุมีเครื่องลาด
ของบัณเฑาะก์ไม่มีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของบัณเฑาะก์มี
เครื่องลาด ๑  ของภิกษุมีเครื่องลาด  ของบัณเฑาะก์ก็มีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุ
ไม่มีเครื่องลาด ของบัณเฑาะก์ก็ไม่มีเครื่องลาด  ๑ ถ้าเธอยินดีการเข้าไป  ยินดี
การเข้าไปถึงที่แล้ว  ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์บัณเฑาะก์ผู้ตายแล้ว
ยังไม่ถูกสัตว์กัด  แล้วให้ยอนวัจจมรรคด้วยองค์กำเนิด คือของภิกษุมีเครื่องลาด
ของบัณเฑาะก์ไม่มีเครื่องลาด  ๑ ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด  ของบัณเฑาะก์มี
เครื่องลาด  ๑  ของภิกษุมีเครื่องลาด  ของบัณเฑาะก์ก็มีเครื่องลาด  ๑  ของภิกษุ
ไม่มีเครื่องลาด  ของบัณเฑาะก์ก็ไม่มีเครื่องลาด  ๑ ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป
แต่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว  ยินดีการหยุดอยู่ ยินดีการถอนออก ต้องอาบัติ
ปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์บัณเฑาะก์ผู้ตายแล้ว
ยังไม่ถูกสัตว์กัด  แล้วให้ยอนวัจจมรรคด้วยองค์กำเนิด  คือของภิกษุมีเครื่องลาด
ของบัณเฑาะก์ไม่มีเครื่องลาด  ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของบัณเฑาะก์มี
เครื่องลาด ๑  ของภิกษุมีเครื่องลาด ของบัณเฑาะก์ก็มีเครื่องลาด  ๑ ของภิกษุ
ไม่มีเครื่องลาด ของบัณเฑาะก์ก็ไม่มีเครื่องลาด ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป

<div id="649"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 649]]
ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว  แต่ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก ต้องอาบัติ
ปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์บัณเฑาะก์ผู้ตายแล้ว
ยังไม่ถูกสัตว์กัด  แล้วให้ยอนวัจจมรรคด้วยองค์กำเนิด  คือของภิกษุมีเครื่องลาด
ของบัณเฑาะก์ไม่มีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด  ของบัณเฑาะก์มี
เครื่องลาด ๑  ของภิกษุมีเครื่องลาด  ของบัณเฑาะก์ก็มีเครื่องลาด ๑ ของภิกษุ
ไม่มีเครื่องลาด  ของบัณเฑาะก์ก็ไม่มีเครื่องลาด ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป
ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว  ไม่ยินดีการหยุดอยู่ แต่ยินดีการถอนออก ต้อง
อาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์บัณเฑาะก์ผู้ตายแล้ว
ยังไม่ถูกสัตว์กัด แล้วให้ยอนวัจจมรรคด้วยองค์กำเนิด  คือของภิกษุมีเครื่องลาด
ของบัณเฑาะก์ไม่มีเครื่องลาด  ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด  ของบัณเฑาะก์มี
เครื่องลาด ๑  ของภิกษุมีเครื่องลาด ของบัณเฑาะก์ก็มีเครื่องลาด  ๑  ของภิกษุ
ไม่มีเครื่องลาด  ของบัณเฑาะก์ก็ไม่มีเครื่องลาด ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป
ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว ไม่ยินดีการหยุดอยู่  ไม่ยินดีการถอนอก  ไม่ต้อง
อาบัติ.
๑๔.  มนุสสะปัณฑกะ  มตะอักขายิตะจตุกกะ  [ยอนปาก]
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์บัณเฑาะก์ผู้ตายแล้ว
ยังไม่ถูกสัตว์กัด  แล้วให้ยอนปากด้วยองค์กำเนิด คือ ของหญิงมีเครื่องลาด
ของบัณเฑาะก์ไม่มีเครื่องลาด  ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด  ของบัณเฑาะก์มี
เครื่องลาด  ๑  ของภิกษุมีเครื่องลาด  ของบัณเฑาะก์ก็มีเครื่องลาด  ๑  ของภิกษุ

<div id="650"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 650]]
ไม่มีเครื่องลาด  ของบัณเฑาะก์ก็ไม่มีเครื่องลาด ๑  ถ้าเธอยินดีการเข้าไป  ยินดี
การเข้าไปถึงที่แล้ว  ยินดีการหยุดอยู่   ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์บัณเฑาะก์ผู้ตายแล้ว
ยังไม่ถูกสัตว์กัด  แล้วให้ยอนปากด้วยองค์กำเนิด  คือ  ของภิกษุมีเครื่องลาด
ของบัณเฑาะก์ไม่มีเครื่องลาด  ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของบัณเฑาะก์มี
เครื่องลาด ๑  ของภิกษุมีเครื่องลาด ของบัณเฑาะก์ก็มีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุ
ไม่มีเครื่องลาด  ของบัณเฑาะก์ก็ไม่มีเครื่องลาด  ๑ ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป
แต่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว   ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติ
ปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์บัณเฑาะก์ผู้ตายแล้ว
ยังไม่ถูกสัตว์กัด  แล้วให้ยอนปากด้วยองค์กำเนิด  คือ  ของภิกษุมีเครื่องลาด
ของบัณเฑาะก์ไม่มีเครื่องลาด  ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของบัณเฑาะก์มี
เครื่องลาด ๑  ของภิกษุมีเครื่องลาด   ของบัณเฑาะก์ก็มีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุ
ไม่มีเครื่องลาด  ของบัณเฑาะก์ก็ไม่มีเครื่องลาด ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป
ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว  แต่ยินดีการหยุดอยู่ ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติ
ปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์บัณเฑาะก์ผู้ตายแล้ว
ยังไม่ถูกสัตว์กัด  แล้วให้ยอนปากด้วยองค์กำเนิด คือ  ของภิกษุมีเครื่องลาด
ของบัณเฑาะก์ไม่มีเครื่องลาด  ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด  ของบัณเฑาะก์มี
เครื่องลาด ๑  ของภิกษุมีเครื่องลาด ของบัณเฑาะก์ก็มีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุ
ไม่มีเครื่องลาด ของบัณเฑาะก์ก็ไม่มีเครื่องลาด ๑ ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป
ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว  ไม่ยินดีการหยุดอยู่  แต่ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติ
ปาราชิก.

<div id="651"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 651]]
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์บัณเฑาะก์ผู้ตายแล้ว
ยังไม่ถูกสัตว์กัด  แล้วให้ยอนปากด้วยองค์กำเนิด  คือ  ของภิกษุมีเครื่องลาด
ของบัณเฑาะก์ไม่มีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด  ของบัณเฑาะก์มี
เครื่องลาด ๑  ของภิกษุมีเครื่องลาด  ของบัณเฑาะก์มีเครื่องลาด   ๑  ของภิกษุ
ไม่มีเครื่องลาด  ของบัณเฑาะก์ก็ไม่มีเครื่องลาด ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป
ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว  ไม่ยินดีการหยุดอยู่  ไม่ยินดีการถอนออก  ไม่ต้อง
อาบัติ.
๑๕.  มนุสสะปัณฑกะ  มตะเยภุยยะอักขายิตะจตุกกะ  [ยอนวัจ]
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์บัณเฑาะก์ผู้ตายแล้ว
ยังไม่ถูกสัตว์กัดโดยมาก แล้วให้ยอนวัจจมรรคด้วยองค์กำเนิด  คือของภิกษุมี
เครื่องลาด ของบัณเฑาะก์ไม่มีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของ
บัณเฑาะก์มีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุมีเครื่องลาด  ของบัณเฑาะก์ก็มีเครื่องลาด  ๑
ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของบัณเฑาะก์ก็ไม่มีเครื่องลาด ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป
ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว  ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์บัณเฑาะก์ผู้ตายแล้ว
ยังไม่ถูกสัตว์กัดโดยมาก  แล้วให้ยอนวัจจมรรคด้วยองค์กำเนิด  คือ ของภิกษุมี
เครื่องลาด  ของบัณเฑาะก์ไม่มีเครื่องลาด ๑ ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของ
บัณเฑาะก์มีเครื่องลาด ๑  ของบัณเฑาะก์ก็ไม่มีเครื่องลาด ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการ
เข้าไป  แต่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว  ยินดีการหยุดอยู่   ยินดีการถอนออก   ต้อง
อาบัติปาราชิก.

<div id="652"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 652]]
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์บัณเฑาะก์ผู้ตายแล้ว
ยังไม่ถูกสัตว์กัดโดยมาก  แล้วให้ยอนวัจจมรรคด้วยองค์กำเนิด  คือของภิกษุมี
เครื่องลาด  ของบัณเฑาะก์ไม่มีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด  ของ
บัณเฑาะก์มีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุมีเครื่องลาด ของบัณเฑาะก์ก็มีเครื่องลาด ๑
ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของบัณเฑาะก์ก็ไม่มีเครื่องลาด  ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการ
เข้าไป  ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว  แต่ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก
ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก    พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์บัณเฑาะก์ผู้ตายแล้ว
ยังไม่ถูกสัตว์กัดโดยมาก แล้วให้ยอนวัจจมรรคด้วยองค์กำเนิด  คือของภิกษุมี
เครื่องลาด ของบัณเฑาะก์ไม่มีเครื่องลาด  ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของ
บัณเฑาะก์มีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุมีเครื่องลาด  ของบัณเฑาะก์ก็มีเครื่องลาด ๑
ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของบัณเฑาะก์ก็ไม่มีเครื่องลาด ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการ
เข้าไป  ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว  ไม่ยินดีการหยุดอยู่  แต่ยินดีการถอนออก
ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์บัณเฑาะก์ผู้ตายแล้ว
ยังไม่ถูกสัตว์กัดโดยมาก  แล้วให้ยอนวัจจมรรคด้วยองค์กำเนิด  คือของภิกษุมี
เครื่องลาด  ของบัณเฑาะก์ไม่มีเครื่องลาด ๑ ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของ
บัณเฑาะก์มีเครื่องลาด  ๑  ของภิกษุมีเครื่องลาด  ของบัณเฑาะก์ก็มีเครื่องลาด ๑
ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของบัณเฑาะก์ก็ไม่มีเครื่องลาด ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการ
เข้าไป  ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว  ไม่ยินดีการหยุดอยู่  ไม่ยินดีการถอนออก
ไม่ต้องอาบัติ.

<div id="653"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 653]]
๑๖. มนุสสะปัณฑกะ มตะเยภุยยะอักขายิตะจตุกกะ  [ยอนปาก]
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์บัณเฑาะก์ผู้ตายแล้ว
ยังไม่ถูกสัตว์กัดโดยมาก แล้วให้ยอนปากด้วยองค์กำเนิด  คือของภิกษุมี
เครื่องลาด ของบัณเฑาะก์ไม่มีเครื่องลาด  ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของ
บัณเฑาะก์มีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุมีเครื่องลาด  ของบัณเฑาะก์ก็มีเครื่องลาด ๑
ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของบัณเฑาะก์ก็ไม่มีเครื่องลาด ๑  ถ้าเธอยินดีการ
เข้าไป  ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว  ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก  ต้อง
อาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์บัณเฑาะก์ผู้ตายแล้ว
ยังไม่ถูกสัตว์กัดโดยมาก  แล้วให้ยอนปากด้วยองค์กำเนิด คือของภิกษุมี
เครื่องลาด  ของบัณเฑาะก์ไม่มีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของ
บัณเฑาะก์มีเครื่องลาด  ๑  ของภิกษุมีเครื่องลาด ของบัณเฑาะก์ก็มีเครื่องลาด ๑
ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของบัณเฑาะก์ก็ไม่มีเครื่องลาด ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการ
เข้าไป  แต่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว  ยินดีการหยุดอยู่ ยินดีการถอนออก  ต้อง
อาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์บัณเฑาะก์ผู้ตายแล้ว
ยังไม่ถูกสัตว์กัดโดยมาก  แล้วให้ยอนปากด้วยองค์กำเนิด  คือของภิกษุมี
เครื่องลาด  ของบัณเฑาะก์ไม่มีเครื่องลาด  ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของ
บัณเฑาะก์มีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุมีเครื่องลาด ของบัณเฑาะก์ก็มีเครื่องลาด  ๑
ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของบัณเฑาะก์ก็ไม่มีเครื่องลาด ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการ
เข้าไป  ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว  แต่ยินดีการหยุดอยู่ ยินดีการถอนออก
ต้องอาบัติปาราชิก.

<div id="654"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 654]]
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์บัณเฑาะก์ผู้ตายแล้ว
ยังไม่ถูกสัตว์กัดโดยมาก แล้วให้ยอนปากด้วยองค์กำเนิด  คือของภิกษุมี
เครื่องลาด  ของบัณเฑาะก์ไม่มีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของ
บัณเฑาะก์มีเครื่องลาด  ๑ ของภิกษุมีเครื่องลาด  ของบัณเฑาะก์ก็มีเครื่องลาด ๑
ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของบัณเฑาะก์ก็ไม่มีเครื่องลาด ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการ
เข้าไป  ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว  ไม่ยินดีการหยุดอยู่ แต่ยินดีการถอนออก
ต้องอาบัติปาราชิก.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์บัณเฑาะก์ผู้ตายแล้ว
ยังไม่ถูกสัตว์กัดโดยมาก แล้วให้ยอนปากด้วยองค์กำเนิด  คือของภิกษุมี
เครื่องลาด  ของบัณเฑาะก์ไม่มีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของ
บัณเฑาะก์มีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุมีเครื่องลาด ของบัณเฑาะก์ก็มีเครื่องลาด  ๑
ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของบัณเฑาะก์ก็ไม่มีเครื่องลาด  ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการ
เข้าไป  ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว  ไม่ยินดีการหยุดอยู่  ไม่ยินดีการถอนออก
ไม่ต้องอาบัติ.
๑๗.  มนุสสะปัณฑกะ  มตะเยภุยยะขายิตะจตุกกะ  [ยอนวัจ]
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์บัณเฑาะก์ผู้ตายแล้ว
ถูกสัตว์กัดโดยมาก แล้วให้ยอนวัจจมรรคด้วยองค์กำเนิด  คือของภิกษุมี
เครื่องลาด ของบัณเฑาะก์ไม่มีเครื่องลาด  ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด  ของ
บัณเฑาะก์มีเครื่องลาด  ๑  ของภิกษุมีเครื่องลาด ของบัณเฑาะก์ก็มีเครื่องลาด ๑
ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด  ของบัณเฑาะก์ก็ไม่มีเครื่องลาด ๑  ถ้าเธอยินดีการ
เข้าไป ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว  ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก  ต้อง
อาบัติถุลลัจจัย.

<div id="655"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 655]]
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์บัณเฑาะก์ผู้ตายแล้
ถูกสัตว์กัดโดยมาก แล้วให้ยอนวัจจมรรคด้วยองค์กำเนิด  คือของภิกษุมี
เครื่องลาด  ของบัณเฑาะก์ไม่มีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของ
บัณเฑาะก์มีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุมีเครื่องลาด ของบัณเฑาะก์ก็มีเครื่องลาด ๑
ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของบัณเฑาะก์ก็ไม่มีเครื่องลาด ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการ
เข้าไป  แต่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว  ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก  ต้อง
อาบัติถุลลัจจัย.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์บัณเฑาะก์ผู้ตายแล้ว
ถูกสัตว์กัดโดยมาก แล้วให้ยอนวัจจมรรคด้วยองค์กำเนิด  คือของภิกษุมี
เครื่องลาด ของบัณเฑาะก์ไม่มีเครื่องลาด  ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของ
บัณเฑาะก์มีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุมีเครื่องลาด  ของบัณเฑาะก์ก็มีเครื่องลาด ๑
ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของบัณเฑาะก์ก็ไม่มีเครื่องลาด ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการ
เข้าไป  ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว  แต่ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก
ต้องอาบัติถุลลัจจัย.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์บัณเฑาะก์ผู้ตายแล้ว
ถูกสัตว์กัดโดยมาก  แล้วให้ยอนวัจจมรรคด้วยองค์กำเนิด  คือของภิกษุมี
เครื่องลาด  ของบัณเฑาะก์ไม่มีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของ
บัณเฑาะก์มีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุมีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด  ของ
บัณเฑาะก์มีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุมีเครื่องลาด ของบัณเฑาะก์ก็มีเครื่องลาด ๑
ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของบัณเฑาะก์ก็ไม่มีเครื่องลาด ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการ
เข้าไป  ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว  ไม่ยินดีการหยุดอยู่  แต่ยินดีการถอนออก
ต้องอาบัติถุลลัจจัย.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์บัณเฑาะก์ผู้ตายแล้ว
ถูกสัตว์กัดโดยมาก  แล้วให้ยอนวัจจมรรคด้วยองค์กำเนิด  คือของภิกษุมี

<div id="656"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 656]]
เครื่องลาด ของบัณเฑาะก์ไม่มีเครื่องลาด  ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของ
บัณเฑาะก์มีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุมีเครื่องลาด ของบัณเฑาะก์ก็มีเครื่องลาด ๑
ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด  ของบัณเฑาะก์ก็ไม่มีเครื่องลาด  ๑ ถ้าเธอไม่ยินดีการ
เข้าไป ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว  ไม่ยินดีการหยุดอยู่ ไม่ยินดีการถอนออก
๑๘.  มนุสสะปัณฑกะ  มตะเยภุยยะขายิตะจตุกกะ  [ยอนปาก]
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์บัณเฑาะก์ผู้ตายแล้ว
ถูกสัตว์กัดโดยมาก แล้วให้ยอนปากด้วยองค์กำเนิด  คือของภิกษุมีเครื่องลาด
ของบัณเฑาะก์ไม่มีเครื่องลาด  ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของบัณเฑาะก์มี
เครื่องลาด ๑  ของภิกษุมีเครื่องลาด ของบัณเฑาะก์ก็มีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุ
ไม่มีเครื่องลาด  ของบัณเฑาะก์ก็ไม่มีเครื่องลาด ๑  ถ้าเธอยินดีการเข้าไป  ยินดี
การเข้าไปถึงที่แล้ว  ยินดีการหยุดอยู่ ยินดีการถอนออก ต้องอาบัติถุลลัจจัย.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์บัณเฑาะก์ผู้ตายแล้ว
ถูกสัตว์กัดโดยมาก  แล้วให้ยอนปากด้วยองค์กำเนิด  คือของภิกษุมีเครื่องลาด
ของบัณเฑาะก์ไม่มีเครื่องลาด  ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด  ของบัณเฑาะก์มี
เครื่องลาด ๑  ของภิกษุมีเครื่องลาด ของบัณเฑาะก์ก็มีเครื่องลาด  ๑  ของภิกษุ
ไม่มีเครื่องลาด  ของบัณเฑาะก์ก็ไม่มีเครื่องลาด ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป
แต่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว  ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติ
ถุลลัจจัย.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์บัณเฑาะก์ผู้ตายแล้ว
ถูกสัตว์กัดโดยมาก  แล้วให้ยอนปากด้วยองค์กำเนิด คือของภิกษุมีเครื่องลาด

<div id="657"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 657]]
ของบัณเฑาะก์ไม่มีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของบัณเฑาะก์มี
เครื่องลาด  ๑  ของภิกษุมีเครื่องลาด  ของบัณเฑาะก์ก็มีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุ
ไม่มีเครื่องลาด ของบัณเฑาะก์ก็ไม่มีเครื่องลาด ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป
ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว   แต่ยินดีการหยุดอยู่  ยินดีการถอนออก ต้องอาบัติ
ถุลลัจจัย.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์บัณเฑาะก์ผู้ตายแล้ว
ถูกสัตว์กัดโดยมาก  แล้วให้ยอนปากด้วยองค์กำเนิด  คือ  ของภิกษุมีเครื่องลาด
ของบัณเฑาะก์ไม่มีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด ของบัณเฑาะก์มี
เครื่องลาด  ๑  ของภิกษุมีเครื่องลาด ของบัณเฑาะก์ก็มีเครื่องลาด  ๑  ของภิกษุ
ไม่มีเครื่องลาด ของบัณเฑาะก์ก็ไม่มีเครื่องลาด  ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป
ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว  ไม่ยินดีการหยุดอยู่  แต่ยินดีการถอนออก  ต้องอาบัติ
ถุลลัจจัย.
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์บัณเฑาะก์ผู้ตายแล้ว
ถูกสัตว์กัดโดยมาก  แล้วให้ยอนปากด้วยองค์กำเนิด  คือ  ของภิกษุมีเครื่องลาด
ของบัณเฑาะก์ไม่มีเครื่องลาด  ๑  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด  ของบัณเฑาะก์มี
เครื่องลาด  ๑  ของภิกษุมีเครื่องลาด ของบัณเฑาะก์ก็มีเครื่องลาด ๑  ของภิกษุ
ไม่มีเครื่องลาด  ของบัณเฑาะก์ก็ไม่มีเครื่องลาด ๑  ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป
ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว  ไม่ยินดีการหยุดอยู่  ไม่ยินดีการถอนออก  ไม่ต้อง
อาบัติ
หมวดมนุสสะปัณฑกะ  ๑๘  จตุกกะ  จบ

<div id="658"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 658]]
๘.  หมวดอมนุสสะปัณฑกะ  ๑๘  จตุกกะ
อมนุสสะปัณฑกะ  สุทธิกะจตุกกะ
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักอมนุษย์บัณเฑาะก์...
อมนุษย์บัณเฑาะก์ผู้ตื่น... ผู้หลับ... ผู้เมา... ผู้วิกลจริต... ผู้เผลอสติ...
ผู้ตายแล้วยังไม่ถูกสัตว์กัด... ยังไม่ถูกสัตว์กัดโดยมาก... ต้องอาบัติปาราชิก...
ถูกสัตว์กัดโดยมาก... ถ้าไม่ยินดี  ไม่ต้องอาบัติ  ฯลฯ
หมวดอมนุสสะปัณฑกะ ๑๘  จตุกกะ  จบ
๙.  หมวดติรัจฉานคตะปัณฑกะ ๑๘  จตุกกะ
ติรัจฉานคตะปัณฑกะ  สุทธิกะจตุกกะ
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก พาภิกษุมาในสำนักสัตว์ดิรัจฉานบัณเฑาะก์...
สัตว์ดิรัจฉานบัณเฑาะก์ผู้ตื่น... ผู้หลับ... ผู้เมา... ผู้วิกลจริต... ผู้เผลอสติ
...ผู้ตายแล้วยังไม่ถูกสัตว์กัด... ยังไม่ถูกสัตว์กัดโดยมาก... ต้องอาบัติปารา-
ชิก... ถูกสัตว์กัดโดยมาก... ถ้าไม่ยินดี ไม่ต้องอาบัติ  ฯลฯ
หมวดติรัจฉานคตะปัณฑกะ  ๑๘  จตุกกะ  จบ
๑๐.  หมวดมนุสสะปุริสะ  ๑๘  จตุกกะ
มนุสสะปุริสะ  สุทธิกะจตุกกะ
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พาภิกษุมาในสำนักมนุษย์ผู้ชาย...มนุษย์ผู้ชาย
ผู้ตื่น...ผู้หลับ...ผู้เมา... ผู้วิกลจริต... ผู้เผลอสติ... ผู้ตายแล้วยังไม่ถูก
สัตว์กัด...ยังไม่ถูกสัตว์กัดโดยมาก...ต้องอาบัติปาราชิก...ถูกสัตว์กัดโดย
มาก...ถ้าไม่ยินดี  ไม่ต้องอาบัติ ฯลฯ
หมวดมนุสสะปุริสะ  ๑๘   จตุกกะ  จบ

<div id="659"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 659]]
๑๑.  หมวดอมนุสสะปุริสะ  ๑๘ จตุกกะ
อมนุสสะปุริสะ  สุทธิกะจตุกกะ
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก พาภิกษุมาในสำนักอมนุษย์ผู้ชาย...อมนุษย์
ผู้ชายผู้ตื่น... ผู้หลับ... ผู้เมา... ผู้วิกลจริต... ผู้เผลอจริต... ผู้ตายแล้วยังไม่
ถูกสัตว์กัด... ยังไม่ถูกสัตว์กัดโดยมาก...ต้องอาบัติปาราชิก...ถูกสัตว์กัด
โดยมาก...  ถ้าไม่ยินดี  ไม่ต้องอาบัติ  ฯลฯ
หมวดอมนุสสะปุริสะ  ๑๘  จตุกกะ  จบ
๑๒.  หมวดติรัจฉานคตะปุริสะ ๑๘  จตุกกะ
ติรัจฉานคตะปุริสะ  สุทธิกะจตุกกะ
พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก   พาภิกษุมาในสำนักสัตว์ดิรัจฉานตัวผู้...สัตว์
ดิรัจฉานตัวผู้ผู้ตื่น...ผู้หลับ...ผู้เมา...ผู้วิกลจริต...ผู้เผลอสติ...ผู้ตาย
แล้วยังไม่ถูกสัตว์กัด...ยังไม่ถูกสัตว์กัดโดยมาก...ต้องอาบัติปาราชิก...
ถูกสัตว์กัดโดยมาก...ถ้าไม่ยินดี  ไม่ต้องอาบัติ  ฯลฯ
หมวดติรัจฉานคตะปุริสะ  ๑๘  จตุกกะ  จบ<sup>๑</sup>
[๔๔]  พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก เราให้พิสดารแล้วฉันใด  พวกพระราชา
ผู้เป็นข้าศึก  พวกโจรผู้เป็นข้าศึก  พวกนักเลงผู้เป็นข้าศึก  พวกมนุษย์ผู้ตัดหัวใจ
ผู้เป็นข้าศึก  บัณฑิตพึงให้พิสดารฉันนั้น.
[๔๕]  ภิกษุสอดองค์กำเนิดเข้ามรรคทางมรรค ต้องอาบัติปาราชิก
<sup>๒</sup>สอดองค์กำเนิดเข้ามรรคทางมรรค  ต้องอาบัติปาราชิก
<sup>๓</sup>สอดองค์กำเนิดเข้ามรรคทางอมรรค  ต้องอาบัติปาราชิก
 ๑.ความพิสดาร  พึงทราบตามนัยที่กล่าวแล้วในเบื้องต้น
 ๒. ยังองค์กำเนิดให้เข้าไปทางปัสสาวมรรคเป็นต้น  แล้วถอนออกทางแผลใกล้ต่อมรรคนั้น
 ๓. ยังองค์กำเนิดให้เข้าทางแผลใกล้ต่อมรรคแล้วถอนออกทางมรรค.

<div id="660"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 660]]
สอดองค์กำเนิดเข้าอมรรคทางอมรรค  ต้องอาบัติถุลลัจจัย.
[๔๖]  ภิกษุปฏิบัติผิดในภิกษุผู้หลับ  เธอตื่นขึ้นแล้วยินดี  พระวินัยธร
พึงนาสนะเสียทั้งสองรูป  เธอตื่นขึ้นแล้วไม่ยินดี  พระวินัยธรพึงนาสนะภิกษุผู้
ประทุษร้าย
ภิกษุปฏิบัติผิดในสามเณรผู้หลับ  เธอตื่นขึ้นแล้วยินดี  พระวินัยธรพึง
นาสนะเสียทั้งสองรูป  เธอตื่นขึ้นแล้วไม่ยินดี พระวินัยธรพึงนาสนะภิกษุผู้
ประทุษร้าย
สามเณรปฏิบัติผิดในภิกษุผู้หลับ  เธอตื่นขึ้นแล้วยินดี  พระวินัยธร
พึงนาสนะเสียทั้งสองรูป  เธอตื่นขึ้นแล้วไม่ยินดี  พระวินัยธรพึงนาสนะสามเณร
ผู้ประทุษร้าย
สามเณรปฏิบัติผิดในสามเณรผู้หลับ  เธอตื่นขึ้นแล้วยินดี  พระวินัยธร
พึงนาสนะเสียทั้งสองรูป  เธอตื่นขึ้นแล้วไม่ยินดี พระวินัยพึงนาสนะสามเณร
ผู้ประทุษร้าย.
อนาปัตติวาร<div id="47/660"/>
[๔๗]  ภิกษุไม่รู้สึกตัว  ๑  ภิกษุวิกลจริต  ๑ ภิกษุมีจิตฟุ้งซ่าน  ๑
ภิกษุผู้กระสับกระส่ายเพราะเวทนา ๑  ภิกษุอาทิกัมมิกะ  ๑  เหล่านี้   ไม่ต้อง
อาบัติ
สันถตภาณวาร  จบ

<div id="661"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 661]]
วินีตวัตถุ  ในปฐมปาราชิกกัณฑ์
อุทานคาถา<div id="48/661"/>
[๔๘]  เรื่องลิงตัวเมีย  ๑  เรื่อง  เรื่อง
ภิกษุวัชชีบุตร  ๑  เรื่อง  เรื่องปลอมเป็น
คฤหัสถ์  ๑  เรื่อง  เรื่องเปลือยกาย ๑  เรื่อง
เรื่องปลอมเป็นเดียรถีย์  ๗  เรื่อง  เรื่องเด็ก
หญิง  ๑  เรื่อง  เรื่องภิกษุณีชื่ออุปปลวัณณา ๑
เรื่อง  เรื่องเพศกลับ  ๒ เรื่อง เรื่องมารดา  ๑
เรื่อง  เรื่องธิดา ๑  เรื่อง  เรื่องพี่น้องหญิง ๑
เรื่อง เรื่องภรรยา  ๑  เรื่อง เรื่องภิกษุมีหลัง
อ่อน  ๑  เรื่อง  เรื่องภิกษุมีองค์กำเนิดยาว  ๑
เรื่อง  เรื่องแผล ๒  เรื่อง  เรื่องรูปปั้น  ๑ เรื่อง
เรื่องตุ๊กตาไม้  ๑  เรื่อง เรื่องภิกษุชื่อสุนทระ
๑ เรื่อง  เรื่องสตรี ๔  เรื่อง  เรื่องป่าช้า  ๕  เรื่อง
เรื่องกระดูก ๑  เรื่อง  เรื่องนาคตัวเมีย ๑  เรื่อง
เรื่องนางยักษิณี  ๑  เรื่อง  เรื่องหญิงเปรต  ๑
เรื่อง  เรื่องบัณเฑาะก์  ๑  เรื่อง เรื่องภิกษุมี
อินทรีย์พิการ  ๑ เรื่อง เรื่องจับต้อง ๑ เรื่อง
เรื่องพระอรหันต์เมืองภัททิยะหลับ  ๑ เรื่อง
เรื่องภิกษุเมืองสาวัตถี  ๔  เรื่อง  เรื่องภิกษุชาว
มัลละเมืองเวสาลี  ๓  เรื่อง  เรื่องเปิดประตู
นอน  ๑ เรื่อง   เรื่องภิกษุชาวเมืองภารุกัจฉะ
ฝัน  ๑ เรื่อง  เรื่องอุบาสิกาชื่อสุปัพพา  ๙  เรื่อง
เรื่องอุบาสิกาชื่อสัทธา  ๙  เรื่อง เรื่องภิกษุณี

<div id="662"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 662]]
๑  เรื่อง   เรื่องสิกขมานา  ๑  เรื่อง  เรื่องสาม
เณรี  ๑  เรื่อง  เรื่องหญิงแพศยา  ๑ เรื่อง  เรื่อง
บัณเฑาะก์   ๑  เรื่อง เรื่องสตรีคฤหัสถ์ ๑  เรื่อง
เรื่องให้ผลัดกัน ๑  เรื่อง  เรื่องภิกษุผู้เฒ่า  ๑
เรื่อง  เรื่องลูกเนื้อ ๑  เรื่อง.
เรื่องลิงตัวเมีย<div id="49/662"/>
[๔๙]  ก็โดยสมัยนั้นแล  ภิกษุรูปหนึ่งเสพเมถุนธรรมในลิงตัวเมีย
แล้วมีความรังเกียจว่า  พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงบัญญัติสิกขาบทไว้แล้ว  เราต้อง
อาบัติปาราชิกแล้วกระมังหนอ  จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า ๆ
ตรัสว่า  ดูก่อนภิกษุ เธอต้องอาบัติปาราชิกแล้ว.
เรื่องภิกษุวัชชีบุตร<div id="50/662"/>
[๕๐]  ก็โดยสมัยนั้นแล ภิกษุวัชชีบุตรชาวเมืองเวสาลีหลายรูปด้วย
กัน  ไม่บอกคืนสิกขา  ไม่ทำความเป็นผู้ทุรพลให้แจ้ง แล้วเสพเมถุนธรรม
พวกเธอได้มีความรังเกียจว่า  พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงบัญญัติสิกขาบทไว้แล้ว
พวกเราต้องอาบัติปาราชิกแล้วกระมังหนอ  จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระ
ภาคเจ้า ๆ  ตรัสว่า ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย  พวกเธอต้องอาบัติปาราชิกแล้ว
เรื่องปลอมเป็นคฤหัสถ์<div id="51/662"/>
[๕๑]  ก็โดยสมัยนั้นแล  ภิกษุรูปหนึ่งคิดว่า เราจักไม่ต้องอาบัติด้วย
วิธีอย่างนี้  แล้วปลอมเป็นคฤหัสถ์เสพเมถุนธรรม  เธอได้มีความรังเกียจว่า
พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงบัญญัติสิกขาบทไว้แล้ว เราต้องอาบัติปาราชิกแล้ว
กระมังหนอ  จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า ๆ  ตรัสว่า  ดูก่อนภิกษุ
เธอต้องอาบัติปาราชิกแล้ว.

<div id="663"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 663]]
เรื่องเปลือยกาย<div id="52/663"/>
[๕๒]  ก็โดยสมัยนั้นแล ภิกษุรูปหนึ่งคิดว่า  เราจักไม่ต้องอาบัติด้วย
วิธีอย่างนี้  แล้วเปลือยกายเสพเมถุนธรรม เธอได้มีความรังเกียจว่า พระผู้มี-
พระภาคเจ้าทรงบัญญัติสิกขาบทไว้แล้ว  เราต้องอาบัติปาราชิกแล้วกระมังหนอ
จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า ๆ  ตรัสว่า  ดูก่อนภิกษุ เธอต้อง
อาบัติปาราชิกแล้ว.
เรื่องปลอมเป็นเดียรถีย์ ๗  เรื่อง<div id="53/663"/>
[๕๓]  ๑. ก็โดยสมัยนั้นแล  ภิกษุรูปหนึ่งคิดว่า เราจักไม่ต้องอาบัติ
ด้วยวิธีอย่างนี้  แล้วนุ่งคากรองเสพเมถุนธรรม  เธอได้มีความรังเกียจว่า
พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงบัญญัติสิกขาบทไว้แล้ว  เราต้องอาบัติปาราชิกแล้ว
กระมังหนอ  จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า ๆ  ตรัสว่า  ดูก่อนภิกษุ
เธอต้องอาบัติปาราชิกแล้ว.
๒.  ก็โดยสมัยนั้นแล  ภิกษุรูปหนึ่งคิดว่า เราจักไม่ต้องอาบัติด้วยวิธี
อย่างนี้  แล้วนุ่งเปลือกไม้กรองเสพเมถุนธรรม  เธอได้มีความรังเกียจว่า
พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงบัญญัติสิกขาบทไว้แล้ว เราต้องอาบัติปาราชิกแล้ว
กระมังหนอ  จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า ๆ  ตรัสว่า  ดูก่อนภิกษุ
เธอต้องอาบัติปาราชิกแล้ว.
๓.  ก็โดยสมัยนั้นแล ภิกษุรูปหนึ่งคิดว่า  เราจักไม่ต้องอาบัติด้วยวิธี
อย่างนี้  แล้วนุ่งผลไม้กรองเสพเมถุนธรรม  เธอได้มีความรังเกียจว่า พระผู้มี
พระภาคเจ้าทรงบัญญัติสิกขาบทไว้แล้ว  เราต้องอาบัติปาราชิกแล้วกระมังหนอ
จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า ๆ  ตรัสว่า  ดูก่อนภิกษุ เธอต้อง
อาบัติปาราชิกแล้ว.

<div id="664"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 664]]
๔.  ก็โดยสมัยนั้นแล  ภิกษุรูปหนึ่งคิดว่าเราจักไม่ต้องอาบัติด้วยวิธี
อย่างนี้  แล้วนุ่งผ้ากัมพลทำด้วยเส้นผมเสพเมถุนธรรม  เธอได้มีความรังเกียจ
ว่า  พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงบัญญัติสิกขาบทไว้แล้ว เราต้องอาบัติปาราชิกแล้ว
กระมังหนอ จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า ๆ  ตรัสว่า  ดูก่อนภิกษุ
เธอต้องอาบัติปาราชิกแล้ว.
๕.  ก็โดยสมัยนั้นแล ภิกษุรูปหนึ่งคิดว่า เราจักไม่ต้องอาบัติด้วยวิธี
อย่างนี้  แล้วนุ่งผ้ากัมพลทำด้วยขนหางสัตว์เสพเมถุนธรรม  เธอได้มีความ
รังเกียจว่า พระผู้มีพรภาคเจ้าทรงบัญญัติสิกขาบทไว้แล้ว  เราต้องอาบัติ
ปาราชิกแล้วกระมังหนอ จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้าๆ  ตรัสว่า
ดูก่อนภิกษุ  เธอต้องอาบัติปาราชิกแล้ว.
๖.  ก็โดยสมัยนั้นแล  ภิกษุรูปหนึ่งว่า  เราจักไม่ต้องอาบัติด้วยวิธี
อย่างนี้  แล้วนุ่งผ้าทำด้วยขนปีกนกเค้าเสพเมถุนธรรม  เธอได้มีความรังเกียจว่า
พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงบัญญัติสิกขาบทไว้แล้ว  เราต้องอาบัติปาราชิกแล้ว
กระมังหนอ  จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า ๆ  ตรัสว่า  ดูก่อนภิกษุ
เธอต้องอาบัติปาราชิกแล้ว.
๗.  ก็โดยสมัยนั้นแล  ภิกษุรูปหนึ่งคิดว่า เราจักไม่ต้องอาบัติด้วยวิธี
อย่างนี้  แล้วนุ่งหนังสือเสพเมถุนธรรม  เธอได้มีความรังเกียจว่า  พระผู้มี-
พระภาคเจ้าทรงบัญญัติสิกขาบทไว้แล้ว  เราต้องอาบัติปาราชิกแล้วกระมังหนอ
จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า ๆ  ตรัสว่า  ดูก่อนภิกษุ  เธอต้องอาบัติ
ปาราชิกแล้ว.
เรื่องเด็กหญิง<div id="54/664"/>
[๕๔]  ก็โดยสมัยนั้นแล ภิกษุผู้ถือเที่ยวบิณฑบาตเป็นวัตรรูปหนึ่ง
เห็นเด็กหญิงนอนอยู่บนตั่ง  เกิดความกำหนัด จึงสอดนิ้วแม่มือเข้าไปในองค์

<div id="665"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 665]]
กำเนิดเด็กหญิง ๆ  นั้นตาย เธอได้มีความรังเกียจว่า  พระผู้มีพระภาคเจ้าทรง
บัญญัติสิกขาบทไว้แล้ว เราต้องอาบัติปาราชิกแล้วกระมังหนอ  จึงกราบทูล
เรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า ๆ  ตรัสว่า  ดูก่อนภิกษุ  เธอไม่ต้องอาบัติปาราชิก
แต่ต้องอาบัติสังฆาทิเสส.
เรื่องภิกษุณีชื่ออุปปลวัณณา<div id="55/665"/>
[๕๕]  ก็โดยสมัยนั้นแล  มาณพคนหนึ่งมีจิตปฏิพัทธ์ในภิกษุณี   ชื่อ
อุปปลวัณณา  เมื่อภิกษุณีอุปปลวัณณา  เข้าไปสู่บ้านเพื่อบิณฑบาต  จึงเข้าไป
ซ่อนอยู่ในกุฎี  เวลาปัจฉาภัตรภิกษุณีอุปปลวัณณากลับจากบิณฑบาต ล้างเท้า
แล้วเข้ากุฎีนั่งบนเตียง  มาณพนั้นจึงเข้าปลุกปล้ำประทุษร้ายภิกษุณีอุปปลวัณณา
นางจึงแจ้งเหตุนั้นแก่ภิกษุณีทั้งหลาย  ๆ  ได้แจ้งเรื่องนั้นแก่ภิกษุทั้งหลาย  ๆ  จึง
กราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า ๆ  ตรัสว่า  ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย  ภิกษุณี
ผู้ไม่ยินดี  ไม่ต้องอาบัติ.
เรื่องเพศกลับ  ๒  เรื่อง<div id="56/665"/>
[๕๖]  ๑.  ก็โดยสมัยนั้นแล  เพศหญิงปรากฏแก่ภิกษุรูปหนึ่ง  ภิกษุ
ทั้งหลายกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า ๆ  ตรัสว่า  ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย
เราอนุญาตอุปัชฌาย์เดิมนั้นแหละ  อุปสมบทเดิมนั้นแหละ  พรรษาก็เหล่านั้น
และให้อยู่ร่วมกับภิกษุณีทั้งหลาย  อาบัติเหล่าใดของภิกษุทั้งหลายที่ทั่วไปกับ
ภิกษุณีทั้งหลาย เราอนุญาตให้ปลงอาบัติเหล่านั้นในสำนักภิกษุณีทั้งหลาย
อาบัติเหล่าใดของภิกษุทั้งหลายที่ไม่ทั่วไปกับภิกษุณีทั้งหลาย  ไม่ต้องอาบัติ
เพราะอาบัติเหล่านั้น.
๒. ก็โดยสมัยนั้นแล  เพศชายปรากฏแก่ภิกษุณีรูปหนึ่ง  ภิกษุทั้งหลาย
กราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า ๆ  ตรัสว่า  ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย  เรา

<div id="666"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 666]]
อนุญาตอุปัชฌาย์เดิมนั้นแหละ  อุปสมบทเดิมนั้นแหละ  พรรษาก็เหล่านั้น
และให้อยู่ร่วมกับภิกษุทั้งหลาย  อาบัติเหล่าใดของภิกษุณีทั้งหลายที่ทั่วไปกับ
ภิกษุทั้งหลาย  เราอนุญาตให้ปลงอาบัติเหล่านั้น  ในสำนักภิกษุทั้งหลาย  อาบัติ
เหล่าใดของภิกษุณีทั้งหลายที่ไม่ทั่วไปกับภิกษุทั้งหลาย  ไม่ต้องอาบัติเพราะ
อาบัติเหล่านั้น.
เรื่องมารดา<div id="57/666"/>
[๕๗]  ก็โดยสมัยนั้นแล  ภิกษุรูปหนึ่งคิดว่า เราจักไม่ต้องอาบัติด้วย
วิธีอย่างนี้  แล้วเสพเมถุนธรรมในมารดา  เธอได้มีความรังเกียจว่า  พระผู้มี-
พระภาคเจ้าทรงบัญญัติสิกขาบทไว้แล้ว  เราต้องอาบัติปาราชิกแล้วกระมังหนอ
จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า ๆ  ตรัสว่า ดูก่อนภิกษุ  เธอต้อง
อาบัติปาราชิกแล้ว.
เรื่องธิดา
ก็โดยสมัยนั้นแล  ภิกษุรูปหนึ่งคิดว่า  เราจักไม่ต้องอาบัติด้วยวิธีอย่างนี้
แล้วเสพเมถุนธรรมในธิดา  เธอได้มีความรังเกียจว่า  พระผู้มีพระภาคเจ้าทรง
บัญญัติสิกขาบทไว้แล้ว  เราต้องอาบัติปาราชิกแล้วกระมังหนอ  จึงกราบทูล
เรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า ๆ  ตรัสว่า  ดูก่อนภิกษุ  เธอต้องอาบัติปาราชิก
แล้ว.
เรื่องพี่น้องหญิง
ก็โดยสมัยนั้นแล  ภิกษุรูปหนึ่งคิดว่า  เราจักไม่ต้องอาบัติด้วยวิธีอย่างนี้
แล้วเสพเมถุนธรรมในพี่น้องหญิง  เธอได้มีความรังเกียจว่า  พระผู้มีพระภาค-
เจ้าทรงบัญญัติสิกขาบทไว้แล้ว  เราต้องอาบัติปาราชิกแล้วกระมังหนอ จึง

<div id="667"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 667]]
กราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า ๆ  ตรัสว่า  ดูก่อนภิกษุ  เธอต้องอาบัติ
ปาราชิกแล้ว.
เรื่องภรรยา
ก็โดยสมัยนั้นแล  ภิกษุรูปหนึ่งเสพเมถุนธรรมในภรรยาเก่า เธอได้มี
ความรังเกียจว่า  พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงบัญญัติสิกขาบทไว้แล้ว  เราต้องอาบัติ
ปาราชิกแล้วกระมังหนอ  จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า ๆ  ตรัสว่า
ดูก่อนภิกษุ  เธอต้องอาบัติปาราชิกแล้ว.
เรื่องภิกษุมีหลังอ่อน<div id="58/667"/>
[๕๘]  ก็โดยสมัยนั้นแล ภิกษุรูปหนึ่งมีหลังอ่อน  เธอถูกความกระสัน
บีบคั้นแล้ว  ได้อมองค์กำเนิดของตนด้วยปาก เธอได้มีความรังเกียจว่า พระ-
ผู้มีพระภาคเจ้าทรงบัญญัติสิกขาบทไว้แล้ว  เราต้องอาบัติปาราชิกแล้วกระมัง
หนอ  จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า ๆ  ตรัสว่า  ดูก่อนภิกษุ เธอ
ต้องอาบัติปาราชิกแล้ว.
เรื่องภิกษุมีองค์กำเนิดยาว
ก็โดยสมัยนั้นแล ภิกษุรูปหนึ่งมีองค์กำเนิดยาว  เธอถูกความกระสัน
บีบคั้นแล้ว  ได้สอดองค์กำเนิดของตนเข้าสู่วัจจมรรคของตน  เธอได้มีความ
รังเกียจว่า  พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงบัญญัติสิกขาบทไว้แล้ว เราต้องอาบัติ
ปาราชิกแล้วกระมังหนอ จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า ๆ  ตรัสว่า
ดูก่อนภิกษุ  เธอต้องอาบัติปาราชิกแล้ว.
เรื่องแผล ๒  เรื่อง<div id="59/667"/>
[๕๙]  ๑.  ก็โดยสมัยนั้นแล  ภิกษุรูปหนึ่งได้พบศพ  และที่ศพนั้นมี
แผลอยู่ใกล้องค์กำเนิด  ภิกษุนั้นคิดว่า  เราจักไม่ต้องอาบัติด้วยวิธีอย่างนี้  จึง

<div id="668"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 668]]
สอดองค์กำเนิดของตนเข้าในองค์กำเนิดของศพ  แล้วถอนออกทางแผล  เธอ
ได้มีความรังเกียจว่า  พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงบัญญัติสิกขาบทไว้แล้ว  เราต้อง
อาบัติปาราชิกแล้วกระมังหนอ จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า ๆ
ตรัสว่า  ดูก่อนภิกษุ  เธอต้องอาบัติปาราชิกแล้ว.
๒.  ก็โดยสมัยนั้นแล  ภิกษุรูปหนึ่งได้พบศพ และที่ศพนั้นมีแผลอยู่
ใกล้องค์กำเนิด  ภิกษุนั้นคิดว่า  เราจักไม่ต้องอาบัติด้วยวิธีอย่างนี้  จึงสอดองค์
กำเนิดของตนเข้าในแผล  แล้วถอนออกทางองค์กำเนิดของศพ  เธอได้มีความ
รังเกียจว่า  พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงบัญญัติสิกขาบทไว้แล้ว เราต้องอาบัติ
ปาราชิกแล้วกระมังหนอ จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า ๆ  ตรัสว่า
ดูก่อนภิกษุ  เธอต้องอาบัติปาราชิกแล้ว.
เรื่องรูปปั้น<div id="60/668"/>
[๖๐]  ก็โดยสมัยนั้นแล  ภิกษุรูปหนึ่งมีความกำหนัด  ได้ถูกต้องนิมิต
แห่งรูปปั้นด้วยองค์กำเนิด  เธอได้มีความรังเกียจว่า  พระผู้มีพระภาคเจ้าทรง
บัญญัติสิกขาบทไว้แล้ว  เราต้องอาบัติปาราชิกแล้วกระมังหนอ จึงกราบทูล
เรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า  ๆ  ตรัสว่า  ดูก่อนภิกษุ  เธอไม่ต้องอาบัติ
ปาราชิก  แต่ต้องอาบัติทุกกฏ.
เรื่องตุ๊กตาไม้
ก็โดยสมัยนั้นแล  ภิกษุรูปหนึ่งมีความกำหนัด ได้ถูกต้องนิมิตแห่ง
ตุ๊กตาไม้ด้วยองค์กำเนิด  เธอได้ความรังเกียจว่า  พระผู้มีพระภาคเจ้าทรง
บัญญัติสิกขาบทไว้แล้ว  เราต้องอาบัติปาราชิกแล้วกระมังหนอ  จึงกราบทูล
เรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า ๆ  ตรัสว่า  ดูก่อนภิกษุ  เธอไม่ต้องอาบัติ
ปาราชิก  แต่ต้องอาบัติทุกกฏ.

<div id="669"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 669]]
เรื่องภิกษุชื่อสุนทระ<div id="61/669"/>
[๖๑] ก็โดยสมัยนั้นแล  ภิกษุชื่อสุนทระ  บวชจากกรุงราชคฤห์  แล้ว
เดินไปตามถนน  สตรีผู้หนึ่งเห็นท่านแล้วกล่าวว่า  ท่านเจ้าข้า  นิมนต์หยุด
ประเดี๋ยวก่อน  ดิฉันจักไหว้  นางไหว้พลางเลิกผ้าอันตรวาสกขึ้นแล้ว  ได้อม
องค์กำเนิดด้วยปาก  เธอได้มีความรังเกียจว่า  พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงบัญญัติ
สิกขาบทไว้แล้ว  เราต้องอาบัติปาราชิกแล้วกระมังหนอ จึงกราบทูลเรื่องนั้น
แด่พระผู้มีพระภาคเจ้า ๆ  ตรัสถามว่า เธอยินดีหรือ.
ภิ.  ข้าพระพุทธเจ้าไม่ยินดี  พระพุทธเจ้าข้า.
ภ.  ดูก่อนภิกษุ  ภิกษุผู้ไม่ยินดี  ไม่ต้องอาบัติ.
เรื่องสตรี  ๔  เรื่อง<div id="62/669"/>
[๖๒] ๑.  ก็โดยสมัยนั้นแล  สตรีผู้หนึ่งพบภิกษุแล้วได้กล่าวคำนี้ว่า
ท่านเจ้าขา  นิมนต์มาเสพเมถุนธรรมเถิด.
ภิกษุนั้นห้ามว่า อย่าเลย  น้องหญิง การเรื่องนี้ไม่ควร
สตรีนั้นแนะนำว่า  นิมนต์มาเถิดเจ้าค่ะ  ดิฉันจักพยายามเอง  ท่าน
ไม่ต้องพยายาม  โดยวิธีนี้อาบัติจักไม่มีแก่ท่าน.
ภิกษุนั้นได้ทำอย่างนั้นแล้ว  มีความรังเกียจว่า  พระผู้มีพระภาคเจ้า
ทรงบัญญัติสิกขาบทไว้แล้ว  เราต้องอาบัติปาราชิกแล้วกระมังหนอ  จึงกราบทูล
เรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า  ๆ  ตรัสว่า ดูก่อนภิกษุ  เธอต้องอาบัติปาราชิก
แล้ว.
๒.  ก็โดยสมัยนั้นแล สตรีผู้หนึ่งพบภิกษุแล้วได้กล่าวคำนี้ว่า  ท่าน
เจ้าขา  นิมนต์มาเสพเมถุนธรรมเถิด.

<div id="670"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 670]]
ภิกษุนั้นห้ามว่า  อย่าเลย  น้องหญิง  การเรื่องนี้ไม่ควร
สตรีนั้นแนะนำว่า  นิมนต์มาเถิดเจ้าค่ะ  ท่านจงพยายามเอง  ดิฉัน
จักไม่พยายาม  โดยวิธีนี้อาบัติจักไม่มีแก่ท่าน.
ภิกษุนั้นได้ทำอย่างนั้นแล้ว  มีความรังเกียจว่า พระผู้มีพระภาคเจ้า
ทรงบัญญัติสิกขาบทไว้แล้ว  เราต้องอาบัติปาราชิกแล้วกระมังหนอ  จึงกราบทูล
เรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า ๆ  ตรัสว่า ดูก่อนภิกษุ  เธอต้องอาบัติปาราชิก
แล้ว.
๓.  ก็โดยสมัยนั้นแล  สตรีผู้หนึ่งพบภิกษุแล้วได้กล่าวคำนี้ว่า ท่าน
เจ้าขา  นิมนต์มาเสพเมถุนธรรมเถิด.
ภิกษุนั้นห้ามว่า อย่าเลย  น้องหญิง  การเรื่องนี้ไม่ควร.
สตรีนั้นแนะนำว่า นิมนต์มาเถิดเจ้าค่ะ  ท่านจงพยายามภายใน   แล้ว
ปล่อยสุกกะภายนอก โดยวิธีอาบัติจักไม่มีแก่ท่าน.
ภิกษุนั้นได้ทำอย่างนั้นแล้ว มีความรังเกียจว่า  พระผู้มีพระภาคเจ้า
ทรงบัญญัติสิกขาบทไว้แล้ว  เราต้องอาบัติปาราชิกแล้วกระมังหนอ  จึงกราบทูล
เรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า ๆ  ตรัสว่า  ดูก่อนภิกษุ  เธอต้องอาบัติปาราชิก
แล้ว.
๔.  ก็โดยสมัยนั้นแล  สตรีผู้หนึ่งพบภิกษุแล้วได้กล่าวคำนี้ว่า  ท่าน
เจ้าขา นิมนต์มาเสพเมถุนธรรมเถิด.
ภิกษุนั้นห้ามว่า  อย่าเลย  น้องหญิง  การเรื่องนี้ไม่ควร
สตรีนั้นแนะนำว่า  นิมนต์มาเถิดเข้าค่ะ  ท่านจงพยายามภายนอก  แล้ว
ปล่อยสุกกะภายใน  โดยวิธีนี้อาบัติจักไม่มีแก่ท่าน.

<div id="671"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 671]]
ภิกษุนั้นได้ทำอย่างนั้นแล้ว  มีความรังเกียจว่า  พระผู้มีพระภาคเจ้า
ทรงบัญญัติสิกขาบทไว้แล้ว  เราต้องอาบัติปาราชิกแล้วกระมังหนอ  จึงกราบทูล
เรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า ๆ  ตรัสว่า  ดูก่อนภิกษุ  เธอต้องอาบัติปาราชิก
แล้ว.
เรื่องป่าช้า  ๕  เรื่อง<div id="63/671"/>
[๖๓]  ๑.  ก็โดยสมัยนั้นแล ภิกษุรูปหนึ่งในป่าช้า  เห็นศพซึ่งยังไม่
ถูกสัตว์กัด  ได้เสพเมถุนธรรมในศพนั้น แล้วมีความรังเกียจว่า พระผู้มี
พระภาคเจ้าทรงบัญญัติสิกขาบทไว้แล้ว  เราต้องอาบัติปาราชิกแล้วกระมังหนอ
จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า ๆ  ตรัสว่า ดูก่อนภิกษุ เธอต้อง
อาบัติปาราชิก.
๒. ก็โดยสมัยนั้นแล ภิกษุรูปหนึ่งไปป่าช้า  เห็นศพซึ่งยังไม่ถูกสัตว์
กัดโดยมาก ได้เสพเมถุนธรรมในศพนั้น แล้วมีความรังเกียจว่า พระผู้มี
พระภาคเจ้าทรงบัญญัติสิกขาบทไว้แล้ว เราต้องอาบัติปาราชิกแล้วกระมังหนอ
จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า ๆ  ตรัสว่า  ดูก่อนภิกษุ  เธอต้อง
อาบัติปาราชิกแล้ว.
๓.  ก็โดยสมัยนั้นแล  ภิกษุรูปหนึ่งไปป่าช้า  เห็นศพซึ่งถูกสัตว์กัด
โดยมาก  ได้เสพเมถุนธรรมในศพนั้น  แล้วมีความรังเกียจว่า  พระผู้มีพระ-
ภาคเจ้าทรงบัญญัติสิกขาบทไว้แล้ว  เราต้องอาบัติปาราชิกแล้วกระมังหนอ  จึง
กราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า ๆ  ตรัสว่า ดูก่อนภิกษุ  เธอไม่ต้อง
อาบัติปาราชิก  แต่ต้องอาบัติถุลลัจจัย.
๔.  ก็โดยสมัยนั้นแล  ภิกษุรูปหนึ่งไปป่าช้า เห็นศพซึ่งมีศีรษะขาด
ได้สอดองค์กำเนิดเข้าไปกระทบในปากที่อ้า  แล้วมีความรังเกียจว่า  พระผู้มี

<div id="672"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 672]]
พระภาคเจ้าทรงบัญญัติสิกขาบทไว้แล้ว  เราต้องอาบัติปาราชิกแล้วกระมังหนอ
จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า  ๆ  ตรัสว่า  ดูก่อนภิกษุ เธอต้อง
อาบัติปาราชิกแล้ว
๕.  ก็โดยสมัยนั้นแล้ว  ภิกษุรูปหนึ่งไปป่าช้า เห็นศพซึ่งมีศีรษะขาด
ได้สอดองค์กำเนิดเข้าไปในปากที่อ้า ไม่ให้กระทบ  แล้วมีความรังเกียจว่า
พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงบัญญัติสิกขาบทไว้แล้ว  เราต้องอาบัติปาราชิกแล้ว
กระมังหนอ  จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า  ๆ  ตรัสว่า  ดูก่อนภิกษุ
เธอไม่ต้องอาบัติปาราชิก  แต่ต้องอาบัติทุกกฏ.
เรื่องกระดูก
ก็โดยสมัยนั้นแล ภิกษุรูปหนึ่งมีจิตปฏิพัทธ์ในสตรีผู้หนึ่ง  สตรีนั้น
ถึงแก่กรรมแล้ว  เขาทิ้งไว้ในป่าช้า  กระดูกเกลื่อนกลาด  ภายหลังภิกษุนั้นไป
ป่าช้าเก็บกระดูกคุมกันเข้าแล้ว  จดองค์กำเนิดลงที่นิมิต เธอได้มีความรังเกียจ
ว่า  พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงบัญญัติสิกขาบทไว้แล้ว  เราต้องอาบัติปาราชิกแล้ว
กระมังหนอ  จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า  ๆ  ตรัสว่า ดูก่อนภิกษุ
เธอไม่ต้องอาบัติปาราชิก  แต่ต้องอาบัติทุกกฏ.
เรื่องนาคตัวเมีย<div id="64/672"/>
[๖๔]  ก็โดยสมัยนั้นแล  ภิกษุรูปหนึ่งเสพเมถุนธรรมในนาคตัวเมีย
แล้วมีความรังเกียจว่า  พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงบัญญัติสิกขาบทไว้แล้ว  เราต้อง
อาบัติปาราชิกแล้วกระมังหนอ  จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า ๆ
ตรัสว่า  ดูก่อนภิกษุ เธอต้องอาบัติปาราชิกแล้ว.

<div id="673"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 673]]
เรื่องนางยักษิณี
ก็โดยสมัยนั้นแล ภิกษุรูปหนึ่งเสพเมถุนธรรมในนางยักษิณี  แล้วมี
ความรังเกียจว่า พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงบัญญัติสิกขาบทไว้แล้ว เราต้องอาบัติ
ปาราชิกแล้วกระมังหนอ จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า ๆ ตรัสว่า
ดูก่อนภิกษุ  เธอต้องอาบัติปาราชิกแล้ว.
เรื่องหญิงเปรต
ก็โดยสมัยนั้นแล  ภิกษุรูปหนึ่งเสพเมถุนธรรมในหญิงเปรต  แล้วมี
ความรังเกียจว่า  พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงบัญญัติสิกขาบทไว้แล้ว   เราต้อง
อาบัติปาราชิกแล้วกระมังหนอ  จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า  ๆ
ตรัสว่า  ดูก่อนภิกษุ เธอต้องอาบัติปาราชิกแล้ว.
เรื่องบัณเฑาะก์
ก็โดยสมัยนั้นแล ภิกษุรูปหนึ่งเสพเมถุนธรรมในบัณเฑาะก์   แล้วมี
ความรังเกียจว่า  พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงบัญญัติสิกขาบทไว้แล้ว  เราต้องอาบัติ
ปาราชิกแล้วกระมังหนอ จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า  ๆ  ตรัสว่า
ดูก่อนภิกษุ  เธอต้องอาบัติปาราชิกแล้ว.
เรื่องภิกษุมีอินทรีย์พิการ<div id="65/673"/>
[๖๕]  ก็โดยสมัยนั้นแล  ภิกษุรูปหนึ่งมีอินทรีย์พิการ เธอคิดว่า
เราไม่รู้สึกสุขหรือทุกข์  อาบัติจักไม่มีแก่เรา  จึงเสพเมถุนธรรม  แล้วมีความ
รังเกียจว่า พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงบัญญัติสิกขาบทไว้แล้ว  เราต้องอาบัติ
ปาราชิกแล้วกระมังหนอ  จึงแจ้งเรื่องนั้นแก่ภิกษุทั้งหลาย ๆ  จึงกราบทูลเรื่อง
นั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า  ๆ   ตรัสว่า ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย  โมฆบุรุษนั้น
รู้สึกก็ตาม ไม่รู้สึกก็ตาม  ต้องอาบัติปาราชิกแล้ว.

<div id="674"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 674]]
เรื่องจับต้อง<div id="66/674"/>
[๖๖] ก็โดยสมัยนั้นแล  ภิกษุรูปหนึ่งคิดว่า  เราจักเสพเมถุนธรรม
ในสตรี  ครั้นจับต้องตัวเข้าเท่านั้น  ก็เกิดความกินแหนง เธอได้มีความ
รังเกียจว่า  พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงบัญญัติสิกขาบทไว้แล้ว  เราต้องอาบัติ
ปาราชิกแล้วกระมังหนอ  จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระภาคเจ้า ๆ  ตรัสว่า
ดูก่อนภิกษุ  เธอไม่ต้องอาบัติปาราชิก แต่ต้องอาบัติทุกกฏ.
เรื่องพระอรหันต์เมืองภัททิยะจำวัดหลับ<div id="67/674"/>
[๖๗]  ก็โดยสมัยนั้นแล  ภิกษุรูปหนึ่ง  อยู่ในที่พักกลางวันในป่า
ชาติยาวัน  แขวงเมืองภัททิยะ  จำวัดหลับอยู่  อวัยวะใหญ่น้อยของภิกษุนั้นถูก
ลมรำเพยให้ตึงตัว  สตรีผู้หนึ่งพบเข้าแล้วได้นั่งคร่อมองค์กำเนิด  กระทำการ
พอแก่ความประสงค์แล้วหลีกไป  ภิกษุเห็นองค์กำเนิดเปรอะเปื้อน  จึงกราบทูล
เรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า ๆ  ตรัสว่า  ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย  องค์กำเนิด
เป็นอวัยวะใช้การได้  ด้วยอาการ  ๕  อย่าง คือ  กำหนัด ๑  ปวดอุจจาระ  ๑
ปวดปัสสาวะ  ๑  ถูกลมรำเพย  ๑  ถูกบุ้งขน ๑  ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย องค์กำเนิด
เป็นอวัยวะใช้การได้  ด้วยอาการ  ๕  อย่างนี้แล  ภิกษุทั้งหลาย  องค์กำเนิด
ของภิกษุนั้น  พึงเป็นอวัยวะใช้การได้  ด้วยความกำหนัดใด  ข้อนั้นไม่ใช่ฐานะ
ไม่ใช่โอกาส  เพราะภิกษุนั้นเป็นอรหันต์   ภิกษุนั้นไม่ต้องอาบัติ.
เรื่องภิกษุเมืองสาวัตถี  ๔  เรื่อง<div id="68/674"/>
[๖๘]  ๑.  ก็โดยสมัยนั้นแล  ภิกษุรูปหนึ่ง  อยู่ในที่พักกลางวันใน
ป่าอันธวัน  แขวงเมืองสาวัตถี  จำวัดหลับอยู่  สตรีเลี้ยงโคคนหนึ่งพบเข้า  จึง
นั่งคร่อมองค์กำเนิด  ภิกษุนั้นยินดีกิริยาที่เข้าไป   ยินดีกิริยาที่เข้าไปถึงที่แล้ว
ยินดีกิริยาที่หยุดอยู่  ยินดีกิริยาที่ถอนออก  แล้วมีความรังเกียจว่า  พระผู้มี

<div id="675"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 675]]
พระภาคเจ้าทรงบัญญัติสิกขาบทไว้แล้ว  เราต้องอาบัติปาราชิกแล้วกระมังหนอ
จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า ๆ ตรัสว่า  ดูก่อนภิกษุ  เธอต้อง
อาบัติปาราชิกแล้ว.
๒.  ก็โดยสมัยนั้นแล  ภิกษุรูปหนึ่งอยู่ในที่พักกลางวันในป่าอันธวัน
แขวงเมืองสาวัตถี  จำวัดหลับอยู่  สตรีเลี้ยงแพะคนหนึ่งพบเข้า  จึงนั่งคร่อม
องค์กำเนิด  ภิกษุนั้นยินดีกิริยาที่เข้าไป  ยินดีกิริยาที่เข้าไปถึงที่แล้ว  ยินดี
กิริยาที่หยุดอยู่  ยินดีกิริยาที่ถอนออก   แล้วมีความรังเกียจว่า  พระผู้มีพระ-
ภาคเจ้าทรงบัญญัติสิกขาบทไว้แล้ว  เราต้องอาบัติปาราชิกแล้วกระมังหนอ  จึง
กราบทูลเรื่องนั้นแก่พระผู้มีพระภาคเจ้า ๆ  ตรัสว่า  ดูก่อนภิกษุ  เธอต้อง
อาบัติปาราชิกแล้ว.
๓.  ก็โดยสมัยนั้นแล  ภิกษุรูปหนึ่งอยู่ในที่พักกลางวัน  ในป่าอันธวัน
แขวงเมืองสาวัตถี  จำวัดหลับอยู่  สตรีหาฟืนคนหนึ่งพบเข้า  จึงนั่งคร่อมองค์
กำเนิด  ภิกษุนั้นยินดีกิริยาที่เข้าไป  ยินดีกิริยาที่เข้าไปถึงที่แล้ว  ยินดีกิริยาที่
หยุดอยู่  ยินดีกิริยาที่ถอนออก  แล้วมีความรังเกียจว่า  พระผู้มีพระภาคเจ้าทรง
บัญญัติสิกขาบทไว้แล้ว เราต้องอาบัติปาราชิกแล้วกระมังหนอ  จึงกราบทูล
เรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า ๆ  ตรัสว่า  ดูก่อนภิกษุ เธอต้องอาบัติปาราชิก
แล้ว.
๔.  ก็โดยสมัยนั้นแล  ภิกษุรูปหนึ่งอยู่ในที่พักกลางวัน  ในป่าอันธวัน
แขวงเมืองสาวัตถี  จำวัดหลับอยู่  สตรีขนโคมัยคนหนึ่งพบเข้า จึงนั่งคร่อม
องค์กำเนิด ภิกษุนั้นยินดีกิริยาที่เข้าไป  ยินดีกิริยาที่เข้าไปถึงที่แล้ว  ยินดีกิริยา
ที่หยุดอยู่  ยินดีกิริยาที่ถอนออก  แล้วมีความรังเกียจว่า  พระผู้มีพระภาคเจ้า

<div id="676"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 676]]
ทรงบัญญัติสิกขาบทไว้แล้ว  เราต้องอาบัติปาราชิกแล้วกระมังหนอ  จึงกราบทูล
เรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า  ๆ  ตรัสว่า  ดูก่อนภิกษุ  เธอต้องอาบัติปาราชิก
แล้ว.
เรื่องภิกษุชาวมัลละเมืองเวสาลี  ๓  เรื่อง<div id="69/676"/>
[๖๙]  ๑.  ก็โดยสมัยนั้นแล  ภิกษุรูปหนึ่งอยู่ในที่พักกลางวัน  ในป่า
มหาวัน  แขวงเมืองเวสาลี  จำวัดหลับอยู่  สตรีคนหนึ่งพบเข้า  จึงนั่งคร่อม
องค์กำเนิด  กระทำการพอแก่ความประสงค์  แล้วยืนหัวเราะอยู่ใกล้ ๆ  ภิกษุนั้น
ตื่นขึ้นแล้วได้ถามสตรีนั้นว่า  นี่เป็นการกระทำของเธอหรือ
สตรีนั้นตอบว่า  เจ้าค่ะ  เป็นการกระทำของดิฉัน
ภิกษุนั้นมีความรังเกียจว่า  พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงบัญญัติสิกขาบท
ไว้แล้ว  เราต้องอาบัติปาราชิกแล้วกระมังหนอ  จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มี
พระภาคเจ้า ๆ  ตรัสถามว่า  ดูก่อนภิกษุ  เธอรู้สึกตัวหรือ
ภิ.  ข้าพระพุทธเจ้าไม่รู้สึกตัว  พระพุทธเจ้าข้า
ภ.  ดูก่อนภิกษุ  ภิกษุผู้ไม่รู้สึกตัว  ไม่ต้องอาบัติ.
๒.  ก็โดยสมัยนั้นแล  ภิกษุรูปหนึ่งอยู่ในที่พักกลางวัน  ในป่ามหาวัน
แขวงเมืองเวสาลี  จำวัดหลับพิงต้นไม้อยู่  สตรีคนหนึ่งพบเข้า  จึงนั่งคร่อม
องค์กำเนิด  ภิกษุนั้นรีบลุกขึ้นทันที  แล้วมีความรังเกียจว่า  พระผู้มีพระภาคเจ้า
ทรงบัญญัติสิกขาบทไว้แล้ว  เราต้องอาบัติปาราชิกแล้ว  กระมังหนอ  จึงกราบทูล
เรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า  ๆ  ตรัสถามว่า  ดูก่อนภิกษุ  เธอยินดีหรือ
ภิ.  ข้าพระพุทธเจ้าไม่ยินดี  พระพุทธเจ้าข้า
ภ.  ดูก่อนภิกษุ  ภิกษุผู้ไม่ยินดี  ไม่ต้องอาบัติ.

<div id="677"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 677]]
๓.  ก็โดยสมัยนั้นแล  ภิกษุรูปหนึ่งอยู่ในที่พักกลางวัน  ในป่ามหาวัน
แขวงเมืองเวสาลี จำวัดหลับพิงต้นไม่อยู่  สตรีคนหนึ่งพบเข้า  จึงนั่งคร่อม
องค์กำเนิด  ภิกษุนั้นยันให้กลิ้งไป  แล้วมีความรังเกียจว่า  พระผู้มีพระภาคเจ้า
ทรงบัญญัติสิกขาบทไว้แล้ว  เราต้องอาบัติปาราชิกแล้ว  กระมังหนอ  จึงกราบทูล
เรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า ๆ   ตรัสถามว่า  ดูก่อนภิกษุ เธอยินดีหรือ
ภิ.   ข้าพระพุทธเจ้าไม่ยินดี  พระพุทธเจ้า
ภ.  ดูก่อนภิกษุ  ภิกษุผู้ไม่ยินดี  ไม่ต้องอาบัติ.
เรื่องภิกษุเปิดประตูนอน<div id="70/677"/>
[๗๐]  ก็โดยสมัยนั้นแล  ภิกษุรูปหนึ่งอยู่ในที่พักกลางวัน ณ  กูฏาคาร
ศาลาป่ามหาวัน  แขวงเมืองเวสาลี  เปิดประตูจำวัดหลับอยู่  อวัยวะใหญ่น้อย
ของเธอถูกลมรำเพยให้ตึงตัว  ครั้งนั้น  สตรีหลายคนถือของหอมและดอกไม้
ไปสู่อาราม  มุ่งตรงไปยังวิหาร  พบภิกษุนั้น  แล้วได้นั่งคร่อมองค์กำเนิด
กระทำการพอแก่ความประสงค์  แล้วกล่าวว่าภิกษุนี้เป็นบุรุษองอาจนัก  แล้วถือ
ของหอมและดอกไม้กลับไป
ภิกษุเห็นองค์กำเนิดเปรอะเปื้อน  จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระ-
ภาคเจ้า ๆ  ตรัสว่า  ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย  องค์กำเนิดย่อมเป็นอวัยวะใช้การได้
ด้วยอาการ  ๕  อย่าง  คือ กำหนัด  ๑  ปวดอุจจาระ ๑  ปวดปัสสาวะ  ๑  ถูก
ลมรำเพย ๑  ถูกบุ้งขน  ๑  ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย องค์กำเนิดเป็นอวัยวะใช้การ
ได้ด้วยอาการ  ๕  อย่างนี้แล  องค์กำเนิดของภิกษุนั้น  พึงใช้การได้ด้วยความ
กำหนัดใด  ข้อนั้น  ไม่ใช่ฐานะ  ไม่ใช่โอกาส  เพราะภิกษุนั้นเป็นอรหันต์
ภิกษุนั้นไม่ต้องอาบัติ  ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย  เราอนุญาตให้ภิกษุผู้จะพักผ่อนใน
กลางวัน  ปิดประตูก่อนจึงจะพักผ่อนได้.

<div id="678"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 678]]
เรื่องภิกษุชาวเมืองภารุกัจฉะฝัน<div id="71/678"/>
[๗๑]  ก็โดยสมัยนั้นแล  ภิกษุชาวเมืองภารุกัจฉะรูปหนึ่ง ฝันว่าได้เสพ
เมถุนธรรมในภรรยาเก่า  แล้วคิดว่า  เราไม่เป็นสมณะ  จักสึกละ  แล้วเดินทาง
ไปสู่เมืองภารุกัจฉะ  พบท่านพระอุบาลีในระหว่างทาง จึงกราบเรียนเรื่องนั้น
ให้ทราบ ท่านพระอุบาลีกล่าวอย่างนี้ว่า  อาวุโส  อาบัติไม่มีเพราะความฝัน.
เรื่องอุบาลีชื่อสุปัพพา  ๙  เรื่อง<div id="72/678"/>
[๗๒]  ๑.  ก็โดยสมัยนั้นแล  อุบาสิกา  ชื่อ  สุปัพพา  ในเมืองราชคฤห์
เป็นผู้มีความเลื่อมใสยังอ่อนอยู่  นางมีความเห็นอย่างนี้ว่า  สตรีใดให้เมถุนธรรม
สตรีนั้นชื่อว่าให้ทานอันเลิศ  นางพบภิกษุแล้วได้กล่าวคำนี้ว่า ท่านเจ้าขา  นิมนต์
มาเสพเมถุนธรรมเถิด
ภิกษุนั้นห้ามว่า  อย่าเลย น้องหญิง  การเรื่องนี้ไม่ควร
นางแนะนำว่า  นิมนต์มาเถิดเจ้าค่ะ  ท่านจงพยายามที่ระหว่างขาอ่อน
โดยวิธีนี้อาบัติจักไม่มีแก่ท่าน
ภิกษุนั้นได้กระทำตามนั้น  แล้วมีความรังเกียจว่า  พระผู้มีพระภาคเจ้า
ทรงบัญญัติสิกขาบทไว้แล้ว  เราต้องอาบัติปาราชิกแล้วกระมังหนอ  จึงกราบทูล
เรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า ๆ  ตรัสว่า  ดูก่อนภิกษุ เธอไม่ต้องอาบัติปาราชิก
แต่ต้องอาบัติสังฆาทิเสส.
๒.  ก็โดยสมัยนั้นแล อุบาสิกาชื่อ  สุปัพพา  ในเมืองราชคฤห์
เป็นผู้มีความเลื่อมใสยังอ่อนอยู่  นางมีความเห็นอย่างนี้ว่า สตรีใดให้เมถุนธรรม
สตรีนั้นชื่อว่าให้ทานอันเลิศ  นางพบภิกษุแล้วได้กล่าวคำนี้  ท่านเจ้าขา
นิมนต์มาเสพเมถุนธรรมเถิด
ภิกษุนั้นห้ามว่า  อย่าเลย  น้องหญิง  การเรื่องนี้ไม่ควร

<div id="679"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 679]]
นางแนะนำว่า นิมนต์มาเถิด  เจ้าค่ะ  ท่านจงพยายามที่สะดือ  โดยวิธี
นี้  อาบัติจักไม่มีแก่ท่าน
ภิกษุนั้นได้กระทำตามนั้น  แล้วมีความรังเกียจว่า  พระผู้มีพระภาคเจ้า
ทรงบัญญัติสิกขาบทไว้แล้ว เราต้องอาบัติปาราชิกแล้วกระมังหนอ จึงกราบทูล
เรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า ๆ  ตรัสว่า  ดูก่อนภิกษุ  เธอไม่ต้องอาบัติปาราชิก
แต่ต้องอาบัติสังฆาทิเสส.
๓ . ก็โดยสมัยนั้นแล  อุบาสิกาชื่อสุปัพพา  ในเมืองราชคฤห์  เป็น
ผู้มีความเลื่อมใสยังอ่อนอยู่ นางมีความเห็นอย่างนี้ว่า  สตรีใดให้เมถุนธรรม
สตรีนั้นชื่อว่าให้ท่านอันเลิศ  นางพบภิกษุแล้วได้กล่าวคำนี้ว่า ท่านเจ้าขา  นิมนต์
มาเสพเมถุนธรรมเถิด
ภิกษุนั้นห้ามว่า อย่าเลย  น้องหญิง  การเรื่องนี้ไม่ควร
นางแนะนำว่า นิมนต์มาเถิด เจ้าค่ะ    ท่านจงพยายามที่เกลียวท้อง
โดยวิธีนี้อาบัติจักไม่มีแก่ท่าน
ภิกษุนั้นได้กระทำตามนั้น  แล้วมีความรังเกียจว่า  พระผู้มีพระภาคเจ้า
ทรงบัญญัติสิกขาบทไว้แล้ว  เราต้องอาบัติปาราชิกแล้ว  กระมังหนอ  จึงกราบ
ทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า ๆ  ตรัสว่า  ดูก่อนภิกษุ  เธอไม่ต้องอาบัติ
ปาราชิก แต่ต้องอาบัติสังฆาทิเสส.
๔.  ก็โดยสมัยนั้นแล  อุบาสิกาชื่อสุปัพพา  ในเมืองราชคฤห์  เป็น
ผู้มีความเลื่อมใสยังอ่อนอยู่  นางมีความเห็นอย่างนี้ว่า  สตรีใดให้เมถุนธรรม
สตรีนั้นชื่อว่าให้ทานอันเลิศ นางพบภิกษุแล้วได้กล่าวคำนี้ว่า ท่านเจ้าขา  นิมนต์
มาเสพเมถุนธรรมเถิด
ภิกษุนั้นห้ามว่า  อย่าเลย  น้องหญิง การเรื่องนี้ไม่ควร

<div id="680"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 680]]
นางแนะนำว่า นิมนต์มาเถิด  เจ้าค่ะ  ท่านจงพยายามที่ซอกรักแร้
โดยวิธีนี้อาบัติจักไม่มีแก่ท่าน
ภิกษุนั้นได้กระทำตามนั้น  แล้วมีความรังเกียจว่า  พระผู้มีพระภาคเจ้า
ทรงบัญญัติสิกขาบทไว้แล้ว  เราต้องอาบัติปาราชิกแล้ว  กระมังหนอ จึงกราบ
ทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า  ๆ  ตรัสว่า ดูก่อนภิกษุ เธอไม่ต้องอาบัติ
ปาราชิก  แต่ต้องอาบัติสังฆาทิเสส.
๕.  ก็โดยสมัยนั้นแล  อุบาสิกาชื่อสุปัพพา  ในเมืองราชคฤห์ เป็นผู้
มีความเลื่อมใสยังอ่อนอยู่  นางมีความเห็นอย่างนี้ว่า  สตรีใดให้เมถุนธรรม
สตรีนั้นชื่อว่าให้ทานอันเลิศ นางพบภิกษุแล้วได้กล่าวคำนี้ว่า  ท่านเจ้าขา
นิมนต์มาเสพเมถุนธรรมเถิด
ภิกษุนั้นห้ามว่า  อย่าเลย  น้องหญิง  การเรื่องนี้ไม่ควร
นางแนะนำว่า  นิมนต์มาเถิด  เจ้าค่ะ  ท่านจงพยายามที่คอ โดยวิธีนี้
อาบัติจักไม่มีแก่ท่าน
ภิกษุนั้นได้กระทำตามนั้น  แล้วมีความรังเกียจว่า  พระผู้มีพระภาคเจ้า
ทรงบัญญัติสิกขาบทไว้แล้ว  เราต้องอาบัติปาราชิกแล้ว กระมังหนอ  จึงกราบ
ทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า ๆ  ตรัสว่า  ดูก่อนภิกษุ เธอไม่ต้องอาบัติ
ปาราชิก  แต่ต้องอาบัติสังฆาทิเสส.
๖.  ก็โดยสมัยนั้นแล  อุบาสิกาชื่อสุปัพพา  ในเมืองราชคฤห์  เป็นผู้
มีความเลื่อมใสยังอ่อนอยู่  นางมีความเห็นอย่างนี้ว่า  สตรีใดให้เมถุนธรรม
สตรีนั้นชื่อว่าให้ทานอันเลิศ  นางพบภิกษุแล้วได้กล่าวคำนี้ว่า ท่านเจ้าขา
นิมนต์มาเสพเมถุนธรรมเถิด
ภิกษุนั้นห้ามว่า อย่าเลย  น้องหญิง  การเรื่องนี้ไม่ควร

<div id="681"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 681]]
นางแนะนำว่า นิมนต์มาเถิด  เจ้าค่ะ ท่านจงพยายามที่ช่องหู  โดย
วิธีนี้อาบัติจักไม่มีแก่ท่าน
ภิกษุนั้นได้กระทำตามนั้น  แล้วมีความรังเกียจว่า  พระผู้มีพระภาคเจ้า
ทรงบัญญัติสิกขาบทไว้แล้ว  เราต้องอาบัติปาราชิกแล้ว กระมังหนอ  จึงกราบ
ทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า ๆ  ตรัสว่า  ดูก่อนภิกษุ  เธอไม่ต้องอาบัติ
ปาราชิก  แต่ต้องอาบัติสังฆาทิเสส.
๗.  ก็โดยสมัยนั้นแล  อุบสิกาชื่อสุปัพพา  ในเมืองราชคฤห์เป็นผู้มี
ความเลื่อมใสยังอ่อนอยู่  นางมีความเห็นอย่างนี้ว่า  สตรีใดให้เมถุนธรรม
สตรีนั้นชื่อว่าให้ทานอันเลิศ  นางพบภิกษุแล้วได้กล่าวคำนี้ว่า ท่านเจ้าขา
นิมนต์มาเสพเมถุนธรรมเถิด
ภิกษุนั้นห้ามว่า  อย่าเลย น้องหญิง  การเรื่องนี้ไม่ควร
นางแนะนำว่า นิมนต์มาเถิด  เจ้าค่ะ ท่านจงพยายามที่มวยผม  โดย
วิธีนี้อาบัติจักไม่มีแก่ท่าน
ภิกษุนั้นได้กระทำตามนั้น  แล้วมีความรังเกียจว่า  พระผู้มีพระภาคเจ้า
ทรงบัญญัติสิกขาบทไว้แล้ว  เราต้องอาบัติปาราชิกแล้ว  กระมังหนอ  จึงกราบ
ทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า ๆ  ตรัสว่า  ดูก่อนภิกษุ  เธอไม่ต้องอาบัติ
ปาราชิก  แต่ต้องอาบัติสังฆาทิเสส.
๘.  ก็โดยสมัยนั้นแล อุบาสิกาชื่อสุปัพพา  ในเมืองราชคฤห์เป็นผู้มี
ความเลื่อมใสยังอ่อนอยู่  นางมีความเห็นอย่างนี้ว่า  สตรีใดให้เมถุนธรรม
สตรีนั้นชื่อว่าให้ทานอันเลิศ  นางพบภิกษุแล้วได้กล่าวคำนี้ว่า  ท่านเจ้าขา
นิมนต์มาเสพเมถุนธรรมเถิด
ภิกษุนั้นห้ามว่า อย่าเลย  น้องหญิง  การเรื่องนี้ไม่ควร

<div id="682"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 682]]
นางแนะนำว่า นิมนต์มาเถิดเจ้าค่ะ ท่านจงพยายามที่ง่ามมือ  โดย
วิธีนี้อาบัติจักไม่มีแก่ท่าน
ภิกษุนั้นได้กระทำตามนั้น แล้วมีความรังเกียจว่า  พระผู้มีพระภาคเจ้า
ทรงบัญญัติสิกขาบทไว้แล้ว   เราต้องอาบัติปาราชิกแล้ว  กระมังหนอ  จึงกราบ
ทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า  ๆ  ตรัสว่า ดูก่อนภิกษุ  เธอไม่ต้องอาบัติ
ปาราชิก  แต่ต้องอาบัติสังฆาทิเสส.
๙.  ก็โดยสมัยนั้นแล  อุบาสิกาชื่อสุปัพพา  ในเมืองราชคฤห์เป็นผู้มี
ความเลื่อมใสยังอ่อนอยู่  นางมีความเห็นอย่างนี้ว่า  สตรีใดให้เมถุนธรรม สตรี
นั้นชื่อว่าให้ทานอันเลิศ  นางพบภิกษุแล้วได้กล่าวคำนี้ว่า ท่านเจ้าขา นิมนต์
มาเสพเมถุนธรรมเถิด
ภิกษุนั้นห้ามว่า  อย่าเลย  น้องหญิง  การเรื่องนี้ไม่ควร
นางแนะนำว่า  นิมนต์มาเถิด  เจ้าค่ะ  ดิฉันจักพยายามด้วยมือให้สุกกะ
เคลื่อน  โดยวิธีอาบัติจักไม่มีแก่ท่าน
ภิกษุนั้นได้กระทำตามนั้น  แล้วมีความรังเกียจว่า  พระผู้มีพระภาคเจ้า
ทรงบัญญัติสิกขาบทไว้แล้ว  เราต้องบัญญัติปาราชิกแล้ว  กระมังหนอ  จึงกราบ
ทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า ๆ  ตรัสว่า  ดูก่อนภิกษุ เธอไม่ต้องอาบัติ
ปาราชิก แต่ต้องอาบัติสังฆาทิเสส.
เรื่องอุบาสิกาชื่อสัทธา  ๙  เรื่อง<div id="73/682"/>
[๗๓]  ๑.  ก็โดยสมัยนั้นแล  อุบาสิกาชื่อสัทธาในเมืองสาวัตถีเป็นผู้มี
ความเลื่อมใสยังอ่อนอยู่  นางมีความเห็นอย่างนี้ว่า สตรีใดให้เมถุนธรรม  สตรี
นั้นชื่อว่าให้ทานอันเลิศ  นางพบภิกษุแล้วได้กล่าวคำนี้ว่า  ท่านเจ้าขา นิมนต์มา
เสพเมถุนธรรมเถิด

<div id="683"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 683]]
ภิกษุนั้นห้ามว่า  อย่าเลย น้องหญิง  การเรื่องนี้ไม่ควร
นางแนะนำว่า  นิมนต์มาเถิดเจ้าค่ะ  ท่านจงพยายามที่ระหว่างขาอ่อน
โดยวิธีนี้อาบัติจักไม่มีแก่ท่าน
ภิกษุนั้นได้กระทำตามนั้น  แล้วมีความรังเกียจว่า  พระผู้มีพระภาคเจ้า
ทรงบัญญัติสิกขาบทไว้แล้ว  เราต้องอาบัติปาราชิกแล้ว  กระมังหนอ  จึงกราบ
ทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า ๆ  ตรัสว่า  ดูก่อนภิกษุ เธอไม่ต้องอาบัติ
ปาราชิก  แต่ต้องอาบัติสังฆาทิเสส.
[๗๔]  ๒.  ก็โดยสมัยนั้นแล  อุบาสิกาชื่อสัทธา  ในเมืองสาวัตถีเป็น
ผู้มีความเลื่อมใสยังอ่อนอยู่  นางมีความเห็นอย่างนี้ว่า  สตรีใดให้เมถุนธรรม
สตรีนั้นชื่อว่าให้ทานอันเลิศ  นางพบภิกษุแล้วได้กล่าวคำนี้ว่า  ท่านเจ้าขา
นิมนต์มาเสพเมถุนธรรมเถิด
ภิกษุนั้นห้ามว่า  อย่าเลยน้องหญิง  การเรื่องนี้ไม่ควร
นางแนะนำว่า  นิมนต์มาเถิด  เจ้าค่ะ ท่านจงพยายามที่สะดือ  โดยวิธีนี้
อาบัติจักไม่มีแก่ท่าน
ภิกษุนั้นได้กระทำตามนั้น  แล้วมีความรังเกียจว่า  พระผู้มีพระภาคเจ้า
ทรงบัญญัติสิกขาบทไว้แล้ว  เราต้องอาบัติปาราชิกแล้ว  กระมังหนอ  จึงกราบ
ทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า ๆ  ตรัสว่า ดูก่อนภิกษุ  เธอไม่ต้องอาบัติ
ปาราชิก  แต่ต้องอาบัติสังฆาทิเสส.
๓.  ก็โดยสมัยนั้นแล อุบาสิกาชื่อสัทธา ในเมืองสาวัตถี  เป็นผู้มี
ความเลื่อมใสยังอ่อนอยู่ นางมีความเห็นอย่างนี้ว่า  สตรีใดให้เมถุนธรรม สตรี
นั้นชื่อว่าให้ทานอันเลิศ นางพบภิกษุแล้วได้กล่าวคำนี้ว่า ท่านเจ้าขา  นิมนต์
มาเสพเมถุนธรรมเถิด

<div id="684"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 684]]
ภิกษุนั้นห้ามว่า อย่าเลย  น้องหญิง  การเรื่องนี้ไม่ควร
นางแนะนำว่า  นิมนต์มาเถิด  เจ้าค่ะ ท่านจงพยายามที่เกลียวท้อง
โดยวิธีนี้อาบัติไม่มีแก่ท่าน
ภิกษุนั้นก็ได้กระทำตามนั้น  แล้วมีความรังเกียจว่า พระผู้มีพระภาคเจ้า
ทรงบัญญัติสิกขาบทไว้แล้ว  เราต้องอาบัติปาราชิกแล้ว กระมังหนอ  จึงกราบ
ทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า ๆ  ตรัสว่า  ดูก่อนภิกษุ  เธอไม่ต้องอาบัติ
ปาราชิก  แต่ต้องอาบัติสังฆาทิเสส.
๔.  ก็โดยสมัยนั้นแล  อุบาสิกาชื่อสัทธา  ในเมืองสาวัตถี เป็นผู้มี
ความเลื่อมใสยังอ่อนอยู่  นางมีความเห็นอย่างนี้ว่า  สตรีใดให้เมถุนธรรม  สตรี
นั้นชื่อว่าให้ทานอันเลิศ  นางพบภิกษุแล้วได้กล่าวคำนี้ว่า  ท่านเจ้าขา  นิมนต์
มาเสพเมถุนธรรมเถิด
ภิกษุนั้นห้ามว่า  อย่าเลย น้องหญิง  การเรื่องนี้ไม่ควร
นางแนะนำว่า  นิมนต์มาเถิด  เจ้าค่ะ  ท่านพยายามที่ใกล้รักแร้  โดย
วิธีนี้อาบัติจักไม่มีแก่ท่าน
ภิกษุนั้นได้กระทำตามนั้น แล้วมีความรังเกียจว่า  พระผู้มีพระภาคเจ้า
ทรงบัญญัติสิกขาบทไว้แล้ว  เราต้องอาบัติปาราชิกแล้ว กระมังหนอ  จึงกราบ
ทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า ๆ  ตรัสว่า  ดูก่อนภิกษุ  เธอไม่ต้องอาบัติ
ปาราชิก แต่ต้องอาบัติสังฆาทิเสส.
๕.  ก็โดยสมัยนั้นแล  อุบาสิกาชื่อสัทธา  ในเมืองสาวัตถี  เป็นผู้มี
ความเลื่อมใสยังอ่อนอยุ่  นางมีความเห็นอย่างนี้ว่า  สตรีใดให้เมถุนธรรม สตรี
นั้นชื่อว่าให้ทานอันเลิศ  นางพบภิกษุแล้วได้กล่าวคำนี้ว่า  ท่านเจ้าขา นิมนต์
มาเสพเมถุนธรรมเถิด

<div id="684"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 685]]
ภิกษุนั้นห้ามว่า  อย่าเลย  น้องหญิง  การเรื่องนี้ไม่ควร
นางแนะนำว่า  นิมนต์มาเถิดเจ้าค่ะ  ท่านจงพยายามที่คอ โดยวิธีนี้
อาบัติจักไม่มีแก่ท่าน
ภิกษุนั้นได้กระทำตามนั้น  แล้วมีความรังเกียจว่า  พระผู้มีพระภาคเจ้า
ทรงบัญญัติสิกขาบทไว้แล้ว  เราต้องอาบัติปาราชิก  แล้วกระมังหนอ  จึงกราบ
ทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า ๆ  ตรัสว่า  ดูก่อนภิกษุ  เธอไม่ต้องอาบัติ
ปาราชิก  แต่ต้องอาบัติสังฆาทิเสส.
๖.  ก็โดยสมัยนั้นแล  อุบาสิกาชื่อสัทธา  ในเมืองสาวัตถี  เป็นผู้มี
ความเลื่อมใสยังอ่อนอยู่  นางมีความเห็นอย่างนี้ว่า สตรีใดให้เมถุนธรรม  สตรี
นั้นชื่อว่าให้ทานอันเลิศ  นางพบภิกษุแล้วได้กล่าวคำนี้ว่า ท่านเจ้าขา นิมนต์
มาเสพเมถุนธรรมเถิด
ภิกษุนั้นห้ามว่า อย่าเลยน้องหญิง  การเรื่องนี้ไม่ควร
นางแนะนำว่า  นิมนต์มาเถิดเจ้าค่ะ  ท่านจงพยายามที่ช่องหู  โดยวิธีนี้
อาบัติจักไม่มีแก่ท่าน
ภิกษุนั้นได้กระทำตามนั้น  แล้วมีความรังเกียจว่า  พระผู้มีพระภาคเจ้า
ทรงบัญญัติสิกขาบทไว้แล้ว  เราต้องอาบัติปาราชิก  แล้วกระมังหนอ  จึงกราบ
ทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า ๆ  ตรัสว่า  ดูก่อนภิกษุ  เธอไม่ต้องอาบัติ
ปาราชิก  แต่ต้องอาบัติสังฆาทิเสส.
๗.  ก็โดยสมัยนั้นแล  อุบาสิกาชื่อสัทธา  ในเมือวสาวัตถี เป็นผู้มี
ความเลื่อมใสยังอ่อนอยู่  นางมีความเห็นอย่างนี้ว่า  สตรีใดให้เมถุนธรรม สตรี
นั้นชื่อว่าให้ทานอันเลิศ  นางพบภิกษุแล้วได้กล่าวคำนี้ว่า  ท่านเจ้าขา  นิมนต์
มาเสพเมถุนธรรมเถิด

<div id="686"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 686]]
ภิกษุนั้นห้ามว่า  อย่าเลย  น้องหญิง  การเรื่องนี้ไม่ควร
นางแนะนำว่า  นิมนต์มาเถิดเจ้าค่ะ  ท่านจงพยายามที่มวยผม โดยวิธีนี้
อาบัติจักไม่มีแก่ท่าน
ภิกษุนั้นได้กระทำตามนั้น  แล้วมีความรังเกียจว่า  พระผู้มีพระภาคเจ้า
ทรงบัญญัติสิกขาบทไว้แล้ว  เราต้องอาบัติปาราชิกแล้วกระมังหนอ  จึงกราบทูล
เรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า ๆ  ตรัสว่า  ดูก่อนภิกษุ  เธอไม่ต้องอาบัติปาราชิก
แต่ต้องอาบัติสังฆาทิเสส.
๘.  ก็โดยสมัยนั้นแล  อุบาสิกาชื่อสัทธา  ในเมืองสาวัตถี  เป็นผู้มี
ความเลื่อมใสยังอ่อนอยู่  นางมีความเห็นอย่างนี้ว่า สตรีใดให้เมถุนธรรม
สตรีนั้นชื่อว่าให้ทานอันเลิศ  นางพบภิกษุแล้วได้กล่าวคำนี้ว่า ท่านเจ้าขา
นิมนต์มาเสพเมถุนธรรมเถิด
ภิกษุนั้นห้ามว่า อย่าเลยน้องหญิง  การเรื่องนี้ไม่ควร
นางแนะนำว่า  นิมนต์มาเถิดเจ้าค่ะ  ท่านจงพยายามที่ง่ามมือ  โดยวิธีนี้
อาบัติจักไม่มีแก่ท่าน
ภิกษุนั้นได้กระทำตามนั้น  แล้วมีความรังเกียจว่า  พระผู้มีพระภาคเจ้า
ทรงบัญญัติสิกขาบทไว้แล้ว  เราต้องอาบัติปาราชิกแล้วกระมังหนอ  จึงกราบ
ทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า ๆ  ตรัสว่า  ดูก่อนภิกษุ  เธอไม่ต้องอาบัติ
ปาราชิก  แต่ต้องอาบัติสังฆาทิเสส.
๗.  ก็โดยสมัยนั้นแล  อุบาสิกาชื่อสัทธา  ในเมือวสาวัตถี เป็นผู้มี
ความเลื่อมใสยังอ่อนอยู่  นางมีความเห็นอย่างนี้ว่า  สตรีใดให้เมถุนธรรม
สตรีนั้นชื่อว่าให้ทานอันเลิศ  นางพบภิกษุแล้วได้กล่าวคำนี้ว่า  ท่านเจ้าขา
นิมนต์มาเสพเมถุนธรรมเถิด

<div id="687"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 687]]
ภิกษุนั้นห้ามว่า  อย่าเลย  น้องหญิง  การเรื่องนี้ไม่ควร
นางแนะนำว่า  นิมนต์มาเถิดเจ้าค่ะ ดิฉันจักพยายามด้วยมือให้สุกกะ
เคลื่อน โดยวิธีนี้อาบัติจักไม่มีแก่ท่าน
ภิกษุนั้นได้กระทำตามนั้น  แล้วมีความรังเกียจว่า พระผู้มีพระภาคเจ้า
ทรงบัญญัติสิกขาบทไว้แล้ว เราต้องอาบัติปาราชิกแล้วกระมังหนอ  จึงกราบทูล
เรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า ๆ  ตรัสว่า ดูก่อนภิกษุ  เธอไม่ต้องอาบัติปาราชิก
แต่ต้องอาบัติสังฆาทิเสส.
เรื่องภิกษุณี<div id="75/687"/>
[๗๕]  ก็โดยสมัยนั้นแล  พวกลิจฉวีกุมารในเมืองเวสาลี จับภิกษุขืน
ให้ปฏิบัติผิดในนางภิกษุณี  เธอทั้งสองยินดี พระวินัยธรพึงให้นาสนะเสีย
ทั้งสอง  เธอทั้งสองไม่ยินดี ทั้งสองไม่ต้องอาบัติ.
เรื่องสิกขามานา
ก็โดยสมัยนั้นแล  พวกลิจฉวีกุมารในเมืองเวสาลี  จับภิกษุขืนให้
ปฏิบัติผิดในนางสิกขมานา  เธอทั้งสองยินดี  พระวินัยธรพึงให้นาสนะเสียทั้งสอง
เธอทั้งสองไม่ยินดี  ทั้งสองไม่ต้องอาบัติ.
เรื่องสามเณรี
ก็โดยสมัยนั้นแล  พวกลิจฉวีกุมารในเมืองเวสาลี จับภิกษุขืนให้ปฏิบัติ
ผิดในสามเณรี  เธอทั้งสองยินดี พระวินัยธรพึงให้นาสนะเสียทั้งสอง เธอ
ทั้งสองไม่ยินดี ทั้งสองไม่ต้องอาบัติ.

<div id="688"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 688]]
เรื่องหญิงแพศยา<div id="76/688"/>
[๗๖]  ก็โดยสมัยนั้นแล  พวกลิจฉวีกุมารในเมืองเวสาลี จับภิกษุให้
ปฏิบัติผิดในหญิงแพศยา ภิกษุยินดี  พระวินัยธรพึงให้นาสนะภิกษุเสีย  ภิกษุ
ไม่ยินดี ไม่ต้องอาบัติ.
เรื่องบัณเฑาะก์
ก็โดยสมัยนั้นแล  พวกลิจฉวีกุมารในเมืองเวสาลี จับภิกษุให้ปฏิบัติ
ผิดในบัณเฑาะก์  ภิกษุยินดี พระวินัยธรพึงให้นาสนะภิกษุเสีย  ภิกษุไม่ยินดี
ไม่ต้องอาบัติ.
เรื่องสตรีคฤหัสถ์
ก็โดยสมัยนั้นแล  พวกลิจฉวีกุมารในเมืองเวสาลี จับภิกษุให้ปฏิบัติ
ผิดในสตรีคฤหัสถ์  ภิกษุยินดี  พระวินัยธรพึงให้นาสนะภิกษุเสีย ภิกษุไม่ยินดี
ไม่ต้องอาบัติ.
เรื่องให้ผลักกัน
ก็โดยสมัยนั้นแล พวกลิจฉวีกุมารในเมืองเวสาลี  จับภิกษุให้ปฏิบัติ
ผิดในกันและกัน  เธอทั้งสองยินดี พระวินัยธรพึงให้นาสนะเสียทั้งสอง เธอ
ทั้งสองไม่ยินดี  ทั้งสองไม่ต้องอาบัติ.
เรื่องภิกษุผู้เฒ่า<div id="77/688"/>
[๗๗]  ก็โดยสมัยนั้นแล ภิกษุผู้เฒ่ารูปหนึ่ง   ได้ไปเยี่ยมภรรยาเก่า
นางได้จับบังคับว่าท่านจงมาสึกเสียเถิด  ภิกษุนั้นถอยหลังล้มหงาย  นางจึงขึ้น
คร่อมองค์กำเนิด  เธอได้มีความรังเกียจ  จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระ
ภาคเจ้า ๆ  ตรัสถามว่า ดูก่อนภิกษุ  เธอยินดีหรือเปล่า.

<div id="689"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 689]]
ภิ.  ข้าพระพุทธเจ้าไม่ยินดี  พระพุทธเจ้าข้า.
ภ.   ดูก่อนภิกษุ  ภิกษุผู้ไม่ยินดี  ไม่ต้องอาบัติ.
เรื่องลูกเนื้อ<div id="78/689"/>
[๗๘]   ก็โดยสมัยนั้นแล  ภิกษุรูปหนึ่งอยู่ในป่า  ลูกเนื้อมาสู่ที่ถ่าย
ปัสสาวะของเธอแล้ว  ได้อมองค์กำเนิดพลางดื่มปัสสาวะ  ภิกษุนั้นยินดีแล้ว
ได้มีความรังเกียจ  จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า ๆ  ตรัสว่า
ดูก่อนภิกษุ  เธอต้องอาบัติปาราชิกแล้ว.
ปาราชิกสิกขาบทที่  ๑  จบ

<div id="690"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 690]]
ปฐมปาราชิกวรรณนา
[เรื่องพระสุทินน์]
 *เบื้องหน้าแต่เวรัญชกัณฑ์นี้ไป    คำว่า เตน โข ปน  สมเยน
เวสาลิยา อวิทูเร  เป็นต้น  มีเนื้อความกระจ่างโดยมาก. เพราะฉะนั้น
ข้าพเจ้าจะงดการพรรณนาตามลำดับบทเสีย  จักพรรณนาแต่เฉพาะบทที่มีคำ
สมควรจะกล่าวเท่านั้น.
[อรรถาธิบายชื่อบ้านและชื่อบุตรเศรษฐี]
บ้านที่ได้ชื่อว่า  กลันทคาม ก็ด้วยอำนาจแห่งกระแตทั้งหลาย ที่
เรียกว่า กลันทกะ.
บทว่า  กลนฺทปุตฺโต ความว่า (สุทินน์)  เป็นบุตรของกลันเศรษฐี
ผู้มีทรัพย์  ๔๐  โกฏิ ซึ่งได้ชื่อด้วยอำนาจแห่งบ้าน  ที่พระราชทานสมมติให้.
ก็เพราะมนุษย์แม้เหล่าอื่น  ที่มีชื่อว่ากลันทะ  มีอยู่ในบ้านตำบลนั้น,ฉะนั้น
ท่านจึงกล่าวว่า  กลันทบุตร แล้วกล่าวย้ำไว้อีกว่า  เศรษฐีบุตร.
บทว่า  สมฺพหุเลหิ  แปลว่า  มากหลาย.
บทว่า สหายเกหิ  ความว่า ชนผู้ชื่อว่าสหาย เพราะอรรถว่าไป
ร่วมกัน คือเข้าถึงสุขและทุกข์ด้วยกัน.  สหายนั่นเอง  ชื่อว่า  สหายกา.
(สุทินน์กลันทบุตร ได้ไปเมืองไพศาลี)  กับด้วยสหายเหล่านั้น.
บทว่า สทฺธึ แปลว่า  เป็นพวกเดียวกัน
 *ต่อจากนี้ไป  ถ้าเป็นประโยคสนามหลวง  เป็นสำนวนแปลของเจ้าประคุณสมเด็จพระมหาวีรวงศ์
 (จวน อุฎฺายี  ป.ธ.  ๙ )  วัดมกุฏกษัตริยาราม  เป็นส่วนมาก.

<div id="691"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 691]]
สองบทว่า  เกนจิเทว กรณีเยน  ความว่า ด้วยกิจบางอย่างมี
ประกอบการซื้อขายสินค้า  การให้กู้ยืม  และการทวงหนี้เป็นต้น.  อาจารย์
บางพวก  กล่าวว่า ด้วยกิจคือการเล่นกีฬาอันเป็นนักขัตฤกษ์ในเดือนกัตติกมาส
(คือเดือน  ๑๒)  ดังนี้บ้าง.จริงอยู่  พระผู้มีพระภาคเจ้า  เสด็จไปถึงนครไพศาลี
ในชุณหปักข์  (ข้างขึ้น)  แห่งเดือนกัตติมาส. อนึ่ง  ในนครไพศาลีนี้ มีการเล่น
กีฬาอันเป็นนักขัตฤกษ์ประจำเดือนกัตติกมาสอย่างโอฬาร,  สุทินน์กลันทบุตร
นั้น  พึงทราบว่า ไป  (ยังนครไพศาลี)  เพื่อเล่นกีฬานักขัตฤกษ์นั้น.
[สุทินน์กลันทบุตรไปเพื่อฟังธรรม]
บทว่า  อทฺทสา  โข  ความว่า สุทินน์กลันทบุตรนั้น ได้เห็นอย่างไร ?
ได้เห็นอย่างนี้คือ :- ได้ยินว่า สุทินน์นั้น ได้เห็นมหาชนผู้บริโภคอาหารเช้า
เสร็จแล้วห่มผ้าขาว   มีมือถือดอกไม้ของหอมและเครื่องลูบไล้  ออกจาก
พระนครไป  เพื่อเฝ้าพระพุทธเจ้าและเพื่อฟังธรรม จึงถามว่า  พวกท่านจะไป
ที่ไหนกัน.
มหาชน  ตอบว่า จะไปเพื่อเฝ้าพระพุทธเจ้า และเพื่อฟังธรรม.
สุทินน์  กล่าวว่า ถ้าเช่นนั้น  แม้ข้าพเจ้าก็จะไป  แล้วไปได้เห็น
พระผู้มีพระภาคเจ้าผู้อันบริษัททั้ง  ๔ แวดล้อมแล้ว ทรงแสดงธรรมอยู่  ด้วย
พระสุรเสียงอันไพเราะดังเสียงพรหม.  เพราะเหตุนั้น ท่านพระอุบาลีเถระ
จึงได้กล่าวไว้ว่า  สุทินน์กลันทบุตร ได้แลเห็นพระผู้มีพระภาคเจ้า ผู้อัน
บริษัทหมู่ใหญ่แวดล้อมแล้ว  ประทับนั่งแสดงธรรมอยู่.
บทว่า  ทิสฺวานสฺส  ตัดบทเป็น ทิสฺวาน  อสฺส  แปลว่า เพราะ
ได้เห็น (ความรำพึงนี้ได้มี)  แก่เขา.

<div id="692"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 692]]
บทว่า  เอตทโหสิ ความว่า  ความรำพึงนี้  ได้มีแก่สุทินน์  ผู้เป็น
ภัพกุลบุตร (กุลบุตรผู้ควรตรัสรู้) ผู้อันปุพเพกตปุญญตาตักเตือนอยู่.
ถามว่า  ความรำพึงนี้  ได้มีแล้วอย่างไร ?
แก้ว่า  ได้มีว่า  ไฉนหนอ  เราจะพึงได้ฟังธรรมบ้าง.
บรรดาบทเหล่านั้น  บทว่า  ยนฺนูน  นั้นเป็นบทแสดงถึงความรำพึง.
ได้ยินว่า  สุทินน์นั้น ได้เกิดความรำพึงขึ้นอย่างนี้ว่า บริษัทนี้มีจิต
ดิ่งลงเป็นหนึ่ง ฟังธรรมใดอยู่,  โอหนอ  !  แม้เราก็พึงฟังธรรมนั้น.
หากจะมีอาจารย์ผู้โจทก์ท้วงว่า  ในคำว่า ครั้งนั้นแล  สุทินน์กลันทบุตร
เข้าไปโดยทางบริษัทนั้น นี้  เพราะเหตุไร ท่านพระอุบาลีเถระ  จึงไม่กล่าว
ไว้ว่า เข้าไปเฝ้าโดยทางที่พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่  แต่กลับกล่าวว่า
เข้าไปโดยทางที่บริษัทนั้นอยู่  ?
เฉลยว่า  จริงอยู่  บริษัทหมู่ใหญ่  มีเหล่าชนผู้หรูหรา  นั่งห้อมล้อม
พระผู้มีพระภาคเจ้าอยู่แล้ว, สุทินน์กลันทบุตรนี้  มาภายหลังเขา  ไม่สามารถ
จะเข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าในบริษัทนั้นได้,  แต่ก็สามารถจะเข้าไปนั่ง
ในที่แห่งหนึ่งใกล้บริษัทได้, เพราะฉะนั้น สุทินน์กลันทบุตรนั้น ก็เข้าไปหา
บริษัทนั้นนั่นแล.  เพราะเหตุนั้น  ท่านพระอุบาลีเถระ  จึงได้กล่าวว่า  ครั้งนั้นแล
สุทินน์กลันทบุตรเข้าไปโดยทางที่บริษัทนั้นอยู่*.
[สุทินน์กลันทบุตรได้ฟังธรรมแล้วคิดจะบวช]
หลายบทว่า  เอกมนฺต  นิสินฺนสฺส โข  สุทินฺนสฺส กลนฺท-
ปุตฺตสฺส  เอตทโหสิ  ความว่า  ความรำพึงนี้  หาได้มีแก่สุทินน์กลันทบุตร
ผู้สักว่านั่งแล้วเท่านั้นไม่, โดยที่แท้  ก็ความรำพึงนั้น  ได้มีแก่สุทินน์กลันทบุตร
 * วิ.  มหา.  ๑/๑๙.

<div id="693"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 693]]
นั้น  ผู้นั่งแล้ว  ณ  ที่สมควรข้างหนึ่งนั่นแล  เพราะได้ฟังธรรมกถาหน่อยหนึ่ง
ซึ่งประกอบด้วยไตรสิกขา  ของพระผู้มีพระภาคเจ้า,  เพราะเหตุนั้น  ท่าน
พระอุบาลีเถระ จึงกล่าวไว้ว่า  ความรำพึงนี้  ได้มีแก่สุทินน์กลันทบุตรผู้นั่ง
อยู่แล้ว  ณ  ที่สมควรข้างหนึ่งแล.
ถามว่า  ความรำพึงนี้  ได้มีแล้วอย่างไร ?
แก้ว่า  ได้มีว่า  ด้วยอาการใด ๆ  แล  ( เราจึงจะรู้ทั่วถึงธรรมที่พระผู้มี
พระภาคเจ้าทรงแสดงแล้ว)  ดังนี้เป็นต้น.
ในคำว่า   ยถา   เป็นต้นนั้น มีการกล่าวโดยสังเขปดังต่อไปนี้:-  เรา
แลจะรู้ถึงธรรมที่พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงแสดงแล้วด้วยอาการใด ๆ,  ความ
รำพึงอย่างนี้  ย่อมมีแก่เรา ผู้ใคร่ครวญอยู่ด้วยอาการนั้น ๆ , พรหมจรรย์คือ
ไตรสิกขา  ชื่อว่าอันบุคคล   (ผู้อยู่ครองเรือน)  จะพึงประพฤติให้บริบูรณ์โดย
ส่วนเดียว  เพราะจะต้องทำมิให้ขาดเป็นท่อน  แม้ตลอดวันหนึ่ง  แล้วพึงให้ลุถึง
จริมกจิต<sup>๑</sup> ( คือจิตที่เคลื่อนจากภพ)  และชื่อว่าอันบุคคล  ( ผู้ยังอยู่ครองเรือน)
จะพึงประพฤติให้บริสุทธิ์โดยส่วนเดียว   เพราะจะต้องทำมิให้เศร้าหมอง  ด้วย
มลทินคือกิเลสแม้ตลอดวันหนึ่ง  แล้วพึงให้ลุถึง  จริมกจิต<sup>๒</sup>  (คือจิตที่เคลื่อน
จากภพ).
บทว่า  สงฺขลิขิต  ความว่า  จะพึงปฏิบัติให้เป็นดุจสังข์ที่ขัดเกลาแล้ว
คือให้มีส่วนเปรียบด้วยสังข์ที่ชำระล้างแล้ว.
หลายบทว่า  อิท  น สุกร อคาร  อชฺณาวสตา  ความว่า  อัน
บุคคลผู้ยังอยู่ในท่ามกลางแห่งเรือน จะประพฤติพรหมจรรย์นี้ให้บริบูรณ์โดย
ส่วนเดียว  ให้บริสุทธิ์โดยส่วนเดียว  ดุจสังข์ที่ขัดเกลาแล้ว  เป็นของทำไม่ได้
 ๑-๒. จริมกจิต หมายถึง  จุติจิต คือจิตเคลื่อนจากภพ หมายถึงจนดับชีวิต. ในฎีกาสารัตถทีปนี
 ๒/๔.
 

<div id="694"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 694]]
ง่าย  ไฉนหนอ ! เราจะพึงปลงผมและหนวด  ครองคือนุ่งห่มผ้ากาสาวะ  เพราะ
เป็นของย้อมแล้วด้วยรสแห่งน้ำฝาด  อันเป็นของสมควรแก่บรรพชิต  ผู้ประ-
พฤติพรหมจรรย์  แล้วออกจากเรือนบวชเป็นบรรพชิต.
ก็เพราะกสิกรรมและพาณิชยกรรมเป็นต้น  ที่เป็นประโยชน์เกื้อกูลแก่
เรือน ท่านเรียกว่า อคาริยะ  ในบทว่า อนคาริย นี้.  และกสิกรรมพา-
ณิชยกรรมเป็นต้นนั้น ย่อมไม่มีในบรรพชา  เพราะเหตุนั้น บรรพชาบัณฑิต
พึงรู้ว่า อนคาริยา. ซึ่งการบรรพชาที่ไม่มีเรือนนั้น.
บทว่า  ปพฺพเชยฺย  แปลว่า  พึงเข้าถึง.
[สุทินน์กลันทบุตรทูลขอบรรพชากะพระผู้มีพระภาคเจ้า]
หลายบทว่า  อจิรวุฏฺิตาย ปริสาย   เยน  ภควา  เตนุปสงฺกมิ
ความว่า  สุทินน์  เมื่อบริษัทยังไม่ลุกไป  ก็ยังไม่ได้ทูลขอบรรพชากะพระผู้มี-
พระภาคเจ้า.  เพราะเหตุไร ? เพราะในบริษัทนั้น  ญาติสาโลหิต  มิตรและ
อำมาตย์ของสุทินน์นั้น  มีอยู่มาก, พวกญาติเป็นต้นเหล่านั้น  จะพึงพูดว่า
ท่านเป็นบุตรน้อยคนเดียวของมารดาบิดา,  ท่านไม่ได้เพื่อจะบวช  ดังนี้แล้ว
พึงจับแม้ที่แขนฉุดออกไป,  ในเวลานั้น  สุทินน์  คิดว่า  อันตราย  จักมีแก่
บรรพชา  จึงลุกขึ้นเดินไปได้หน่อยหนึ่ง  พร้อมกับบริษัทนั่นเอง แล้วหวน
กลับมาอีก  ด้วยการอ้างเลศแห่งสรีรกิจบางอย่าง  เข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้า
แล้วทูลของบรรพชา.  เพราะเหตุนั้น  ท่านพระอุบาลีเถระ จึงกล่าวไว้ว่า  ครั้ง
นั้นแล สุทินน์กลันทบุตร  เมื่อบริษัทลุกไปแล้วไม่นานนักก็เข้าเฝ้า  โดยทางที่
พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่,  ครั้นเข้าไปเฝ้าแล้ว  ก็ถวายบังคมพระผู้มีพระ
ภาคเจ้า นั่งอยู่  ณ  ที่สมควรข้างหนึ่ง. สุทินน์กลันทบุตร  นั่งอยู่  ณ  ที่สมควร
ข้างหนึ่งแล้วแล ได้กราบทูลคำนี้กะพระผู้มีพระภาคเจ้าว่า  ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ

<div id="695"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 695]]
ด้วยอาการใด ๆ  ข้าพระพุทธเจ้า  จึงจะรู้ถึงธรรมที่พระองค์ทรงแสดงแล้ว
อันบุคคลผู้ยังอยู่ครองเรือน  จะประพฤติพรหมจรรย์ให้บริบูรณ์โดยส่วนเดียว
ให้บริสุทธิ์โดยส่วนเดียว  ดุจสังข์ที่ขัดเกลาแล้ว  เป็นของทำไม่ได้ง่าย,  ข้าพระ
พุทธเจ้าปรารถนาจะปลงผมและหนวด  ครองผ้ากาสวะ  ออกจากเรือนบวช
เป็นบรรพชิต,  ของพระองค์ทรงพระกรุณาโปรดให้ข้าพระพุทธเจ้าบวชเถิด
พระเจ้าข้า !<sup>๑</sup>
ก็เพราะจำเดิมแต่ราหุลกุมารบรรพชามา  พระผู้มีพระภาคเจ้าก็ไม่ทรง
บวชให้บุตรผู้ที่มารดาบิดาไม่อนุญาต.  เพราะฉะนั้น  จึงตรัสถามสุทินน์นั้นว่า
ดูก่อนสุทินน์ !  ก็เธออันมารดาบิดาอนุญาตให้ออกจากเรือนบวชเป็นบรรพชิต
แล้วหรือ ?.<sup>๒</sup>
เบื้องหน้าแต่พระพุทธดำรัสนี้ไป  บัณฑิตพึงทราบเนื้อความไปตาม
แนวพระบาลีนั่นแล  อย่างนี้ในบทว่า  ต กรณีย  ตีเรตฺวา<sup>๓</sup>  นี้.  (สุทินน์
กลันทบุตรนั้น)  ให้กรณียกิจนั้นเสร็จลง  ด้วยการทอดทิ้งธุระนั่นเอง.  จริงอยู่
น้ำใจของสุทินน์กลันทบุตร  ผู้มีฉันทะแรงกล้าในการบรรพชา  หาได้น้อมไป
ในธุระกิจทั้งหลายมีประกอบการซื้อขายสินค้า  การให้กู้ยืมและทวงหนี้เป็นต้น
หรือในการเล่นกีฬานักขัตฤกษ์ไม่.
[มารดาบิดาไม่อนุญาตให้สุทินน์บวช]
ก็ในบทว่า  อมฺม  ตาต  นี้  มีวินิจฉัยดังนี้ :-  สุทินน์กลันทบุตร
เรียกมารดาว่า อมฺม  แม่ (และ) เรียกบิดาว่า ตาต พ่อ.
สองบทว่า  ตฺว  โขสิ  ตัดบทเป็น ตฺว โข  อสิ แปลว่า  (ลูก
สุทินน์)  เจ้าเท่านั้นแล  เป็น....
 ๑-๒-๓.  วิ. มหา.  ๑/๒๐.

<div id="696"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 696]]
บทว่า  เอกปุตฺตโก  ความว่า  เป็นบุตรคนเดียวแท้ ๆ  คือพี่ชาย
หรือน้องชายคนอื่นของเจ้าไม่มี.
อนึ่ง  ในบทว่า  เอกปุตฺตโก  นี้  เมื่อมารดาบิดาควรจะกล่าวว่า
เอกปุตฺโต แต่กล่าวว่า  เอกปุตฺตโก ก็ด้วยอำนาจความเอ็นดู.
บทว่า  ปิโย  แปลว่า  ผู้ให้เกิดปีติ.
บทว่า  มนาโป แปลว่า  ผู้เจริญใจ.
บทว่า  สุเขธิโต แปลว่า  ผู้รุ่งเรืองมาด้วยความสุข.  อธิบายว่า
ผู้เจริญมาด้วยความสุข.
บทว่า สุขปริหโฏ  ความว่า  ผู้อันเหล่าชนประคบประหงมมาด้วย
ความสุข คือตั้งแต่เวลาเกิดมาแล้ว  ก็มีพี่เลี้ยงนางนมทั้งหลายผลัดเปลี่ยนตัก
กันอุ้มทรงไว้  เล่นอยู่ด้วยสิ่งของเครื่องเล่นในเวลายังเป็นเด็กเล็ก ๆ  มีม้าและ
รถเป็นต้น  อันพี่เลี้ยงเป็นต้นให้บริโภคโภชนาหารที่มีรสอร่อยดี  ชื่อว่าผู้อัน
เหล่าชนประคบประหงมมาด้วยความสุข.
หลายบทว่า  น ตฺว  ตาต  สุทินฺน กิญฺจิ  ทุกฺขสฺส   ชานาสิ
ความว่า  แนะลูกสุทินน์  เจ้าย่อมไม่รู้ส่วนเลี้ยวแห่งทุกข์อะไร ๆ  แม้เพียงเล็ก
น้อยเลย.  อีกอย่างหนึ่ง  อธิบายว่า  เจ้าย่อมไม่ได้เสวยอะไร  ๆ  ด้วยความทุกข์
คำว่า  ทุกฺขสฺส  เป็นฉัฏฐีวิภัตติลงในอรรถตติยาวิภัตติ. ก็ความรู้เป็นไปใน
อรรถคือความเสวย.
อีกอย่างหนึ่ง อธิบายว่า เจ้าย่อมระลึกถึงทุกข์อะไร ๆ  ไม่ได้ . คำว่า
ทุกฺขสฺส  นี้เป็นฉัฏฐีวิภัตติ  ลงในอรรถทุติยาวิภัตติ.  ก็ความรู้เป็นไปในอรรถ
คือความระลึก.

<div id="697"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 697]]
แม้ในวิกัปป์ทั้งสอง  พึงเห็นการลบวิภัตติที่เสมอกันแห่งบทเบื้องต้น
ด้วยบทเบื้องปลายเสีย.  คำถามที่กล่าวมาแล้วทั้งหมดนั้น  ผู้ศึกษาควรทราบ
ตามแนวคัมภีร์ศัพทศาสตร์.
หลายบทว่า  มรเณนปิ  มยนฺเต  อกามกา  วินา  ภวิสฺสาม
ความว่า  แม้ถ้าเมื่อเราทั้งสอง  ยังมีชีวิตอยู่  เจ้าจะพึงตายไซร้,  แม้ด้วยความ
ตายของเจ้านั้น  เราทั้งสอง  ก็ไม่ต้องการ  คือไม่ปรารถนา  ชื่อว่าจักไม่ยอม
เว้น  (ให้เจ้าตาย)  ตามความพอใจของตน,  อธิบายว่า เราทั้งสองจักประสบ
ความพลัดพรากเจ้าไม่ได้.
หลายบทว่า  กึ  ปน  มย  ต  ความว่า  เมื่อเป็นเช่นนั้น  ก็เหตุ
อะไรเล่า  จักเป็นเหตุให้เราทั้งสองอนุญาตให้เจ้าผู้ยังมีชีวิตอยู่  (ออกบวชเป็น
บรรพชิต).
อีกอย่างหนึ่ง  ในบทว่า  กึ  ปน มย  ต นี้  พึงเห็นใจความอย่าง
นี้ว่า  ก็เพราะเหตุไรเล่า  เราทั้งสอง  จึงจักยอมอนุญาตให้เจ้าผู้ยังมีชีวิตอยู่.
บทว่า  ตตฺเถว  ความว่า  (สุทินน์กลันทบุตรนั้น  นอนลง)  ในสถาน
ที่ที่เขายืนอยู่ ซึ่งมารดาบิดาไม่อนุญาตให้เขาบวชนั้นนั่นเอง
บทว่า  อนนฺตรหิตาย  ความว่า  บนฟื้นที่อันมิได้ลาดด้วยเครื่อง
ปูลาดอะไร ๆ .
บทว่า  ปริจาเรหิ  ความว่า  เจ้าจงให้พวกนักขับร้องนักเต้นรำและ
นักฟ้อนเป็นต้น  บำรุงบำเรอเฉพาะตนแล้ว  จงให้อินทรีย์ (คือร่างกายทุกส่วน)
เที่ยวไป  คือให้สัญจรไปตามสบายร่วมกับสหายทั้งหลาย  ในหมู่นักขับร้องเป็น
ต้นเหล่านั้น,อธิบายว่า  เจ้าจงนำนักขับร้องเป็นต้น  เข้ามาทางนี้และทางนี้เถิด.

<div id="698"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 698]]
อีกอย่างหนึ่ง บทว่า  ปริจาเรหิ  ความว่า  เจ้าจงให้พวกนักขับร้อง
นักเต้นรำและนักฟ้อนเป็นต้น  บำรุงบำเรอเฉพาะตนแล้ว  จงเล่น  คือจงเข้า
ไปสมาคม ได้แก่จงรื่นรมย์ร่วมกับสหายทั้งหลายเถิด,  มีคำอธิบายไว้ว่า  จง
เล่นกีฬาเถิด  ดังนี้บ้าง.
สองบทว่า  กาเม  ปริภุญฺชนฺโต ความว่า เจ้าจงบริโภคโภคทรัพย์
ทั้งหลายร่วมกับบุตรและภรรยาของตนเถิด.
สองบทว่า   ปุญฺานิ  กโรนฺโต  ความว่า เจ้าจงปรารภพระพุทธ
พระธรรม และ  พระสงฆ์แล้ว บำเพ็ญกุศลธรรมทั้งหลาย อันเป็นเครื่อง
ชำระทางสุคติให้บริสุทธิ์ด้วยดี  มีการเพิ่มให้ทานเป็นต้นเถิด.
สองบทว่า  ตุณฺหี  อโหสิ  ความว่า สุทินน์กลันทบุตร  เพื่อตัด
ความเกี่ยวข้องด้วยการพูดวาจา  จึงได้งดการสนทนาปราศรัยเสีย.
[สหายไปห้ามไม่ให้สุทินน์บวชไม่สำเร็จ]
คราวนั้น  มารดาบิดาของสุทินน์  พูด  (เล้าโลม)  ถึง  ๓  ครั้ง  เมื่อ
ไม่ได้แม้เพียงคำตอบ  จึงสั่งให้เรียกพวกสหาย (ของเขา) มาแล้วสั่งว่า  สุทิ-
นน์ผู้เป็นสหายของพวกเธอนั้น  มีความประสงค์จะบวช  พวกเธอจงช่วยห้ามเขา
ด้วย.  แม้สหายเหล่านั้นเข้าไปหาเขาแล้วก็ได้พูด  (อ้อนวอน)  ถึง  ๓ ครั้ง
แต่สุทินน์ก็ได้นิ่งเงียบแม้ต่อ  (หน้า)  สหายเหล่านั้น.  เพราะเหตุนั้น  ท่าน
พระอุบาลีเถระ  จึงได้กล่าวไว้ว่า  อถโข  สุทินฺนนฺส  กลฺนทปุตฺตสฺส สหา-
ยกา  ฯเปฯ  ตุณฺหี  อโหสิ*.
[สหายไปขออนุญาตมารดาบิดาให้สุทินน์บวช]
ครั้งนั้น พวกสหายของสุทินน์นั้น ได้มีความรำพึงดังนี้ว่า หากว่า
สุทินน์ เมื่อไม่ได้บวช  จักตาย, จักไม่มีคุณอะไร,    แต่มารดาบิดา  จักได้
เห็นเขาผู้บวชแล้วเป็นครั้งคราว,  ถึงพวกเราจักได้เห็น,  อนึ่ง  ขึ้นชื่อว่าการ
 * วิ.มหา. ๑/๒๓-๔.

<div id="699"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 699]]
บวชนั่น  เป็นภาระที่หนัก,  ผู้บวชจะต้องถือบาตรเดินเที่ยวบิณฑบาตทุกวัน ๆ,
พรหมจรรย์  มีการนอนหนเดียว  ฉันหนเดียว เป็นกิจที่ทำได้ยากอย่างยิ่ง,  และ
สุทินน์นี้ เป็นผู้ละเอียดอ่อน  เป็นชาติชนชาวเมือง, เขา  เมื่อไม่สามารถจะ
ประพฤติพรหมจรรย์นั้นได้  ก็จักกลับมาที่เรือนนี้อีกที่เดียว,  เอาเถิด  พวก
เรา  จักขอให้มารดาบิดาของเขาอนุญาตให้บวช. สหายเหล่านั้น  ก็ได้ทำเหมือน
อย่างนั้นแล้ว.
[มารดาบิดาอนุญาตให้สุทินน์บุตรชายบวช]
ฝ่ายมารดาบิดา  ก็ได้อนุญาตให้เขาบวช.  เพราะเหตุนั้น ท่านพระอุ-
บาลีเถระ  จึงได้กล่าวไว้ว่า อถโข สุทินฺนสฺส  กลนฺทปุตฺตสฺส  สหายกา
เยน  สุทินฺนสฺส  กลนฺทปุตฺตสฺส  มาตาปิตโร  ฯเปฯ  อนุญฺาโตสิ  มา-
ตาปิตูหิ อคารสฺมา  อนคาริย  ปพฺพชฺชาย.<sup>๑</sup>
บทว่า  หฏโ  แปลว่า ผู้ยินดีแล้ว
บทว่า อุทคฺโค แปลว่า  ผู้มีกายและจิตฟูขึ้นด้วยอำนาจปีติ.
บทว่า  กติปาห  แปลว่า  สิ้นวันเล็กน้อย.
สองบทว่า  พล  คาเหตฺวา  ความว่า  สุทินน์กลันทบุตรนั้นเมื่อบริ-
โภคโภชนาหารที่สบาย  และบริหารร่างกายด้วยกิจมีการอบและอาบน้ำเป็นต้น
ให้เกิดกำลังกายแล้ว   ไหว้มารดาบิดา  ลาเครือญาติผู้มีหน้าเต็มด้วยน้ำตา แล้ว
เข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าจนถึงประทับ  ฯลฯ  ได้กราบทูลคำนี้กะพระผู้มี
พระภาคเจ้า พระพุทธเจ้าข้า !  ขอองค์ได้โปรดให้ข้าพระพุทธเจ้าบวช
เถิด  พระพุทธเจ้าข้า !<sup>๒</sup>
 ๑.  วิ. มหา.  ๑/๒๔.   ๒. วิ.  มหา  ๑/๒๕

<div id="700"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 700]]
[พระพุทธเจ้ารับสั่งภิกษุบวชให้สุทินน์กลันทบุตร]
พระผู้มีพระภาคเจ้า ตรัสเรียกภิกษุรูปใดรูปหนึ่ง  ผู้เที่ยวบิณฑบาต
เป็นวัตร  ซึ่งยืนเฝ้าอยู่ในที่ใกล้มาว่า  ดูก่อนภิกษุ ! ถ้าเช่นนั้น  เธอจงให้
สุทินน์บรรพชาและอุปสมบทเถิด.
ภิกษุรูปนั้น  ทูลรับแด่พระผู้มีพระภาคเจ้าว่า  ดีละ  พระพุทธเจ้าข้า!
แล้ว  ได้สุทินน์กลันทบุตร  ที่พระชินเจ้าทรงประทานเป็นสัทธิวิหาริก  ให้
บรรพชาและอุปสมบทแล้ว. เพราะเหตุนั้น ท่านพระอุบาลีเถระ  จึงกล่าวไว้ว่า
สุทินน์กลันทบุตรได้รับบรรพชาอุปสมบทในสำนักของพระผู้มีพระภาคเจ้าแล้ว*
อนึ่ง  ยกเว้นในอธิการว่าด้วยท่านสุทินน์ได้รับบรรพชาอุปสมบทนี้เสีย
การบรรพชาและอุปสมบท  พระอรรถกถาจารย์ทั้งหลาย  ก็ได้กล่าวไว้แล้วใน
อรรถกถาทั้งปวง.  ส่วนข้าพเจ้าจักกล่าว  (บรรพชาและอุปสมบทนั้น)ในขันธกะ
ด้วยอำนาจแห่งพระบาลีตามที่ตั้งไว้แล้วนั้นแล  และหาใช่จักกล่าวแต่บรรพชา
และอุปสมบทในขันธกะอย่างเดียวเท่านั้นไม่ คำแม้อื่นใด  ที่ควรกล่าวใน
ขันธกะก็ดี  ในคัมภีร์บริวารก็ดี  อันพระอรรถกถาจารย์ทั้งหลายกล่าวไว้แล้วใน
วิภังค์ ข้าพเจ้าจักกล่าวคำนั้นไว้ในที่นั้น ๆ  แล  ทั้งหมด.  แท้จริง  เมื่อข้าพเจ้า
กล่าวตามที่อธิบายมาอย่างนี้  การพรรณนา  ย่อมเป็นอันข้าพเจ้าทำแล้วโดย
ลำดับแห่งพระบาลีทีเดียว.  เพราะเหตุนี้  นักศึกษาทั้งหลาย  ผู้มีความต้องการ
ด้วยการวินิจฉัยนั้น ๆ  ตรวจดูวินัยสังวรรณนานี้  โดยลำดับพระบาลีนั้นแล
ก็จักรู้การวินิจฉัยที่ยังเหลือได้ดี  ฉะนี้แล.
บทว่า  อจิรูปสมฺปนฺโน  คือท่านสุทินน์นั้น  เป็นผู้อุปสมบทแล้ว
ไม่นาน  มีคำอธิบายว่า โดยกาลไม่นานนัก  แต่อุปสมบทมานั่นเอง.
 * วิ.  มหา.  ๑/๒๕.

<div id="701"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 701]]
บทว่า  เอวรูเป  คือมีส่วนอย่างนี้  ได้แก่  มีชาติอย่างนี้.
บทว่า  ธุตคุเณ ได้แก่ คุณอันเป็นเครื่องกำจัดกิเลส.
สองบทว่า  สมาทาย วตฺตติ  ความว่า  (ท่านสุทินน์นั้น)  สมาทาน
คือรับเอา  ประพฤติ  เที่ยวไป อยู่.
สองบทว่า  อารญฺิโก  โหติ  ความว่า  ห้ามเสนาสนะแดนบ้าน
เสียแล้ว  เป็นผู้ชอบอยู่ป่าเป็นวัตร  ด้วยอำนาจสมาทานอารัญญิกธุดงค์.
บทว่า  ปิณฺฑปาติโก  ความว่า  ห้ามภัต ๑๔  อย่าง  ด้วยการห้าม
อติเรกลาภเสียแล้ว  เป็นผู้ชอบเที่ยวบิณฑบาตเป็นวัตร  ด้วยอำนาจสมาทาน
บิณฑปาติยธุดงค์.
บทว่า ปสุกูลิโก  ความว่า  ห้ามคฤหบดีจีวรเสียแล้ว  เป็นผู้ชอบ
ทรงผ้าบังสกุลเป็นวัตร  ด้วยอำนาจสมาทานปังสุกูลิกธุดงค์.
บทว่า  สปทานจาริโก  ความว่า ห้ามการเที่ยวโลเลเสียแล้ว  เป็น
ผู้ชอบเที่ยวตามลำดับตรอกเป็นวัตร คือเข้าไปเพื่อภิกษาตามลำดับเรือน  ด้วย
อำนาจสมาทานสปทานจาริยธุดงค์.
บทว่า  วชฺชิคาม  ความว่า  (ท่านสุทินน์นั้นเข้าอาศัย)  หมู่บ้านชาว
วัชชีหรือหมู่บ้านในแคว้นวัชชี.
[ญาติของท่านสุทินน์ที่เมืองไพศาลีมีสมบัติมาก]
ในคำเป็นต้นว่า  อฑฺฒา มหทฺธนา  มีวินิจฉัยดังนี้:-  (ญาติทั้งหลาย
ของเราในเมืองไพศาลี) ชื่อว่าเป็นผู้มั่งคั่ง  เพราะมีเครื่องอุปโภคและอุปกรณ์
แห่งเครื่องบริโภคมาก.   มีคำอธิบายว่า  จริงอยู่  เครื่องอุปโภค  และอุปกรณ์
แห่งเครื่องอุปโภค  ของญาติเหล่านั้น ๆ  มีมาก คือมีหนาแน่น  ทั้งเป็นวัตถุ
มีสาระ.

<div id="702"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 702]]
ชื่อว่า  ผู้มีทรัพย์มาก  เพราะมีทรัพย์ที่ฝังไว้มาก.
บทว่า  มหาโภโค ชื่อว่าผู้มีโภคะมาก เพราะมีโภคะคือวัตถุที่เป็น
เสบียง (สำหรับจ่าย)  ประจำมาก.
ชื่อว่า  ผู้มีทองและเงินมาก  เพราะนอกจากเครื่องอุปโภคอย่างอื่น
ก็ยังมีทองและเงินนั่นแหละมากมาย.
ชื่อว่า  ผู้มีอุปกรณ์แห่งทรัพย์เครื่องปลื้มใจมาก เพราะอุปกรณ์แห่ง
ทรัพย์เครื่องปลื้มใจ  อันเป็นเครื่องประดับ  ซึ่งทำความปีติปราโมทย์ให้ มี
มากมาย.  พึงทราบว่า เป็นผู้มีทรัพย์และข้าวเปลือกมากมาย  เพราะทรัพย์และ
ข้าวเปลือกอันแลกเปลี่ยนกันด้วยอำนาจการซื้อขาย  มีจำนวนมาก.
สองบทว่า เสนาสน  สสาเมตฺวา  ความว่า เก็บงำเสนาสนะแล้ว
อธิบายว่า จัดตั้งเสนาสนะนั้นไว้อย่างเรียบร้อย   โดยประการที่เสนาสนะจักไม่
เสียหาย.
[ญาตินำภัตตาหารไปถวายท่านสุทินน์  ๖๐  ถาด]
สองบทว่า  สฏฺิมตฺเต  ถาลิปาเก  ความว่า  (ญาติทั้งหลายของ
ท่านสุทินน์นำภัตตาหารไปถวายท่านสุทินน์)  มีประมาณ ๖๐  หม้อ โดยกำหนด
แห่งการคำนวณ.
ก็บรรดาภัต  ๖๐  หม้อนี้  เฉพาะหม้อหนึ่ง  ๆ  จุภัตพอแก่ภิกษุ  ๑๐  รูป
ภัตแม้ทั้งหมดนั้น  ภิกษุ ๖๐๐  รูปพอฉัน.
ในสองบทว่า  ภตฺตาภิหาร อภิสรึสุ  นี้ มีวิเคราะห์ดังนี้:- อาหาร
ที่ชื่อว่า  อภิหาร  เพราะอรรถว่า อันบุคคลนำไปเฉพาะ.  นำอะไรไป?
นำภัตไป.  อภิหาร  คือภัตนั่นเอง  ชื่อภัตตาภิหาร.  ซึ่งภัตตาภิหารนั้น.

<div id="703"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 703]]
บทว่า  อภิหรึสุ ความว่า  ญาติทั้งหลายนำภัตตาหารไปไว้เฉพาะหน้า.
อธิบายว่า  ถือเอาแล้ว  ได้ไปยังสำนักของท่านพระสุทินน์นั้น.
ถามว่า ภัตนั้น มีประมาณเท่าไร ?
แก้ว่า  มี  ๖๐  หม้อ.  เพราะเหตุนั้น  ท่านพระอุบาลีเถระจึงกล่าวไว้ว่า
ญาติทั้งหลาย นำภัตตาหารมีประมาณ  ๖๐  หม้อ ไปถวายท่านพระสุทินน์.*
สองบทว่า  ภิกฺขูน  วิสฺสชฺเชตฺวา  ความว่า  ท่านพระสุทินน์นั้น
มีความประสงค์จะเที่ยวจาริกไปลำดับตรอกด้วยตนเอง เพราะเป็นผู้ถือ
เที่ยวบิณฑบาตเป็นวัตรอย่างอุกฤษฏ์ จึงได้สละ  คือถวาย (ภัตตาหารมี
ประมาณ  ๖๐  หม้อนั้น)  เพื่อเป็นของฉันแก่ภิกษุทั้งหลาย. จริงอยู่ ท่านผู้มี
อายุนี้  ใฝ่ใจว่า ภิกษุทั้งหลายจักได้ลาภ  และเราก็จักไม่ลำบากด้วยบิณฑบาต
แล้วจึงมา  เพื่อประโยชน์นั้นนั่นเอง. เพราะฉะนั้น  ท่านพระสุทินน์นั้น
เมื่อทำกิจที่สมควรแก่การมาของตน จึงได้สละแก่ภิกษุทั้งหลาย  ส่วนตนเองก็
เข้าไปบิณฑบาต.  นางทาสีของพวกญาติ  ชื่อญาติทาสี.
[อธิบายเรื่องขนมบูดเน่า]
บทว่า  อาภิโทสิก ได้แก่ขนมกุมมาสที่เก็บไว้นาน  คือล่วงไปได้
คืนหนึ่งแล้ว  เป็นของบูด.
ในบทว่า  อาภิโทสิก  นั้น  มีใจความเฉพาะบทดังต่อไปนี้ :- ขนม
กุมมาส  ที่ชื่อว่าอภิโทสะ เพราะอรรถว่า  ถูกโทษคือความบูดครอบงำ. อภิโทสะ
นั่นเอง  ชื่ออาภิโทสิกะ. อีกอย่างหนึ่ง  สัญญา  คืออาภิโทสิกะนี้  เป็นสัญญา
คือชื่อแห่งขนมกุมมาส  ที่ล่วงไปได้คืนหนึ่งแล้ว.  ซึ่งขนมกุมมาส  ชื่ออาภิ-
โทสิกะนั้น.
 * วิ. มหา.  ๑/๒๖.

<div id="704"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 704]]
บทว่า  กุมฺมาส  ได้แก่  ขนมกุมมาส  ที่เขาทำด้วยข้าวเหนียว.
สองบทว่า  ฉฑฺเฑตุกามา  โหติ  ความว่า  ขนมกุมมาสนั้นเป็นของ
ไม่ควรบริโภค  โดยที่สุดแม้พวกทาสและกรรมกร  กระทั่งถึงฝูงโค  เพราะฉะนั้น
นางทาสีจึงมีความมุ่งหมายจะเทขนมกุมมาสนั้นทิ้งเสียภายนอก  ดุจเทหยากเยื่อ
ทิ้ง  ฉะนั้น
บทว่า  สเจ  ต ตัดบทเป็น สเจ  เอต  แปลว่า  ถ้าของนั่น.
พระสุทินน์  เรียกทาสีของญาติว่า  แนะน้องหญิง  ด้วยอำนาจอริย-
โวหาร.
บทว่า  ฉฑฺฑนียธมฺม  แปลว่า  มีอันจะต้องทิ้งเป็นสภาพ.  มีคำอธิบาย
ไว้ว่า  แนะน้องหญิง  ถ้าของนั่น  มีอันจะต้องทิ้งในภายนอกเป็นธรรมดา คือ
เป็นของที่เขาสละความหวงแหนแล้วไซร้  เธอจงเกลี่ยลงในบาตรของเรานี้เถิด.
ถามว่า  ก็บรรพชิตย่อมได้  เพื่อจะพูดอย่างนี้หรือ ? ไม่เป็นวิญญัติ
(การออกปากขอ) หรือปยุตตวาจา  (วาจาพูดขอเกี่ยวด้วยปัจจัย) หรือ ?
แก้ว่า  ไม่เป็น  (ทั้งสองอย่าง)
ถามว่า เพราะเหตุไร  จึงไม่เป็น?
แก้ว่า  เพราะเป็นของที่เขาสละความหวงแหนแล้ว.
จริงอยู่  จะพูดว่า  ท่านจงให้  คือจงนำสิ่งของซึ่งมีอันจะต้องทิ้งเป็น
ธรรมดา  คือเป็นของที่เขาสละความหวงแหนแล้ว  ที่พวกเจ้าของไม่มีความ
เสียดายทั้งหมด  มาเกลี่ยลงในบาตรนี้เถิด  ดังนี้ก็ควร.  จริงอย่างนั้น แม้ท่าน
พระรัฐบาล  ผู้ประพฤติอริยวงศ์อย่างดีเลิศ  ก็ได้พูดว่า เธอจงเกลี่ยขนมกุมมาส
ซึ่งมีอันจะต้องทิ้งเป็นธรรมดาลงในบาตรของเรานี้เถิด.  เพราะฉะนั้น ของสิ่งใด
มีอันจะต้องเป็นธรรมดาเห็นปานนี้ก็ดี  ของสิ่งอื่นมีรากไม้ผลไม้และเภสัชใน

<div id="705"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 705]]
ป่าเป็นต้น อันไม่มีใครหวงแหนก็ดี ภิกษุควรให้นำสิ่งของนั้นทั้งหมด  มาแล้ว
ฉันได้ตามสบาย  ไม่ควรจะรังเกียจ.
[พระสุทินน์ออกบวชได้  ๘  ปี  นางทาสีจำอวัยวะบางส่วนได้]
บทว่า  หตฺถาน  ความว่า  นางทาสีของญาติ  ได้ถือเอาเค้ามือทั้งสอง
ของพระสุทินน์ผู้น้อมบาตรเข้าไปเพื่อรับภิกษา  ตั้งแต่ข้อมือไป.
บทว่า ปาทาน ความว่า  นางทาสีของญาติ ได้ถือเอาเค้าเท้าทั้งสอง
จำเดิมแต่ชายผ้านุ่งไป.
บทว่า  สรสฺส  ความว่า  เมื่อพระสุทินน์ เปล่งวาจาว่า แนะน้องหญิง
ถ้าของนั้น ดังนี้เป็นต้น  นางทาสีของญาติก็จำสุ้มเสียง  (ของท่าน) ได้.
สองบทว่า  นิมิตฺต อคฺคเหสิ ความว่า นางทาสีของญาติได้ถือเอา
คือจำได้  หมายความว่า  กำหนดอาการที่ตนเคยสังเกตได้ในคราวที่ท่านยังเป็น
คฤหัสถ์.
จริงอยู่  พระสุทินน์บวชในพรรษาที่  ๑๒ ของพระผู้มีพระภาคเจ้า  ใน
พรรษาที่  ๒๐  ของพระผู้มีพระภาคเจ้า ได้เข้าไปบิณฑบาตยังตระกูลญาติตนเอง
มีพรรษาได้  ๘  ตั้งแต่บวชมา.  เพราะเหตุนั้น  นางทาสีของญาติคนนั้น  เห็น
ท่านแล้วจึงจำไม่ได้  แต่ถือเอาเค้า  (นิมิต) ได้ด้วยประการฉะนี้.
หลายบทว่า สุทินฺนสฺส มาตร  เอตทโวจ ความว่า  นางทาสี
ของญาติ  ไม่อาจจะพูดคำเป็นต้นว่า  ท่านเจ้าขา ! ท่านหรือหนอคือพระสุทินน์
ผู้เป็นนายของดิฉัน  ดังนี้  กับบุตรชายผู้เป็นนาย (ของตน) ซึ่งเข้าบวช
แล้วด้วยความเคารพยิ่ง  จึงรีบกลับเข้าไปในเรือน  แล้วได้แจ้งข่าวนี้กะมารดา
ของพระสุทินน์.
ศัพท์ว่า  ยคฺเฆ เป็นนิบาต ลงในอรรถแห่งคำบอกเล่า.

<div id="706"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 706]]
ศัพท์ว่า  เช  ที่มีอยู่ในบทว่า  สเจ  เช  สจฺจ นี้  เป็นนิบาต
ลงในอรรถแห่งคำร้องเรียก.  ความจริง  ชนทั้งหลายในประเทศนั้นย่อมร้องเรียก
หญิงสาวใช้  ด้วยภาษาอย่างนั้น. เพราะเหตุนั้น ในคำว่า   สเจ  เช  สจฺจ
นี้  พึงทราบใจความอย่างนี้ว่า  แม่ทาสีผู้เจริญ  ! ถ้าเจ้าพูดจริงไซร้.
[พวกบรรพชิตไม่นั่งฉันในที่ไม่สมควรเหมือนคนขอทาน]
สองบทว่า อญฺตร  กุฑฺฑมูล  ความว่า  ได้ยินว่า  ในประเทศนั้น
ในเรือนของเหล่าชนผู้เป็นทานบดี  มีหอฉันไว้,  และในหอฉันนี้เขาก็จัด
ปูอาสนะไว้ ทั้งได้จัดตั้งน้ำฉันและน้ำส้มไว้พร้อม.  บรรพชิตทั้งหลาย  ครั้น
เที่ยวไปบิณฑบาตแล้ว (กลับมา)  นั่งฉันที่หอฉันนั้น ถ้าปรารถนาจะรับเอา
ภัตตาหารที่มีอยู่  ก็รับเอาของที่ยังมีอยู่  แม้ของเหล่าชนผู้เป็นทานบดีไป.
เพราะฉะนั้น  แม้สถานที่นั้น  ควรทราบว่า  ได้แก่พะไลฝาเรือนแห่งใดแห่งหนึ่ง
ใกล้หอฉันนี้  แห่งตระกูลใดตระกูลหนึ่ง.  จริงอยู่  บรรพชิตทั้งหลาย  ย่อมไม่
นั่งฉันในสถานที่ไม่สมควร  เหมือนพวกมนุษย์กำพร้าฉะนั้นแล.
ศัพท์ว่า  อตฺถิ  ที่มีอยู่ในบทว่า  อตฺถิ นาม  ตาต  นี้ เป็นนิบาต
ลงในอรรถว่า มีอยู่,  และศัพท์ว่า  นาม (ที่มีอยู่ในบทนั้น)  ก็เป็นนิบาต
ลงในอรรถแห่งคำถาม  และในอรรถแห่งความดูหมิ่น.
[บิดาติเตียนพระสุทินน์ว่าฉันขนมบูดเหมือนดื่นน้ำอมฤต]
จริงอยู่  ท่านกล่าวคำอธิบายนี้ไว้ว่า  (บิดาพูดกับพระสุทินน์ผู้เป็น
บุตรชายว่า)  พ่อสุทินน์ !  ทรัพย์ของเรา  ก็มีอยู่มิใช่หรือ ?  พวกเราซึ่งมีเจ้า
เป็นบุตรชาย  ผู้มานั่งฉันขนมกุมมาสที่เก็บไว้ค้างคืนอยู่ในที่เช่นนี้  จะพึงถูก
ประชาชนเขาตำหนิว่า  เป็นผู้ไม่มีทรัพย์มิใช่หรือ ?

<div id="700"/> [[#*707| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 707]]
อนึ่ง  พ่อสุทินน์ ! พ่อแม่ก็ยังมีชีวิตอยู่ มิใช่หรือ  ? พ่อแม่ซึ่งมีเจ้า
เป็นบุตรชาย  ผู้มานั่งฉันขนมกุมมาสที่เก็บไว้ค้างคืนอยู่ในที่เช่นนี้  จะถูก
ประชาชนเขาตำหนิว่า  ตายแล้วมิใช่หรือ ?
อนึ่ง   พ่อสุทินน์  !  พ่อสำคัญว่า สมณคุณที่เจ้าได้เพราะอาศัยศาสนา
มีอยู่ในภายในจิตใจของเจ้า ผู้ซึ่งแม้เจริญเติบโตมาด้วยรสแห่งอาหารที่ดี  ยัง
ไม่มีความรังเกียจฉันขนมกุมมาสที่เก็บไว้ค้างคืน  ซึ่งเป็นของน่าสะอิดสะเอียนนี้
เหมือนดื่มน้ำอมฤตฉะนั้น.
ก็หฤหบดีนั้น  เพราะถูกความทุกข์บีบคั้น  เมื่อไม่สามารถจะพูดแต่ง
ใจความนั่นให้บริบูรณ์ได้  จึงได้กล่าวคำเพียงเท่านี้ว่า  มีอยู่หรือพ่อสุทินน์ !
ที่พ่อจักฉันขนมกุมมาสที่เก็บไว้ค้างคืน ?
ส่วนในคำว่า  อตฺถิ นาม  ตาต เป็นต้นนี้ อาจารย์ผู้คิดอักษร
ทั้งหลาย  ย่อมกล่าวลักษณะนี้ไว้ดังนี้คือ :-  เมื่อมีอัตถิศัพท์อยู่ในที่ใกล้  (คือ
อยู่บทข้างหน้า) บัณฑิตทั้งหลายจึงได้แต่คำอนาคตกาลนั่นไว้ดังนี้ว่า  ปริภุญฺ-
ชิสฺสสิ  ด้วยอำนาจเนื้อความที่ไม่น่าเชื่อและไม่อาจเป็นได้.
ใจความแห่งคำอนาคตกาลนั้น มีดังนี้คือ:- ข้อว่า  อตฺถิ นาม
ฯ เป ฯ ปริภุญฺชิสฺสสิ  มีความหมายว่า  พ่อไม่เชื่อ  ทั้งไม่พอใจซึ่งการฉันนี้
แม้ที่เห็นประจักษ์อยู่
สองบทว่า  ตตาย  อาภิโทสิโก  ความว่า ขนมกุมมาสที่เก็บไว้
ค้างคืนนี้  รูปได้มาแต่เรือนของคุณโยมนั้น.  ปาฐะว่า  ตโตย บ้าง. อาจารย์
บางพวกสวดกันว่า ตทาย บ้าง.  คำนั้นไม่งาม.
หลายบทว่า  เยน  สกปิตุ  นิเวสน   ความว่า นิเวศน์แห่งบิดาของตน
คือ แห่งบิดาของอาตมา มีอยู่โดยสถานที่ใด  พระเถระเป็นผู้ว่าง่าย  จึงได้ไป
(ยังนิเวศน์นั้น)  เพราะความรักในบิดานั่นเอง.

<div id="708"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 708]]
บทว่า  อธิวาเสสิ  ความว่า พระเถระถึงจะเป็นผู้ถือบิณฑบาต
เป็นวัตรอย่างเคร่งครัดก็ตาม  แต่ก็ยังใฝ่ใจว่า  ถ้าเราจักไม่รับแม้ภัตตาหาร
ครั้งเดียวไซร้,  พวกญาติเหล่านั้น  ก็จักเสียใจอย่างยิ่ง  จึงได้รับคำอาราธนา
เพื่ออนุเคราะห์พวกญาติ.
บทว่า  โอปุญฺฉาเปตฺวา แปลว่า  สั่งให้ไล้ทา.
บทว่า  ติโรกรณีย เป็นสัตตมีวิภัตติ  ลงในอรรถตติยาวิภัตติ, ความว่า
แวดวง  (กองทรัพย์นั้น)  ไว้ด้วยกำแพงม่าน  อีกอย่างหนึ่ง   ชนทั้งหลายย่อม
ทำรั้วกันไว้ภายนอก  ด้วยกำแพงม่านนั่น  เหตุนั้น  กำแพงม่านนั้น  จึงชื่อว่า
ติโรกรณียะ.  ความก็ว่า  จัดวงล้อมกำแพงม่านนั้นไว้โดยรอบ.
ในสองบทว่า  เอก  หิรญฺสฺส  นี้  กหาปณะ  ควรทราบว่า  เงิน.
ชายไม่สูงนัก  ไม่เตี้ยนัก  ขนาดปานกลาง  พึงทราบว่า  บุรุษ
บทว่า  เตน  หิ ความว่า  เพราะเหตุที่ลูกสุทินน์จักมาในวันนี้.
ศัพท์ว่า  หิ  เป็นนิบาต ลงในอรรถสักว่าทำบทให้เต็ม.
อีกนัยหนึ่ง  ศัพท์ว่า  เตน  แม้นี้ เป็นนิบาตลงในอรรถแห่งคำ
เชื้อเชิญนั่งเอง.
ในบทว่า  ปุพฺพณฺหสมย นี้  ท่านมิได้กล่าวคำเผดียงกาลไว้ใน
พระบาลี  แม้ก็จริง, ถึงกระนั้น  ก็ควรทราบอธิบายว่า เมื่อเขาเผดียงกาลแล้ว
นั่นแล  พระเถระก็ได้ไป.
[บิดามอบทรัพย์เพื่อให้พระสุทินน์สึก]
โยมบิดาของท่านสุทินน์  ชี้บอกกองทรัพย์ทั้ง  ๒  กองว่า พ่อสุทินน์ !
นี้ทรัพย์มารดาของพ่อ เป็นต้น.

<div id="709"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 709]]
บทว่า  มาตุ ได้แก่  แห่งหญิงผู้ให้เกิด.
บทว่า  มตฺติก  ได้แก่ ทรัพย์ที่มีมาแต่ฝ่ายมารดา.  อธิบายว่า ทรัพย์
ส่วนนี้คุณย่าได้มอบให้มารดาของเจ้าผู้มาสู่เรือนนี้.
โยมบิดากล่าวตำหนิ  (ทรัพย์เป็นสินเดิมฝ่ายหญิง)  ด้วยคำว่า
อิตฺถิกาย  อิตฺถีธน  ทรัพย์ชื่อว่าอันฝ่ายหญิงได้มา เพื่อประโยชน์แก่เครื่อง
จุณณ์สำหรับอาบน้ำเป็นต้น อันเป็นเครื่องใช้สอยของหญิงนั่นเอง  มีประมาณ
เท่าไร,  เจ้าจงตรวจดูปริมาณทรัพย์ฝ่ายหญิงแม้นั้นก่อน.
อีกอย่างหนึ่ง มีคำอธิบายว่า  พ่อสุทินน์  ! นี้ทรัพย์มารดาของพ่อ,
ก็แลทรัพย์นั้นเป็นสินเดิมฝ่ายมารดา พ่อมิได้ให้ไว้  คือ  เป็นของมารดาของเจ้า
เท่านั้น.
ในบทว่า  อตฺถิกาย  อิตฺถีธน  นี้  พึงทราบใจความอย่างนี้ว่า ก็
ทรัพย์นี้นั้นรวบรวมมาได้ด้วยกสิกรรม  (และ) พาณิชยกรรมก็หามิได้  อีก
อย่างหนึ่งแล  ทรัพย์อันฝ่ายหญิงพึงได้มา ชื่อว่า อิตถีธน (ทรัพย์ฝ่ายหญิง),
คือว่า  ทรัพย์ฝ่ายหญิงส่วนใด  อันฝ่ายหญิงผู้ไปสู่ตระกูลสามีจากตระกูลญาติ
พึงได้มาเพื่อประโยชน์แก่เครื่องจุณณ์สำหรับอาบน้ำเป็นต้น, ทรัพย์ส่วนนั้น
ก็มีประมาณเท่านั้นก่อน.
หลายบทว่า อญฺ  เปตฺติก  อญฺ  ปิตามห  ความว่า  ก็ทรัพย์
ส่วนใดอันเป็นสินเดิมของบิดาและปู่ทั้งหลายของพ่อ, ทรัพย์ส่วนนั้นก็เป็น
ส่วนอื่นต่างหาก,  ที่เขาฝังไว้  และที่ประกอบการค้าขาย  ก็มีอยู่มากมายนัก.
อนึ่ง  บทว่า  ปิตามห  ที่มีอยู่ในสองบทว่า  เปตฺติก  ปิตามห  นี้
ควรทราบว่าทำกรลบปัจจัยแห่งตัทธิตเสีย.  อีกอย่างหนึ่ง  ปาฐะว่า  เปตามห
ดังนี้ก็มี.

<div id="710"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 710]]
หลายบทว่า   ลพฺภา  ตาต  สุทินฺน  หีนายาวตฺตฺวา ความว่า
พ่อสุทินน์!  พ่อควรละเพศบรรพชิตอันสูงส่ง  ซึ่งเป็นธงชัยแห่งพระอริยเจ้าเสีย
แล้วกลับมาเพื่อความเป็นคฤหัสถ์อันเป็นเพศที่ต่ำทรามจะพึงได้ใช้สอย  คือจะ
ได้เพื่อบริโภค  โภคสมบัติ.  พ่อกลัวต่อราชอาญา  จึงบวชก็หามิได้  ทั้งถูก
เจ้าหนี้ทวงก็หามิได้แล.
ก็คำว่า ตาต  ที่มีอยู่ในบทว่า  ตาต  น  อุสฺสหามิ  นี้  พระสุทินน์
พูด  (กับบิดา)  เพราะความรักอาศัยเรือน  หาใช่พูดเพราะเดชแห่งสมณะไม่.
บทว่า  น  อุสฺสหามิ แปลว่า  รูปไม่อาจ.
บทว่า  น  วิสหามิ  แปลว่า  รูปไม่พร้อม  คือ ไม่สามารถ.
ก็คำว่า  วเทยฺยาม  โข  ต  คหปติ  นี้ พระสุทินน์พูด  (กับบิดา)
เพราะเดชแห่งสมณะ.
บทว่า  นาติกฑฺเฒยฺยาสิ  ความว่า  ความรักอันใดของคุณโยม
ที่ตั้งอยู่แล้วในรูป , คุณโยม  ไม่ควรตัดรอนความรักอันนั้นออก  ด้วยอำนาจ
ความโกรธ.  มีคำอธิบายว่า  ถ้าว่าคุณโยมไม่พึงโกรธไซร้.
ลำดับนั้น  ท่านเศรษฐี  มีจิตเบิกบานด้วยนึกในใจว่า  บุตรชายเหมือน
มีความประสงค์จะทำการสงเคราะห์เรากระมัง  จึงได้พูดว่า พูดเถิด  พ่อสุทินน์!
ศัพท์ว่า เตนหิ  เป็นนิบาต  มีรูปคล้ายวิภัตติ  ลงในอรรถแห่งคำ
เชื้อเชิญ.
บทว่า  ตโตนิทาน  พึงทราบการอาเทศ  ตปฐมาวิภัตติ  อย่างนี้คือ
ตนิทาน ตเหตุก  (มีทรัพย์นั้นเป็นต้นเรื่อง,  มีทรัพย์นั้นเป็นเหตุ)  เป็นโต.
และในสมาสบทนั้นไม่มีการลบโตปัจจัย.

<div id="711"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 711]]
ภัยมีราชภัยเป็นต้น  ที่ท่านกล่าวไว้โดยนัยมีอาทิว่า พระราชาทั้งหลาย
จะไม่พึงทรงริบโภคสมบัติของเราหรืออย่างไร ชื่อว่าภัยก็ดี.  อธิบายว่า
จิตสะดุ้ง.
กายสั่นเทา (ก็ดี) กายสะทกสะท้าน  (ก็ดี) เนื้อหัวใจป่วนปั่น  (ก็ดี)
ของบุคคลผู้ถูกพระราชาหรือโจรลงกรรมกรณ์  ด้วยสั่งบังคับว่า  เองจงให้ทรัพย์
ดังนี้  ชื่อว่า  ฉัมภิตัตตะ  (ความหวาดเสียว).
ขนชูชัน คือมีปลายงอนขึ้นข้างบน  ในเมื่อมีภัยเกิดขึ้น ชื่อว่า
โลมหังสะ  (ขนพองสยองเกล้า.
การรักษาอย่างกวดขัน  ทั้งภายในและภายนอก  ทั้งกลางคืนและกลางวัน
ชื่อว่า  อารักขา  (การเฝ้ารักษา).
[บิดาสั่งภรรยาเก่าให้ประเล้าประโลมพระสทินน์สึก]
สองบทว่า เตนหิ  วธุ  ความว่า  เศรษฐีคฤหบดี  ครั้นแสดงทรัพย์
แล้ว ก็ไม่สามารถจะประเล้าประโลมบุตรชาย  เพื่อให้สึกด้วยตนเองได้  จึง
สำคัญว่า บัดนี้ เครื่องผูกพวกผู้ชาย  เช่นกับมาตุคามเป็นไม่มี  จึงได้เรียก
ปุราณทุติยิการภรรยา  ของพระสุทินน์นั้นมาสั่งว่า  เตนหิ  วธุ  เป็นต้น.
บทว่า  ปุราณทุติยิก ได้แก่  หญิงคนที่สองซึ่งเป็นคนดั้งเดิม  คือ
หญิงคนที่สองในกาลก่อน  คือในคราวที่ยังเป็นคฤหัสถ์. อธิบายว่า  ได้แก่
ภรรยาผู้เคยเป็นหญิงผู้ร่วมในการเสพสุขที่อาศัยเรือนมาแล้ว.
บทว่า  เตนหิ  ความว่า  เพราะเหตุที่ไม่มีเครื่องผูก  (อย่างอื่น) เช่น
กับมาตุคาม.
สองบทว่า ปาเทสุ  คเหตฺวา ความว่า  ภรรยาเก่าได้จับเท้าทั้งสอง
(ของท่านสุทินน์). บทว่า  ปาเทสุ เป็นสัตว์มีวิภัตติ  ลงในอรรถทุติยาวิภัตติ .
อีกอย่างหนึ่ง  ความว่า  ภรรยาเก่าได้จับพระสุทินน์นั้นที่เท้าทั้งสอง.

<div id="712"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 712]]
ถามว่า  เพราะเหตุไร  ภรรยาเก่า  จึงได้กล่าวกะพระสุทินน์  อย่างนี้ว่า
ข้าแต่ลูกนาย ! นางเทพอัปสร  (ผู้เป็นเหตุให้ท่านประพฤติพรหมจรรย์)
เหล่านั้น  ชื่อเช่นไร<sup>๑</sup> ?
แก้ว่า  เพราะได้ยินว่า  ในกาลครั้งนั้น  หมู่ชนผู้ไม่รู้จักคุณแห่งบรรพชา
ครั้นเห็นขัตติยกุมารบ้าง  พราหมณกุมารบ้าง  เศรษฐีบุตรบ้าง  มากมาย  ซึ่ง
พากันละมหาสมบัติแล้วออกบวช  จึงสนทนากันขึ้นว่า  เพราะเหตุไร ขัตติยะ-
กุมารเป็นต้นเหล่านั้นจึงออกบวช คราวนั้น  ชนเหล่าอื่นก็พูดกันว่า
ขัตติยกุมารเป็นต้นเหล่านั้นออกบวช  เพราะเหตุแห่งนางเทพอัปสรทั้งหลาย
ผู้เป็นเทพนาฏกา.  ถ้อยคำนั้นเป็นอันชนเหล่านั้นได้ให้แผ่กระจายไปแล้ว.
ภรรยาเก่าของท่านสุทินน์นี้  ได้ถือเอาถ้อยคำนั้น  จึงได้กล่าวอย่างนั้น.
พระเถระ  เมื่อจะคัดค้านถ้อยคำของภรรยาเก่านั้น  จึงได้กล่าวว่า
น  โข อห ภคินิ เป็นต้น แปลว่า  น้องหญิง  ฉันไม่ได้ประพฤติพรหมจรรย์
เพราะเหตุแห่งนางเทพอัปสรเลย๒.
บทว่า  สมุทาจรติ ความว่า  ย่อมเรียก  คือย่อมกล่าว
หลายบทว่า  ตตฺเถว  มุจฺฉิตา ปปตา  ความว่า  ภรรยาเก่าเห็น
ท่านสุทินน์นั้นเรียกตนด้วยวาทะน้องหญิง  จึงคิดอยู่ในใจว่า บัดนี้ ท่านสุทินน์นี้
ไม่ต้องการเรา,  ได้สำคัญเราผู้เป็นภรรยาจริง ๆ  เหมือนเด็กหญิงผู้นอนอยู่ใน
ท้องมารดาเดียวกันกับตน  ก็เกิดความโศกเป็นกำลัง  แล้วสลบล้มลงฟุบอยู่ใน
ที่ตรงนั้นนั่นเอง.
หลายบทว่า  มา  โน  วิเหยิตฺถ ความว่า ท่านสุทินน์กล่าวกะ
โยมบิดาว่า คุณโยม  อย่าชี้บอกทรัพย์และส่งมาคุคามมาเบียดเบียนรูปเลย,
จริงอยู่ วาจานั่นทำความลำบากให้แก่พวกบรรพชิต.
 ๑-๒.  วิ.  มหา.  ๑/๓๐.

<div id="713"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 713]]
[มารดาขอร้องให้พระสุทินน์เพาะพืชพันธุ์ไว้]
มารดาของท่านสุทินน์  ได้เชื้อเชิญท่านสุทินน์ไว้ในความอภิรมย์ด้วย
ความว่า  ถ้าเช่นนั้น ดังนี้  ที่มีอยู่ในบทนี้ว่า  พ่อสุทินน์ !  ถ้าเช่นนั้น พ่อ
จงให้พืชพันธุ์ไว้บ้าง  คือมารดาได้พูดว่า  ถ้าพ่อยังยินดีจะประพฤติพรหมจรรย์
ไซร้.  ขอพ่อจงประพฤติ  นั่ง  ปรินิพพานอยู่บนอากาศเถิด,  แต่ว่า  พ่อจงให้
บุตรชายคนหนึ่งผู้จะเป็นพืชพันธุ์สำหรับดำรงสกุลของเราไว้.
หลายบทว่า  มา  โน  อปุตฺตก  สาปเตยฺย  สิจฺฉวโย  อติหราเปสุ
ความว่า  มารดาของท่านสุทินน์พูดว่า  เพราะเหตุที่พวกเราอยู่ในรัชสมัยแห่ง
เจ้าลิจฉวีผู้เป็นคณราชย์, โดยกาลล่วงลับไปแห่งบิดาของพ่อ  เจ้าลิจฉวีเหล่านั้น
จะสั่งให้ริบทรัพย์มฤดกนี้  คือทรัพย์สมบัติของพวกเรา  ซึ่งมีมากมายอย่างนี้
อันหาบุตรมิได้ คือที่เว้นจากบุตร  ผู้จะรักษาทรัพย์ของตระกูลไว้  นำไปสู่
ภายในพระราชวังของพระองค์เสีย, ฉะนั้น,  เจ้าลิจฉวีเหล่านั้น อย่าได้สั่งให้ริบ
คือจงอย่าสั่งให้ริบทรัพย์สมบัตินั้นไปเลย.
ถามว่า  เพราะเหตุไร  ท่านสุทินน์ จึงได้กล่าวอย่างนี้ว่า คุณโยมแม่ !
เฉพาะเรื่องนี้แล  รูปอาจทำได้ ?
แก้ว่า ได้ยินว่า ท่านสุทินน์นั้น คิดว่า  เราเท่านั้นจักเป็นเจ้าของ
ทรัพย์มฤดกของมารดาเป็นต้นเหล่านั้น, คนอื่นย่อมไม่มี,  มารดาเป็นต้นแม้
เหล่านั้น  ก็จักตามผูกพันเราเป็นนิตย์  เพื่อต้องการให้รักษาทรัพย์มฤดก,
เพราะเหตุนี้  ครั้นได้บุตรชายแล้วก็จักงดเว้น  (การตามผูกพันเรา), ต่อ
แต่นั้น  เราก็จักได้บำเพ็ญสมณธรรมตามสบาย, เมื่อ (ท่าน)  เล็งเห็นนัยนี้อยู่
จึงได้กล่าวอย่างนั้น.

<div id="714"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 714]]
[สตรีมีระดูหยุดก็ตั้งครรภ์]
คำว่า  ปุปฺผ  นี้เป็นชื่อแห่งโลหิตที่เกิดขึ้นในเวลาที่มาตุคามมีระดู.
จริงอยู่  ในเวลาที่มาตุคามมีระดู  ต่อมมีสีแดงตั้งขึ้นในสถานที่ ๆ  ตั้งครรภ์
(ในมดลูก)  แล้วเจริญขึ้นถึง  ๗  วันก็สลายไป.  โลหิตก็ไหลออกจากต่อมเลือด
ที่สลายไปแล้วนั้น.  คำว่า  ปุปฺผ  นั้นเป็นชื่อแห่งโลหิตนั้น.
อนึ่ง ดลหิตนั้นเป็นของมีกำลัง  ยังไหลออกอยู่มากเพียงใด,  คือย่อม
ไหลออกพร้อมกับโทษ  (มลทินแห่งโลหิต)  นั้นเอง,  ก็เมื่อโทษ  (มลทินแห่ง
โลหิต)  ไหลออกแล้ว  ปฏิสนธิ  (ของสัตว์ผู้เกิดในครรภ์)  ที่บิดาให้ไว้แล้ว
ในวัตถุ  (รังไข่)  ที่บริสุทธิ์  ก็ตั้งขึ้นได้โดยเร็วพลัน.
สองบทว่า  ปุปฺผสา  อุปฺปชฺชติ  ความว่า  ต่อมเลือดเกิดขึ้นแก่
ภรรยาเก่าของท่านสุทินน์นั้นแล้ว.  พึงทราบการลบบทสังโยค  พร้อมกับการ
ลบ  อ  อักษร*  เสีย.
หลายบทว่า  ปุราณทุติยกาย  พาหาย  คเหตฺวา  ความว่า  ท่าน
พระสุทินน์จับภรรยาเก่านั้นที่แขนทั้งสองนั้น.
สองบทว่า  อปฺปญฺตฺเต  สิกฺขาปเท  ความว่า  เพราะปฐมปาราชิก
สิกขาบทยังมิได้ทรงตั้งไว้.
[พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงบัญญัติปฐมปาราชิกเมื่อ  ๒๐  พระพรรษา]
ได้ยินว่า  ในปฐมโพธิกาลแห่งพระผู้มีพระภาคเจ้า  ภิกษุทั้งหลายได้
ประคองพระหฤทัยให้ทรงยินดีแล้วตลอด  ๒๐  ปี  มีได้ทำอัชฌาจาร  (ความ
ประพฤติล่วงละเมิด)  เห็นปานนี้  (ให้เกิดขึ้นเลย).  พระผู้มีพระภาคเจ้า  ทรง
 *  บทว่า  ปุปฺผสา  นี้  ตัดบทเป็น  ปุปฺผ  อสฺสา  ลบ  อ  อักษรตัวต้น  และลบ  สฺ ที่เป็นตัว
สกดเสีย  จึงสนธิกันเข้าเป็น  ปปฺผสา.

<div id="715"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 715]]
หมายเอาอัชฌาจารนั้นนั่นเอง  จึงตรัสพระสูตรนี้ว่า  ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย !
สมัยหนึ่ง พวกภิกษุได้ประคองจิตของเราให้ยินดีแล้วหนอ.
คราวนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้า  เมื่อไม่ทรงเล็งเห็นอัชฌาจาร(ความ
ประพฤติล่วงละเมิดเช่นนั้นของภิกษุทั้งหลาย) จึงมิได้ทรงบัญญัติปาราชิกหรือ
สังฆาทิเสส   แต่ได้ทรงบัญญัติกองอาบัติเล็กน้อย ที่เหลือไว้เพียง  ๕  กองเท่านั้น
ในเพราะเรื่องนั้น ๆ  เพราะเหตุนั้น  ท่านพระอุบาลีเถระ  จึงได้กล่าวไว้ว่า
เพราะสิกขาบท  ยังมิได้ทรงบัญญัติไว้.
บทว่า  อนาทีนวทสฺโส ความว่า  ท่านสุทินน์  เมื่อไม่เล็งเห็นข้อ
ที่พระผู้มีพระภาคเจ้าจักทรงบัญญัติสิกขาบทชี้โทษไว้ในบัดนี้  จึงเป็นผู้มีความ
สำคัญ (ในการเสพเมถุนธรรมนั้น)  ว่าไม่มีโทษ. จริงอยู่  ถ้าท่านพระสุทินน์นี้
พึงรู้ว่า  สิ่งนี้ไม่ควรทำ  หรือว่า  สิ่งที่ทำนี้  ย่อมเป็นไปเพื่อมูลเฉท  ดังนี้ไซร้,
กุลบุตรผู้บวชด้วยศรัทธา  แม้จะถึงความสิ้นชีวิตไป  อันมีกรรมนั้นเป็นเหตุก็
จะไม่พึงทำ, แต่ท่านเมื่อไม่เล็งเห็นโทษในการเสพเมถุนธรรมนี้ จึงได้เป็นผู้
มีความสำคัญว่า ไม่มีโทษ. เพราะเหตุนั้น ท่านพระอุบาลีเถระ จึงได้กล่าว
ไว้ว่า  เป็นผู้มีความเห็นว่าไม่มีโทษ.
บทว่า  ปุราณทุติยิกาย  นี้ เป็นสัตตมีวิภัตติ.
บทว่า  อภิวิญฺาเปสิ  คือ ให้เป็นไปแล้ว.
จริงอยู่  แม้การให้เป็นไป  ท่านเรียกว่า  วิญฺาปนา  เพราะยังกาย
วิญญัติให้เคลื่อนไหว. ก็ท่านพระสุทินน์นี้  บัณฑิตพึงทราบว่า  ได้ทำการยัง
กายวัญญัติให้เคลื่อนไหวถึง  ๓  ครั้ง  เพื่อความตกลงใจจะให้ตั้งครรภ์.
หลายบทว่า  สา  เตน  คพฺภ  คณฺหิ ความว่า  แม้ภรรยาเก่าของ
ท่านพระสุทินน์นั้น ก็ตั้งครรภ์เพราะอัชฌาจารนั้นนั่นเอง  หาได้ตั้งครรภ์โดย
ประการอื่นไม่.

<div id="716"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 716]]
[เหตุที่ให้สตรีตั้งครรภ์มี  ๗  อย่าง]
ถามว่า  ก็การตั้งครรภ์  ย่อมมีได้  แม้โดยประการอย่างอื่นหรือ ?
แก้ว่า  ย่อมมีได้.
ถามว่า  ย่อมมีได้อย่างไร ?
แก้ว่า ย่อมมีได้  (เพราะเหตุ  ๗ อย่างคือ) เพราะการเคล้าคลึงกาย ๑
เพราะการจับผ้า  (นุ่งห่ม) ๑ เพราะการดื่มน้ำอสุจิ ๑ เพราะการลูบคลำสะดือ
(ของสตรี) ๑ เพราะการจ้องดู (รูป) ๑ เพราะเสียง ๑ เพราะกลิ่น ๑.
จริงอยู่ สตรีทั้งหลาย  บางพวกเป็นผู้มีความกำหนัดยินดีด้วยฉันทราคะ
ในเวลาที่ตนมีระดู  แม้เมื่อยินดีการที่บุรุษจับมือ จับช้องผม  และการลูบคลำ
อวัยวะน้อยใหญ่ (ของตน) ย่อมตั้งครรภได้. การตั้งครรภ์ย่อมมีได้เพราะ
การเคล้าคลึงกาย  ด้วยอาการอย่างนี้.
อนึ่ง  นางภิกษุณี ผู้เป็นภรรยาเก่าของพระอุทายีเถระ เอาปากอม
น้ำอสุจินั้นไว้ส่วนหนึ่ง ใส่อีกส่วนหนึ่งเข้าในองค์ชาตรวมกับผ้านั่นเอง. นาง
ก็ตั้งครรภ์ได้เพราะเหตุนี้<sup>๑</sup>. การตั้งครรภ์ย่อมมีได้  เพราะการจับผ้า (นุ่งห่ม)
ด้วยอาการอย่างนี้.
แม่เนื้อ  ผู้เป็นมารดาของมิคสิงคดาบส ได้มายังสถานที่ถ่ายปัสสาวะ
ของดาบส  ในเวลาที่ตนมีระดู  แล้วได้ดื่มน้ำปัสสาวะ  ซึ่งมีน้ำสมภพเจือปนอยู่.
แม้เนื้อนั้น  ก็ตั้งครรภ์  แล้วออกลูกเป็นมิคลิงคดาบส เพราะเหตุที่ตนดื่มน้ำ
ปัสสาวะนั้น<sup>๒</sup>. การตั้งครรภ์ ย่อมมีได้เพราะการดื่มน้ำอสุจิ  ด้วยอาการอย่างนี้.
อนึ่ง ท้าวสักกะทรงทราบข้อที่มารดาของพระสามดาบสโพธิสัตว์
เสียจักษุ มีพระประสงค์จะประทานบุตร (แก่ท่านทั้งสองนั้น) จึงทรงรับสั่ง
 ๑. วิ.  มหา. ๒/๒๓.  ๒. ชาตกัฏฐกถา. ๘/๑.  ๗/๓๙๖.

<div id="717"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 717]]
กะทุกุลกบัณทิต (ผู้เป็นบิดาของพระสามดาบสโพธิสัตว์นั้น) ว่า  เมถุนธรรม
ควรแก่ท่านทั้งสองหรือ ?
ทุกุลกบัณฑิต  ทูลว่า อาตมภาพทั้งสอง  บวชเป็นฤษีแล้ว  ไม่มีความ
ต้องการ  ด้วยเมถุนธรรมนั่น.
ท้าวสักกะ ทรงรับสั่งว่า ถ้าเช่นนั้น ในเวลาที่นางปาริกาตาปสินีนี้มี
ระดู  ท่านพึงเอานิ้วมือลูบคลำสะดือ (ของนาง) เถิด.
ทุกุลกบัณฑิตนั้น  ได้ทำเหมือนอย่างนั้นแล้ว.  นางปาริกาตาปสินีนั้น
ก็ตั้งครรภ์  แล้วคลอดทารกชื่อสามดาบส   เพราะเหตุที่ลูบคลำสะดือนั้น<sup>๑</sup>.
การตั้งครรภ์  ย่อมมีได้เพราะการลูบคลำสะดือ  ด้วยอาการอย่างนี้. โดยนัยนี้
นั่นแล  ควรทราบเรื่องมัณฑัพยมาณพ<sup>๒</sup>  และเรื่องพระเจ้าจัณฑปัชโชต.
ถามว่า  การตั้งครรภ์  ย่อมมีได้เพราะการจ้องดู  (รูป) อย่างไร?
แก้ว่า  สตรีบางพวกในโลกนี้  ในเวลาที่ตนมีระดู  เมื่อไม่ได้การ
เคล้าคลึงกับชาย  จึงเข้าไปในเรือน  จ้องดูชาย  ด้วยอำนาจความกำหนัดพอใจ
(แล้วก็ตั้งครรภ์)  เหมือนนางสนมชาววัง  ฉะนั้น. นางย่อมตั้งครรภ์ เพราะการ
จ้องดูชายนั้น.  การตั้งครรภ์  ย่อมมีได้เพราะการจ้องดูรูป  ด้วยอาการอย่างนี้.
อนึ่ง  บรรดานกตระกรุมทั้งหลาย (นกยาง) ชื่อว่านกตระกรุมตัวผู้
ย่อมไม่มี.  นางนกตระกรุมเหล่านั้น  ในเวลาที่ตนมีระดู  ครั้นได้ฟังเสียงเมฆ
(คำราม) แล้ว  ย่อมตั้งครรภ์  ถึงแม่ไก่ทั้งหลายจะมากตัวก็ตาม  ในกาลบางครั้ง
ครั้นได้ฟังเสียงไก่ผู้ตัวเดียว (ขัน) ก็ย่อมตั้งครรภ์ได้.  ถึงแม่โคทั้งหลาย ครั้น
ได้ฟังเสียงโคอุสภะ (โคตัวผู้) แล้ว ก็ย่อมตั้งครรภ์เหมือนอย่างนั้น  .การ
ตั้งครรภ์ย่อมมีได้เพราะเสียง  ด้วยอาการอย่างนี้
 ๑. นัยชาตกัฏฐกถา. ๙/๑๒๓-๔.  ๒. ชาตกัฏฐกถา. ๗/๕-๖.

<div id="718"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 718]]
อนึ่ง  แม่โคทั้งหลายนั่นเอง  ในกาลบางครั้ง  ย่อมตั้งครรภ์ได้เพราะ
กลิ่นของโคตัวผู้.   การตั้งครรภ์  ย่อมมีได้เพราะกลิ่น  ด้วยอาการอย่างนี้.
ส่วนในเรื่องนี้  ภรรยาเก่าของท่านพระสุทินน์นี้  ย่อมตั้งครรภ์เพราะ
อัชฌาจาร ดังที่พระผู้มีพระภาคเจ้า  ทรงหมายเอาตรัสไว้ว่า
มารดาบิดาอยู่ร่วมกัน  ๑   มารดาที่ระดู ๑  สัตว์ผู้เกิดในครรภ์ปรากฏ ๑.
เพราะความประชุมพร้อมแห่งปัจจัย ๓  ประการอย่างนี้ ความก้าวลงแห่งสัตว์
ผู้เกิดในครรภ์  จึงมีได้.
[เทพเจ้าประกาศความชั่วของพระสุทินน์]
หลายบทว่า  ภุมฺมา  เทวา  สทฺทมนุสฺสาเวสุ  ความว่า ชื่อว่า
ความลับของชนผู้กระทำกรรมชั่ว  ย่อมไม่มีในโลก<sup>๒</sup> , จริงอยู่  ตนของชนผู้
กระทำความชั่วนั้น  ย่อมรู้ความชั่ว (ที่ตนทำ) นั้น  ก่อนกว่าคนอื่นทั้งหมด,
ต่อจากนั้น อารักขเทพเข้าทั้งหลายย่อมรู้,  ภายหลังต่อมาเทพเจ้าแม้เหล่าอื่น
ผู้รู้จิตของบุคคลอื่น ก็ย่อมรู้,  เพราะเหตุนั้น  ภุมมเทพเจ้าทั้งหลาย  ผู้อาศัย
อยู่ในไพรสณฑ์ทั้งสิ้น  ซึ่งเป็นผู้รู้จิตของบุคคลอื่น  พบเห็นอัชฌาจารนั้นของ
ท่านพระสุทินน์นั้น ก็ได้กระจายเสียงให้บันลือลั่นไป  คือได้เปล่งเสียงออก
โดยอาการที่เทพเจ้าแม้เหล่าอื่นจะได้ยิน.
ถามว่า  ได้ยินว่า อย่างไร?
แก้ว่า ได้ยินดังนี้  ท่านผู้เจริญ ! โอ ภิกษุสงฆ์ไม่มีเสนียด หาโทษ
มิได้, (แต่)  พระสุทินน์กลันทบุตร  ก่อเสนียดขึ้นแล้ว  ก่อโทษขึ้นแล้ว.
ใจความแห่งคำว่า  ไม่มีเสนียด  เป็นต้นนั้น  บัณฑิตพึงทราบ โดยนัยดังที่
ข้าพเจ้ากล่าวไว้แล้วในเวรัญชกัณฑ์นั่นแล
 ๑. ม. มู. ๑๒/๒๔๗.ปปัญจสูทนี. ๒/๔๑๗-๘. ๒. ขุ. ชา. ๒๗/๑๓๑. ชาตกัฎฐ ๔/๒๔๘.
 ๓. วิ.มหา. ๑/๓๒.

<div id="719"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 719]]
อนึ่ง  ในคำว่า  ภุมฺมาน  เทวาน  สทฺท สุตฺวา จาตุมฺมหา-
ราชิการ  นี้ พึงทราบลำดับดังนี้ว่า  อากาสัฏฐเทพเจ้าทั้งหลายได้สดับเสียง
เหล่าภุมมเทพเจ้าแล้ว, เทพเจ้าชั้นจาตุมหาราชทั้งหลาย ได้สดับเสียงเหล่า
อากาสัฏฐเทพเจ้าแล้ว ดังนี้เป็นต้น.
บทว่า  พฺรหฺมกายิกา  ความว่า พรหมแม้ทั้งหมด ยกเว้นเหล่า
อสัญญีสัตว์และเหล่ารูปาวจรสัตว์เสีย  พึงทราบว่า  ได้สดับแล้ว และครั้น
ได้สดับแล้ว  ก็ได้กระจายเสียงให้บันลือลั่นแล้ว.
หลายบทว่า อิติห  เตน ขเณน ความว่า  ชั่วขณะเดียวแห่งอัชฌาจาร
ของท่านพระสุทินน์นั้น  ด้วยอาการอย่างนี้.
สองบทว่า เตน  มุหุตฺเตน ความว่า  ชั่วครู่เดียวแห่งอัชฌาจาร
นั่นเอง.
สองบทว่า  ยาว พฺรหมฺโลกา  ความว่า  ( เสียงได้กระฉ่อนขึ้นไป
แล้ว ) จนถึงพรหมโลกขั้นอกนิฏฐะ.
บทว่า  อพฺภุคฺคญฺฉิ  แปลว่า  ได้กระฉ่อนขึ้นไปแล้ว คือได้ตั้งขึ้น
แล้ว.  ความก็ว่า  ได้มีเสียงระเบ็งเซ้งแซ่เป็นอันเดียวกันแล้ว.
[บุตรชายของท่านพระสุทินน์มีชื่อว่าพีชกะ]
สองบทว่า ปุตฺต วิชายิ  ความว่า  ภรรยาเก่าของท่านพระสุทินน์
ได้ให้ปัจฉิมภวิกสัตว์ ผู้เช่นกับพิมพ์ทองเกิดแล้ว.
หลายบทว่า พีชโกติ  นาม อกสุ  ความว่า พวกสหายของท่าน
พระสุทินน์ไม่ยอมให้ตั้งชื่อเป็นอย่างอื่น  คือได้พากันตั้งชื่อว่า  ''พีชกะ'' (เจ้า
พืชก์) โดยลงความเห็นกันว่า "ทารกนั้นจงมีชื่อว่า" เจ้าพืชก์" เท่านั้น,

<div id="720"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 720]]
เพราะเหตุแห่งคำที่ย่าได้กล่าวขอไว้ว่า  "พ่อจงให้พืชพันธุ์ไว้บ้าง" ดังนี้ ปรากฏ
ชัดแล้ว. พวกสหาย  ก็ได้ตั้งชื่อให้แก่มารดาบิดาแห่งพีชกทารกนั้น ด้วยอำนาจ
ชื่อบุตรชายเหมือนกัน.
คำว่า  เต  อปเรน  สมเยน  นี้ท่านกล่าวหมายเอาเจ้าพืชก์และ
มารดาของเจ้าพืชก์.
[มารดาและพีชกทารกบวชแล้วได้สำเร็จพระอรหัต]
ได้ยินว่า ในเวลาที่พีชกะมีอายุได้  ๗-๘ ขวบ  มารดาของเธอได้บวช
ในสำนักนางภิกษุณี  และพีชกทารกนั้น ก็ได้บวชอยู่ในสำนักของภิกษุ  ได้
อาศัยเพื่อนพรหมจารีผู้เป็นกัลยาณมิตร  ก็ได้ดำรงอยู่ในพระอรหัตแล้ว. เพราะ
เหตุนั้น  ท่านพระอุบาลีเถระ  จึงได้กล่าวว่า  เขาทั้งสอง ได้ออกจากเรือน
บวชเป็นบรรพชิต  ได้ทำให้แจ้งซึ่งพระอรหัตแล้ว.*  บรรพชาของมารดาและ
บุตร  ได้มีผลแล้วด้วยประการฉะนี้.
[ท่านพระสุทินน์เดือดร้อนใจเพราะประพฤติชั่วหยาบ]
ส่วนบิดาของพีชกทารกนั้น ถูกความวิปฏิสารครอบงำอยู่  เพราะเหตุ
นั้น ท่านพระอุบาลีเถระ  จึงได้กล่าวคำว่า  "อถ โข  อายสฺมโต  สุทินฺนสฺส
อหุเทว  กุกฺกุจฺจ " ดังนี้เป็นต้น.
บรรดาบทเหล่านั้น  บทว่า อหุเทว  แปลว่า ได้มีแล้วนั้นเทียว.
ทะ  อักษรทำการเชื่อมบท.  ความว่า ได้มีแล้วนั่นเทียว.
ความตามเดือดร้อนในภายหลัง อันมีอัชฌาจารเป็นเหตุ  ชื่อว่าความ
รำคาญ.  แม้คำว่า  วิปฏิสาโร  ก็เป็นชื่อแห่งความตามเดือดร้อนในภายหลัง
นั้นนั่นเอง.
 *วิ. มหา. ๑/๓๓.

<div id="721"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 721]]
จริงอยู่  ความตามเดือดร้อนในภายหลังนั้น ท่านเรียกว่า  กุกกุจจะ
(ความรำคาญ) โดยความเป็นกิริยาที่บัณฑิตพึงเกลียด  เพราะความเป็นกรรม
อันผู้รู้ทั้งหลายไม่พึงทำ, ท่านเรียกว่า  วิปฏิสาร (ความเดือดร้อน) โดย
เป็นความระลึกผิดรูปไป  เพราะอาศัยอัชฌาจารนั้น เพราะไม่สามารถจะห้าม
อัชฌาจารที่ตนทำแล้วได้.
หลายบทว่า อลาภา  วต  เม ความว่า  ไม่ใช่ลาภของเราหนอ.
มีอธิบายว่า ขึ้นชื่อว่า ความไม่ได้คุณทั้งหลาย  มีฌานเป็นต้นเหล่านั้น ไม่ใช่
ลาภของเรา  ทั้งไม่ใช่ลาภของผู้อื่น.
หลายบทว่า  น  วต  เม  ลาภา  ความว่า คุณคือบรรพชา สรณคมน์
และการสมาทานสิกขาแม้เหล่าใด  ที่เราได้เฉพาะแล้ว, คุณคือบรรพชาเป็นต้น
แม้เหล่านั้น  ชื่อว่าไม่ใช่ลาภของเราเลย  เพราะมีอัชฌาจารเศร้าหมอง.
หลายบทว่า  ทุลฺลทฺธ วต เม  ความว่า พระศาสนานี้  แม้ที่เรา
ได้แล้ว ก็ชื่อว่าเราได้ชั่ว.
หลายบทว่า  น  วต  เม  สุลทฺธ  ความว่า พระศาสนานี้  เราได้
ไม่ดีเหมือนอย่างกุลบุตรอื่นเขาได้กันหนอ.  เพราะเหตุไร? เพราะเหตุ
เราบวชในพระธรรมวินัยที่พระผู้มีพระภาคเจ้า ตรัสไว้ดีแล้วอย่างนี้ ยังไม่
สามารถจะประพฤติพรหมจรรย์ให้บริบูรณ์บริสุทธิ์ได้จนตลอดชีวิตแล.
บทว่า  พฺรหมฺจริย  ได้แก่  มรรคพรหมจรรย์ ที่ท่านสงเคราะห์ด้วย
ไตรสิกขา.
สองบทว่า กิโส อโหสิ ความว่า  ท่านพระสุทินน์นั้น เมื่อไม่สามารถ
จะเคี้ยวกินหรือฉันอาหาร  จึงได้เป็นผู้ซูบผอม คือมีเนื้อและโลหิตน้อย.
บทว่า อุปฺปณฺฑุปฺปณฺฑุกชาโต ได้แก่ ความเป็นผู้มีผิวเหลือง ๆ
เกิดขึ้น  คือเป็นผู้มีส่วนเปรียบดุจใบไม้เหลือง.

<div id="722"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 722]]
บทว่า ธมนิสณฺตคตฺโต  ได้แก่  ผู้มีตัวสะพรั่งด้วยแถวเส้นเอ็น
นั่นเอง  เพราะความเป็นผู้มีเนื้อและโลหิตสิ้นไป.
บทว่า อนฺโตมโน ได้แก้ ผู้มีความคิดตั้งอยู่ภายในนั่นเอง  (ผู้มีเรื่อง
ในใจ) ด้วยอำนาจความระทมถึง. อนึ่ง  สัตวโลกแม้ทั้งหมด ชื่อว่าเป็นผู้มี
ใจอยู่ในภายในนั่นเอง (คิดอยู่แต่ในใจ) ด้วยอำนาจความเป็นไป อาศัยหทัย-
วัตถุ.
บทว่า ลีนมโน ได้แก่ ผู้ทอดทิ้งธุระ คือผู้ไม่มีความขวนขวายใน
อุเทศ  ปริปุจฉา  กรรมฐาน  อธิศีล อธิจิต อธิปัญญา และการบำเพ็ญวัตร
และระเบียบวัตร. ชื่อว่า  ผู้มีใจหดหู่   เพราะอรรถว่า ใจของผู้นั้นหดหู่  คือ
งอกลับด้วยอำนาจความเกียจคร้านโดยแท้ทีเดียว.
บทว่า  ทุกฺขี ได้แก่  ผู้มีทุกข์  เพราะทุกข์ทางใจ.
บทว่า ทุมฺมโน ได้แก่ ผู้มีใจอันโทษประทุษร้ายแล้ว  หรือผู้มีใจ
ผิดรูป  เพราะความเป็นผู้ถูกโทมนัสครอบงำ.
บทว่า ปชฺฌายี ความว่า ท่านพระสุทินน์  คิดถึงความชั่วที่ตนทำ
แล้วนั้น ๆ  ด้วยอำนาจความเดือดร้อน  (ซบเซา) ดุจลาตัวที่เขาคัดออกจากภาระ
แล้ว ( ซบเซาอยู่)  ฉะนั้น.
[พวกภิกษุสหายถามท่านพระสุทินน์ถึงความซูบผอม]
สองบทว่า  สหายกา  ภิกฺขู ความว่า  ภิกษุทั้งหลาย  ผู้ถามถึงความ
ผาสุก  ที่เป็นผู้คุ้นเคยของท่านพระสุทินน์  เห็นพระสุทินน์นั้น ผู้เป็นแล้ว
อย่างนั้น ซึ่งปล่อยให้วันคืนผ่านไปอยู่  ด้วยธรรมเป็นเครื่องเนิ่นช้า คือการ
คลุกคลีอยู่ด้วยหมู่  จึงได้กล่าวคำนี้กะท่านพระสุทินน์นั้น.
บทว่า  ปินินฺทฺริโย  ความว่า  ผู้มีอินทรีย์มีจักษุเป็นต้นเต็มเปี่ยม
เพราะโอกาสซึ่งเป็นที่ตั้งแห่งประสาทสมบูรณ์.

<div id="723"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 723]]
ศัพท์ว่า  ทานิ  ที่มีอยู่ในคำว่า โสทานิ  ตฺว นี้  เป็นนิบาต.
ท่านกล่าวอธิบายไว้ว่า โส  ปน   ตฺว ที่แปลว่า ก็คุณนั้น  (ดูซูบผอม).
หลายบทว่า  กจฺจิ โน  ตฺว คือ  กจฺจิ  นุ  ตฺว ที่แปลว่า คุณ
(จะไม่ยินดีประพฤติพรหมจรรย์)  หรือหนอ?
บทว่า  อนภิรโต  แปลว่า ผู้มีความกระสัน, อธิบายว่า ผู้ปรารถนา
ความเป็นคฤหัสถ์.
เพราะเหตุนั้น ท่านพระสุทินน์  เมื่อจะคัดค้าน ความไม่ยินดีนั้นนั่น
แล  จึงกล่าวว่า อาวุโสทั้งหลาย  !  ความจริง  ไม่ใช่ว่าผมจะไม่ยินดี
(ประพฤติพรหมจรรย์).  อธิบายว่า ก็ผมยินดีทีเดียวในการเจริญกุศลธรรม
อันยิ่ง.
หลายบทว่า  อตฺถิ เม  ปาปกมฺม  กต ความว่า บาปกรรมอย่างหนึ่ง
ที่ผมทำไว้  มีอยู่  คือผมได้รับอยู่  ได้แก่มีปรากฏแก่ผมอยู่เป็นนิตยกาล  ดุจมี
อยู่เฉพาะหน้าฉะนั้น.
ถัดจากนั้น  ท่านพระสุทินน์ เมื่อจะประกาศ  (เปิดเผย)  บาปกรรม
ที่ตนทำแล้วนั้น (แก่เหล่าภิกษุสหาย) จึงได้กล่าวคำเป็นต้นว่า ปุราณทุต-
ยิกาย ดังนี้.
[พวกภิกษุสหายเห็นด้วยว่ากรรมนั้นให้เกิดความรำคาญได้]
หลายบทว่า  อล หิ  เต  อาวุโส สุทนฺน  กุกฺกุจฺจาย  ความว่า
อาวุโส สุทินน์!  บาปกรรมนั่นของคุณ  พอที่  คือสามารถจะให้คุณรำคาญได้.
มีคำอธิบายว่า เป็นของสามารถจะให้เกิดความรำคาญได้.
ในคำว่า  ย  ตฺว  เป็นต้น  พึงทราบการเชื่อมความดังนี้ว่า  คุณจัก
ไม่สามารถประพฤติพรหมจรรย์  เพราะความชั่วใด,  ความชั่วนั้นของคุณพอ
ที่จะให้คุณรำคาญได้.

<div id="724"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 724]]
ต่อจากนั้น  เหล่าภิกษุสหาย  เมื่อจะพร่ำสอนพระสุทินน์นั้น  จึงได้
กล่าวคำเป็นต้นว่า นนุ  อาวุโส  ภควตา  ดังนี้.
บรรดาบทเหล่านั้น  ศัพท์ว่า  นนุ  เป็นนิบาต ลงในอรรถอนุมัติ
และตำหนิ.
บทว่า  อเนกปริยาเยน แปลว่า  โดยเหตุมิใช่อย่างเดียว.
บทว่า วิราคาย  แปลว่า  เพื่อคายความกำหนัด.
สองบทว่า  โน  สราคาย  ความว่า ไม่ใช่เพื่อความกำหนัดด้วยราคะ.
อธิบายว่า จริงอยู่  ธรรมอันพระผู้มีพระภาคเจ้า ทรงแสดงแล้ว  เพื่อประโยชน์
แห่งการคายความกำหนัดนั่นว่า  สัตว์ทั้งหลาย ได้สดับธรรมของเรานี้แล้ว
จักคายความกำหนัด  คือจักไม่ยินดีในภพและโภคสมบัติทั้งปวง.  ในบททั้งปวง
ก็มีนัยนั่น.
ก็คำว่า  วิสโยคาติ  กิเลเสหิ  วิสยุชฺชนตฺถาย  นี้  ที่มีอยู่ใน
บทว่า วิสโยคาย เป็นต้นนี้ เป็นเพียงการกล่าวโดยนัยทางอ้อม.
บทว่า  วิสโยคาย  ความว่า  เพื่อปราศจากความประกอบด้วยกิเลส
ทั้งหลาย.
สองบทว่า โน สโยคาย ความว่า  ไม่ใช่เพื่อความประกอบ  (ด้วย
กิเลสทั้งหลาย).
บทว่า  อนุปาทานาย  ความว่า  เพื่อความไม่ถือมั่น.
สองบทว่า โน สอุปาทานาย ความว่า ไม่ใช่เพื่อความยึดมั่น.
หลายบทว่า ตตฺถ  นาม ตฺว  ความว่า  เมื่อธรรมชื่อนั้น (อัน
พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงแสดงแล้ว  เพื่อคายความกำหนัด  )  คุณ (ยังจักคิดเพื่อ
ความกำหนัดอีกหรือ?).

<div id="725"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 725]]
สองบทว่า  สราคาย  เจเตสฺสสิ  ความว่า คุณยังจักคิด คือยังจัก
ดำริ  เพื่อเมถุนธรรม  อันเป็นไปอยู่  พร้อมด้วยความกำหนัดหรือ  ? อธิบายว่า
คุณจักยังพยายามเพื่อต้องการเมถุนธรรมนั่นหรือ ?  ในบททั้งปวง  ก็มีนัยนั้น.
[อรรถาธิบายชื่อพระนิพพาน  ๙  บท]
บททั้ง  ๙  มีราควิราคะเป็นต้น  พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงหมายเอา
พระนิพพานซึ่งเป็นโลกุตรธรรมที่ปราศจากวัฏฏะนั่นแล  ตรัสไว้ซ้ำอีก.  เพราะ
เหตุนั้น  แม้เมื่อพระองค์ตรัสว่า ราควิราคาย  ก็ดี มหนิมฺมทนาย  ก็ดี
บัณฑิตพึงเห็นใจความอย่างนี้เท่านั้นว่า  "เพื่อประโยชน์แก่พระนิพพาน".
จริงอยู่  พระนิพพาน  พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสเรียกว่า  "ธรรมเป็นที่
สำรอกราคะ"  เพราะเหตุว่าราคะมาถึง  คือปรารภ  สืบต่ออาศัยพระนิพพาน
นั้นแล้ว  ย่อมปราศไป คือไม่มี.
อนึ่ง  พระนิพพาน  ทรงเรียกว่า ธรรมเป็นที่สร่างเมา  เพราะเหตุว่า
ความเมาทั้งหลาย  มีความเมาด้วยอำนาจมานะ และความเมาในบุรุษเป็นต้น
มาถึงพระนิพพานนั้นแล้ว  ย่อมเป็นอันสร่างไปไม่เป็นความเมา  คือสาบสูญไป.
อนึ่ง  พระนิพพาน ทรงเรียกว่า ธรรมเป็นที่คลายความกระหาย
เพราะเหตุว่า  ความกระหายในกามแม้ทั้งปวง  มาถึงพระนิพพานนั้นแล้ว ย่อม
ถึงความคลายไป  คือความพลัดตกไป.
อนึ่ง  พระนิพพาน ทรงเรียกว่า ธรรมเป็นที่เพิกถอนอาลัย เพราะ
เหตุว่า  อาลัยคือเบญจกามคุณ มาถึงพระนิพพานแล้ว ย่อมถึงความเพิกถอนไป.
เพราะเหตุว่า  วัฏฏะมี  ๓  ภูมิ  มาถึงพระนิพพานนั้นแล้ว ย่อมขาดเด็ดไป.

<div id="726"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 726]]
อนึ่ง   พระนิพพาน  ทรงเรียกว่า ธรรมเป็นที่สิ้นตัณหา, ธรรมเป็น
ที่บำราศราคะ ธรรมเป็นที่ดับ  เพราะเหตุว่า  ตัณหา  มาถึงพระนิพพานนั้น
แล้ว ย่อมถึงความสิ้นไป ย่อมบำราศไป และย่อมดับไปโดยประการทั้งปวง.
อนึ่ง  พระนิพพานนั่น ทรงเรียกว่า นิพพาน เพราะเหตุว่าออกไป
คือเล่นออกหลุดพ้น จากตัณหา  ซึ่งได้โวหารว่า  วานะ เพราะผูกคือล่าม
ได้แก่เย็บเชื่อมกำเนิด  ๔  คติ  ๕  วิญญาณฐิติ  ๗  สัตตาวาส  ๙ ไว้  เพื่อ
ความมีความเป็นสืบ ๆ  ไป  ฉะนี้แล.
หลายบทว่า กามาน  ปหาน  อกฺขาต  มีความว่า  การละวัตถุกาม
และกิเลสกามทั้งหลาย พระผู้มีพระภาคเจ้า  ตรัสไว้แล้วมิใช่หรือ?
สองบทว่า  กามสญฺาน  ปริญฺา  มีความว่า  การกำหนดรู้ความ
หมายในกามแม้ทั้งหมด  มี  ๓  อย่าง ด้วยอำนาจญาตปริญญา  (กำหนดรู้ด้วย
การรู้)  ตีรณปริญญา (กำหนดรู้ด้วยการพิจารณา)  และปหานปริญญา  (กำ-
หนดรู้ด้วยการเสียสละ)  พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสแล้วมิใช่หรือ?
บทว่า กามวิตกฺกาน  มีความว่า  ความเพิกถอนวิตกทั้งหลายที่แอบ
อิงกาม  พระผู้มีพระภาคเจ้า  ตรัสแล้วมิใช่หรือ?
บทว่า กามปริฬาหาน  มีความว่า ความสงบราบแห่งความร้อนรุ่ม
ซึ่งเกิดขึ้น ด้วยอำนาจความกำหนัดที่ประกอบด้วยเบญจกามคุณ ได้แก่ ความ
กลัดกลุ้มภายใน พระผู้มีพระภาคเจ้า  ตรัสแล้วมิใช่หรือ?
โลกุตรมรรค  เครื่องทำความสิ้นกิเลสแล  พระผู้มีพระภาคเจ้า ตรัส
ไว้แล้วในสถาน  ๕  เหล่านี้. แต่มรรคที่เจือกันทั้งโลกิยะและโลกุตระ  บัณฑิต

<div id="727"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 727]]
พึงทราบว่า  พระผู้มีพระภาคเจ้า  ตรัสไว้แล้วใน  ๓  สถานแรกแห่งสถาน
ทั้งหมด.
คำว่า  เนต อาวุโส  เป็นต้น  มีความว่า ดูก่อนผู้มีอายุ !  กรรม
ลามกนั้นของท่าน  ย่อมไม่เป็นไปเพื่อความเลื่อมใสแห่งชนทั้งหลายผู้ยังไม่
เลื่อมใส  คือเพื่อประโยชน์แก่ความเลื่อมใสของชนทั้งหลายผู้เห็นปานนั้นหรือ ?
บทว่า อถเขฺวต  ตัดบทเป็น  อถโข  เอต.
บาลีว่า อถ  เขต ก็มี.
บทว่า อญฺถตฺตาย มีความว่า (กรรมลามกนั่นของท่าน) ย่อม
เป็นไป  เพื่อความเป็นโดยประการอื่น  จากความเลื่อมใส  คือเพื่อความเดือด-
ร้อน.  อธิบายว่า ย่อมทำความเดือดร้อนแก่ชนทั้งหลาย  ผู้มีศรัทธาอันยังมิได้
มาด้วยมรรคว่า  เราทั้งหลายเลื่อมใสในพระธรรมวินัย ชื่อแม้เช่นนี้  ซึ่ง
มีพวกภิกษุผู้ปฏิบัติเลวทราม.
ฝ่ายความเลื่อมใส  ของชนทั้งหลายผู้มีศรัทธามาแล้วด้วยมรรค  เป็น
ของไม่หวั่นไหวด้วยเรื่องเช่นนี้  หรือด้วยเรื่องที่ร้ายแรงยิ่งกว่านี้ เหมือนภูเขา
สิเนรุ  ไม่หวั่นไหวด้วยลมฉะนั้น.  เพราะเหตุนั้น  ภิกษุสหายเหล่านั้น  จึง
กล่าวว่า เพื่อความเป็นโดยประการอื่นแห่งชนบางพวก.
[ภิกษุทั้งหลายกราบทูลเรื่องพระสุทินน์เสพเมถุนธรรม]
ข้อว่า  ภควโต เอตมตฺถ อาโรเจสุ  มีความว่า ภิกษุสหายเหล่า
นั้น  ได้กราบทูล คือได้แจ้งเนื้อความนั้น  แด่พระผู้มีพระภาคเจ้า, ก็แล เมื่อ
กราบทูล หาได้กราบทูล  เพื่อปรารถนาจะให้ตนเป็นที่โปรดปรานไม่, หาได้
ทูลเพื่อมุ่งจะทำความยุยงไม่,  หาได้ทูล  เพื่อต้องการประจานโทษ  ของท่านผู้
มีอายุนั้นไม่,  หาได้ทูลเพื่อบอกโทษที่น่าตำหนิไม่,  หมายใจอยู่ว่า  พระผู้มี-

<div id="728"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 728]]
พระภาคเจ้า  ทรงสดับเนื้อความนี้แล้ว จักไม่ให้พระสุทินน์นี้  คงอยู่ในพระ-
ศาสนา  จักให้ฉุดคร่าเธอออกไปเสีย จึงได้ทูลก็หาไม่,  อันที่จริง ได้ทูลด้วย
ทำในใจว่า พระผู้มีพระภาคเจ้า  ครั้นทรงทราบความเสียหายนี้ ซึ่งเกิดขึ้นใน
พระศาสนาแล้ว  จักทรงบัญญัติสิกขาบท  จักทรงตั้งเขตแดน  คืออาชญาไว้.
[พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงตำหนิพระสุทินน์]
พึงทราบวินิจฉัยในคำว่า  เอตสฺมึ  นิทาเน  เอตสฺมึ   ปกรเณ นี้
ต่อไปนี้:- ความละเมิดอัชฌาจารของพระสุทินน์  พึงทราบว่า ท่านกล่าวว่า
เป็นนิทานและเป็นปกรณ์  เพราะเป็นเหตุแห่งการบัญญัติสิกขาบท.  จริงอยู่
เหตุ ท่านเรียกว่า นิทานและปกรณ์ เพราะเป็นที่มอบให้ซึ่งผลของตน  คือ
ยังผลให้บ่าไป  เหมือนแสดงว่า เชิญถือเอาผลนั้นเถิด  และเพราะเหตุที่เริ่ม
กระทำ  คือปรารภเพื่อจะทำผลนั้น หรือว่าแต่งผลนั้นทีเดียว.
หลายบทว่า  วิครหิ  พุทฺโธ  ภควา มีความว่า   พระผู้มีพระภาคเจ้า
ทรงติ  คือทรงตำหนิ (พระสุทินน์) นั้น เหมือนอย่างบุคคลผู้เลิศ เมื่อจะ
แสดงคุณและโทษ  ของชนทั้งหลายผู้สมควรแก่คุณและโทษ  ก็ติและชม  ฉะนั้น.
จริงอยู่ เพราะทรงเห็นบุคคล ผู้ทำการล่วงละเมิดศีล  ความคิดย่อม
ไม่เกิดขึ้นแก่พระผู้มีพระภาคเจ้าว่า   ผู้นี้เป็นคนมีชื่อเสียง  มียศโดยชาติหรือ
โดยโคตร  หรือโดยความเป็นบุตรของคนมีสกุล หรือโดยคัณฐะ  (การร้อยกรอง)
หรือโดยธุดงควัตร, เราสมควรที่จะรักษาบุคคลเช่นนี้ไว้  เพราะทรงเห็นบุคคล
ผู้มีคุณมีศีลเป็นที่รัก จิตที่คิดจะปิดบังคุณของเขา   จะได้เกิดขึ้นหามิได้เลย,
อันที่จริง พระองค์ย่อมทรงติบุคคลซึ่งควรติเท่านั้น ย่อมทรงชมบุคคลซึ่ง
ควรชมเท่านั้น,  และพระสุทินน์นี้ เป็นผู้สมควรติ, เพราะเหตุนั้น พระผู้มี
พระภาคเจ้า  ผู้ทรงดำรงอยู่ในลักษณะของท่านผู้คงที่  มีพระหฤทัยไม่ลำเอียง
ได้ทรงติพระสุทินน์นั้น ด้วยพระพุทธดำรัสว่า อนนุจฉวิย  เป็นอาทิ.

<div id="729"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 729]]
[อรรถาธิบายกรรมที่ไม่ควรแก่สมณะเป็นต้น]
ในคำว่า  อนนุจฺฉวิย เป็นต้นนั้น มีการพรรณนาเนื้อความดังต่อ
ไปนี้:-  ดูก่อนโมฆบุรุษ!  ผู้เป็นมนุษย์เปล่า  กรรมที่เธอทำแล้วไม่สมควร
แก่ธรรมอันทำความเป็นสมณะ  หรือแก่มรรคผลนิพพานและศาสนา คือไม่
เป็นไปตาม  ได้แก่ไม่คล้อยไปตามผิดคือเงา ได้แก่ความเป็นธรรมดีแห่งธรรม
เหล่านั้น,  โดยที่แท้ เป็นกรรมเหินห่างจากธรรมเหล่านั้นทีเดียว,  ก็เพราะ
ความเป็นของไม่สมควรนั่นเอง  กรรมนั้นจึงชื่อว่าเป็นของไม่เหมาะเจาะ  คือ
ไม่อนุโลมแก่ธรรมเหล่านั้น,  โดยที่แท้  เป็นของแย้งกัน คือตั้งอยู่ในความ
เป็นข้าศึกกัน, เพราะความเป็นของไม่เหมาะเจาะนั่นแล  กรรมนั้นจึงจัดเป็น
กรรมไม่สมรูป  คือเป็นกรรมเข้ารูปกัน คล้ายกัน ถูกส่วนกันหามิได้,  โดยที่แท้
เป็นของไม่คล้ายกัน   ก็ไม่ถูกส่วยกันทีเดียว,  ก็เพราะความเป็นของไม่สมรูปกัน
นั่นแล  กรรมนั่นจึงจัดว่าไม่ใช่กรรมของสมณะ,   คือไม่เป็นกรรมของพวก
สมณะ,  เพราะข้อที่ไม่เป็นของสำหรับสมณะ  กรรมนั้นจึงจัดเป็นอกัปปิยะ
จริงอยู่  กรรมใดไม่ใช่กรรมของสมณะ,   กรรมนั้น  ย่อมไม่สมควรแก่สมณะ
เหล่านั้น,  เพราะข้อที่กรรมเป็นอกัปปิยะ กรรมนั้นจึงจัดว่าไม่ควรทำ,  แท้จริง
กรรมใด ไม่สมควรแก่เหล่าสมณะ,  สมณะทั้งหลาย  ย่อมไม่ทำกรรมนั้น.  แต่
กรรมนี้นั้น  อันเธอทำแล้ว,  ดูก่อนโมฆบุรุษ ! เพราะเหตุนั้น กรรมอันไม่
สมควร ไม่เหมาะเจาะ  ไม่สมรูป  ไม่ใช่กิจของสมณะ  เป็นอกัปปิยะ  ไม่ควรทำ
ชื่อว่าอันเธอทำแล้ว.
ข้อว่า  กถ  หิ  นาม  มีความว่า เพราะเหตุชื่ออะไรเล่า ?  มีคำ
อธิบายว่า ท่านเล็งเห็นเหตุชื่ออะไรเล่า?

<div id="730"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 730]]
ลำดับนั้น  พระผู้มีพระภาคเจ้า เมื่อจะทรงแสดงความไม่มีเหตุ  จึง
ตรัสคำว่า  นนุ  มยา  โมฆปุริส  เป็นต้นข้างหน้า.  คำทั้งหมดนี้เนื้อความ
ดังกล่าวแล้วนั่นแล.
กรรมลามก ที่พระสุทินน์นั้นทำแล้ว  เมื่อให้ผล  ย่อมเป็นกรรมมี
วิบากเป็นทุกข์อย่างยิ่ง,  เพราะเหตุนั้น  บัดนี้  เมื่อจะทรงว่ากล่าวพระสุทินน์
ด้วยพระหฤทัยประกอบด้วยความเอ็นดู  ดุจมารดาบิดาผู้มีความเอ็นดู ว่ากล่าว
บุตร  ผู้ทำความผิดแล้ว ฉะนั้น  จึงตรัสคำว่า  วรนฺเต โมฆปุริส  เป็นอาทิ
เพื่อแสดงวิบากนั้นแก่พระสุทินน์นั้น.
ในคำว่า  วรนฺเต  โมฆปุริส  เป็นต้นนั้น มีวินิจฉัยดังนี้:- พิษ
ของงูนั้น  ย่อมแล่นเร็ว  คือไว  เหตุนั้น  งูนั้น  จึงชื่อว่า อาสีวิสะ  (มีพิษ
แล่นเร็ว)  พิษของงูนั้น กล้า  คือร้ายแรง  เหตุนั้น งูนั้น จึงชื่อว่า  โฆรวิสะ
(มีพิษกล้า). แห่งอสรพิษ  ที่มีพิษแล่นเร็ว  มีพิษกล้านั้น.  พึงเชื่อมบทนี้ว่า
ปกฺขิตฺต  ด้วยบทว่า  วร  นี้.  องคชาต  อันเธอสอดเข้าไปในปากแห่งงูมีพิษ
แล่นเร็วเช่นนี้ประเสริฐกว่า.  อธิบายว่า หากองคชาตพึงเป็นของอันเธอสอด
เข้าไปไซร้, พึงเป็นของประเสริฐกว่า  คือความดี  ความงาม ความชอบจะพึงมี.
บทว่า  กณฺหสปฺปสฺส แปลว่า งูเห่าหม้อ.
บทว่า  องฺคารกาสุยา  แปลว่า  ในหลุมที่เต็มด้วยถ่านเพลิง  หรือ
ในกองถ่านเพลิง.
บทว่า อาทิตฺตาย แปลว่า  อันไฟติดทั่วแล้ว  คือมีความสว่าง
เปลวไฟจับทั่วแล้ว.

<div id="731"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 731]]
บทว่า  สมฺปชฺชลิตาย  แปลว่า  รุ่งโรจน์ คือปล่อยเปลวไฟขึ้น
โดยรอบด้าน.
บทว่า  สญฺโชติภูตาย  แปลว่า  มีแสงสว่าง. มีคำอธิบายว่า  มีความ
เกิดขึ้นแห่งแสงสว่างเป็นอันเดียวกันจากเปลวไฟ  ที่ลุกโพลงขึ้นโดยรอบด้าน.
ในคำว่า  ต  กิสฺส  เหตุ  นี้ หากจะมีผู้ถาม  ถามว่า คำที่เรากล่าวว่า
ยังประเสริฐกว่า  เป็นเหตุแห่งอะไร  คือเพราะเหตุไหน?
แก้ว่า เพราะพึงประสบความตาย อธิบายว่า ผู้ใดพึงสอดองค์กำเนิด
เข้าไปในปากงูเป็นต้นนั้น,  ผู้นั้นพึงประสบความตาย.
หลายบทว่า  อิโตนิทานญฺจ โข ฯเปฯ  อุปปชฺเชยฺย มีความว่า
บุคคลผู้ทำการสอดองค์กำเนิด  เข้าในองค์กำเนิดของมาตุคามนั้น พึงเข้าถึงนรก
ซึ่งมีการทำนี้เหตุ.
พระผู้มีพระภาคเจ้า  เมื่อทรงแสดงถึงข้อที่กรรมเป็นของมีโทษมาก
อย่างนั้น  แล้วจึงทรงตำหนิพระสุทินน์นั้น  หาได้ทรงตำหนิมุ่งให้พระสุทินน์
นั้นประสบความทุกข์ไม่.
หลายบทว่า ตตฺถ  นาม  ตฺว ความว่า เมื่อกรรมอันนั้น คือเห็น
ปานนั้น แม้เป็นของมีโทษมากอย่างนี้  เธอ  (ยังชื่อว่าได้ต้องอสัทธรรมอันเป็น
เรื่องของชาวบ้าน เป็นมรรยาทของคนชั้นต่ำ).
ศัพท์ว่า  ย ซึ่งมีอยู่ในคำว่า ย  ตฺว นี้  เป็นนิบาตลงในอรรถแห่ง
ความดูถูก.  บทว่า  ตฺว  เป็นไวพจน์แห่ง  ต  ศัพท์.  ท่านกล่าวอธิบายไว้
แม้ด้วยบททั้งสองว่า   ได้แก่  ความดูถูก  คือความดูหมิ่นอย่างใดอย่างหนึ่ง.
บทว่า  อสทฺธมฺม  ได้แก่ธรรมของอสัตบุรุษ คือคนชั้นต่ำ  อธิบายว่า
อันคนชั้นต่ำเหล่านั้น พึงเสพ.

<div id="732"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 732]]
บทว่า  คามธมฺม  ได้แก่  เรื่องของชาวบ้าน ,  มีคำอธิบายว่า เป็น
ธรรมของพวกชนชาวบ้าน.
บทว่า  วสลธมฺม  ความว่า  เป็นมรรยาทของเหล่าชนผู้เป็นคนชั้นต่ำ
เพราะอรรถว่า หลั่งออก คือปล่อยออก  ซึ่งบาปธรรม ได้แก่ ของพวกบุรุษ
เลวทราม.  อีกอย่างหนึ่ง ธรรมเป็นเหตุไหลออกแห่งกิเลส ชื่อว่า   วสลธรรม.
บทว่า  ทุฏฺฐุลฺล  ได้แก่เป็นของชั่ว  และเป็นของหยาบ  ซึ่งถูกกิเลส
ประทุษร้าย,  มีคำอธิบายว่า เป็นของไม่สุขุม  คือไม่ละเอียด.
บทว่า  โอทกนฺติก ความว่า  เมถุนธรรม ชื่อว่ามีน้ำเป็นที่สุด
เพราะอรรถว่า  กิจเนื่องด้วยน้ำเป็นที่สุด  คือ  เป็นอวสานแห่งเมถุนธรรมนั้น.
ซึ่งเมถุนธรรมอันมีน้ำเป็นที่สุดนั้น.
บทว่า  รหสฺส  ได้แก่เป็นกรรมลับ คือเกิดขึ้นในโอกาสอันปิดบัง.
จริงอยู่ ธรรมนี้ ใครๆ  ไม่อาจจะทำให้เปิดเผย คือไม่อาจจะทำในวิสัยที่
บุคคลเหล่าอื่นจะเห็นได้  เพราะเป็นกรรมน่าเกลียด.  เพราะเหตุนั้น  พระผู้มี
พระภาคเจ้า  จึงตรัสว่า เป็นกรรมลับ.
บทว่า  ทฺวยทฺวยสมปตฺตึ  แปลว่า อันชนสองคน ๆ  พึงประพฤติ
รวมกัน  บาลีว่า ทฺวย ทฺวย  สมาปตฺตึ ก็มี อาจารย์บางพวกสวดกันว่า
ทยทยสมาปตฺตึ  ดังนี้บ้าง.  คำนั้น  ไม่ดี พึงประกอบบทว่า  สมาปสฺสิสฺสสิ
นั้น เข้าด้วยนามศัพท์ที่ท่านกล่าวไว้ในบทว่า  ตตฺถ  นาม  ตฺว นี้ว่า
สมาปสฺสิสฺสสิ  นาม  (เธอยังชื่อว่าได้ต้องอสัทธรรม).
[พระสุทินน์เป็นคนแรกในการเสพเมถุนธรรม]
พระผู้มีพระภาคเจ้า ทรงมุ่งหมายเอาพระศาสนา  ตรัสว่า ดูก่อน
โมฆบุรุษ!  ท่านเป็นตัวอย่าง  เป็นหัวหน้าแห่งอกุศลธรรมทั้งหลายมากแล.

<div id="733"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 733]]
มีคำอธิบายว่า  ท่านนับว่าเป็นตัวอย่าง แห่งบุคคลทั้งหลาย หรืออกุศลธรรม
ทั้งหลายเป็นอันมากในพระศาสนานี้  เพราะทำก่อนบุคคลทั้งปวง  นับว่าเป็น
หัวหน้า  คือเป็นผู้ให้ประตูได้แก่ซื้ออุบาย เพราะเป็นผู้ดำเนินหนทางนั้นก่อน
บุคคลทั้งปวด.
จริงอยู่  ในคำว่า พหุนฺน  โข เป็นต้นนี้ มีความประสงค์ดังนี้ว่า
บุคคลเป็นอันมาก  ได้เลิศนี้แล้ว  สำเหนียกตามกิริยาของท่าน  จักกระทำ
อกุศลธรรมมีประการต่าง ๆ  มีเสพเถุนธรรมกับนางลิงเป็นต้น.
บทว่า  อเนกปริยาเยน  คือโดยเหตุมากมาย ซึ่งตรัสแล้วโดยนัย
เป็นต้นว่า  อนนุจฺฉวิก นี้.
[ผู้ไม่ตั้งอยู่ในสังวรเป็นผู้มักมากในปัจจัย  ๔]
หลายบทว่า  ทุพฺภรตาย  ฯเปฯ  โกสชฺชสฺส  อวณฺณ  ภาสิตฺวา
มีความว่า ตรัสโทษ  คือข้อที่น่าตำหนิ ได้แก่ข้อที่น่าติเตียนแห่งอสังวรซึ่งเป็น
ที่ตั้งแห่งความเสียหาย มีความเป็นผู้เลี้ยงยากเป็นต้น.
จริงอยู่ ตนของบุคคล ผู้ตั้งอยู่ในความไม่สำรวม ย่อมถึงความเป็น
สภาพที่เลี้ยงยาก และบำรุงยาก,  เพราะเหตุนั้น อสังวร  ท่านจึงเรียกว่า ความ
เป็นผู้เลี้ยงยาก  และความเป็นผู้บำรุงยาก.
อนึ่ง  ตนของบุคคลผู้ตั้งอยู่ในความไม่สำรวม ย่อมถึงความเป็นผู้
มักมากในปัจจัย  ๔  และได้ปัจจัยทั้งหลาย  แม้มีประมาณเท่าเขาสิเนรุแล้ว  ก็
ยังถึงความเป็นผู้ไม่สันโดษ, เพราะเหตุนั้น  อสังวรท่านจึงเรียกว่า  ความเป็น
ผู้มักมาก  และความเป็นผู้ไม่สันโดษ.
อนึ่ง ตนของบุคคลผู้ตั้งอยู่ในความไม่สำรวม  ย่อมเป็นไปเพื่อความ
คลุกคลีด้วยหมู่ และเพื่อความหมักหมมด้วยกิเลส  ทั้งย่อมเป็นสภาพเป็นไป

<div id="734"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 734]]
ตามความเกียจคร้าน  คือเป็นไปเพื่อยังวัตถุเป็นที่ตั้งแห่งความเกียจคร้าน
แปดอย่างให้บริบูรณ์.*  เพราะเหตุนั้น อสังวร ท่านจึงเรียกว่า  ความคลุกคลี
และความเกียจคร้าน.
[ผู้ตั้งอยู่ในสังวรไม่เป็นผู้มักมากในปัจจัย  ๔]
หลายบทว่า  สุภรตาย  ฯเปฯ  วิริยารมฺภสฺส  วณฺณ ภาสิตฺวา
มีความว่า  ทรงสรรเสริญคุณแห่งสังวร อันเป็นที่ตั้งแห่งคุณทั้งหลาย มีความ
เป็นผู้เลี้ยงง่ายเป็นต้น.
จริงอยู่  ตนของบุคคลผู้ละอสังวร  แล้วตั้งอยู่ในสังวร  ย่อมเป็น
สภาพที่เลี้ยงง่ายบำรุงง่าย  ย่อมถึงความเป็นผู้มักน้อย  คือหมดความทะยาน
อยากในปัจจัย  ๔  และย่อมเป็นไปเพื่อความสันโดษ  ๓  อย่าง  ด้วยอำนาจแห่ง
ยถาลาภสันโดษ  ยถาพลสันโดษ  และยถาสารุปสันโดษ ในปัจจัยอย่างหนึ่ง ๆ
เพราะเหตุนั้น  สังวร  ท่านจึงเรียกว่า ความเป็นผู้เลี้ยงง่าย  ความเป็นผู้บำรุง
ง่าย  ความมักน้อย  และความสันโดษ.
อนึ่ง ตนของบุคคลผู้ละอสังวร ตั้งอยู่ในสังวร   ย่อมเป็นไปเพื่อความ
เป็นผู้ขัดเกลากิเลส  และความเป็นผู้กำจัดกิเลสออก,  เพราะเหตุนั้น  สังวร
ท่านจึงเรียกว่า  ความขัดเกลา  และความกำจัด.
อนึ่ง  ตนของบุคคลผู้ละอสังวร  แล้วตั้งอยู่ในสังวร  ไม่เข้าไปใกล้
กายทุจริต  และวจีทุจริต  ซึ่งไม่ชวนให้เกิดความเลื่อมใส  คือไม่เป็นที่ตั้ง
แห่งความเลื่อมใส  ไม่สงบ ไม่เรียบร้อยแห่งกายและวาจา และไม่เข้าไปใกล้
อกุศลวิตก ๓  ซึ่งไม่ชวนจิตให้เกิดความผ่องใส  คือ  ไม่เป็นที่ตั้งแห่งความ
ผ่องใสแห่งจิต ไม่สงบ ไม่เรียบร้อย  ย่อมเป็นไปเพื่อความบริบูรณ์แห่ง
 *  องฺ  อฏฺก.  ๒๓/๓๔๓.

<div id="735"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 735]]
กายสุจริต  วจีสุจริต  และกุศลวิตก ๓  ซึ่งผิดแผกจากนั้นนั่นแล  ที่ชวนให้
เกิดความเลื่อมใส คือเป็นที่ตั้งแห่งความเลื่อมใส  สงบ เรียบร้อย,  เพราะ
เหตุนั้น สังวร  ท่านจึงเรียกว่า  ความเป็นอาการให้เกิดความเลื่อมใส.
[ผู้ตั้งอยู่ในสังวรเป็นผู้ไม่สั่งสมกิเลสทั้งปวง]
อนึ่ง ตนของบุคคลผู้ละอสังวร  ตั้งอยู่ในสังวร  ย่อมเป็นไปเพื่อ
ปราศจากวัฏฏะ  อันเกิดแต่ความไม่สั่งสมกิเลสทั้งปวง  และเพื่อความบริบูรณ์
แห่งวัตถุเป็นที่ตั้งแห่งวิริยารัมภะ   ๘  อย่าง,*  เพราะเหตุนั้น  สังวร  ท่านจึงเรียก
ว่า "ความไม่สั่งสมและการปรารถนาความเพียร" ฉะนี้แล.
ข้อว่า ภิกฺขูน   ตทนุจฺฉวิก  ตทนุโลมิก  ความว่า ทรงทำพระ-
ธรรมเทศนานอกท้องเรื่อง  ซึ่งพ้นจากบาลี  ไม่เนื่องด้วยสุตตันตะที่ปฏิสังยุต
ด้วยสังวรปหานะ อันสมควรและเหมาะแก่สิกขาบท  ที่จักทรงบัญญัติในบัดนี้
ทั้งที่สมควรและเหมาะแก่สังวรที่ตรัสด้วยธรรมทั้งหลายมีความเป็นผู้เลี้ยงง่าย
เป็นต้น  แก่ภิกษุทั้งหลายผู้ประชุมกันแล้วในสถานที่นั้น.
ได้ยินว่า  พระผู้มีพระภาคเจ้า  เปรียบเทียบผู้แต่งระเบียบดอกไม้ห้าสี
เปรียบผู้จัดพวงแก้ว  เมื่อจะทรงคุกคามบุคคลทั้งหลาย ผู้พอใจนักในอสังวร
ประสงค์จะคัดค้าน ด้วยวัฏภัยซึ่งมีในสัมปรายภพ  จะทรงแสดงโทษมีประการ
มากมาย จะทรงยังบุคคลผู้ใคร่ต่อการศึกษาอยู่ในสังวร บางพวกให้ประ-
ดิษฐานอยู่ในพระอรหันต์, บางพวกให้ตั้งอยู่ใน  อนาคามิผล  สกทาคามิผล
และโสดาปัตติผล,  จะทรงยังบุคคลทั้งหลายแม้ผู้ปราศจากอุปนิสัยให้ประดิษฐาน
ในทางสวรรค์  จึงทรงทำธรรมเทศนา  มีขนาดแห่งทีฆนิกายบ้าง มีขนาด
แห่งมัชฌิมนิกายบ้าง ในสถานทั้งหลายเช่นนี้.  พระอุบาลีเถระ  หมายเอาธรรม-
 * องฺ.   อฏฺ จก.  ๒๓/๓๔๕.

<div id="736"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 736]]
เทศนานั้น  จึงกล่าวคำนี้ว่า  ทรงทำธรรมมีกถา  ซึ่งสมควรแก่สิกขาบทและ
สังวรนั้น  ซึ่งเหมาะแก่สิกขาบทและสังวรนั้นแก่ภิกษุทั้งหลาย.
บทว่า  เตน  หิ  มีความว่า  เพราะอัชฌาจารนั้น ของภิกษุสุทินน์
อันเป็นตัวเหตุ.
ในบทว่า  สิกฺขาปท  นี้  มีวินิจฉัยดังต่อไปนี้ :-  ที่ชื่อว่า สิกขา
เพราะอรรถว่า  เป็นคุณชาตอันบุคคลพึงศึกษา. ที่ชื่อว่า  บท  เพราะอรรถว่า
เป็นทางเป็นเครื่องอันบุคคลพึงถึง.  ทางเป็นเครื่องอันบุคคลพึงถึงแห่งสิกขา
ชื่อว่า  สิกขาบท. ความว่า อุบายแห่งความได้สิกขา.
อีกอย่างหนึ่ง  มีคำอธิบายว่า เป็นต้นเค้า  คือเป็นที่อาศัยเป็นพำนัก
แห่งสิกขา.  คำว่า สิกขาบท นั่น  เป็นชื่อแห่งความสำรวมจากเมถุน
โดยเว้นจากเมถุน.  จริงอยู่  เมถุนสังวร ท่านประสงค์เอาว่า สิกขาบท  ใน
ที่นี้ เพราะความเป็นทางแห่งธรรม  คือ  ศีล  วิปัสสนา ฌานและมรรค
กล่าวคือสิกขาอื่นจากเมถุนสังวรนั้น  ด้วยอำนาจแห่งเนื้อความดังกล่าวแล้ว.
ก็แลเนื้อความนี้  พึงทราบตามนัยที่กล่าวแล้วในวิภังค์แห่งสิกขาบท.  อีกอย่าง
หนึ่ง  แม้คำที่แสดงเนื้อความนั้น พึงทราบว่า  "เป็นสิกขาบท"  จริงอยู่  แม้
พระผู้มีพระภาคเจ้า  ก็ได้ตรัสคำนี้ว่า  บรรดาหมวดเหล่านั้น หมวดนาม
หมวดบท  หมวดภาษา  หมวดพยัญชนะ  อันใด,  อันนั้นชื่อว่า สิกขาบท.
อีกประการหนึ่ง เมื่อท่านกล่าวว่า  "อนภิชฌา  เป็นธรรมบท"  เนื้อความ
ย่อมมีว่า "อนภิชฌา  เป็นส่วนธรรมอันหนึ่ง" ข้อนี้ฉันใด , แม้ในที่นี้ก็
ฉันนั้น เมื่อท่านกล่าวว่า  "สิกขาบท" จะพึงทราบเนื้อความว่า  "ส่วนแห่ง
สิกขา คือประเทศอันหนึ่งแห่งสิกขา" ดังนี้  ก็ได้.

<div id="737"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 737]]
[ประโยชน์แห่งการบัญญัติสิกขาบท ๑๐  อย่าง]
หลายบทว่า ทส  อตฺถวเส  ปฏิจฺจ  มีความว่า จักอาศัย คือมุ่งหมาย
ปรารภอำนาจแห่งเหตุ  คือประโยชน์เกื้อกูลพิเศษ  ๑๐ อย่าง ที่จะพึงได้ เพราะ
เหตุบัญญัติสิกขาบท.  มีคำอธิบายว่า  เล็งเห็นความสำเร็จประโยชน์พิเศษ  ๑๐
อย่าง.  บัดนี้  พระผู้มีพระภาคเจ้า  จะแสดงอำนาจประโยชน์  ๑๐ อย่างนั้น
จึงตรัสคำว่า  สงฺฆสุฏฺฐุตาย  เป็นต้น.
[อธิบายประโยชน์การบัญญัติสิกขาบท  ๑๐  อย่าง]
บรรดาอำนาจประโยชน์สิบอย่างนั้น ที่ชื่อว่า  ความเห็นชอบของสงฆ์
ได้แก่ข้อที่สงฆ์ยอมรับว่าดี.  คือข้อที่สงฆ์รับพระดำรัสว่า "ดีละ  พระเจ้าข้า!"
เหมือนในอนาคตสถานที่ว่า "ดีละ สมมติเทพเจ้า !" จริงอยู่ ภิกษุใด ยอม
รับพระดำรัสของพระตถาคตเจ้า, การยอมรับพระดำรัสนั้น  ของภิกษุนั้น
ย่อมเป็นไปเพื่อประโยชน์เกื้อกูล เพื่อความสุขตลอดกาลนาน.  เพราะเหตุนั้น
พระผู้มีพระภาคเจ้าจะทรงเปิดเผยเนื้อความนี้ว่า  เราจักแสดงโทษในความไม่
ยอมรับ  และอานิสงส์ในความยอมรับ  คือไม่กดขี่โดยพลการ  จักบัญญัติ
(สิกขาบท)  เพื่อให้สงฆ์ยอมรับคำของเราว่า  ดีละ  พระเจ้าข้า !  ดังนี้  จึง
ตรัสคำว่า  "เพื่อความเห็นชอบแห่งสงฆ์"
บทว่า  สงฺฆผาสุตาย   คือเพื่อความผาสุกแห่งสงฆ์, อธิบายว่า  เพื่อ
ประโยชน์แก่ความอยู่เป็นสุข  ด้วยความเป็นอยู่ร่วมกัน.
หลายบทว่า  ทุมฺมงฺกูน ปุคฺคลาน นิคฺคหาย  ความว่า บุคคล
ผู้ทุศีล  ชื่อว่าบุคคลผู้เก้อยาก, ภิกษุเหล่าใด  แม้อันภิกษุทั้งหลายจะให้ถึงความ
เป็นผู้เก้อ  ย่อมถึงได้โดยยาก,  กำลังกระทำการละเมิด  หรือกระทำแล้ว  ย่อม
ไม่ละอาย,  เพื่อประโยชน์แก่อันข่มภิกษุเหล่านั้น.

<div id="738"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 738]]
จริงอยู่  ภิกษุเหล่านั้น  เมื่อสิกขาบทไม่มี  จักเบียดเบียนสงฆ์ด้วย
ถ้อยคำว่า เรื่องอะไรที่พวกท่านเห็นมาแล้ว  เรื่องอะไรที่พวกท่านได้ฟังมา
แล้ว  สิ่งอะไรที่พวกข้าพเจ้าทำแล้ว  พวกท่านยกอาบัติไหนในเพราะวัตถุอะไร
ขึ้นข่มพวกข้าพเจ้า, ก็เมื่อสิกขาบทมีอยู่  สงฆ์จักอ้างสิกขาบทแล้ว  ข่มภิกษุ
พวกนั้น  โดยธรรม   โดยวินัย โดยสัตถุศาสนา .  เพราะเหตุนั้น  พระผู้มี-
พระภาคเจ้า จึงตรัสว่า เพื่อข่มเหล่าบุคคลผู้เก้อยาก.
หลายบทว่า  เปสลาน  ภิกฺขูน ผาสุวิหาราย  คือเพื่อประโยชน์
แก่ความอยู่ผาสุกของภิกษุผู้มีศีลเป็นที่รัก. จริงอยู่  ภิกษุทั้งหลาย  ผู้มีศีลเป็น
ที่รัก ไม่รู้สิ่งที่ควรทำและไม่ควรทำ สิ่งที่มีโทษและไม่มีโทษ  ขีดคั่น เขตแดน
พยายามอยู่  เพื่อความบริบูรณ์แห่งไตรสิกขา  เมื่อมีความสงสัย  ย่อมลำบาก
ย่อมรำคาญ, แต่ครั้นรู้สิ่งที่ควรทำและไม่ควรทำ สิ่งที่มีโทษและไม่มีโทษ
ขีดคั่นเขตแดนแล้ว พยายามอยู่เพื่อความบริบูรณ์แห่งไตรสิกขา  ย่อมไม่ลำบาก
ย่อมไม่รำคาญ.  เพราะเหตุนั้น การบัญญัติสิกขาบท จึงเป็นไปเพื่อความอยู่
ผาสุกของพวกภิกษุนั้น.
อีกอย่างหนึ่ง ความข่มบุคคลผู้เก้ออยากทั้งหลายนั้นนั่นแล  เป็นความ
อยู่ผาสุกแห่งภิกษุนั้น.  ด้วยว่า  อุโบสถ  ย่อมดำรงอยู่ไม่ได้  ปวารณาย่อม
ดำรงอยู่ไม่ได้  สังฆกรรมทั้งหลายย่อมเป็นไปไม่ได้ ความสามัคคี  ย่อมมีไม่ได้
เพราะอาศัยเหล่าบุคคลผู้ทุศีล.  ภิกษุทั้งหลายมีอารมณ์เป็นหนึ่งไม่ได้  ย่อมไม่
สามารถประกอบตามซึ่งอุเทศ  ปริปุจฉา,  และกรรมฐานเป็นต้น.  ก็เมื่อเหล่า
บุคคลผู้ทุศีลถูกข่มเสียแล้ว  อุปัทวะแม้ทั้งหมดนี้หามีไม่, เมื่อนั้นพวกภิกษุผู้มี
ศีลเป็นที่รักย่อมอยู่เป็นผาสุก.
ในคำว่า  "เพื่อความเป็นอยู่เป็นผาสุกของภิกษุทั้งหลายผู้มีศีลเป็นที่รัก"  นี้
บัณฑิตพึงทราบอธิบายโดย  ๒  นัย ด้วยประการฉะนี้.

<div id="739"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 739]]
คำว่า  "เพื่อป้องกันอาสวะทั้งหลาย   อันเป็นไปในปัจจุบัน"  อธิบายว่า
ทุกข์พิเศษมีการประหารด้วยฝ่ามือ  ประหารด้วยท่อนไม้  ตัดมือตัดเท้า  ความ
เสียชื่อเสียง ความเสื่อมยศและความเดือดร้อน  เป็นต้น อันบุคคลผู้ตั้งอยู่ใน
ความไม่สังวร  จะพึงถึงในอัตภาพนี้นั้นเทียว ชื่อว่า  อาสวะอันเป็นไปในปัจจุบัน.
เพื่อป้องกัน   คือปิดกั้นทางมาแห่งอาสวะอันไปในปัจจุบันเหล่านี้  ด้วย
ประการฉะนี้.
คำว่า  "เพื่อกำจัดอาสวะทั้งหลาย อันเป็นไปในสัมปรายภพ" มีความ
ว่า  ทุกข์พิเศษมีบาปกรรมที่ตนกระทำแล้วเป็นมูล  อันบุคคลผู้ตั้งอยู่ในความ
ไม่สังวร  จะพึงถึงในนรกเป็นต้นในสัมปรายภพ  ชื่อว่าอาสวะอันเป็นไปใน
สัมปรายภพ,  เพื่อประโยชน์แก่การกำจัด มีคำอธิบายว่า เพื่อประโยชน์แก่
การระงับ  คือเพื่อประโยชน์แก่การเข้าไปสงบอาสวะอันเป็นไปในสัมปรายภพ
เหล่านี้.
ข้อว่า  อปฺปสนฺนาน  วา  ปสาทาย  มีความว่า  เมื่อมีสิกขาบท
บัญญัติ  มนุษย์ผู้บัณฑิตทั้งหลาย  แม้ไม่เลื่อมใส  ได้ทราบสิกขาบทบัญญัติ
หรือได้เห็นภิกษุทั้งหลายปฏิบัติสิกขาบทตามที่ทรงบัญญัติ  ย่อมถึงความเลื่อมใส
ว่า  ธรรมเหล่าใดหนอ  เป็นที่ตั้งความกำหนัด  ความขัดเคือง  และความ
ลุ่มหลงของมหาชนในโลก,  สมณศากยบุตรเหล่านี้  ย่อมอยู่เหินห่างเว้นจาก
ธรรมเหล่านั้น ,  พวกเธอทำกรรมที่ทำได้ยากหนอ  ทำกิจที่หนักหนอ  ดังนี้
เหมือนพราหมณ์ผู้เป็นมิจฉาทิฏฐิรู้ไตรเทพ  ได้เห็นคัมภีร์พระวินัยปิฎกแล้ว
เลื่อมใส  ฉะนั้น. ด้วยเหตุนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้าจึงตรัสว่า อปฺปสนฺนาน
วา ปสาทาย.
ข้อว่า ปสนฺนาน  วา  ภิยฺโยภาวาย   มีความว่า  กุลบุตรทั้งหลาย
แม้เลื่อมใสในพระศาสนา ได้ทราบสิกขาบทบัญญัติ  หรือได้เห็นภิกษุทั้งหลาย

<div id="740"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 740]]
ปฏิบัติสิกขาบทตามที่ทรงบัญญัติไว้  ย่อมเลื่อมใสยิ่ง ๆ  ขึ้นไปว่า โอ ! พระ-
ผู้เป็นเจ้าเหล่าใด  คอยเฝ้ารักษาวินัยสังวร  ซึ่งมีอาหารครั้งเดียวตลอดชีวิต
เป็นความประพฤติประเสริฐ, พระผู้เป็นเจ้าเหล่านั้น  เป็นผู้มีปกติทำกรรมที่
ทำได้ยาก. ด้วยเหตุนั้นพระผู้มีพระภาคเจ้าจึงตรัสว่า  ปสนฺนาน  วา  ภิยฺโย-
ภาวาย.
[พระสัทธรรม  ๓  อย่าง]
ข้อว่า  สทฺธมฺมฏฺิติยา  มีความว่า  สัทธรรมมี  ๓  อย่าง คือปริยัติ-
สัทธรรม  ๑  ปฏิปัตติสัทธรรม  ๑ อธิคมสัทธรรม ๑.  บรรดาสัทธรรม  ๓
อย่างนั้น  ที่ชื่อว่าปริยัติสัทธรรม  ได้แก่พุทธพจน์แม้ทั้งสิ้นรวมด้วยพระไตร-
ปิฎก.  ที่ชื่อว่าปฏิปัตติสัทธรรม  ได้แก่ธรรมนี้คือธุดงคคุณ ๑๓  ขันธกวัตร  ๑๔
มหาวัตร  ๘๒  ศีล  สมาธิ  และวิปัสสนา.  ที่ชื่อว่าอธิคมสัทธรรม ได้แก่ธรรมนี้
คือ  อริยมรรค ๔  สามัญผล  ๔  นิพพาน ๑. เมื่อมีสิกขาบทบัญญัติ  ภิกษุ
ทั้งหลาย  ย่อมเรียนสิกขาบทและวิภังค์แห่งสิกขาบทนั้น และพุทธวจนะอื่น
เพื่อส่องความแห่งสิกขาบทและวิภังค์นั้น  และเมื่อปฏิบัติสิกขาตามที่ทรง
บัญญัติไว้  ย่อมบรรลุโลกุตรธรรม  ที่ตนจะพึงบำเพ็ญข้อปฏิบัติแล้วบรรลุได้
ด้วยความปฏิบัติ, เพราะเหตุนั้น  สัทธรรมแม้ทั้งสิ้นนั้น  จึงชื่อว่า เป็นสภาพ
มีความตั้งอยู่ ยั่งยืน  ด้วยสิกขาบทบัญญัติ. ด้วยเหตุนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้า
จึงตรัสว่า  สทฺธมฺมฏฺิติยา.
ข้อว่า  วินยนุคฺคหาย มีความว่า จริงอยู่ เมื่อมีสิกขาบทบัญญัติ
วินัยทั้ง ๔ อย่าง  คือ  สังวรวินัย ๑ ปหานวินัย ๑ สมถวินัย  ๑ บัญญัติ
วินัย ๑ ย่อมเป็นอันทรงอนุเคราะห์  คืออุปถัมภ์สนับสนุนไว้เป็นอันดี.  ด้วย
เหตุนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้าจึงตรัสว่า  วินยานุคฺคหาย  ก็บทเหล่านั้นทั้ง

<div id="741"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 741]]
หมดแล  พึงประกอบกับคำนี้ว่า   เราจักบัญญัติสิกขาบท. ประกอบบทต้น
และบทสุดท้าย ในบรรดาบทเหล่านั้น ดังนี้ว่า  เราจักบัญญัติสิกขาบท  เพื่อ
ความเห็นชอบของสงฆ์  ฯลฯ  เราจักบัญญัติสิกขาบท เพื่อความอนุเคราะห์วินัย.
อีกประการหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงทำสังขลิกน้อยอย่างนี้ว่า "ความเห็น
ชอบแห่งสงฆ์อันใด อันนั้นเป็นความสำราญแห่งสงฆ์  ความสำราญแห่งสงฆ์
อันใด อันนั้น  เพื่อข่มบุคคลทั้งหลายผู้เก้อยาก " และโยชนา  ๑๐  ครั้ง มีบท
อันหนึ่ง ๆ  เป็นเค้าอย่างนี้ว่า ความเห็นชอบแห่งสงฆ์อันใด อันนั้นคือความ
สำราญแห่งสงฆ์  ความเห็นชอบแห่งสงฆ์อันใด อันนั้น  เพื่อข่มบุคคลทั้งหลาย
ผู้เก้อยาก ดังนี้  แล้วตรัสคำใดไว้ในคัมภีร์บริวารว่า
ในปกรณ์ว่าด้วยอำนาจประโยชน์  มี
ผลร้อยหนึ่ง  มีเหตุร้อยหนึ่ง  มีภาษาสำหรับ
กล่าวสองร้อย  และมีญาณสี่ร้อย*
คำนั้นทั้งหมด  พึงทราบในบทว่า สงฺฆสุฏฐุตาย  เป็นต้นนี้.  แต่คำนั้นแหละ
จักมีแจ้งในคัมภีร์บริวารนั่นเอง เพราะฉะนั้น ข้าพเจ้าจึงไม่พรรณนาในที่นี้.
[ทรงบัญญัติปฐมปาราชิกสิกขาบท]
พระผู้มีพระภาคเจ้า ครั้นทรงแสดงอานิสงส์แห่งการบัญญัติสิกขาบท
ไว้อย่างนั้นแล้ว  เมื่อจะทรงชี้แจงกิจที่ภิกษุทั้งหลายควรทำในสิกขาบทนั้น  จึง
ตรัสว่า  ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ! ก็แล พวกเธอพึงแสดงสิกขาบทนี้ขึ้นอย่างนี้.
พระองค์ตรัสอธิบายไว้อย่างไร?
ตรัสอธิบายไว้อย่างนี้ว่า  ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย !  ก็แล พวกเธอพึงแสดง
พึงเล่าเรียน พึงทรงจำ  และพึงบอกแก่บุคคลเหล่าอื่น ซึ่งสิกขาบทนี้  คือที่
 *  วิ. บรวาร. ๘/๓๕๗.

<div id="742"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 742]]
มีอานิสงส์อันเราแสดงแล้วอย่างนี้ ในปาฏิโมกขุทเทสอย่างนี้. จริงอยู่ จ  ศัพท์
ในคำว่า  เอวญฺจ  ปน  นี้  มีการนำเนื้อความเกินมาเป็นอรรถ  เพราะฉะนั้น
เนื้อความนี้  ย่อมเป็นอันท่านนำมาแล้ว.
บัดนี้  พระผู้มีพระภาคเจ้า  เมื่อจะทรงแสดงคำที่พระองค์ตรัสไว้ว่า
สิกขาบทนี้ จึงตรัสว่า  อนึ่ง  ภิกษุใด  พึงเสพเมถุนธรรม, ภิกษุนี้  ย่อม
เป็นปาราชิก  หาสังวาสมิได้. เมื่อพระองค์ทรงบัญญัติปฐมปาราชิก.  ให้
มั่นเข้า  ด้วยอำนาจมูลเฉทอย่างนั้นแล้ว  เรื่องลิงตัวเมียแม้อื่นอีกก็เกิดขึ้นเพื่อ
ประโยชน์แก่อนุบัญญัติ.  เพื่อแสดงเรื่องลิงตัวเมียที่เกิดขึ้นนั้น  พระธรรม-
สังคาหกเถระทั้งหลาย จึงได้กล่าวคำนี้ไว้ว่า ก็สิกขาบทนี้ ย่อมเป็นอัน
พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงบัญญัติแล้ว  แก่ภิกษุทั้งหลาย  ด้วยประการ
ฉะนี้.  อธิบายความแห่งคำนั้นว่า  สิกขาบทนี้  ย่อมเป็นอันพระผู้มีพระภาคเจ้า
ทรงบัญญัติแล้วอย่างนี้  แก่ภิกษุทั้งหลาย  และเรื่องอื่นนี้  ก็ได้เกิดขึ้นแล้ว
จบกถาว่าด้วยปฐมบัญญัติ

<div id="743"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 743]]
อนุบัญญัติปฐมปาราชิกเรื่องที่หนึ่ง
[เรื่องลิงตัวเมีย]
บัดนี้  เพื่อแสดงเรื่องอื่นที่เกิดขึ้น  พระธรรมสังคาหกเถระทั้งหลาย
จึงได้กล่าวคำเป็นต้นว่า  เตน  โข  ปน  สมเยน.  ในคำว่า  เตน  โข  ปน
สมเยน  เป็นต้นนั้น  มีการพรรณนาบทที่ยังไม่กระจ่างดังต่อไปนี้
สองบทว่า  มกฺกฏึ  อามิเสน  ความว่า  จำพวกสัตว์ดิรัจฉานเป็น
อันมาก  มีเนื้อ  นกยูง  ไก่  และลิงเป็นต้น  ไม่มีความคิดระแวงรังเกียจ
เพราะอนุภาพแห่งคุณมีขันติและเมตตาเป็นต้น  ของภิกษุทั้งหลาย  ในป่า
มหาวัน  ย่อมเที่ยวไปใน  ณ  ที่เรือนบำเพ็ญเพียร  มีคำอธิบายว่า  ภิกษุรูปใด
รูปหนึ่ง  เอาอามิส  มีข้าวต้น  ข้าวสวย  และของเคี้ยวเป็นต้นล่อ  คือสงเคราะห์
นางลิงตัวหนึ่ง  ในบรรดาสัตว์ดิรัจฉานเป็นต้นเหล่านี้.
บทว่า  ตสฺสา  เป็นสัตตมีวิภัตติ
บทว่า  ปฏิเสวติ        ความว่า  ย่อมเป็นผู้เสพโดยมาก  วัตตมานาวิภัตติ
ย่อมลงในอรรถว่า  ปจุร  คือมาก.
สองบทว่า  โส  ภิกขุ  ได้แก่  ภิกษุผู้เสพเมถุนธรรมนั้น
สองบทว่า  เสนาสนจาริก  อาหิณฺฑนฺตา  ความว่า  ภิกษุอาคันตุกะ
เหล่านั้น  มาเฝ้าพระพุทธเจ้าได้อาคันตุกภัตแต่เช้าตรู่ ทำภัตกิจเสร็จแล้ว
ชักชวนกันว่า  พวกเราจักดูสถานที่อยู่ของภิกษุทั้งหลาย  แล้วก็เที่ยวไป  เพราะ
เหตุนั้น        พระธรรมสังคาหกเถระทั้งหลาย  จึงกล่าวว่า  เสนาสนจาริก
อาหิณฺฑนฺตา.

<div id="744"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 744]]
[ลิงตัวเมียแสดงของลับแก่ภิกษุอาคันตุกะ]
หลายบทว่า  เยน  เต  ภิกฺขู  เตนุปสงฺกมิ  มีความว่า  ธรรมดา
สัตว์ดิรัจฉานทั้งหลาย  ครั้นได้ทำความคุ้นเคยกับภิกษุรูปหนึ่งแล้ว   ก็ยังความ
คิดเช่นนั้นนั่นเอง  ให้เกิดขึ้น  แก้ในภิกษุเหล่าอื่นด้วย  เพราะฉะนั้น  ลิง
ตัวเมียนั้น  จึงได้เข้าไปหาภิกษุเหล่านั้น  จนถึงที่อยู่  ครั้นแล้ว  ก็ได้แสดง
วิการนั้นแม้แก่ภิกษุเหล่านั้น  เหมือนกับแสดงแก่ภิกษุที่ตนคุ้นเคย  ฉะนั้น
บทว่า  เฉปฺป  แปลว่า  หาง
บทว่า  โอทฺทิสิ*   แปลว่า  วางไว้ตรงหน้า
สองบทว่า  นิมิตฺตมฺปิ  อกาสิ  ความว่า  ภิกษุอาคันตุกะเหล่านั้น
ย่อมรู้ความต้องการเมถุน  ด้วยความกำหนดอย่างใด  ด้วยกิริยาอย่างใด  ลิง
ตัวเมียนั้น  ก็ได้ทำนิมิตนั้น  ด้วยความกำหนดและกิริยานั้น ๆ
สองบทว่า  โส  ภิกฺขุ  ความว่า  นี้เป็นวิหาร  (ที่อยู่)  ขอภิกษุใด
(ภิกษุนั้น  ย่อมเสพเมถุนธรรมในลิงตัวเมียนี้  ไม่ต้องสงสัยแล)
สองบทว่า  เอกมนฺต  นิลียึสุ  ความว่า  ภิกษุอาคันตุกะเหล่านั้น
ได้แอบซ่อนอยู่  ณ  โอกาสแห่งหนึ่ง
สองบทว่า  สจฺจ  อาวุโส  ความว่า  ภิกษุรูปนั้น  เพราะถูกพวก
ภิกษุอาคันตุกะเห็นกรรมที่เธอทำนั้นอย่างประจักษ์ตาทักท้วงขึ้น  เหมือนจับโจร
ได้พร้อมกับของกลางฉะนั้น  เมื่อไม่สามารถจะพูดคำเป็นต้นว่า  ผมทำกรรมชั่ว
อะไรหรือ  จึงพูดรับว่า  จริง  ขอรับ
หลายบทว่า  นนุ  อาวุโส  ตเถว  ต  โหติ  ความว่า  คุณ  แม้ใน
เพราะสัตว์เดียรัจฉานตัวเมีย  สิกขาบทนี้  ย่อมเป็นเหมือนในหญิงมนุษย์
 *  บาลี  โอฑฺฑิ  ได้แอ่นตะโพก.

<div id="745"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 745]]
มิใช่หรือ  (คุณ  เมื่อภิกษุสุทินน์เสพเมถุนธรรมในหญิงมนุษย์  สิกขาบท
ย่อมมีฉันใด  เมื่อคุณเสพเมถุนธรรมแม้ในสัตว์ดิรัจฉานตัวเมีย  สิกขาบทนั้น
ก็ย่อมเป็นเหมือนกันฉันนั้น  มิใช่หรือ)  จริงอยู่  การมองดูก็ดี  จับต้องก็ดี
ลูกคลำก็ดี  แตะต้องก็ดี  กระทบก็ดี  แม้ซึ่งสัตว์ดิรัจฉานตัวเมีย  เป็น
ความชั่วหยาบเหมือนกัน  ในหญิงมนุษย์และสัตว์ดิรัจฉานตัวเมียนี้  จะมี
ความแปลกกันอะไร  ท่านได้อ้างเลศในฐานที่มิใช่เลศแล
หลายบทว่า  อนฺตมโส  ติรจฺฉานคตายปิ  ปาราชิโก  โหติ
อสวาโส  ความว่า  พระผู้มีพระภาคเจ้า  ได้ทรงทำสิกขาบทให้มั่นขึ้นอีกว่า
ภิกษุเสพเมถุนธรรม  แม้ในสัตว์ดิรัจฉานตัวเมีย  ก็เป็นปาราชิกเหมือนกัน
[สิกขาบททั้งหมด  มีโทษ  ๒  อย่าง]
จริงอยู่  สิกขาบทมี  ๒  อย่าง  คือ    โลกวัชชะ  (มีโทษทางโลก) ๑
ปัณณัตติวัชชะ  มีโทษทางพระบัญญัติ) ๑
บรรดาโทษ  ๒  อย่างนั้น  สิกขาบทใด  ในฝ่ายสจิตตกะ  มีจิตเป็น
อกุศลล้วน  ๆ  สิกขาบทนั้นชื่อว่า  เป็นโลกวัชชะ  ที่เหลือเป็นปัณณัตติวัชชะ
บรรดาโทษ  ๒  อย่างนั้น  อนุบัญญัติในสิกขาบทที่เป็นโลกวัชชะ  เมื่อ
เกิดขึ้น  กั้น  ปิดประตู  ตัดกระแส  ทำให้ตึงขึ้นกว่าเดิม  ย่อมเกิดขึ้น  ส่วน
อนุบัญญัตินี้ว่า  เว้นไว้แต่สำคัญว่าได้บรรลุ<sup>๑</sup>  เว้นไว้แต่ฝัน<sup>๒</sup> พระผู้มีพระภาคเจ้า
ตรัสไว้  เพราะไม่มีการล่วงละเมิด  และเพราะเป็นอัพโพหาริก  ในสิกขาบท
ที่เป็นปัณณัตติวัชชะ  เมื่อภิกษุยังไม่ได้ทำการล่วงละเมิด  อนุบัญญัติ  เมื่อ
เกิดขึ้นทำให้เพลาลง  ปลดเปลื้องออก  เปิดประตูให้  ทำไม่ให้เป็นอาบัติต่อ ๆ
 ๑. วิ  มหา.  ๑/๑๗๒.  ๒.  วิ.มหา.  ๑/๒๒๔

<div id="746"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 746]]
ไป  ย่อมเกิดขึ้น  เหมือนอนุบัญญัติในคณโภชนสิกขาบทและปรัมปรโภชน-
สิกขาบท  ฉะนั้น  ส่วนอนุบัญญัติเห็นปานนี้ว่า  โดยที่สุด  (บอก)  แม้แก่
หญิงแพศยาอันจะพึงอยู่ร่วมชั่วขณะ*  ชื่อว่ามีคติเหมือนพระบัญญัติทีเดียว
เพราะเกิดขึ้นในเมื่อภิกษุทำการล่วงละเมิดแล้ว  ก็เพราะปฐมสิกขาบทนี้เป็น
โลกวัชชะ  ไม่ใช่เป็นปัณณัตติวัชชะ ;  เพราะฉะนั้น  อนุบัญญัตินี้  ก็กั้น
ปิดประตู  ตัดกระแส  ได้แก่ทำให้ตึงขึ้นกว่าเดิมอีก  ย่อมเกิดขึ้น
ครั้นเมื่อพระผู้มีพระภาคเจ้า  ทรงประมวลเรื่องแม้ทั้งสองมา  แล้ว
บัญญัติปฐมปาราชิก  ทำให้ตึงขึ้นกว่าเดิม  ด้วยอำนาจมูลเฉทอย่างนั้น  เรื่อง
ภิกษุชาววัชชีบุตรแม้อื่นอีกก็เกิดขึ้น  เพื่อประโยชน์แก่อนุบัญญัติ  เพื่อแสดง
ความเกิดขึ้นแห่งเรื่องภิกษุวัชชีบุตรนั้น  พระธรรมสังคาหกเถระทั้งหลาย  จึง
ได้กล่าวคำนี้ว่า  ก็สิกขาบทนี้  ย่อมเป็นอันพระผู้มีพระภาคเจ้าทรงบัญญัติแล้ว
แก่ภิกษุทั้งหลาย  ด้วยประการฉะนี้  อธิบายความแห่งคำนั้นว่า  สิกขาบทนี้
ย่อมเป็นอันพระผู้มีพระภาคเจ้าทรงบัญญัติแล้วอย่างนี้  แก่ภิกษุทั้งหลาย  และ
เรื่องแม้อื่นนี้  ก็ได้เกิดขึ้น
จบมักกฏีวัตถุกถา
 *  วิ.  มหา. ๑/๓๐๒.

<div id="747"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 747]]
อนุบัญญัติปฐมปาราชิกเรื่องที่สอง
[เรื่องภิกษุชาววัชชีบุตร]
บัดนี้  เพื่อแสดงเรื่องแม้อื่นที่เกิดขึ้นแล้ว  พระธรรมสังคาหกเถระ
ทั้งหลาย  จึงได้กล่าวคำเป็นต้นว่า  เตน  โข  ปน  สมเยน  ในคำว่า
เตน  โย  ปน  สมเยน  เป็นต้นแม้นั้น  มีการพรรณนาบทที่ยังไม่กระจ่าง
ดังต่อไปนี้
บทว่า  เวสาลิกา  ได้แก่  ผู้มีปกติอยู่เมืองไพศาลี
บทว่า  วชฺชิปุตฺตกา  ได้แก่  ผู้เป็นบุตรของตระกูลในเมื่องไพศาลี
ในแคว้นวัชชี
ได้ยินว่า  อุปัทวะ  โทษ  ความเสนียดจัญไร  ที่ได้เกิดขึ้นในพระศาสนา
ทั้งหมดนั้น  ได้เกิดขึ้นแล้ว  เพราะอาศัยภิกษุชาววัชชีบุตร  จริงอย่างนั้น
แม้พระเทวทัต  ให้พวกภิกษุชาววัชชีบุตรเป็นฝักฝ่ายแล้ว  จึงทำลายสงฆ์
ก็พวกภิกษุชาววัชชีบุตรนั่นแล  ได้แสดงสัตถุศาสนานอกธรรมนอกวินัย  ใน
เมื่อพระผู้มีพระภาคเจ้าปรินิพพานได้  ๑๐๐  ปี  บรรดาภิกษุชาววัชชีบุตรเหล่า
นั้นนั่นแล  แม้ภิกษุเหล่านี้  บางพวกถึงเมื่อทรงบัญญัติสิกขาบทแล้วอย่างนี้
ก็ได้สรงน้ำตามความต้องการ  ฯลฯ  ได้เสพเมถุนธรรมตามความต้องการ
ด้วยประการฉะนี้
ในบทว่า  าติพฺยสเนนปิ  นี้  มีวินิจฉัยดังนี้  คำว่า    "ความ
พินาศ  ความย่อยยับ  ความกระจาย  ความทำลาย  ความฉิบหาย  ทั้งหมดนี้
มีความหมายอย่างเดียวกัน  ความย่อยยับแห่งเหล่าญาติ  ชื่อว่า  ญาติพยสนะ
อันความย่อยยับแห่งญาตินั้น  (ถูกต้องแล้ว)  อธิบายว่า  "อันความพินาศแห่ง

<div id="748"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 748]]
ญาติซึ่งมีการลงราชอาญา  ถูกโรคเบียดเบียน  ความตายและความพลัดพราก
เป็นเครื่องหมาย  (ถูกต้องแล้ว)"  แม้ในบทที่  ๒  ก็นัยนี้  ส่วนในบทที่  ๓
โรคที่ทำความไม่มีโรคให้พินาศไปนั่นเอง  ชื่อว่า  โรคพยสนะ  จริงอยู่โรคนั้น
ย่อมทำความไม่มีโรคให้ย่อยยับไป  คือกระจายไป  ได้แก่  ให้พินาศไป  เพราะ
เหตุนั้น  จึงชื่อว่า  พยสนะ  ความย่อยยับคือโรค  ชื่อว่า  โรคพยสนะ  อัน
ความย่อยยับโรคนั้น  (ถูกต้องแล้ว)
บทว่า  ผุฏฺา  คือท่วมทับ  ได้แก่ครอบงำ  อธิบายว่า  ผู้ประกอบ
พร้อมแล้ว
หลายบทว่า  น  มย  ภนฺเต  อานนฺท  พุทธครหิโน  มีความว่า
ท่านพระอานนท์เจ้าข้า  พวกกระผมมิได้ติเตียนพระพุทธเจ้า  คือมิได้กล่าวโทษ
พระพุทธเจ้า  มิได้ติเตียนพระธรรม  มิได้ติเตียนพระสงฆ์
สองบทว่า  อตฺตครหิโน  มย  ความว่า  พวกกระผม  ติเตียนตนเอง
เท่านั้น  คือกล่าวโทษของตน
บทว่า  อลกฺขิกา  แปลว่า  ผู้หมดสิริ
บทว่า  อปฺปปุญฺา  แปลว่  ผู้บุญน้อย
หลายบทว่า  วิปสฺสกา  กุสลาน  ธมฺมาน  มีความว่า  พวกกระผม
จะพึงเป็นผู้เห็นแจ้งซึ่งกุศลธรรมทั้งหลาย  ที่พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงจำแนกไว้
แล้วในอารมณ์  ๓๘  ประการ  อธิกายว่า  ออกจากอารมณ์นั้น  ๆ  แล้ว  จะเห็น
แจ้งธรรมเหล่านั้นทีเดียว
บทว่า  ปุพฺพรตฺตาปรรตฺต  ความว่า  เบื้องต้นแห่งราตรี  ชื่อ
บุรพราตรี  เบื้องปลายแห่งราตรี        ชื่อ  อปรราตรี  มีความอธิบายว่า  ปฐมยาม
และปัจฉิมยาม.

<div id="749"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 749]]
บทว่า  โพธิปกฺขิกาน          คือมีอยู่ในฝ่ายแห่งปัญญาเครื่องตรัสรู้
อธิบายว่า  เป็นอุปการะแก่อรหัตตมรรคญาณ.
บทว่า  ภาวนานุโยค        แปลว่า  ความประกอบเนื่อง ๆ  ในการเจริญ
(โพธิปักขิยธรรม).
สองบทว่า  อนุยุตฺตา  วิหเรยฺยาม  ความว่า  พวกกระผมละคิหิปลิโพธ
และอาวาสปลิโพธแล้ว  จะพึงเป็นผู้ประกอบขวนขวาย  ไม่มีกิจอื่นอยู่ในเสนา-
สนะอันสงัด.
บทว่า  เอวมาวุโส  ความว่า  พระเถระ  เมื่อไม่ทราบอัธยาศัยของ
เธอเหล่านั้น  ได้ฟังการคำราม  อย่างมาก  (คำอ้อนวอน)  นี้  ของภิกษุเหล่านั้น
แล้ว  จึงสำคัญอยู่ว่า  "ถ้าเธอเหล่านี้  จักเป็นผู้เช่นนี้ไซร้  ก็เป็นการดี"
แล้วรับคำว่าได้  ท่านผู้มีอายุทั้งหลาย
[เรื่องทรงห้ามมิให้ภิกษุชาววัชชีบุตรบรรพชาอุปสมบท]
แม้สองบทว่า  อฏฺาน  อนาวกาโส  นี้  เป็นอันตรัสห้ามเหตุ.
จริงอยู่  เหตุ  ท่านเรียกว่า  "ฐานะ  และโอกาส"  เพราะเป็นที่ตั้งแห่งผล  โดย
ความที่ผลนั้นเป็นไปเนื่องด้วยเหตุนั้น  และเพราะเหตุนั้น  ก็เป็นโอกาสแห่ง
ผลนั้น  โดยความที่เหตุนั้นเป็นไปเนื่องด้วยผลนั้น.  พระผู้มีพระภาคเจ้าเมื่อจะ
ทรงห้ามเหตุนั้น  จึงตรัสว่า อฏฺานเมต  อานนฺท  อนวกาโส  เป็นต้น
ความว่า  ฐานะหรือโอกาสนี้ไม่มี.
สองบทว่า  ย  ตถาคโต  ความว่า  พระตถาคตจะพึงถอนปาราชิก
สิกขาบทที่บัญญัติแล้วแก่สาวกทั้งหลาย  เพระเหตุแห่งพวกวัชชีหรือพวกภิกษุ
ชาววัชชีบุตร  ด้วยเหตุใด  เหตุนั้น  ไม่มี.  ความจริงถ้าพระผู้มีพระภาคเจ้า

<div id="750"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 750]]
จะพึงประทานอุปสมบทแก่ภิกษุชาววัชชีบุตรเหล่านี้  ผู้ทูลขออยู่ว่า  ข้าพระ
พุทธเจ้าทั้งหลาย  พึงได้อุปสมบท  ดังนี้ไซร้  เมื่อเป็นเช่นนั้น  พระองค์ก็
จะพึงถอนปาราชิกสิกขาบทที่ทรงบัญญัติไว้ว่า  "ย่อมเป็นปาราชิก  หาสังวาส
มิได้."  แต่เพราะเหตุที่พระองค์  ไม่ทรงถอนสิกขาบทที่ทรงบัญญัติไว้แล้วนั้น
ฉะนั้นจึงตรัสว่า  "นั่น  ไม่ใช่ฐานะ" เป็นต้น.
หลายบทว่า  โส  อาคโต  น  อุปสมฺปาเทตพฺโพ  ความว่า
พระผู้มีพระภาคเจ้า  ทรงมีความอนุเคราะห์เทียว  ทรงทราบว่า  ถ้าภิกษุนั้น
มาแล้วอย่างนี้  พึงได้รับอุปสมบทไซร้, เธอพึงเป็นผู้ไม่มีความเคารพในศาสนา,
แต่เธอตั้งอยู่ในภูมิของสามเณรแล้ว  จักเป็นผู้มีความเคารพ  และจักทำประ-
โยชน์ตนได้  จึงตรัสว่า  "เธอมาแล้ว ไม่ควรให้อุปสมบท."
หลายบทว่า  โส  อาคโต  อุปสมฺปาเทตพฺโพ  ความว่า  พระผู้มี-
พระภาคเจ้าทรงทราบแล้วว่า  ภิกษุนั้นมาแล้วอย่างนี้  ยังดำรงอยู่ในภาวะเป็น
ภิกษุ จักเป็นผู้มีความเคารพในศาสนา  เพราะความที่เธอมีศีลยังไม่วิบัติ, เธอ
เมื่อยังมีอุปนิสัยอยู่  จักบรรลุประโยชน์สูงสุด  ต่อกาลไม่นานนักแล  จึงตรัสว่า
"เธอนั้นมาแล้ว  ควรให้อุปสมบท."
พระผู้มีพระภาคเจ้า  ครั้นทรงแสดงภิกษุชาววัชชีบุตร  ผู้ไม่ควรให้
อุปสมบท  และผู้ควรให้อุปสมบท  ในบรรดาเหล่าภิกษุชาววัชชีบุตรผู้เสพ-
เมถุนธรรม  มาแล้วอย่างนี้  มีพระประสงค์จะประมวลเรื่องทั้ง ๓ มา  แล้ว
ทรงบัญญัติสิกขาบทให้บริบูรณ์  จึงตรัสว่า  "ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ! ก็แล
พวกเธอพึงแสดงสิกขาบทนี้ขึ้นอย่างนี้ " แล้วได้ทรงบัญญัติสิกขาบทให้บริบูรณ์
อย่างนี้ว่า  :- โย  ปน  ภิกฺขุ  ฯ เปฯ อสวาโส  แปลว่า

<div id="751"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 751]]
อนึ่ง  ภิกษุใด  ถึงพร้อมด้วยสิกขาและสาชีพของภิกษุ
ทั้งหลายแล้ว ไม่กล่าวคืนสิกขา  ไม่ได้ทำให้แจ้งความเป็นผู้ทุรพล
พึงเสพเมถุนธรรม โดยที่สุดแม้ในดิรัจฉานตัวเมีย  ภิกษุนี้เป็น
ปาราชิก หาสังวาสมิได้.
[วินัย  ๔  อย่าง]
บัดนี้  พระผู้มีพระภาคเจ้า  เมื่อจะทรงจำแนกเนื้อความแห่งสิกขาบท
นั้น จึงตรัสคำเป็นต้นว่า  "โย  ปนาติ  โย  ยาทิโส."
ก็พระวินัยธร  ผู้ปรารถนาความเป็นผู้ฉลาดในสิกขาบท  วิภังค์แห่ง
สิกขาบทนั้น และวินิจฉัยทั้งสิ้น  ควรทราบวินัย  ๔  อย่าง.
จริงอยู่ พระธรรมสังคาหกมหาเถระ
ทั้งหลายผู้มีฤทธิ์มากในปางก่อน  ได้นำวินัย
๔  อย่างออกเปิดเผยแล้ว.
วินัย  ๔  อย่างเป็นไฉน ? วินัย  ๔  อย่างคือ  สูตร  สุตตานุโลม
อาจริยวาท  อัตตโนมติ  ซึ่งพระนาคเสนเถระหมายเอากล่าวไว้  (ในมิลินท-
ปัญหา) ว่า  มหาบพิตร!  เนื้อความอันกุลบุตรพึงรับรองด้วยบทดั้งเดิมแล
ด้วยรส  ด้วยความเป็นวงศ์แห่งอาจารย์  ด้วยความอธิบาย.
[อรรถาธิบายวินัย  ๔  อย่าง]
จริงอยู่  บรรดาคำเหล่านี้  คำว่า  อาหัจจบท  ท่านประสงค์เอา
สูตร.  คำว่า  "รส" ท่านประสงค์เอาสุตตานุโลม.  คำว่า  "อาจริยวงศ์" ท่าน
ประสงค์เอาอาจริยวาท.  คำว่า  "อธิบาย" ท่านประสงค์เอาอัตโนมัติ.
 ๑.  วิ.   มหา.  ๑/๔๒.  ๒.  นัย-  มิลินทปัญหา  ๒๐๓.

<div id="752"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 752]]
บรรดาวินัย  ๔  อย่างนั้น ที่ชื่อว่า  สูตร ได้แก่บาลีในวินัยปิฎกทั้งมวล.
ที่ชื่อว่า  สุตตานุโลม  ได้แก่มหาประเทศ  ๔  ที่พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสไว้อย่างนี้
ว่า:-
(๑)  ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ! สิ่งใด เรามิได้ห้ามไว้ว่า  'สิ่งนี้ไม่ควร'
ถ้าสิ่งนั้นเข้ากับสิ่งที่เป็นอกัปปิยะ  ขัดกันกับสิ่งที่เป็นกัปปิยะ,  สิ่งนั้น  ไม่ควร
แก่ท่านทั้งหลาย
(๒)  ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย !  สิ่งใด  เรามิได้ห้ามไว้ว่า 'สิ่งนี้ไม่ควร'
ถ้าสิ่งนั้นเข้ากันกับสิ่งที่เป็นกัปปิยะ  ขัดกันกับสิ่งที่เป็นอกัปปิยะ, สิ่งนั้นควร
แก่ท่านทั้งหลาย
(๓)  ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย !  สิ่งใด เรามิได้อนุญาตไว้ว่า 'สิ่งนี้ควร'
หากสิ่งนั้นเข้ากันกับสิ่งที่เป็นอกัปปิยะ  ขัดกันกับสิ่งที่เป็นกัปปิยะ, สิ่งนั้น ไม่
ควรแก่ท่านทั้งหลาย
(๔)  ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ! สิ่งใด เรามิได้อนุญาตไว้ว่า  'สิ่งนี้ควร'
หากสิ่งนั้นเข้ากันกับสิ่งที่เป็นกัปปิยะ ขัดกันกับสิ่งที่เป็นอกัปปิยะ, สิ่งนั้น  ควร
แก่ท่านทั้งหลาย.*
ที่ชื่อว่า  อาจริยวาท  ได้แก่แบบอรรถกถา  ซึ่งยังวินิจฉัยท้องเรื่องให้
เป็นไป   นอกจากบาลี  ซึ่งพระอรหันต์ ๕๐๐ องค์ ผู้เป็นธรรมสังคหกะตั้งไว้.
ที่ชื่อว่า  อัตโนมัติ ได้แก่คำที่พ้นจากสูตร สุตตานุโลม  และอาจริย-
วาท  กล่าวตามอาการที่ปรากฏด้วยอนุมาน คือ  ด้วยความตามรู้แห่งตน  ด้วย
การถือเอานัย ด้วยการถือเอาใจความ. อีกนัยหนึ่ง  เถรวาทแม้ทั้งหมด  ที่มา
ในอรรถกถาแห่งพระสูตร  พระอภิธรรม และพระวินัย ชื่อว่า  อัตตโนมัติ.
 * วิ.  มหา  ๕/๓๒๑

<div id="753"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 753]]
[วิธีสอบสวนสูตรและสุตตานุโลมเป็นต้น]
แต่กุลบุตร  ผู้อ้างอัตโนมัตินั้นกล่าว ไม่ควรจะยึดถือให้แน่นแฟ้น
กล่าว  ควรกำหนดเหตุเทียบเคียงบาลีกับเนื้อความ และเนื้อความกับบาลี
แล้วจึงกล่าว.  อัตโนมัติ  ควรสอบสวนดูในอาจริยวาท  ถ้าลงกันและสมกัน
ในอาจริยวาทนั้นไซร้,  จึงควรถือเอา ถ้าไม่ลงกัน  ไม่สมกัน ไม่ควรถือเอา.
จริงอยู่  ขึ้นชื่อว่า  อัตโนมัตินี้  ยังเป็นของทรามกำลังกว่าทุกอย่าง.  อาจริยวาท
มีกำลังกว่าอัตโนมัติ.  แม้อาจริยวาทก็ควรสอบสวนดู  ในสุตตานุโลม  เมื่อ
ลงกัน  สมกันแท้ ในสุตตานุโลมนั้น  จึงควรถือเอา,  ฝ่ายที่ไม่ลงกัน ไม่สมกัน
ไม่ควรถือเอา. เพราะว่า สุตตานุโลม เป็นของมีกำลังกว่าอาจริยวาท. แม้
สุตตานุโลม  ก็ควรสอบสวนดูในสูตร เมื่อลงกันสมกันแท้  ในสูตรนั้น  จึง
ควรถือเอา, ฝ่ายที่ไม่ลงกัน  ไม่สมกัน  ไม่ควรถือเอา.   เพราะว่าสูตรเท่านั้น
เป็นของมีกำลังกว่าสุตตานุโลม. จริงอยู่  สูตรเป็นของอันใคร ๆ  แต่งเทียม
ไม่ได้  เป็นเหมือนสงฆ์ผู้ทำ  เป็นเหมือนกาลที่พระพุทธเจ้าทั้งหลายยังทรง
พระชนม์อยู่. เพราะฉะนั้น  เมื่อใดภิกษุสองรูป  สากัจฉากัน, สกวาทีอ้าง
สูตรกล่าว, ปรวาทีอ้างสุตตานุโลมกล่าว  เมื่อนั้น ทั้งสองรูปนั้น  ไม่ควรทำ
การเพิดเพ้ยหรือติเตียนกันและกัน  ควรสอบสวนสุตตานุโลมในสูตร ถ้าลงกัน
สมกัน  ควรถือเอา,  ถ้าไม่ลงกัน ไม่สมกัน ไม่ควรถือเอา, ควรตั้งอยู่ใน
สูตรเท่านั้น.
ถ้าสกวาทีนี้ อ้างสูตรกล่าว,  ปรวาทีอ้างอาจริยวาทกล่าวไซร้, แม้
ทั้งสองรูปนั้น  ก็ไม่ควรทำการเพิดเพ้ย หรือติเตียนกันและกัน ควรสอบสวน
อาจริยวาทในสูตร  ถ้าลงกัน  สมกัน  ควรถือเอา. เมื่ออาจริยวาท  ไม่ลงกัน
และไม่สมกัน ทั้งเป็นข้อที่น่าตำหนิ ก็ไม่ควรถือเอา, ควรตั้งอยู่ในสูตรเท่านั้น.

<div id="754"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 754]]
ถ้าสกวาทีนี้  อ้างสูตรกล่าว, ปรวาที อ้างอัตโนมัติกล่าวไซร้, แม้
ทั้งสองรูปนั้น ก็ไม่ควรทำการเพิดเพ้ย หรือติเตียนกันและกัน  ควรสอบสวน
อัตโนมัติในสูตร ถ้าลงกันสมกัน ควรถือเอา, ถ้าไม่ลงกัน  ไม่สมกัน
ไม่ควรถือเอา :- ควรตั้งอยู่ในสูตรเท่านั้น.
ถ้าสกวาทีนี้  อ้างสุตตานุโลมกล่าว,  ปรวาที อ้างสูตรกล่าวไซร้,
ควรสอบสวนสูตรในสุตตานุโลม  ถ้าลงกันสมกัน  ปรากฏมาในบาลีขึ้นสู่สังคีติ
ทั้ง ๓  ครั้ง  จึงควรถือเอา,  ถ้าไม่ปรากฏเหมือนอย่างนั้น ไม่ลงกัน ไม่สมกัน
เป็นพาหิรกสูตร  สิโลกโศลก  หรือสูตรที่น่าตำหนิอื่น ๆ  ซึ่งมาจากบรรดาสูตร
ทั้งหลาย  มีคุฬหเวสสันตรคุฬหวินัย  และคุฬหเวทัลละเป็นต้น  อย่างใด
อย่างหนึ่ง  ไม่ควรถือเอา; ควรตั้งอยู่ในสุตตานุโลมเท่านั้น.
ถ้าสกวาทีนี้ อ้างสุตตานุโลมกล่าว, ปรวาที  อ้างอาจริยวาทกล่าวไซร้,
ควรสอบสวนอาจริยวาท ในสุตตานุโลม, ถ้าลงกัน  สมกัน ควรถือเอา, ถ้า
ไม่ลงกัน ไม่สมกัน ไม่ควรถือเอา; ควรตั้งอยู่ในสุตตานุโลมเท่านั้น.
ถ้าสกวาทีนี้  อ้างสุตตานุโลมกล่าว, ปรวาที  อ้างอัตโนมัติกล่าวไซร้,
ควรสอบสวนอัตโนมัติ  ในสุตตานุโลม  ถ้าลงกัน  สมกัน ควรถือเอา,
ถ้าไม่ลงกัน ไม่สมกัน  ไม่ควรถือเอา ; ควรตั้งอยู่ในสุตตานุโลมเท่านั้น.
ก็ถ้าสกวาทีนี้ อ้างอาจริยวาทกล่าว, ปรวาทีอ้างสูตรกล่าวไซร้, ควร
สอบสวนสูตรในอาจริยวาท ถ้าลงกันสมกัน  ควรถือเอา.  สูตรที่น่าตำหนิ
นอกนี้   ไม่ควรถือเอา, ควรตั้งอยู่ในอาจริยวาทเท่านั้น.
ถ้าสกวาทีนี้  อ้างอาจริยวาทกล่าว, ปรวาทีอ้างสุตตานุโลมกล่าวไซร้,
ควรสอบสวนสุตตานุโลมในอาจริยวาท เมื่อลงกัน สมกันแท้  จึงควรถือเอา.
นอกนี้ไม่ควรถือเอา, ควรตั้งอยู่ในอาจริยวาทเท่านั้น.

<div id="755"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 755]]
ถ้าสกวาทีนี้ อ้างอาจริยวาทกล่าว,  ปรวาทีอ้างอัตโนมัติกล่าวไซร้,
ควรสอบสวนอัตโนมัติในอาจริยวาท ถ้าลงกัน  สมกัน  ควรถือเอา, ถ้าไม่
ลงกัน ไม่สมกัน  ไม่ควรถือเอา, ควรตั้งอยู่ในอาจริยวาทเท่านั้น.  การถือเอา
(มติ) ของตนนั่นแล  ควรทำให้มีกำลัง ( ให้มีหลักฐาน)
อนึ่ง ถ้าสกวาทีนี้  อ้างอัตโนมัติกล่าว, ปรวาทีอ้างสูตรกล่าวไซร้,
ควรสอบสวนสูตรในอัตโนมัติ, ถ้าลงกัน สมกัน ควรถือเอา. สูตรที่น่าตำหนิ
นอกนี้ ไม่ควรถือเอา, ควรตั้งอยู่ในอัตโนมัติเท่านั้น.
ถ้าสกวาทีนี้  อ้างอัตโนมัติกล่าว, ปรวาทีอ้างสุตตานุโลมกล่าวไซร้
ควรสอบสวนสุตตานุโลนในอัตโนมัติ  เมื่อลงกัน  สมกันแท้  ควรถือเอา.
นอกนี้ไม่ควรถือเอา, ควรตั้งอยู่ในอัตโนมัติเท่านั้น.
ถ้าสกวาทีนี้ อ้างอัตโนมัติกล่าว, ปรวาทีอ้างอาจริยวาทกล่าวไซร้,
ควรสอบสวนอาจริยวาทในอัตโนมัติ ถ้าลงกัน  สมกัน ควรถือเอา.  อาจริยวาท
ที่น่าตำหนินอกนี้  ไม่ควรถือเอา, ควรตั้งอยู่ในอัตโนมัติเท่านั้น.  การถือเอา
(มติ) ของตนนั่นแล  ควรทำให้มีกำลัง (ให้มีหลักฐาน).   อนึ่ง ไม่ควรทำการ
เพิดเพ้ย หรือตำหนิในที่ทั้งปวง  ด้วยประการฉะนี้.
อนึ่ง ถ้าสกวาทีนี้  กล่าวอ้างว่า  เป็นกัปปิยะ ปรวาทีกล่าวอ้างว่า
เป็นอกัปปิยะ  ควรสอบสวนสิ่งนั้น ๆ ในสูตรและสุตตานุโลม  ถ้าสิ่งนั้น
เป็นกัปปิยะ, ควรตั้งอยู่ในสิ่งที่เป็นกัปปิยะ  ถ้าสิ่งนั้น เป็นอกัปปิยะ, ก็ควร
ตั้งอยู่ในสิ่งที่เป็นอกัปปิยะ.
ถ้าสกวาทีนี้  ชี้แจงเหตุและคำวินิจฉัยมากมายจากสูตรเป็นเครื่องสาธก
สิ่งที่เป็นกัปปิยะ  แก่ฝ่ายปรวาทีนั้นไซร้, ปรวาทีไม่พบเหตุ, ก็ควรตั้งอยู่ใน
สิ่งที่เป็นกัปปิยะ.

<div id="756"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 756]]
ถ้าปรวาที  ชี้แจงเหตุและคำวินิจฉัยมากมายจากสูตรเป็นเครื่องสาธก
สิ่งที่เป็นอกัปปิยะแก่ฝ่ายสกวาทีนั้นไซร้, สกวาทีนั้น  ไม่ควรถือมั่นตั้งอยู่ว่า
การถือเอามติของตน  (ถูกฝ่ายเดียว) ควรยอมรับว่า  ดีละ แล้วตั้งอยู่ในสิ่ง
ที่เป็นอกัปปิยะเท่านั้น.  ถ้าว่า  เงาแห่งเหตุแม้ของทั้งสองฝ่าย ย่อมปรากฏชัด
ไซร้, ข้อที่ทั้งสองฝ่ายคัดค้านนั่นแล  เป็นการดี, แต่ควรตั้งอยู่ในสิ่งที่เป็น
อกัปปิยะ. ความจริงครั้นมาถึงวินัยแล้ว  อันภิกษุบริษัท  ควรอาศัยการวิจารณ์
ถึงสิ่งที่ควรและไม่ควรป้องกันไว้ ควรทำการยึดถือให้มั่นคง  ควรตัดกระแส
เสีย, ควรตั้งอยู่ในความเป็นผู้หนักนั่นแล.
อนึ่ง  ถ้าสกวาทีนี้ กล่าวอ้างว่า  เป็นอกัปปิยะ, ปรวาทีกล่าวอ้างว่า
เป็นกัปปิยะ, ควรสอบสวนสิ่งนั้น ๆ  ในสูตรและสุตตานุโลม ถ้าสิ่งนั้นเป็น
กัปปิยะ, ควรตั้งอยู่ในสิ่งที่เป็นกัปปิยะ, ถ้าสิ่งนั้นเป็นอกัปปิยะ,  ควรตั้งอยู่
ในสิ่งที่เป็นอกัปปิยะ.
ถ้าสกวาทีนี้ ชี้แจงถึงสิ่งที่เป็นอกัปปิยะ  ด้วยสูตรคำวินิจฉัยและเหตุ
มากมายไซร้, ปรวาทีไม่ได้พบเหตุ, ควรตั้งอยู่ในสิ่งที่เป็นอกัปปิยะ.
ถ้าปรวาที  ชี้แจงถึงสิ่งที่เป็นกัปปิยะ  ด้วยสูตรคำวินิจฉัยและเหตุ
มากมายไซร้, สกวาทีนี้ มิได้พบเหตุ, ควรตั้งอยู่ในสิ่งที่เป็นกัปปิยะ.  ถ้าว่า
เงาแห่งเหตุ  แม้ของทั้งสองฝ่ายย่อมปรากฏชัดไซร้, ไม่ควรสละการถือเอา
(มติ) ของตน. เหมือนอย่างว่า  ในสิ่งที่เป็นกัปปิยะและอกัปปิยะ และในสิ่ง
ที่เป็นอกัปปิยะและกัปปิยะ  ท่านกล่าววินิจฉัยนี้ไว้แล้ว ฉันใด,  ในวาทะว่า
เป็นอนาบัติและอาบัติก็ดี  ในวาทะว่าเป็นอาบัติและอนาบัติก็ดี  ในวาทะว่าเป็น
ลหุกาบัติและครุกาบัติก็ดี  ในวาทะว่าเป็นครุกาบัติและลหุกาบัติก็ดี  ก็ควรทราบ
วินิจฉัย ฉันนั้น.

<div id="757"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 757]]
จริงอยู่  ในวาทะที่ว่าเป็นอนาบัติและอาบัติเป็นต้นนี้ มีความต่างกัน
ในเพราะเหตุสักว่าชื่อเท่านั้น,  ในนัยแห่งการประกอบความหามีความต่างกัน
ไม่, เพราะฉะนั้น การประกอบความ ท่านจึงไม่ทำให้พิสดาร.  เมื่อเกิดคำ
วินิจฉัยถึงสิ่งที่เป็นกัปปิยะและอกัปปิยะเป็นต้นอย่างนี้แล้ว ฝ่ายใด  ได้พบเหตุ
มากมาย ในสูตร สุตตานุโลม  อาจริยวาท   และอัตโนมัติ, ควรตั้งอยู่ในวาทะ
ของฝ่ายนั้น. อนึ่ง ทั้งสองฝ่าย  เมื่อไม่ได้พบเหตุและคำวินิจฉัย โดยประการ
ทั้งปวง   ไม่ควรละทิ้งสูตร  ควรตั้งอยู่ในสูตรเท่านั้น  ฉะนี้แล.  พระวินัยธร
ผู้ปรารถนาความเป็นผู้ฉลาดในสิกขาบท  วิภังค์แห่งสิกขาบทนั้น และวินัย
วินิจฉัยทั้งสิ้น  ควรทราบวินัย  ๔  อย่างนี้ ดังพรรณนามาฉะนี้.
[พระวินัยธรประกอบด้วยลักษณะ  ๓  อย่าง]
ก็แล  บุคคลผู้ทรงวินัย  แม้ครั้นทราบวินัย ๔  อย่างนี้แล้ว ก็ควร
เป็นผู้ประกอบด้วยลักษณะ  ๓.  จริงอยู่ ลักษณะแห่งพระวินัยธร ๓  อย่าง
ควรปรารถนา.  ลักษณะ  ๓  อย่าง  เป็นไฉน? ลักษณะ ๓  อย่าง  คือ:-
คำว่า  ก็สูตรของพระวินัยธรนั้น  เป็นพุทธพจน์ที่มาถูกต้องคล่องแคล่วดี
วินิจฉัยดี  โดยสูตร  โดยพยัญชนะ<sup>๑</sup>  นี้เป็นลักษณะอันหนึ่ง.  คำว่า  ก็พระ-
วินัยธรนั้น  เป็นผู้มั่นคง ไม่ง่อนแง่นในวินัยแล  นี้เป็นลักษณะที่สอง. คำว่า
ก็ลำดับอาจารย์แล  เป็นลำดับที่พระวินัยธรนั้นจำได้ถูกต้อง ทำให้ขึ้นใจไว้ดี
ใคร่ครวญถูกต้องดีแล้ว<sup>๒</sup> นี้เป็นลักษณะที่สาม.
[อรรถาธิบายลักษณะ  ๓  ของพระวินัยธร]
ในคำว่า  สุตฺตญฺจ  เป็นต้นนั้น มีวินิจฉัยดังนี้  :- วินัยปิฎกทั้งสิ้น
ชื่อว่าสูตร, สูตรนั้นของพระวินัยธรนั้น เป็นพุทธพจน์ที่มาถูกต้อง  คือมา
ด้วยดี
 ๑-๒. นย.  วิ. ปริวาร. ๘/๓๒๙.

<div id="758"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 758]]
บทว่า สุปฺปวตฺติต  ได้แก่  เป็นไปด้วยดี  คือชำนาญ คล่องปาก.
หลายบทว่า  สุวินิจฺฉิต  อนุพฺยญฺชนโส  ได้แก่   ที่วินิจฉัย
เรียบร้อย  คือที่ตนตัดความสงสัย  เรียนเอาไว้ โดยบาลีปริปุจฉาและอรรถกถา.
หลายบทว่า  วินเย โข  ปน  ิโต   โหติ  ความว่า  พระวินัยธร
นั้นเป็นผู้ตั้งมั่นในพระวินัย  ด้วยความเป็นลัชชีภิกษุ. จริงอยู่  อลัชชีภิกษุ
แม้เป็นพหูสูต  เพราะค่าที่ตนเป็นผู้หนักในลาภ  ก็แกล้งกล่าวให้ผิดแบบแผน
แสดงสัตถุศาสนานอกธรรมนอกวินัย  ย่อมทำอุปัทวะมากมายในพระศาสนา คือ
ก่อให้เกิดสังฆเภทบ้าง  สังฆราชีบ้าง.  ฝ่ายภิกษุลัชชี  เป็นผู้มักรังเกียจ ใคร่
การศึกษา  แม้เพราะเหตุแห่งชีวิต ก็ไม่แกล้งกล่าวให้ผิดแบบแผน ย่อม
แสดงเฉพาะธรรม  เฉพาะวินัยเท่านั้น คือทำสัตถุศาสนาให้เป็นที่เคารพตั้งอยู่.
จริงอย่างนั้น พระมหาเถระทั้งหลายในปางก่อน เปล่งวาจา  ๓ ครั้งว่า ใน
อนาคตกาล ภิกษุลัชชี  จักรักษาไว้, ภิกษุลัชชี จักรักษาไว้  ดังนี้เป็นต้น.
ก็ภิกษุรูปใด  เป็นลัชชี ดังกล่าวมาแล้วนั้น ภิกษุรูปนั้น  เมื่อไม่ละไม่ฝ่าฝืน
วินัย เป็นผู้ตั้งมั่น  คือมั่นคงอยู่ในวินัย  ด้วยความเป็นลัชชีภิกษุ  ฉะนี้แล.
บทว่า  อสหิโร ความว่า  บุคคลใด  ถูกผู้อื่นถามด้วยบาลีโดยเบื้องต่ำ
หรือเบื้องสูง   ด้วยลำดับบทหรืออรรถกถา   ย่อมทุรนทุราย  กระสับกระส่าย
ไม่อาจตั้งมั่นอยู่ได้ ย่อมคล้อยตามคำที่ผู้อื่นกล่าว ทิ้งวาทะของตนเสีย  ถือเอา
วาทะของผู้อื่น  ผู้นั้น  ชื่อว่าผู้ง่อนแง่น.  ฝ่ายบุคคลใด  ถูกผู้อื่นถามด้วยบท
เบื้องต่ำและสูง  หรือด้วยลำดับบทในบาลีก็ดี  ในอรรกถาก็ดี  ย่อมไม่ทุรน-
ทุราย  ไม่กระสับกระส่าย  เปรียบเหมือนเอาแหนบจับขนทีละเส้น ๆ ฉะนั้น
ชี้แจงกะเขาว่า ข้าพเจ้ากล่าวอย่างนี้, อาจารย์ทั้งหลายของข้าพเจ้า  ก็กล่าว
อย่างนี้.  อนึ่งบาลีและวินิจฉัยบาลี  ตั้งอยู่ในบุคคลใด  ไม่ถึงความเลื่อมสิ้น

<div id="759"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 759]]
หมดเปลืองไป   เหมือนน้ำมันราชสีห์ที่ใส่ไว้ในภาชนะทองคำ  ไม่ถึงความสิ้น
ไปฉะนั้น, บุคคลนี้  ท่านเรียกว่า  ผู้ไม่ง่อนแง่น.
หลายบทว่า อาจริยปรมฺปรา โข  ปนสฺส  สุคฺคหิตา  โหติ
ความว่า  ลำดับแห่งพระเถระ  คือลำดับวงศ์ เป็นลำดับที่พระวินัยธรนั้น
จำได้อย่างถูกต้อง.
บทว่า  สุมนสิกตา  ได้แก่ ทำให้ขึ้นใจอย่างดี  แต่พอนึก  ก็ปรากฏ
ได้ คล้ายประทีปที่ลุกโชน  ฉะนั้น.
บทว่า  สูปธาริตา ได้แก่ ใคร่ครวญโดยดี คือใคร่ครวญโดยความ
สืบเนื่องกันแห่งเบื้องต้นและเบื้องปลาย  โดยผลและโดยเหตุ.
[ลำดับอาจารย์ตั้งแต่พระอุบาลีเถระเป็นต้นมา]
บุคคลละมติของตนแล้วเป็นผู้กล่าวความบริสุทธิ์แห่งอาจารย์  คือนำ
ลำดับอาจารย์ ได้แก่ระเบียบแห่งพระเถระทั้งหมดอย่างนี้ คือพระอาจารย์ของ
ข้าพเจ้าเรียนเอาในสำนักของอาจารย์ชื่อโน้น,  อาจารย์นั้นเรียนเอาในสำนัก
อาจารย์ชื่อโน้น, ไปตั้งไว้จนให้ถึงคำว่า "พระอุบาลีเถระ  เรียนเอาในสำนัก
ของพระพุทธเจ้า."
พระอาจารย์รูปต่อ ๆ มา ได้นำแม้จากพระอุบาลีเถระนั้นมา คือได้
นำลำดับแห่งพระอาจารย์  ได้แก่ระเบียบแห่งพระเถระทั้งหมด จนให้ถึงพระ-
อาจารย์ของตน  แล้วตั้งไว้อย่างนี้ว่า "พระอุบาลีเถระเล่าเรียนมาในสำนักของ
พระสัมมาสัมพุทธเจ้า, พระทาสนกเถระ เล่าเรียนมาในสำนักของพระอุบาลีเถระ
ผู้เป็นอุปัชฌายะของตน, พระสิคควเถระ  เล่าเรียนมาในสำนักของพระโสณก-
เถระ  ผู้เป็นอุปัชฌายะของตน, พระโมคคลีบุตรติสสเถระ  เล่าเรียนมาใน

<div id="760"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 760]]
สำนักของพระสิคควเถระ  และพระจัณฑวัชชีเถระ  ผู้เป็นอุปัชฌายะของตน."
แท้จริง  ลำดับแห่งพระอาจารย์  อันพระวินัยธรเรียนเอาแล้วอย่างนี้  ย่อมเป็น
อันเธอจำได้อย่างถูกต้อง  แต่เมื่อไม่สามารถจะเรียนเอาอย่างนั้น  ก็ควรเรียน
เอาเพียง  ๒-๓ ลำดับก็พอ. จริงอยู่ โดยนัยอย่างหลังที่สุด  ควรทราบเหมือน
อย่างพระอาจารย์ และอาจารย์ของอาจารย์  กล่าวบาลีและปริปุจฉา  ฉะนั้น.
[พระวินัยธรจะวินิจฉัยอธิกรณ์ควรตรวจดูฐานะ ๖  อย่างก่อน]
ก็แล  พระวินัยธรผู้ประกอบพร้อมด้วยลักษณะ ๓  อย่างนี้แล้ว เมื่อ
สงฆ์ประชุมกันเพื่อวินิจฉัยเรื่อง  และเรื่องที่หยั่งลงแล้ว  ทั้งโจทก์แลจำเลยก็ให้
การแล้ว เมื่อจะพูดไม่ควรด่วนตัดสินทีเดียว  ควรตรวจดูฐานะทั้ง ๖  เสียก่อน.
ฐานะ ๖  อย่าง เป็นไฉน?  ฐานะ  ๖ อย่างนั้นคือ:- ควรตรวจดู
เรื่อง ๑ ตรวจดูมาติกา  ๑  ตรวจดูบทภาชนีย์  ๑  ตรวจดูติกปริจเฉท  ๑
ตรวจดูอันตราบัติ ๑  ตรวจดูอนาบัติ  ๑.
[อรรถาธิบายฐานะ  ๖ อย่าง]
จริงอยู่  พระวินัยธร แม้เมื่อตรวจดูเรื่อง  ย่อมเห็นอาบัติบางอย่าง
อย่างนี้คือ ภิกษุผู้มีจีวรหาย ควรเอาหญ้าหรือใบไม้ปกปิดจึงมา, แต่ไม่
ควรเปลือยกายมาเลย, ภิกษุใดพึงเปลือยกายมา, ภิกษุนั้นต้องอาบัติทุกกฏ.<sup>๑</sup>
พระวินัยธรนั้น  ครั้นนำสูตรนั้นมาอ้างแล้ว  จักระงับอธิกรณ์นั้นได้.
เธอ แม้เมื่อตรวจดูมาติกา  ย่อมเห็นบรรดาอาบัติ ๕  กอง กองใด
กองหนึ่ง  โดยนัยมีอาทิว่า "เป็นปาจิตตีย์" ในเพราะสัมปชานมุสาวาท.<sup>๒</sup>"
เธอครั้นนำสูตรนั้นมาอ้างแล้ว จักระงับอธิกรณ์นั้นได้.
เธอ  แม้เมื่อตรวจดูบทภาชนีย์  ย่อมเห็นบรรดาอาบัติ  ๗ กอง  กอง
ใดกองหนึ่ง  โดยนัยมีอาทิว่า "ภิกษุเสพเมถุนธรรมในสรีระที่สัตว์ยังมิได้กัดกิน
 ๑.  วิ.  มหา. ๒/๓๘.  ๒.  วิ.  มหา. ๒/๑๕๔.

<div id="761"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 761]]
ต้องอาบัติปาราชิก,<sup>๑</sup>  เสพเมถุนธรรมในสรีระที่สัตว์กัดกินแล้วโดยมาก  ต้อง
อาบัติถุลลัจจัย.<sup>๒</sup> เธอ ครั้นนำสูตรจากบทภาชนีย์มาอ้างแล้ว จักระงับอธิกรณ์
นั้นได้.
เธอ  แม้เมื่อตรวจดูติกปริจเฉท  ย่อมเห็นการกำหนดติกสังฆาทิเสส
บ้าง ติกปาจิตตีย์บ้าง  ติกทุกกฏบ้าง  อาบัติอย่างใดอย่างหนึ่งบ้าง.  เธอ  ครั้น
นำสูตรมาจากบาลีติกปริจเฉทนั้นมาอ้างแล้ว  จักระงับอธิกรณ์นั้นได้.
เธอ แม้เมื่อตรวจดูอันตราบัติ  จะเห็นอันตราบัติ  ซึ่งมีอยู่ในระหว่าง
แห่งสิกขาบทอย่างนี้  คือ  ภิกษุ  ยักคิ้ว  ต้องอาบัติทุกกฏ.  เธอ  ครั้นนำสูตร
นั้นมาอ้างแล้ว  จักระงับอธิกรณ์นั้นได้.
เธอ  แม้เมื่อตรวจดูอนาบัติ  จะเห็นอนาบัติที่ท่านแสดงไว้แล้วใน
สิกขาบทนั้น ๆ  อย่างนี้ว่า  ดูก่อนภิกษุ ! ไม่เป็นอาบัติแก่ภิกษุผู้ไม่ยินดี  ไม่มี
ไถยจิต ไม่มีความประสงค์จะให้ตาย ไม่มีความประสงค์จะอวด  ไม่มีความ
ความประสงค์จะปล่อย  ไม่แกล้ง ไม่รู้  เพราะไม่มีสติ.  เธอ  ครั้นนำสูตร
นั้นมาอ้างแล้ว จักระงับอธิกรณ์นั้นได้.
จริงอยู่  ภิกษุใด เป็นผู้ฉลาดในวินัย  ๔ อย่าง  สมบูรณ์ด้วยลักษณะ  ๓
ได้ตรวจดูฐานะ  ๖  อย่างนี้แล้ว  จักระงับอธิกรณ์ได้.   การวินิจฉัย (อธิกรณ์)
ของภิกษุนั้นใคร ๆ  ให้เป็นไปทัดเทียมไม่ได้  ย่อมเป็นเช่นกับวินิจฉัยที่พระ-
พุทธเจ้าประทับนั่งวินิจฉัยเสียเอง.
[วิธีวินิจฉัยอธิกรณ์]
ถ้าภิกษุบางรูป  ผู้ทำการล่วงละเมิดสิกขาบทแล้ว เข้าไปหาภิกษุผู้ฉลาด
ในการวินิจฉัยนั้น  อย่างนั้นแล้ว พึงถามถึงข้อรังเกียจสงสัยของตนไซร้, ภิกษุ
 ๑-๒.  วิ. มหา. ๑/๖๘-๘.

<div id="762"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 762]]
ผู้ฉลาดในการวินิจฉัยนั้น ควรกำหนดให้ดี  ถ้าเป็นอนาบัติ,  ก็ควรบอกว่า
เป็นอนาบัติ  แต่ถ้าเป็นอาบัติ, ก็ควรบอกว่า เป็นอาบัติ ถ้าอาบัตินั้น
เป็นเทศนาคามินี, ก็ควรบอกว่า เป็นเทศนาคามินี  ถ้าเป็นวุฏฐานคามินี,
ก็ควรบอกว่า  เป็นวุฏฐานคามินี ถ้าฉายาปาราชิกปรากฏ  แก่ภิกษุผู้ฉลาด
ในการวินิจฉัยนั้นไซร้,ไม่ควรบอกว่า เป็นอาบัติปาราชิก.  เพราะเหตุไร?
เพราะเหตุว่า  การล่วงละเมิดเมถุนธรรม  และการล่วงละเมิดอุตตริมนุษยธรรม
เป็นของหยาบคาย.  ส่วนการละเมิดอทินนาทานและมนุสสวิคคหะเป็นของสุขุม
มีจิตเปลี่ยนแปลงเร็ว, ภิกษุย่อมต้องวีติกกมะทั้งสองนั้นด้วยอาการสุขุมทีเดียว
(และ) ย่อมรักษาไว้ด้วยอาการสุขุม (เหมือนกัน).  เพราะเหตุนั้น  ภิกษุผู้
ถูกถามความรังเกียจสงสัย ซึ่งมีความละเมิดนั้นเป็นที่ตั้งโดยพิเศษไม่ควรพูด
ว่า ต้องอาบัติ  ถ้าอาจารย์เธอยังมีชีวิตอยู่ไซร้, หลังจากนั้น  ภิกษุผู้ฉลาด
ในการวินิจฉัยนั้น ควรส่งภิกษุนั้นไปว่า  เธอจงถามอาจารย์ของข้าพเจ้าดูเถิด.
ถ้าเธอกลับมาอีกบอกว่า  อาจารย์ของท่าน ค้นดูจากพระสูตร พระวินัยแล้ว
บอกผมว่า เป็นสเตกิจฉา  (ยังพอแก้ไขได้), ในกาลนั้น ภิกษุผู้ฉลาดใน
การวินิจฉัยนั้น  ควรพูดกะเธอว่า  ดีละ ๆ,  เธอจงทำอย่างที่อาจารย์พูด. ก็ถ้า
อาจารย์ของเธอไม่มีไซร้,  แต่พระเถระผู้เล่าเรียนร่วมกัน มีตัวอยู่, พึงส่งเธอ
ไปยังสำนักของพระเถระนั้น  ด้วยสั่งว่า พระเถระผู้เล่าเรียนร่วมกับข้าพเจ้า
เป็นคณปาโมกข์  มีตัวอยู่,  เธอจงไปถามท่านดูเถิด.  แม้เมื่อพระเถระนั้น
วินิจฉัยว่า  เป็นสเตกิจฉา  ก็ควรบอกกะเธอว่า  ดีละ, เธอจงทำตามคำของ
พระเถระนั้นให้ดีทีเดียว.  ถ้าแม้พระเถระผู้เล่าเรียนร่วมกัน ของเธอไม่มีไซร้,
มีแต่ภิกษุผู้เป็นอันเตวาสิก ซึ่งเป็นบัณฑิต, พึงส่งเธอไปยังสำนักของภิกษุ

<div id="763"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 763]]
ผู้เป็นอันเตวาสิกนั้น  ด้วยสั่งว่า  เธอจงไปถามภิกษุหนุ่มรูปโน้นดูเถิด.  แม้เมื่อ
ภิกษุผู้เป็นอันเตวาสิกนั้น วินิจฉัย  เป็นสเตกิจฉา  ก็ควรพูดกะเธอว่า  ดีละ,
เธอจงทำตามคำของภิกษุนั้นให้ดี.  ถ้าฉายาปาราชิกนั่นแล  ปรากฏแม้แก่ภิกษุ
หนุ่มไซร้,  แม้อันภิกษุหนุ่มนั้น  ก็ไม่ควรบอกภิกษุผู้ต้องอาบัติว่า เธอเป็น
ปาราชิก.
[ภิกษุผู้มีศีลไม่บริสุทธิ์กรรมฐานย่อมไม่เจริญ]
จริงอยู่  ความบังเกิดขึ้นแห่งพระพุทธเจ้า  เป็นของได้ด้วยยาก, การ
บรรพชาและการอุปสมบท เป็นของได้ด้วยยากยิ่งกว่านั้น.  แต่พระวินัยธร
ควรพูดอย่างนี้ว่า  เธอ  จงปัดกวาดโอกาสที่เงียบสงัด  แล้วนั่งพักกลางวัน
ชำระศีล  ให้บริสุทธิ์  จงมนสิการอาการ  ๓๒ ดูก่อน.  ถ้าศีลของภิกษุนั้น
ไม่ด่างพร้อยไซร้,  กรรมฐาน  ย่อมสืบ,  สังขารทั้งหลาย  ก็เป็นของปรากฏ
ชัดขึ้น,  จิตก็เป็นเอกัคคตา  ดุจได้บรรลุอุปจาระและอัปปนาสมาธิ  ฉะนั้น,
ถึงวันจะล่วงเลยไปแล้วก็ตาม  เธอก็ไม่ทราบ.  ในเวลาวันล่วงเลยไป  เธอมา
สู่ที่อุปัฏฐากแล้ว ควรพูดอย่างนี้ว่า  ความเป็นไปแห่งจิตของเธอ  เป็นเช่นไร?
ก็เมื่อเธอบอกความเป็นไปแห่งจิตแล้ว  ควรพูดกะเธอว่า  ขึ้นเชื่อว่าบรรพชา
มีความบริสุทธิ์แห่งจิตเป็นประโยชน์, เธออย่าประมาท  บำเพ็ญสมณธรรมเถิด.
ส่วนภิกษุใด  มีศีลขาด, กรรมฐานของภิกษุนั้น ย่อมไม่สืบต่อ, จิตย่อมปั่น
ป่วน คือถูกไฟคือความเดือดร้อนแผดเผาอยู่  ดุจถูกทิ่มแทงด้วยปฏัก  ฉะนั้น,
ภิกษุนั้น  ย่อมลุกขึ้นในขณะนั้นทีเดียว  เหมือนนั่งอยู่บนก้อนหินที่ร้อน ฉะนั้น.
เธอมาแล้วถามว่า ความเป็นไปแห่งจิตของท่าน เป็นอย่างไร" เมื่อเธอ
บอกความเป็นไปแห่งจิตแล้ว  ควรพูดว่า ขึ้นชื่อว่าความลับของผู้กระทำกรรม

<div id="764"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 764]]
ชั่ว  ย่อมไม่มีในโลก*   แท้จริง บุคคลผู้กระทำความชั่ว ย่อมรู้ด้วยตนเอง
ก่อนคนอื่นทั้งหมด, ต่อจากนั้น  อารักขเทพดาทั้งหลาย  สมณพราหมณ์และ
เทพเจ้าเหล่าอื่น ผู้รู้จิตของบุคคลอื่น ย่อมรู้  (ความชั่ว) ของเธอ, บัดนี้
เธอนั่นแล  จงแสวงหาความสวัสดีแก่เธอเองเถิด.
กถาว่าด้วยวินัย ๔ อย่าง และกถาว่าด้วยลักษณะเป็นต้นของพระ-
วินัยธร  จบ.
 *   ขุ.  ชา.  ๒๗/ ๑๓๑.  ชาตกัฏฐกถา.  ๔/๒๔๘

<div id="765"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 765]]
อรรถาธิบายสิกขาบทวิภังค์ปฐมปาราชิก
บัดนี้  ข้าพเจ้าจักพรรณนาเนื้อความวิภังค์แห่งสิกขาบทต่อไป.  ในคำ
ว่า  โย ปนาติ  โย  ยาทิโส  เป็นต้น  ที่พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสไว้ มีวินิจฉัย
ดังต่อไปนี้:-
สองบทว่า  โย  ปน เป็นบทที่ควรจำแนก. บทเป็นต้นว่า โย  ยาทิโส
เป็นบทจำแนกแห่งบทว่า  โย ปน  นั้น.  ก็ในสองบทว่า  โย  ปน  นี้ ศัพท์ว่า
ปน  สักว่าเป็นนิบาต, บทว่า  โย  เป็นบทบอกเนื้อความ, และบทว่า โย
นั้น แสดงบุคคลโดยไม่กะตัว; เพราะเหตุนั้น  พระผู้มีพระภาคเจ้า  เมื่อจะ
ทรงแสดงอรรถแห่งบทว่า  โย  นั้น  จึงตรัสเฉพาะ  โย  ศัพท์  ซึ่งแสดงบุคคล
โดยไม่กะตัว.  เพราะเหตุนั้น  บัณฑิตพึงทราบเนื้อความในบทว่า  โย  ปน
นี้อย่างนี้.
บทว่า  โย  ปน  มีคำอธิบายว่า  โยโกจิ  แปลว่า  ผู้ใดผู้หนึ่ง.
ก็บุคคลที่ชื่อว่า  ผู้ใดผู้หนึ่งนั้น ย่อมปรากฏด้วยอาการอันหนึ่ง  ในเพศ  ความ
ประกอบ  ชาติ  ชื่อ  โคตร  ศีล  ธรรมเครื่องอยู่  โคจร  และวัย  แน่แท้;
เพราะเหตุนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้า  เมื่อจะทรงประกาศประเภทนั้น เพื่อให้
รู้จักบุคคลนั้น โดยอาการอย่างนั้น  จึงตรัสคำว่า  ยาทิโส เป็นต้น.  ในคำว่า
ยาทิโส  เป็นต้นนั้น  มีวินิจฉัยดังนี้ :-
บทว่า  ยาทิโส  มีความว่า  ว่าด้วยอำนาจเพศ จะเป็นบุคคลเช่นใด
หรือเช่นนั้นก็ตามที  คือจะเป็นคนสูงหรือคนเตี้ย  คนดำหรือคนขาว  หรือคน
มีผิวเหลือง คนผอมหรือคนอ้วนก็ตามที.

<div id="766"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 766]]
บทว่า  ยถายุตฺโต  มีความว่า  ว่าด้วยอำนาจความประกอบจะเป็น
คนประกอบด้วยการงานเช่นใดเช่นหนึ่งก็ตามที  คือจะเป็นคนประกอบด้วย
นวกรรม  หรือจะประกอบด้วยอุเทศ หรือจะประกอบด้วยธุระในที่อยู่ก็ตามที.
บทว่า  ยถาชจฺโจ  มีความว่า  ว่าด้วยอำนาจชาติ  จะเป็นคนมีชาติ
อย่างใดหรือเป็นคนมีชาตินั้นก็ตามที  คือจะเป็นกษัตริย์  หรือเป็นพราหมณ์
หรือเป็นแพศย์  เป็นศูทรก็ตามที.
บทว่า  ยถานาโม  มีความว่า  ว่าด้วยอำนาจชื่อ  จะเป็นคนมีชื่อ
อย่างใด  หรือมีชื่ออย่างนั้นก็ตามที คือชื่อว่า พุทธรักขิต  หรือชื่อธรรมรักขิต
หรือชื่อสังฆรักขิตก็ตามที.
บทว่า  ยถาโคตฺโต  มีความว่า ว่าด้วยอำนาจโคตร จะเป็นผู้มี
โคตรอย่างใดหรือมีโคตรอย่างนั้น  หรือว่าด้วยโคตรเช่นใดเช่นหนึ่งก็ตามที
คือจะเป็นกัจจานโคตร  หรือวาเสฏฐโคตร หรือโกสิยโคตรก็ตามที.
บทว่า ยถาสีโล มีความว่า  ในปกติทั้งหลาย  จะเป็นผู้มีอย่างใด
เป็นปกติหรือว่าเป็นผู้มีอย่างนั้นเป็นปกติก็ตามที  คือว่าจะเป็นผู้มีนวกรรม
เป็นปกติ  หรือมีอุเทศเป็นปกติ  หรือมีธุระในที่อยู่เป็นปกติ  ก็ตามที.
บทว่า ยถาวิหารี  มีความว่า  แม้ในธรรมเครื่องอยู่ทั้งหลาย  จะเป็น
ผู้มีอย่างใดเป็นเครื่องอยู่  หรือว่าเป็นผู้มีอย่างนั้นเป็นเครื่องอยู่ก็ตามที  คือว่า
จะเป็นผู้มีนวกรรมเป็นเครื่องอยู่  หรือมีอุเทศเป็นเครื่องอยู่  หรือว่ามีธุระใน
ที่อยู่  เป็นเครื่องอยู่ก็ตามที.
บทว่า  ยถาโคจโร  มีความว่า  ถึงในโคจรทั้งหลายเล่า  จะเป็นผู้มี
อย่างใดเป็นโคจรหรือว่ามีอย่างนั้นเป็นโจรก็ตามที คือว่าจะเป็นผู้มีนวกรรม
เป็นโคจรหรือมีอุเทศเป็นโคจร หรือมีธุระในที่อยู่เป็นโคจรก็ตามที.

<div id="767"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 767]]
ส่วนในบทว่า  เถโร  วา  เป็นต้น มีวินิจฉัยดังนี้ :-  จะเป็นผู้ใด
หรือว่าเป็นผู้นั้น ในบรรดาผู้เจริญโดยวัยเป็นต้นก็ตามที, คืออธิบายว่า  จะเป็น
พระเถระ  เพราะมีพรรษาครบสิบ  หรือว่าเป็นผู้ใหม่  เพราะมีพรรษาหย่อนห้า
หรือว่าจะเป็นผู้ปานกลาง  เพราะมีพรรษาเกินกว่าห้าก็ตามที.โดยที่แท้ บุคคล
นั้นทั้งหมด  พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสในอรรถนี้ว่า  โย  ปน.
[อรรถาธิบายความหมายแห่งภิกษุศัพท์เป็นต้น]
ในภิกขุนิเทศ  มีวินิจฉัยดังนี้:- ผู้ใดย่อมขอ เหตุนั้น ผู้นั้น ชื่อว่า
ผู้ขอ.  อธิบายว่า จะได้ก็ตาม  ไม่ได้ก็ตาม   ย่อมขอด้วยวิธีขออย่างประเสริฐ.
ชื่อว่าผู้อาศัยการเที่ยวขอ  เพราะเป็นผู้อาศัยการเที่ยวขอ ที่พระพุทธเจ้าเป็นต้น
ทรงอาศัยแล้ว.  จริงอยู่  บุคคลผู้ใดผู้หนึ่งละกองโภคะน้อยหรือมาก ออกจาก
เรือนบวชไม่มีเรือน, บุคคลผู้นั้น ชื่อว่าอาศัยการเที่ยวขอ  เพราะละการเลี้ยง
ชีวิตโดยกสิกรรม  และโครักขกรรมเป็นต้นเสีย  ยอมรับถือเพศนั่นเอง  เพราะ
ฉะนั้น  จึงชื่อว่า ภิกษุ.
อีกอย่างหนึ่ง  แม้ฉันภัตในหาบอยู่  ในท่ามกลางวิหาร  ก็ชื่อว่าอาศัย
การเที่ยวขอ  เพราะมีความเป็นอยู่เนื่องด้วยผู้อื่น เพราะฉะนั้น จึงชื่อว่า  ภิกษุ.
อีกอย่างหนึ่ง ชื่อว่าอาศัยการเที่ยวขอ เพราะเป็นผู้เกิดอุตสาหะใน
บรรพชา  อาศัยโภชนะ คือคำข้าวอันหาได้ด้วยกำลังปลีแข้ง เพราะฉะนั้น
จึงชื่อว่า  ภิกษุ.
ผู้ใดย่อมทรงผืนผ้าที่ถูกทำลายแล้ว  เพราะทำค่าผัสสะและสีให้เสียไป
เหตุนั้น ผู้นั้น  ชื่อว่า ผู้ทรงผืนผ้าที่ถูกทำลายแล้ว.  บรรดาการทำค่าให้เสียไป
เป็นต้นนั้น พึงทราบการทำค่าให้เสียไป เพราะตัดด้วยศัสตรา.  จริงอยู่
ผืนผ้าแม้มีราคาตั้งพัน ที่เขาเอามีดตัดให้เป็นชิ้นน้อยชิ้นใหญ่แล้ว  ย่อมมีราคา

<div id="768"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 768]]
เสียไป  คือมีค่าไม่ถึงแม้ครึ่งหนึ่งจากราคาเดิม. พึงทราบการทำผัสสะให้เสียไป
เพราะเย็บด้วยด้าย. แท้จริง  ผืนผ้าแม้ที่มีสัมผัสเป็นสุขที่ถูกเย็บด้วยด้ายแล้ว
ย่อมมีผัสสะเสียไป คือถึงความเป็นผู้ที่มีผัสสะแข็งหยาบ.  พึงทราบการทำสี
ให้เสียไป  เพราะหม่นหมองด้วยสนิมเข็มเป็นต้น.  แท้จริง  ผืนผ้าแม้ที่บริสุทธิ์
ดีตั้งแต่ทำการด้วยเข็มไปแล้ว  ย่อมมีสีเสียไป   คือย่อมละสีเดิมไป  เพราะ
สนิทเข็ม  และเพราะน้ำที่เป็นมลทินอันเกิดจากเหงื่อมือ และเพราะการย้อม
และทำกัปปะในที่สุด.  ผู้ใดชื่อว่า  ผู้ทรงผืนผ้าที่ถูกทำลายแล้ว เพราะทรง
ผืนผ้าที่ถูกทำลายด้วยอาการ  ๓  อย่าง ดังอธิบายมาแล้วนั้น เหตุนั้น ผู้นั้น
ชื่อว่า ภิกษุ.
อีกอย่างหนึ่ง ผู้ใด ชื่อว่า  ผู้ทรงผืนผ้าที่ถูกทำลายแล้ว  เพราะสักว่า
ทรงผ้ากะสาวะทั้งหลาย  ซึ่งไม่เหมือนกับผ้าของคฤหัสถ์  เหตุนั้น ผู้นั้น  ชื่อว่า
ภิกษุ.
บทว่า สมญฺาย  ความว่า  โดยบัญญัติ  คือโดยโวหาร. จริงอยู่
บุคคลบางคนย่อมปรากฏว่า  เป็นภิกษุ โดยสมัญญาเท่านั้น.  จริงอย่างนั้น
ในกิจนิมนต์เป็นต้น มนุษย์ทั้งหลาย  เมื่อนับจำนวนภิกษุอยู่  นับเอากระทั่ง
พวกสามเณรเข้าด้วยแล้ว พูดว่า  ภิกษุจำนวนร้อยรูป, ภิกษุจำนวนพันรูป.
บทว่า  ปฏิญฺาย  คือโดยความปฏิญญาของตนเอง.  จริงอยู่  บุคคล
บางคน ย่อมปรากฏว่า  เป็นภิกษุ  แม้โดยความปฏิญญา. พึงทราบความ
ปฏิญญาว่า เป็นภิกษุ  นั้น เกิดมีได้ดังในประโยคเป็นต้นอย่างนี้ว่า ถามว่า
ในที่นี้  เป็นใคร? ตอบว่า  คุณ!  ข้าพเจ้าเอง เป็นภิกษุ. ก็ควรปฏิญญานี้
เป็นความปฏิญญาที่ชอบธรรม ซึ่งพระอานนทเถระได้กล่าวไว้แล้ว.  อนึ่ง
โดยส่วนแห่งราตรี  แม้พวกภิกษุผู้ทุศีล  เดินสวนทางมา  เมื่อถูกถามว่า  ใน

<div id="769"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 769]]
ที่นี้เป็นใคร?  ก็ตอบว่า  พวกข้าพเจ้า เป็นภิกษุ ดังนี้  เพื่อประโยชน์แก่
ปฏิญญาที่ไม่ชอบธรรม ไม่เป็นความจริง.
บทว่า  เอหิภิกฺขุ   ความว่า ผู้ถึงความเป็นภิกษุ คืออุปสมบทด้วย
เอหิภิกขุ ด้วยเพียรพระดำรัสของพระผู้มีพระภาคเจ้า  อย่างนี้ว่า  เธอ  จงมา
เป็นภิกษุเถิด  ชื่อว่าภิกษุ. จริงอยู่  พระผู้มีพระภาคเจ้า ทอดพระเนตรเห็น
บุคคลผู้ถึงพร้อมด้วยอุปนิสัย  เพื่อเป็นเอหิภิกษุ  จึงทรงเหยียดพระหัตถ์เบื้อง
ขวา  ซึ่งมีสีดุจทอง  ออกจากระหว่างบังสุกุลจีวรอันมีสีแดง  เปล่งพระสุรเสียง
กังวานดังเสียงพรหม  ตรัสเรียกว่า  เธอ  จงมาเป็นภิกษุเถิด, จงประพฤติ
พรหมจรรย์  เพื่อทำที่สุดทุกข์โดยชอบเถิด.  พร้อมกับพระดำรัสของพระผู้มี
พระภาคเจ้านั้นนั่นเอง  เพศคฤหัสถ์ (ของผู้เพ่งอุปสมบทนั้น) อันตรธานไป,
บรรพชาและอุปสมบทก็สำเร็จ, ผู้นั้นเป็นผู้ปลงผมนุ่งห่มผ้ากาสาวะ  คือนุ่ง
(ผ้าอันตรวาสก)  ผืนหนึ่ง ห่ม (ผ้าอุตราสงค์) ผืนหนึ่ง  พาด  (ผ้าสังฆาฏิ)
ไว้บนจะงอยบ่าผื่นหนึ่ง  มีบาตรดินที่มีเหมือนดอกอุบลเขียวคล้องไว้ที่บ่าข้าง
ซ้าย.  ภิกษุนั้นท่านกำหนดเฉพาะด้วยบริขาร  ๘  ที่สวมสอดเข้าที่ร่างกาย อัน
พระโบราณจารย์กล่าวไว้อย่างนี้ว่า
บริขารเหล่านี้คือ ไตรจีวร  บาตร
มีดน้อย  เข็ม  และผ้ารัดประคดเอว เป็น  ๘
ทั้งผ้ากรองน้ำ ย่อมควรแก่ภิกษุผู้ประกอบ
ความเพียร
เป็นผู้สมบูรณ์ด้วยอิริยาบถ  เหมือนพระเถระตั้งร้อยพรรษา  มีพระพุทธเจ้า
เป็นพระอาจารย์  มีพระพุทธเจ้าเป็นพระอุปัชฌายะ  ยืนถวายบังคมพระสัมมา-
สัมพุทธเจ้าอยู่ทีเดียว.

<div id="770"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 770]]
จริงอยู่  ครั้งปฐมโพธิกาล พระผู้มีพระภาคเจ้า ทรงให้กุลบุตร
อุปสมบท  ด้วยเอหิภิกขุอุปสัมปทานั่นแล  ในกาลชั่วระยะหนึ่ง.  และภิกษุผู้
อุปสมบท ด้วยวิธีอย่างนี้ มีจำนวน  ๑,๓๔๑  รูป.  คืออย่างไร  ?  คือมีจำนวน
ดังนี้:-  พระปัญจวัคคิยเถระ  ๕  ยสกุลบุตร  ๑  สหายผู้เป็นบริวารของท่าน
๕๔  ภัททวัคคีย์  ๓๐  ปุราณชฏิล  ๑,๐๐๐ ปริพาชกรวมกับพระอัครสาวกทั้ง
สอง  ๒๕๐  พระอังคุลิมาลเถระ  ๑  (รวมเป็น  ๑,๓๔๑ รูป)  สมจริงดังคำที่
พระอรรถกถาจารย์  กล่าวไว้ในอรรถกถาว่า
ภิกษุ ๑,๓๐๐  รูป  และเหล่าอื่นอีก
๔๐ รูป  ทั้งพระเถระผู้มีปัญญาอีก  ๑  รูป,
ภิกษุเหล่านั้นทั้งหมด  ท่านกล่าวว่า เป็น
เอหิภิกขุ.
ภิกษุเหล่านั้น เป็นเอหิภิกขุ  จำพวกเดียวก็หามิได้,  แม้เหล่าอื่นก็ยัง
มีอีกมาก. คืออย่างไร?  คือมีจำนวนเป็นต้นอย่างนี้ว่า  เสลพราหมณ์ทั้งบริวาร
มีจำนวน  ๓๐๐  พระมหากัปปินทั้งบริวารมีจำนวน  ๑,๐๐๐  กุลบุตรชาวเมือง
กบิลพัสดุ์มีจำนวน  ๑๐,๐๐๐  พวกปารายนิกพราหมณ์  (พราหมณ์ผู้แสวงหาที่
พึ่งในภพข้างหน้า)  มีจำนวน  ๑๖,๐๐๐  (รวม ๒๗,๓๐๐ รูป)  แต่ภิกษุเหล่านั้น
พระอรรถกถาจารย์มิได้กล่าวไว้ เพราะท่านพระอุบาลีเถระ  มิได้แสดงไว้ใน
บาลีพระวินัยปิฎก.  ภิกษุเหล่านี้  พระอรรถกถาจารย์กล่าวไว้ ก็เพราะท่าน
พระอุบาลีเถระแสดงไว้ ในบาลีพระวินัยปิฎกนั้นแล้ว. (พระอรรถกถาจารย์
กล่าวคำไว้ในอรรถกถา) ว่า
ภิกษุทั้งหมดแม้เหล่านี้  คือ  ๒๗,๐๐๐
รูป  และ  ๓๐๐ รูป, ภิกษุเหล่านั้นทั้งหมด
ท่านกล่าวว่า  เป็นเอหิภิกขุ.

<div id="771"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 771]]
[วิธีอุปสมบทมี  ๘ อย่าง]
หลายบทว่า  ตีหิ  สรณคมเนหิ อุปสมฺปนฺโน  มีความว่า ผู้
อุปสมบทด้วยไตรสรณคมน์  ซึ่งลั่นวาจากล่าว ๓  ครั้ง โดยนัยเป็นต้นว่า พุทฺธ
สรณ  คจฺฉามิ.  จริงอยู่  ขึ้นชื่อว่า  อุปสัมปทา  นี้มี  ๘ อย่าง  คือ  เอหิภิกขุ
อุปสัมปทา  ๑  สรณคมนอุปสัมปทา  ๑  โอวาทปฏิคคหณอุปสัมปทา  ๑  ปัญหา-
พยากรณอุปสัมปทา  ๑  ครุธัมมปฏิคคหณอุปสัมปทา  ๑  ทูเตนอุปสัมปทา  ๑
อัฏฐวาจิกาอุปสัมปทา  ๑  ญัตติจตุตถกัมมอุปสัมปทา  ๑.
[อรรถาธิบายอุปสัมปทา  ๘  อย่าง]
ในอุปสัมปทา  ๘  อย่างนั้น  เอหิภิกขุอุปสัมปทา  และสรณคมนอุป-
สัมปทา  ข้าพเจ้าได้กล่าวเสร็จแล้วแล.
ที่ชื่อว่า โอวาทปฏิคคหณอุปสัมปทา  ได้แก่อุปสัมปทาที่ทรงอนุญาต
แก่พระมหากัสสปเถระ  ด้วยการรับโอาวาทนี้ว่า เพราะเหตุนั้นแล  กัสสป !
เธอพึงศึกษาอย่างนี้ว่า  เราจักเข้าไปตั้งความละอาย และความเกรงไว้ในภิกษุ
ทั้งที่เป็นผู้เฒ่า  ทั้งที่เป็นผู้ใหม่ ทั้งที่เป็นผู้ปานกลาง  อย่างแรงกล้า, เธอพึง
ศึกษาอย่างนี้แหละ กัสสป! เพราะเหตุนั้นแล กัสสป ! เธอพึงศึกษาอย่างนี้ว่า
เราจักฟังธรรมอันใดอันหนึ่ง ซึ่งประกอบด้วยกุศล, เราเงี่ยหูลงฟังธรรมนั้น
ทั้งหมด  ทำในใจให้สำเร็จประโยชน์  รวบรวมไว้ทั้งหมดด้วยใจ, เธอพึงศึกษา
อย่างนี้แล  กัสสป! เพราะเหตุนั้นแล กัสสป ! เธอพึงศึกษาอย่างนี้ว่า  ก็สติ
ที่เป็นไปในกายของเรา  ซึ่งประกอบด้วยความรำคาญ  จักไม่ละเราเสีย, เธอ
พึงศึกษาอย่างนี้แล  กัสสป* !
 * ส. นิทาน.  ๑๖/๒๖๐.  บาลีเดิมเป็น  กายคตาสติ  น  วิชหิสฺสติ ไม่มี  ม  ศัพท์.

<div id="772"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 772]]
ที่ชื่อว่า  ปัญหาพยากรณอุปสัมปทา  ได้แก่อุปสัมปทาที่ทรงอนุญาต
แก่โสปากสามเณร.  ได้ยินว่า พระผู้มีพระภาคเจ้า ตรัสถามปัญหาเนื่องด้วย
อสุภ  ๑๐  กะโสปากสามเณร  ผู้จงกรมตามเสด็จอยู่ในบุพพารามว่า โสปากะ !
ธรรมเหล่านี้คือ  อุทธุมาตกสัญญาก็ดี  รูปสัญญาก็ดี  มีอรรถต่าง ๆ กัน  มี
พยัญชนะต่าง ๆ กัน  หรือมีอรรถอันเดียวกัน  ต่างกันแต่พยัญชนะเท่านั้น ?
โสปากสามเณรนั้น ทูลแก้ปัญหาเหล่านั้นได้.  พระผู้มีพระภาคเจ้า  ทรงประทาน
สาธุการแก่เธอ  แล้วตรัสถามว่า  เธอได้กี่พรรษาละ  โสปากะ ? สามเณร
ทูลว่า  ข้าแต่พระผู้มีพระภาคเจ้า! หม่อมฉันได้  ๗  พรรษา.
พระผู้มีพระภาคเจ้า  มีพระหฤทัยอันโสปากสามเณรให้ยินดีว่า  โสปากะ
เธอแก้ปัญหาทัดเทียมกับสัพพัญญุตญาณของเรา  แล้วจึงทรงอนุญาตให้
อุปสมบท. นี้ชื่อว่า  ปัญหาพยากรณอุปสัมปทา.
ที่ชื่อว่า  ครุธัมปฏิคคหณอุปสัมปทา<sup>๑</sup>  ได้แก่อุปสัมปทาที่ทรงอนุญาต
แก่พระนางมหาปชาบดี  ด้วยการรับครุธรรม  ๘.
ที่ชื่อว่า  ทูเตน  อุปสัมปทา<sup>๒</sup> ได้แก่อุปสัมปทาที่ทรงอนุญาตแก่นาง
อัฒกาสีคณิกา.
ที่ชื่อว่า  อัฏฐวาจิกา  อุปสัมปทา<sup>๓</sup>  ได้แก่อุปสัมปทาของนางภิกษุณี
ด้วยกรรม  ๒  พวกนี้  คือ  ญัตติจตุตถกรรม  ฝ่ายภิกษุณีสงฆ์  ญัตติจตุตถกรรม
ฝ่ายภิกษุสงฆ์.
ที่ชื่อว่า  ญัตติจตุตถกัมมอุปสัมปทา๔  ได้แก่อุปสัมปทาของภิกษุ
ทั้งหลายในทุกวันนี้.
 ๑. วิ.  จุลฺล.  ๗/๓๒๓-๙.                                   ๒.  วิ.  จุลฺล.  ๗/๓๖๕-๗.
 ๓. วิ.  จุลฺล  ๗/๓๕๔-๓๕๙               ๔.  วิ.   มหา.  ๔/๑๙๑.

<div id="773"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 773]]
มีคำว่ากล่าวอธิบายว่า  ผู้ที่อุปสมบทแล้วในบรรดาอุปสัมปทา  ๘  อย่าง
เหล่านี้  ด้วยอุปสัมปทานี้ ที่ทรงอนุญาตแล้วอย่างนี้ว่า  ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย
เราอนุญาตซึ่งบรรพชา  อุปสมบทด้วยไตรสรณคมน์เหล่านี้.*
บทว่า เจริญ  ได้แก่ไม่ทราม.  จริงอยู่  เสขบุคคลทั้งหลายมีกัลยาณ-
ปุถุชนเป็นต้น  จนถึงเป็นพระอรหันต์ ย่อมถึงความนับว่า  ภิกษุผู้เจริญ
เพราะประกอบด้วยศีล  สมาธิ  ปัญญา วิมุตติ  และวิมุตติญาณทัสสนะ
อันเจริญ.
บทว่า  สาโร  มีความว่า  เสขกัลยาณปุถุชนนั้น  พึงทราบว่า  ภิกษุ
ผู้มีสาระ  เพราะประกอบด้วยสาระทั้งหลาย  มีศีลสาระเป็นต้นเหล่านั้นนั่นเอง
เปรียบเหมือนผ้าสีเขียว  เพราะประกอบด้วยสีเขียวฉะนั้น.   อีกอย่างหนึ่ง
พระขีณาสพเท่านั้น พึงทราบว่า  เป็นผู้มีสาระ  เพราะเป็นผู้ปราศจากกระพี้คือ
กิเลส.
บทว่า  เสกฺโข  มีความว่า  พระอริยบุคคล  ๗  จำพวก  กับทั้งกัลยาณ-
ปุถุชน  ย่อมศึกษาสิกขาบท ๓  เพราะเหตุนั้น  จึงจัดเป็นเสกขบุคคล. ใน
เสกบุคคลเหล่านั้น  คนใดคนหนึ่งพึงทราบว่า  เป็นภิกขุเสกขะ. ที่ชื่อว่า
อเสกขบุคคล เพราะไม่ต้องศึกษา.  พระขีณาสพ ท่านเรียกว่า อเสกขบุคคล
เพราะล่วงเสกขธรรมเสีย  ตั้งอยู่ในผลเลิศ  ไม่มีสิกขาที่จะต้องศึกษาให้ยิ่งกว่านั้น.
สองบทว่า สมคฺเคน  สงฺเฆน  มีความว่า  ด้วยสงฆ์ ชื่อว่า  เข้าถึง
ความเป็นผู้พร้อมเพรียงกันในกรรมอันหนึ่ง  เพราะภิกษุผู้เข้ากรรม ในกรรม
ที่จะพึงด้วยสงฆ์ปัญจวรรค  โดยปริยายอย่างต่ำที่สุด  ได้มาครบจำนวน
เพราะได้นำฉันทะของพวกภิกษุผู้ควรฉันทะมาแล้ว  และเพราะพวกภิกษุผู้อยู่
พร้อมหน้ากันไม่คัดค้าน.
 * วิ. มหา.  ๔/๔๒.

<div id="774"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 774]]
บทว่า  ตฺติจตุตฺเถน มีความว่า  อันจะพึงทำด้วยอนุสาวนา  ๓  ครั้ง
ญัตติ  ๑  ครั้ง.
บทว่า  กมฺเมน  คือ วินัยกรรมอันชอบธรรม.
บทว่า  อกุปฺเปน  ความว่า  เข้าถึงความเป็นกรรมอันใคร ๆ พึงให้
กำเริบไม่ได้  คืออันใคร ๆ  พึงคัดค้านไม่ได้  เพราะถึงพร้อมด้วยวัตถุสมบัติ
ญัตติสมบัติ  อนุสาวนาสมบัติ  สีมาสมบัติ  และปริสสมบัติ.
บทว่า  านารเหน  คือควรแก่เหตุ  ได้แก่ควรแก่สัตถุศาสนา.
ชื่อว่า  อุปสัมบัน  คือมาถึง  อธิบายว่า บรรลุภาวะอันสูงสุด.  อัน
ความเป็นภิกษุเป็นภาวะอันสูง.  จริงอยู่  บุคคลนั้น ท่านเรียกว่า อุปสัมบัน
เพราะมาถึงความเป็นภิกษุนั้น  ด้วยกรรมตามที่กล่าวแล้ว.
ก็ในอธิการนี้  มาแต่ญัตติจตุตถกรรมอย่างเดียวเท่านั้น.  แต่ในที่นี้
ควรนำสังฆกรรมทั้ง  ๔  มากล่าวไว้โดยพิสดาร. คำนั้นทั้งหมดท่านกล่าวแล้วใน
อรรถกถาทั้งหลาย.  และสังฆกรรมเหล่านั้นคือ  อปโลกนกรรม ญัตติกรรม
ญัตติทุติยกรรม  ญัตติจตุตถกรรม บัณฑิตพึงเรียงไว้ตามลำดับ  แล้วซักบาลี
มากล่าวโดยพิสดาร  จากคัมภีร์ขันธกะและกัมมวิภังค์ในที่สุดแห่งคัมภีร์บริวาร.
ข้าพเจ้าจักพรรณนาสังฆกรรมเหล่านั้นในกัมมวิภังค์  ในที่สุดแห่งคัมภีร์บริวาร
นั่นแล.  เพราะว่า  เมื่อมีการพรรณนาอย่างนั้น  ปฐมปาราชิกวรรณนา  จักไม่
เป็นการหนักไป. และการพรรณนาพระบาลีตามที่ตั้งไว้ ก็จักเป็นวรรณนาที่รู้
กันได้ง่าย  ทั้งฐานะเหล่านั้น  จักเป็นของไม่สูญเสีย.  เพราะฉะนั้น  ข้าพเจ้า
จะทำการพรรณนาไปตามบทเท่านั้น.
บทว่า  ตตฺร  มีความว่า  บรรดาภิกษุทั้งหลาย  ซึ่งกล่าวโดยนัยมีคำว่า
ผู้ขอ  เป็นต้นเหล่านั้น.

<div id="775"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 775]]
สองบทว่า ยฺวาย ภิกฺขุ ตัดบทเป็น  โย อย  ภิกฺขุ  แปลว่า
ภิกษุนี้ใด.
ข้อว่า  สมคฺเคน  สงฺเฆน  ฯเป ฯ อุปสมฺปนฺโน มีความว่า
บรรดาอุปสัมปทา  ๘  ผู้อุปสมบทแล้วด้วยญัตติจตุตถกรรมเท่านั้น.
ข้อว่า  อย  อิมสฺมึ  อตฺเถ  อธิปฺเปโต  ภิกฺขุ มีความว่า  ภิกษุนี้
ประสงค์เอาว่า  ภิกษุ ในอรรถว่า เสพเมถุนธรรมแล้ว ย่อมเป็นผู้พ่ายแพ้  นี้.
ส่วนภิกขุศัพท์นอกนี้มีว่า ภิกฺขโก  เป็นต้น ตรัสด้วยอำนาจการ
ขยายความ.  และในคำว่า  ภิกฺขโก  เป็นต้นนั้น  ศัพท์มีอาทิว่า  ผู้ขอ ตรัส
ด้วยอำนาจภาษา.  สองบทนี้ว่า  เป็นภิกษุโดยสมัญญา  เป็น  ภิกษุ โดยความ
ปฏิญญา ตรัสด้วยอำนาจการร้องเรียก.
บทว่า  เอหิภิกฺขุ  ตรัสด้วยอำนาจวิธีอุปสมบทที่กุลบุตรได้แล้ว  โดยมี
พระพุทธเจ้าเป็นอุปัชฌายะ.  สรณคมนภิกฺขุ ตรัสด้วยอำนาจผู้อุปสมบทแล้ว
ในเมื่อกรรมวาจา  ยังไม่เกิดขึ้น.  ศัพท์เป็นต้นว่า  ผู้เจริญ พึงทราบว่า  ตรัส
ด้วยอำนาจคุณ.
พระผู้มีพระภาคเจ้า มิได้ทรงจำแนกบทนี้ว่า  ภิกฺขุน ไว้ในบัดนี้เลย
เพราะไม่มีใจความที่แปลก เมื่อจะทรงแสดงสิกขาและสาชีพ  เพราะเป็นเหตุ
ให้ภิกษุถึงพร้อมแล้ว จึงเป็นผู้ชื่อว่าถึงพร้อมด้วยสิกขาและสาชีพของภิกษุ
ทั้งหลาย  จึงตรัสว่า สิกฺขา เป็นต้น.  ในคำว่า  สิกฺขา  เป็นต้นนั้น  มี
วินิจฉัยดังนี้:-
ที่ชื่อว่า  สิกฺขา เพราะอรรถว่า  อันกุลบุตรพึงศึกษา.
บทว่า  ติสฺโส เป็นสังขยากำหนดการคำนวณ.

<div id="776"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 776]]
บทว่า  อธิสีลสิกฺขา มีอรรถวิเคราะห์ว่า  ศีลยิ่ง คือสูงสุด  เหตุนั้น
จึงชื่อว่า  อธิศีล.  อธิศีลนั้นด้วย  เป็นสิกขา  เพราะอันกุลบุตรพึงศึกษาด้วย
เหตุนั้น จึงชื่อว่า  อธิศีลสิกขา.  ในอธิจิตสิกขา และอธิปัญญาสิกขาก็นัยนั้น.
[อรรถาธิบายอธิศีล  อธิจิต  อธิปัญญา]
ถามว่า  ก็ในอธิการนี้  ศีลเป็นไฉน?  จิตเป็นไฉน?
อธิจิต  เป็นไฉน?  ปัญญาเป็นไฉน ?  อธิปัญญา เป็นไฉน ?
ข้าพเจ้าจะกล่าวเฉลยต่อไป :- ศีล มีองค์ ๕  และองค์ ๑๐ ชื่อว่า
ศีลเท่านั้นก่อน.  จริงอยู่  ศีลนั้น  เมื่อพระพุทธเจ้า  อุบัติขึ้นแล้วก็ตาม ยัง
มิได้อุบัติขึ้นก็ตาม  เป็นไปอยู่ในโลก.  เมื่อพระพุทธเจ้าอุบัติขึ้นแล้ว  พระ-
พุทธเจ้าทั้งหลายก็ดี พระสาวกทั้งหลายก็ดี  ย่อมชักชวนมหาชนให้สมาทานใน
ศีลนั้น. เมื่อพระพุทธเจ้า ยังมิได้อุบัติขึ้น  พระปัจเจกพุทธเจ้า  สมณพรหมณ์
พวกกรรมวาทีประพฤติชอบธรรม  พระเจ้าจักรพรรดิมหาราช  และพระมหา-
โพธิสัตว์  ย่อมชักชวนมหาชนให้สมาทาน  (ในศีลนั้น).  พวกสมณพราหมณ์
ผู้เป็นบัณฑิตก็สมาทาน  (ศีลนั้น)  แม้ด้วยตนเอง.  สมณพราหมณ์เป็นต้น
เหล่านั้น  ครั้นบำเพ็ญกุศลธรรมนั้นให้บริบูรณ์แล้ว  ย่อมเสวยสมบัติในหมู่
ทวยเทพและในหมู่มนุษย์.
ส่วนปาฏิโมกขสังวรศีล  ท่านเรียกว่า อธิศีล.  จริงอยู่ปาฏิโมกขสังวรศีล
นั้น เป็นศีลที่ยิ่งและสูงสุดกว่าบรรดาโลกิยศีลทั้งหมดดุจพระอาทิตย์ยิ่งกว่า
แสงสว่างทั้งหลาย  ดุจภูเขาสิเนรุสูงกว่าบรรพตทั้งหลายฉะนั้น  ย่อมเป็นไปได้
เฉพาะในพุทธุปบาทกาลเท่านั้น  นอกพุทธุปบาทกาลหาเป็นไปไม่.  ด้วยว่า
สัตว์อื่นไม่สามารถยกบัญญัตินั้นขึ้นตั้งไว้ได้.  ก็พระพุทธเจ้าทั้งหลายเท่านั้น
ทรงตัดกระแสทางแห่งความประพฤติเสียหายทางกายทวารและวจีทวารได้เด็ด-

<div id="777"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 777]]
ขาด  โดยประการทั้งปวงแล้ว  จึงทรงบัญญัติศีลสังวรนั้นไว้  อันสมควรแก่
ความล่วงละเมิดนั้น ๆ.
อนึ่ง  ศีลที่สัมปยุตด้วยมรรคและผลเท่านั้น  ชื่อว่าศีลที่ยิ่ง แม้กว่า
ปาฏิโมกขสังวร.  แต่ศีลที่สัมปยุตด้วยมรรคและผลนั้น  ท่านมิได้ประสงค์เอาใน
อธิการนี้. เพราะว่าภิกษุผู้ถึงพร้อมด้วยศีลนั้น หาเสพเมถุนธรรมไม่.  กามาวจร
กุศลจิต  ๘  ดวง และสมาบัติจิต ๘  ดวง ฝ่ายโลกีย์ร่วมเข้าเป็นอันเดียวกัน
พึงทราบว่า  จิตเท่านั้น.  และในกาลที่พระพุทธเจ้าอุบัติขึ้นหรือไม่อุบัติขึ้น
จิตนั้นก็เป็นไปอยู่  การชักชวนและการสมาทาน  ก็พึงทราบโดยนัยที่กล่าวไว้
แล้วในศีลนั่นแล
ส่วนสมาบัติจิต ๘  ดวง  ที่เป็นบาทแห่งวิปัสสนา  ท่านเรียกว่า  อธิจิต.
จริงอยู่  อัฏฐสมาบัติจิตนั้น  เป็นจิตที่ยิ่งและสูงสุดกว่าโลกิยจิตทั้งหมด  ดุจอธิศีล
ยิ่งกว่าบรรดาศีลทั้งหลาย  ฉะนั้น  และมีอยู่เฉพาะในพุทธุปบาทกาลเท่านั้น
นอกพุทธุปบาทกาล หามีไม่.  อีกอย่างหนึ่ง.  จิตที่สัมปยุตด้วยมรรคและผล
นั่นแล  เป็นจิตที่ยิ่งแม้กว่าอัฏฐสมาบัตินั้น.  แต่จิตที่สัมปยุตด้วยมรรคและ
ผลนั้น  ท่านมิได้ประสงค์เอาในอธิการนี้.  เพราะว่า  ภิกษุผู้ถึงพร้อมด้วยจิตนั้น
หาเสพเมถุนธรรมไม่.
อนึ่ง  กัมมัสสกตาญาณ  ( ญาณรู้ว่าสัตว์มีกรรมเป็นของตน) ซึ่งเป็น
ไปโดยนัยมีอาทิว่า  ผลทานที่ให้แล้วมีอยู่  ผลบูชาที่บูชาแล้วมีอยู่  ชื่อว่าปัญญา.
จริงอยู่  ปัญญานั้น  เมื่อพระพุทธเจ้า  อุบัติขึ้นแล้วก็ตาม  มิได้อุบัติขึ้นก็ตาม
เป็นไปอยู่ในโลก.  เมื่อพระพุทธเจ้าอุบัติขึ้นแล้ว  พระพุทธเจ้าทั้งหลายก็ดี
พระสาวกทั้งหลายก็ดี  ย่อมชักชวนมหาชนให้สมาทาน  ในปัญญานั้น.  เมื่อ
พระพุทธเจ้ายังมิได้อุบัติขึ้น พระปัจเจกพุทธเจ้า  สมณพราหมณ์  พวกกรรม-

<div id="778"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 778]]
วาทีประพฤติชอบธรรม  พระเจ้าจักรพรรดิมหาราช  และพระมหาโพธิสัตว์
ย่อมชักชวนมหาชนให้สมาทาน ( ในปัญญานั้น). สัตว์ทั้งหลาย  ผู้เป็นบัณฑิต
ก็สมาทาน  แม้ด้วยตนเอง.  จริงอย่างนั้น  อังกุรเทพบุตรได้ถวายมหาทานสิ้น
หมื่นปี. เวลามพราหมณ์  พระเวสสันดร  และมนุษย์บัณฑิตเหล่าอื่นมากมาย
ก็ได้ถวายมหาทานแล้ว. เวลาพราหมณ์เป็นต้นเหล่านั้น ครั้นบำเพ็ญกุศลธรรม
นั้นให้บริบูรณ์แล้ว  ก็ได้เสวยสมบัติในหมู่ทวยเทพและในหมู่มนุษย์.
ส่วนวิปัสสนาญาณ ที่เป็นเครื่องกำหนดอาการคือไตรลักษณ์  ท่าน
เรียกว่า  อธิปัญญา. จริงอยู่ อธิปัญญานั้น  เป็นปัญญาที่ยิ่งและสูงสุดกว่าบรรดา
โลกิยปัญญาทั้งหมด ดุจอธิศีลและอธิจิต  ยิ่งและสูงสุดกว่าบรรดาศีลและจิต
ทั้งหลาย  ฉะนั้น นอกพุทธุปบาทกาลหาเป็นไปในโลกไม่.  ก็ปัญญาที่สัมปยุต
ด้วยมรรคและผลนั่นแล  เป็นปัญญาที่ยิ่งแม้กว่าวิปัสสนาญาณนั้น.  แต่ปัญญา
ที่สัมปยุตด้วยมรรคและผลนั้น ท่านมิได้ประสงค์เอาในอธิการนี้.  เพราะว่า
ภิกษุผู้ถึงพร้อมด้วยปัญญานั้น  หาเสพเมถุนธรรมไม่ ฉะนั้นแล.
บทว่า  ตตฺร คือบรรดาสิกขาทั้ง  ๓  เหล่านั้น.
หลายบทว่า  ยา  อย อธิสีลสฺขา  ได้แก่  อธิสีลสิกขานี้ใด  กล่าวคือ
ปาฏิโมกขศีล.
[อรรถาธิบายบทว่าสิกขาและสาชีพ]
สองบทว่า เอต  สาชีวนฺนาม  มีความว่า  สิกขาบทนั้นแม้ทั้งปวง
ที่พระผู้มีพระภาคเจ้า  ทรงตั้งไว้ในพระวินัย  นี่เรียกว่า  สาชีพ  เพราะเหตุว่า
เป็นที่เป็นอยู่ร่วมกัน คือเป็นอยู่อย่างเดียวกัน  เป็นอยู่ถูกส่วนกัน  ประพฤติ
ถูกส่วนกัน  แห่งภิกษุทั้งหลาย ผู้ต่างกันโดยชนิด  มีประเทศชาติและโคตร
ต่าง ๆ กันเป็นต้น.

<div id="779"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 779]]
สองบทว่า  ตสฺมึ  สิกฺขติ  มีความว่า ภิกษุทำสิกขาบทนั้นให้เป็น
ที่พำนักแห่งจิตแล้ว  สำเหนียกพิจารณาด้วยจิตว่า  เราศึกษาสมควรแก่สิกขาบท
หรือไม่หนอ?  ก็ภิกษุนี้  จะชื่อว่าศึกษาอยู่ในสิกขาบท กล่าวคือสาชีพนั้น
อย่างเดียวเท่านั้น ก็หามิได้  แม้ในสิกขา  ก็ชื่อว่าศึกษาด้วย.
ส่วนสองบทว่า ตสฺมึ  สิกฺขติ พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสด้วยอำนาจ
บทที่เรียงเป็นลำดับกันว่า  เอต  สาชีวนฺนาม  นี้.  บทว่า  ตสฺมึ สิกฺขติ
นั้น  พระองค์ตรัสอย่างนั้น  ก็จริงแล, แต่ทว่า  เนื้อความในบทว่า  ตสฺมึ
สิกฺขติ  นี้  พึงเห็นอย่างนี้ว่า  เมื่อยังสิกขาให้บริบูรณ์ ชื่อว่า  ศึกษาอยู่ใน
สิกขานั้น  และเมื่อไม่ล่วงละเมิด ชื่อว่าศึกษาอยู่ในสิกขาบทนั้น.  ถึงบทว่า
เตน วุจฺจติ สาชีวสมาปนฺโน  นี้ ก็ตรัสด้วยอำนาจแห่งบทว่าสาชีพ  ซึ่ง
เป็นลำดับเหมือนกัน.  ภิกษุนั้นแม้ถึงพร้อมซึ่งสิกขา  เพราะเหตุใด, เพราะ
เหตุนั้น  บัณฑิตพึงทราบโดยความประสงค์ว่า  ถึงพร้อมด้วยสิกขา บ้าง.  ด้วย
ว่า เมื่อมีความประสงค์อย่างนั้น  บทภาชนะแห่งบทว่า  สิกฺขาสาขีวสมา-
ปนฺโน  นี้  เป็นอันสมบูรณ์.
[อรรถาธิบายวิธีลาสิกขา]
หลายบทว่า   สิกฺข อปจฺจกฺขาย  ทุพฺพลฺย  อนาวิกตฺวา  มีความว่า
ไม่บอกคืนสิกขาด้วย ไม่ประกาศความเป็นผู้ทุรพลด้วย.  แม้เมื่อทำให้แจ้ง
ความเป็นผู้ทุรพลแล้ว  สิกขา  ยังไม่เป็นอันบอกลาเลย,  แต่เมื่อบอกลาสิกขา
แล้ว  ความเป็นผู้ทุรพล  ย่อมเป็นอันทำให้แจ้งด้วย, เพราะเหตุนั้น  ด้วยบท
ว่า  ทุพฺพลฺย อนาวิกตฺวา  นี้ จึงไม่ได้เนื้อความพิเศษอะไร ๆ .  ก็เหมือน
อย่างว่า  ด้วยคำว่า  สองคืน ที่พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสไว้ว่า  พึงสำเร็จการ
นอนร่วม  สองสามคืน  ดังนี้ บัณฑิตก็ไม่ได้เนื้อความพิเศษอะไรๆ. คำว่า

<div id="780"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 780]]
สองคืนนี้  พระองค์ตรัสโดยความเป็นคำสละสลวยด้วยพยัญชนะ  โดยความเป็น
คำติดพระโอษฐ์ ด้วยอำนาจโลกโวหารอย่างเดียว ข้อนี้ฉันใด, แม้คำว่า  ไม่
ได้ทำให้แจ้งความเป็นผู้ทุรพล นี้ ก็ฉันนั้น  บัณฑิตพึงทราบว่า  พระผู้มีพระ-
ภาคเจ้าตรัสโดยความเป็นคำกล่าวสะดวก  โดยความเป็นคำสละสลวยด้วยพยัญ-
ชนะ  โดยความเป็นคำติดพระโอษฐ์.
อีกประการหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้า  ย่อมทรงแสดงธรรมพร้อมทั้ง
อรรถ  ทั้งพยัญชนะ, เพราะฉะนั้น จึงทรงยังอรรถให้ถึงพร้อมด้วยบทว่า
ไม่บอกคืนสิกขา  นี้  ยังพยัญชนะให้ถึงพร้อมด้วยบท ไม่ทำให้แจ้งความเป็น
ผู้ทุรพล  นี้.  จริงอยู่  บทใจความที่กล่าวเฉพาะบทเดียว ปราศจากบทแวด
ล้อมเสียแล้ว  ย่อมไม่ไพเราะ  เปรียบเหมือนพระราชาผู้ปราศจากบริวาร  และ
บุรุษผู้ปราศจากผ้าและอลังการ  ย่อมไม่งดงาม ฉะนั้น. แต่บทใจความนั้น
ย่อมไพเราะพร้อมด้วยบทเคียง  อันเป็นบทห้อมล้อม  พอเหมาะแก่ใจความ.
อีกประการหนึ่ง  ความทำให้แจ้งความเป็นผู้ทุรพลบางอย่าง  ย่อมเป็น
ใจความแห่งการบอกลาสิกขา; เพราะเหตุนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้า ทรงหมาย
เอาความทำให้แจ้งความเป็นผู้ทุรพลบางอย่าง  ซึ่งเป็นใจความได้นั้น เมื่อจะ
ทรงไขความบทว่า ไม่บอกลาสิกขา  จึงตรัสว่า  ไม่ได้ทำให้แจ้งความเป็นผู้
ทุรพล.
ในคำว่า ไม่บอกลาสิกขา  ไม่ได้ทำให้แจ้งความเป็นผู้ทุรพล  นั้น
หากจะพึงมีคำท้วงว่า การทำให้แจ้งความเป็นผู้ทุรพลทั้งหมด  ยังไม่เป็นการ
บอกลาสิกขา; เพราะเหตุนั้น  พระผู้มีพระภาคเจ้าควรตรัสบทว่า  ไม่ได้ทำให้
แจ้งความเป็นผู้ทุรพล  ดังนี้เสียก่อน  แล้วจึงตรัสบทว่า ไม่บอกลาสิกขา  เพื่อ
จำกัดใจความแห่งบทว่า ไม่ทำให้แจ้งความเป็นผู้ทุรพล  นั้น.

<div id="781"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 781]]
เฉลยว่า  ก็คำนั้น  หาควรกล่าวไม่  เพราะเหตุไร ?  เพราะไม่มีลำดับ
แห่งเนื้อความ.  จริงอยู่  เพราะพระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสไว้ว่า  สิกฺขาสาชีว-
สมาปนฺโน  ดังนี้  เนื้อความ  ย่อมเป็นอันพระองค์ตรัสแล้วตามลำดับ  ใน
เมื่อตรัสว่า  ตนถึงพร้อมซึ่งสิกขาใด,  ไม่บอกลาสิกขานั้น  หาใช่โดยประการ
อื่นไม่  เพราะเหตุนั้น  คำว่า  สิกฺข  อปจฺจกฺขาย  นี้แล  พระผู้มีพระภาคเจ้า
จึงตรัสก่อน
อีกอย่างหนึ่ง  พึงทราบเนื้อความในสองบทว่า  ไม่บอกลาสิกขา,  ไม่
ทำให้แจ้งความเป็นผู้ทุรพล  นี้  ตามสมควรแก่ลำดับบ้าง
พึงทราบอย่างไร?
พึงทราบอย่างนี้  ในบทว่า  ถึงพร้อมด้วยสิกขาและสาชีพ  นี้  ภิกษุ
ถึงพร้อมซึ่งสิกขาใด,  ไม่บอกคืนสิกขานั้น  และถึงพร้อมซึ่งสาชีพใด,  ไม่ทำ
ให้แจ้งความเป็นผู้ทุรพลในสาชีพนั้น.
บัดนี้  พระผู้มีพระภาคเจ้า  เมื่อจะทรงแสดงความแปลกกันและความ
ไม่แปลกกันแห่งการบอกลาสิกขา  และความทำให้แจ้งความเป็นผู้ทุรพล  และ
ลักษณะแห่งการบอกลาสิกขา  จึงตรัสคำว่า  อตฺถิ  ภิกฺขเว  เป็นอาทิ.  ในคำ
นั้น  ๒  บทว่า  อตฺถิ  ภิกฺขเว  เป็นต้น  เป็นบทมาติกา.  พระผู้มีพระภาคเจ้า
เมื่อจะทรงจำแนกบทมาติกา  ๒  นั้น  จึงตรัสคำว่า  กถญฺจ  ภิกฺขเว  เป็นต้น.
ในคำว่า  กถญฺจ  เป็นต้นนั้น  มีการพรรณนาบทที่ยังไม่ชัดเจนดังต่อไปนี้ :-
บทว่า  กถ  ได้แก่  ด้วยอาการไร ?
บทว่า  ทุพฺพลฺยาวิกมฺมญฺจ  ได้แก่  ความทำให้แจ้งความเป็นผู้
ทุรพลด้วย.
บทว่า  อิธ  คือในศาสนานี้.

<div id="782"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 782]]
บทว่า  อุกฺกณฺิโต  ความว่า  ผู้ถึงความเป็นผู้อยู่ยากในศาสนานี้
เพราะความเบื่อหน่าย. อีกประการหนึ่ง  มีคำอธิบายว่า ผู้มีจิตฟุ้งซ่านไม่มี
อารมณ์แน่วแน่  ชูคออยู่ด้วยคิดว่า  เราจะไปวันนี้  เราจะไปพรุ่งนี้  เราจะไป
จากนี้  เราจะไป   ณ  ที่นี้.
บทว่า  อนภิรโต  ได้แก่  ผู้ปราศจากความเพลินใจในศาสนา.
สองบทว่า สามญฺา จวิตุกาโม  ได้แก่  ผู้อยากจะหลีกออกไป
จากความเป็นสมณะ.
บทว่า  ภิกฺขุภาว  คือ  ด้วยความเป็นภิกษุ.  บทว่า ภิกฺขุภาว  นี้
เป็นทุติยาวิภัตติ  เป็นไปในอรรถแห่งตติยาวิภัตติ.  ส่วนลักษณะที่สมควร
พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัส  ด้วยตติยาวิภัตติทีเดียว ในคำว่า  พึงสะอิดสะเอียน
ด้วยซากศพ  อันคล้องไว้ที่คอ  ดังนี้เป็นต้น
บทว่า  อฏฺฏิยมาโน มีความว่า ประพฤติตน  เหมือนระอา คือ
ถูกบีบคั้น ถึงความลำบาก.  อีกอย่างหนึ่ง  อธิบายว่า ผู้อันความเป็นภิกษุนั้น
รบกวนอยู่  บีบคั้นอยู่.
บทว่า  หรายมาโน  ได้แก่  กระดากอยู่.
บทว่า ชิคุจฺฉมาโน  ได้แก่ ผู้เกลียดชังความเป็นภิกษุนั้น เหมือน
เกลียดของสกปรก ฉะนั้น.
บทว่า  คิหิภาว  ปฏฺยมาโน เป็นต้น  มีใจความชัดเจนทีเดียว.
ศัพท์ว่า  ยนฺนูน ในคำว่า  ยนฺนูนาห  พุทฺธ  ปจฺจกฺเขยฺย นี้
เป็นนิบาตแสดงความรำพึง. มีคำอธิบายดังนี้ว่า  หากเราพึงบอกคืนพระพุทธเจ้า
เสีย, การบอกคืนพระพุทธเจ้านี้  พึงเป็นความดีของเราหนอ.
สองบทว่า  วทติ วิญฺาเปติ  มีความว่า ภิกษุมีความกระสันนั้น
สั่นวาจากล่าวเนื้อความนี้ ด้วยพยัญชนะเหล่านี้  หรือเหล่าอื่น และยังบุคคล
ซึ่งตนบอกให้รู้แจ้ง คือให้เข้าใจ.

<div id="783"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 783]]
ปิ อักษรในบทว่า  เอวมฺปิ นี้ มีอันประมวลเนื้อความข้างบนมาเป็น
อรรถ.  การทำให้แจ้งทำความเป็นผู้ทุรพล  และสิกขาไม่เป็นอันบอกลา ย่อมมี
แม้ด้วยประการอย่างนี้, การทำให้แจ้งความเป็นผู้ทุรพลและสิกขาไม่เป็นอัน
บอกลา แม้ด้วยประการอื่น ก็ยังมีอีก.
บัดนี้  พระผู้มีพระภาคเจ้า เมื่อจะทรงแสดงความทำให้แจ้งความเป็น
ผู้ทุรพล  และการไม่บอกลาสิกขา แม้ด้วยประการอย่างอื่นนั้น จึงตรัสคำว่า
อถวา  ปน  เป็นอาทิ.  คำนั้นทั้งหมด  โดยเนื้อความชัดเจนทีเดียว. แต่พึง
ทราบวินิจฉัยโดยบทดังนี้:- ตั้งแต่ต้นไป  ๑๔  บทเหล่านี้  คือ:-
พุทฺธ                ปจฺจกฺเขยฺย    ข้าพเจ้าพึงบอกคืน   พระพุทธเจ้า
ธมฺม                      "                          "                   พระธรรม
สงฺฆ                      "                          "                   พระสงฆ์
สิกฺข                      "                          "                   สิกขา
วินย                      "                          "                   วินัย
ปาฏิโมกฺข              "                          "                  ปาฏิโมกข์
อุทฺเทส                  "                          "                   อุทเทส
อุปชฺฌาย              "                           "                  พระอุปัชฌายะ
อาจริย                  "                           "                  พระอาจารย์
สทฺธิวิหาริก            "                           "                พระสัทธิวิหาริก
อนฺเตวาสิก            "                           "                  พระอันเตวาสิก
สมานูปชฺฌายก     "                            "                 พระผู้ร่วมอุปัชฌายะ
สมานาจริยก         "                            "                 พระผู้ร่วมอาจารย์
สพฺรหฺมจารึ           "                             "                พระเพื่อนพรหมจรรย์

<div id="784"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 784]]
พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสในวาระว่าด้วยทำให้แจ้งความเป็นผู้ทุรพลนี้  ด้วยอาการ
คือ  การบอกลา.
๘  บทเหล่านี้  คือ:-
คิหี                อสฺส     ข้าพเจ้าพึงเป็นคฤหัสถ์
อุปาสโก           "         ข้าพเจ้าพึงเป็นอุบาสก
อารามิโก          "         ข้าพเจ้าพึงเป็นอารามิกะ
สามเณโร         "          ข้าพเจ้าพึงเป็นสามเณร
ติตฺถิโย             "          ข้าพเจ้าพึงเป็นเดียรถีย์
ติตฺถิยสาวโก    "          ข้าพเจ้าพึงเป็นสาวกเดียรถีย์
อสฺสมโณ         "          ข้าพเจ้าพึงเป็นผู้มิใช่สมณะ
อสกฺยปุตฺติโย   "          ข้าพเจ้าพึงเป็นผู้มิใช่เชื้อสายพระศากยบุตร
พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสด้วยอาการคือกำหนดภาวะ  ด้วยบทว่า  อสฺส  นี้  แห่ง
บรรดาบททั้งหลายมีบทว่า  คิหี  อสฺส  เป็นต้น.
๒๒  บทที่ประกอบด้วยบทว่า  ยนฺนูนาห  นี้  พระองค์ตรัสแล้ว  ดัง
พรรณนามาฉะนี้.  เหมือนอย่างว่า  ๒๒  บท  ที่ประกอบด้วยบทว่า  ยนฺนูนาทิ
นี้  พระองค์ตรัสแล้วฉันใด  ๒๒  บท  ที่ประกอบด้วยบทหนึ่ง ๆ ในบรรดา
บทเหล่านี้คือ:-

<div id="785"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 785]]
ยทิ  ปนาห  พุทฺธ  ปจฺจกฺเขยฺย    ก็ถ้าว่า  ข้าพเจ้าพึงบอกคืนพระ-
พุทธเจ้า  ฯลฯ<sup>๑</sup>
อถาห  พุทฺธ  ปจฺจกฺเขยฺย           หากว่า  ข้าพเจ้าพึงบอกคืนพระ-
พุทธเจ้า  ฯลฯ<sup>๑</sup>
หนฺทาห  พุทฺธ  ปจฺจกฺเขยฺย        ผิว่า  ข้าพเจ้าพึงบอกคืนพระ-
พุทธเจ้า  ฯลฯ<sup>๑</sup>
โหติ  เม  พุทฺธ   ปจฺจกฺเขยฺย        ข้าพเจ้ามีความดำริว่า  ข้าพเจ้า
พึงบอกคืนพระพุทธเจ้า  ฯลฯ<sup>๑</sup>
พระองค์ก็ตรัสแล้วฉันนั้น,  รวมทั้งหมด  จึงเป็น  ๑๑๐  บาท  ด้วยประการฉะนี้
ต่อจากบทว่า  โหติ   เม   เป็นต้นนั้นไป  มี  ๑๗  บท  มีอาทิว่า  มาตร
สรามิ  ข้าพเจ้าระลึกถึงมารดา  ซึ่งเป็นไปโดยนัยแสดงวัตถุที่ตนควรระลึกถึง.
บรรดาบทเหล่านั้น  บทว่า  เขตฺต  ได้แก่  ไร่ข้าวสาลีเป็นต้น.
บทว่า  วตฺถุ  ได้แก่  สถานที่เกิดขึ้นแห่งหญ้า  ใบไว้  ผักดอง  และ
ผลไม้น้อยใหญ่
บทว่า  สิปฺป  ได้แก่  ศิลปะของช่างหม้อและช่างหูกเป็นต้น.
ต่อจาก  ๑๗  บทนั้นไป  มี  ๙  บท  มีอาทิว่า  มาตา  เม  อตฺถิ,
สา มยา โปเสตพฺพา  มารดาของข้าพเจ้ามีอยู่,  มารดานั้น  ข้าพเจ้าต้อง
เลี้ยงดู  ซึ่งเป็นไปด้วยอำนาจแสดงความเป็นผู้กังวล  และมีความเกี่ยวข้อง.
 ๑.  ที่เปยยาลไว้ทั้ง ๔ แห่งนั้น  ให้เติมเหมือนในบาลีวินัยปิฏก มหาวิภังค์ ๑/๔๔-๔๕ ดังนี้
 คือ :-  ยทิ  ปนาห  พุทฺธ  ปจฺจกฺเขยย,  ยทิ  ปนาห ธมฺม ปจฺจกฺเขยย จนถึง  ยทิ  ปนาห
 อสกฺยปิตฺติโย อสฺส (๒๒ บท)  อถาห  พุทฺธ  ปจฺจกฺเขยฺย, อถาห ธมฺม ปจฺจกฺเขยฺย  จนถึง
 อถาห อสกฺยปุตฺติโย  อสฺสส  (๒๒ บท)   หนฺทาห พุทฺธ  ปจจกฺเขยฺย,  หนฺทาห  ธมฺม
 ปจฺจกฺเขยฺย  จนถึง  หนฺทาห  อสกฺยปุตฺยิโย  อสฺส  (๒๒ บท) โหติ  เม     พุทฺธ  ปจฺจกฺเขจฺย,
 โหติ เม ธมฺม ปจฺจกฺเขยฺย จนถึง โหติ  เม   อสกฺยปตฺติโย อสฺส (๒๒ บท).

<div id="786"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 786]]
ต่อจาก ๙ บทนั้นไป  มี  ๑๖ บท  มีอาทิว่า  มาตา  เม  อตฺถิ,
สา  ม  โปเสสฺสติ  มารดาของข้าพเจ้ามีอยู่,  มารดานั้นจักเลี้ยงดูข้าพเจ้า
ซึ่งเป็นไปด้วยอำนาจแสดงถึงบุคคลผู้เป็นที่อาศัย  และผู้เป็นที่พำนัก.
ต่อจาก  ๑๖  บทนั้นไป  มี  ๘  บท  มีอาทิว่า  ทุกฺกร  พรหมจรรย์เป็น
ภาวะที่ทำได้ยาก  ซึ่งเป็นไปด้วยการแสดงถึงความที่พรหมจรรย์  มีการฉัน
หนเดียวและนอนหนเดียวเป็นภาวะที่ทำได้ยาก.
บรรดาบทเหล่านั้น  ด้วยบทว่า  ทุกฺกร  ภิกษุกระสันนั้น  ย่อมแสดง
ความที่พรหมจรรย์ทำได้ยาก  เพราะทำกิจวัตรทั้งหลาย  มีการฉันหนเดียว
เป็นต้น.
ด้วยบทว่า  น สุกร ย่อมค้านความที่พรหมจรรย์เป็นภาวะที่ทำได้ง่าย.
ในสองคำว่า  ทุจฺจร  น  สุจร  นี้  พึงทราบนัยอย่างนั้น.
ด้วยบทว่า  น  อุสฺสหามิ  ย่อมแสดงความที่ตนไม่มีความอุตสาหะ
คือ  ข้อที่ตนไม่มีความสามารถ  ในการทำกิจวัตรมีการฉันหนเดียวเป็นต้นนั้น.
ด้วยบทว่า  น  วิสหามิ  ย่อมแสดงถึงข้อที่ตนไม่มีความอดทน  (ใน
เพราะทำกิจวัตรมีการฉันหนเดียวเป็นต้นนั้น).
ด้วยบทว่า  น  รมามิ  ย่อมแสดงความไม่มีแห่งความยินดี.
ด้วยบทว่า  นาภิรมานิ  ย่อมแสดงความไม่มีแห่งความเพลินใจ.
ก็  ๕๐  บทเหล่านี้  และ  ๑๑๐  บทเบื้องต้น  จึงรวมเป็น  ๑๖๐  บท
พึงทราบว่า  พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัส  ในวาระว่าด้วยทำให้แจ้งความเป็นผู้ทุรพล
โดยนัยดังกล่าวมาแล้วนั้น.  คำว่า  กถญฺจ  ภิกฺขเว  เป็นต้นทั้งหมด  แม้ใน
วาระว่าด้วยการบอกลาสิกขา  โดยเนื้อความชัดเจนแล้วทีเดียว  แต่ควรทราบ
วินิจฉัยโดยบทดังนี้:-

<div id="787"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 787]]
๑๔  บท  ที่เป็นไปกับด้วยความสัมพันธ์คำบอกลาสิกขาเหล่านี้  คือ :-
พุทฺธ            ปจฺจกฺขามิ       ข้าพเจ้าบอกคืนพระพุทธเจ้า
ธมฺม                   "              ข้าพเจ้าบอกคืนพระธรรม
สงฺฆ                   "              ข้าพเจ้าบอกคืนพระสงฆ์
สิกฺข                   "              ข้าพเจ้าบอกคืนสิกขา
วินย                   "              ข้าพเจ้าบอกคืนวินัย
ปาฏิโมกฺข           "              ข้าพเจ้าบอกคืนปาฏิโมกข์
อุทฺเทส                "               ข้าพเจ้าบอกคืนอุเทศ
อุปชฺฌาย            "               ข้าพเจ้าบอกคืนพระอุปัชฌายะ
อาจริย                "               ข้าพเจ้าบอกคืนพระอาจารย์
สทฺธิวิหาริก          "               ข้าพเจ้าบอกคืนพระสัทธิวิหาริก
อนฺเตวาสิก          "               ข้าพเจ้าบอกคืนพระอันเตวาสิก
สมานูปชฺฌายก   "               ข้าพเจ้าบอกคืนพระผู้ร่วมอุปัชฌายะ
สมานาจริยก       "               ข้าพเจ้าบอกคืนพระผู้ร่วมอาจารย์
สพฺรหฺมจารึ         "               ข้าพเจ้าบอกคืนพระเพื่อนพรหมจรรย์
พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสแล้ว  แม้ในวาระว่าด้วยการบอกลาสิกขานี้.
อนึ่ง  คำว่า  วทติ  วิญฺาเปติ  ในทุก ๆ บท  มีเนื้อความดังต่อ
ไปนี้ :-
ภิกษุผู้กระสันนั้น  ลั่นวาจากล่าว  และยังบุคคลซึ่งตนบอกให้รู้แจ้ง
คือ  ประกาศให้ได้ยิน  ได้แก่ให้เข้าใจ  ด้วยการลั่นวาจานั้นนั่นเองว่า  ภิกษุนี้
มีความประสงค์จะละศาสนา  จะพ้นจากศาสนาจะละความเป็นภิกษุ  จึงเปล่ง
ถ้อยคำนี้.

<div id="788"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 788
ก็ถ้าภิกษุนี้  มีความประสงค์จะกล่าวว่า  พุทฺธ  ปจฺจกฺขามิ  แต่ทำ
บทกลับกันเสียแล้ว  พึงกล่าวว่า  ปจฺจกฺขามิ  พุทฺธ  หรือพึงกล่าวเนื้อความนั้น
ด้วยบรรดาภาษาของชนชาวมิลักขะภาษาใดภาษาหนึ่ง,  หรือมีความประสงค์
จะกล่าวว่า  พุทฺธ  ปจฺจกฺขามิ  แต่พึงกล่าวโดยข้ามลำดับว่า  ธมฺม  ปจฺจกฺขามิ
หรือว่า  สพฺรหฺม  ปจฺจกฺขามิ  ข้อนี้เปรียบเหมือนในวิภังค์แห่งอุตตริ-
มนุษยธรรม  คือ  ภิกษุผู้มีความประสงค์จะกล่าวว่า ปม  ฌาน  สมาปชฺชามิ
ข้าพเจ้าเข้าปฐมฌาน  แต่กล่าวเสียว่า  ทุติย  ฌาน  สมาปชฺชามิ  ข้าพเจ้า
ข้าพเจ้าทุติยฌาน  ดังนี้  แม้ฉันใด,  ถ้าภิกษุผู้กระสันนั้นจะบอกแก่ผู้ใด, ผู้นั้น
ย่อมรับรู้คำพูดแม้มีประมาณเท่านี้ว่า  ภิกษุนี้มีความประสงค์จะละความเป็นภิกษุ
จึงได้กล่าวเนื้อความนี้,  ขึ้นชื่อว่า  การกล่าวผิดพลาด  ย่อมไม่มี, การกล่าว
เช่นนั้น  ก็หยั่งลงสู่เขตทีเดียว,  สิกขาก็ย่อมเป็นอันบอกลาแล้ว  ฉันนั้น.  ภิกษุ
นั้นย่อมเป็นผู้เคลื่อนจากศาสนาทีเดียว  เหมือนสัตว์ผู้เคลื่อนจากความเป็น
ท้าวสักกะ  หรือจากความเป็นพรหม  ฉะนั้น.
อนึ่ง  ถ้าภิกษุกล่าวด้วยคำกำหนดอดีตกาล  และอนาคตกาลว่า  พุทฺธ
ปจฺจกฺขึ  ก็ดี  พุทฺธ ปจฺจกฺขิสฺสามิ  ก็ดี  พุทฺธ  ปจฺจกฺเขยฺย  ก็ดี ส่งทูต
ไปก็ดี  ส่งข่าวสาสน์ไปก็ดี  สลัก (เขียน)  อักษรไว้ก็ดี  บอกใจความนั้นด้วย
หัวแม่มือ  ก็ดี  สิกขา  ย่อมไม่เป็นอันบอกลา.  ส่วนการอวดอุตตริมนุษยธรรม
ย่อมถึงที่สุดแม้ด้วยหัวแม่มือ.  การบอกลาสิกขา  ย่อมถึงที่สุด  ก็ต่อเมื่อภิกษุผู้
ลั่นวาจา  ซึ่งสัมปยุตด้วยจิตในสำนักของสัตว์เป็นชาติมนุษย์เท่านั้น.
อีกอย่างหนึ่ง  ภิกษุ  เมื่อลั่นวาจาประกาศให้คนอื่นรู้  ถ้าเจาะจงบอก
เฉพาะบุคคลคนหนึ่งว่า  บุคคลนี้เท่านั้นจงรู้  และบุคคลนั้นนั่นเอง  รู้ความ
ประสงค์ของเธอนั้นไซร้,  สิกขาย่อมเป็นอันบอกลา.  ถ้าบุคคลนั้นไม่รู้,  แต่

<div id="789"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 789]]
คนอื่นซึ่งยืนอยู่ในที่ใกล้รู้,  สิกขาย่อมไม่เป็นอันบอกลา.  ถ้าว่า  ภิกษุนั้น
เจาะจงบอกเฉพาะแม้บุคคลสองคนในที่ที่คนสองคนยืนอยู่ว่า  ข้าพเจ้าบอกแก่
คนสองคนนี้  ดังนี้,  บรรดาคนทั้งสองนั้น  เมื่อคนหนึ่งรู้ก็ตาม  รู้ทั้งสองคน
ก็ตาม  สิกขา  ย่อมเป็นอันบอกลา.  การบอกลาสิกขาแม้ในบุคคลมากมาย
บัณฑิตก็ควรทราบดังอธิบายมาแล้วนั้น.
[ภิกษุตะโกนบอกลาสิกขาก็ได้]
อนึ่ง  ถ้าว่าภิกษุผู้ถูกความไม่เพลินใจบีบคั้น  ระแวงสงสัยภิกษุทั้งหลาย
ผู้คุ้นเคยกันกล่าวว่า  พุทฺธ  ปจฺจกฺขามิ  ตะโกนเสียงดังด้วยหวังว่า  ใคร ๆ
จงรู้,  ถ้าว่า มีคนทำงานอยู่ในป่า  หรือบุรุษคนอื่นผู้รู้ลัทธิศาสนา  ยืนอยู่ใน
ที่ไม่ไกล  ได้ยินเสียงของภิกษุนั้น  ก็เข้าใจว่า  สมณะผู้กระสันรูปนี้  ปรารถนา
ความเป็นคฤหัสถ์เคลื่อนจากศาสนาแล้ว  ดังนี้,  สิกขาย่อมเป็นอันบอกลาแท้.
แต่ว่าในขณะนั้นนั่นเอง  การบอกลาสิกขาไม่ก่อนไม่หลัง  เป็นข้อที่รู้ได้ยาก.
เหมือนเหล่ามนุษย์ในโลก  โดยปกติธรรมดา  ฟังคำพูดแล้ว  ย่อมรู้ได้ฉันใด,
ถ้าว่าคนที่ทำงานอยู่ในป่าเป็นต้นนั้น  ย่อมรู้ได้โดยสมัยที่คิดนึกอยู่ไซร้,  สิกขา
ก็ย่อมเป็นอันบอกลาแล้วฉันนั้น.  ถ้าในกาลภายหลังเขาสงสัยอยู่ว่า  ภิกษุรูปนี้
พูดอะไร ?  คิดนาน ๆ จึงเข้าใจ,  สิกขาย่อมไม่เป็นอันบอกลา.  จริงอยู่  การ
บอกลาสิกขานี้ด้วย  อภูตาโรจนสิกขาบท  ทุฏฐุลวาจสิกขาบท  อัตตกามสิกขาบท
ทุฏฐโทสสิกขาบท  และภูตาโรจนสิกขาบททั้งหลาย  ที่จะกล่าวต่อไปด้วย  มี
กำหนดความอย่างเดียวกัน  ย่อมถึงที่สุด  ในเมื่อผู้ฟังรู้ใจความได้  โดยสมัยที่
นึกคิดนั่นเอง.  เมื่อคนฟังสงสัยอยู่ว่า  ภิกษุรูปนี้  พูดอะไร?  คิดนาน ๆ จึง
เข้าใจความได้, สิกขาบททั้ง  ๕  นั้น  ยังไม่ถึงที่สุด.  เหมือนอย่างว่า วินิจฉัย

<div id="790"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 790]]
นี้ท่านกล่าวไว้ในบทว่า พุทฺธ  ปจฺจกฺขามิ  ฉันใด,  ในทุก ๆ บท  ก็ควร
ทราบวินิจฉัย  ฉันนั้น.  ก็เพราะสิกขาย่อมเป็นอันภิกษุบอกลาในกาลใด,  ใน
กาลนั้น  แม้ภิกษุไม่กล่าวคำเป็นต้นว่า  ยนฺนูนาห  พุทฺธ  ปจฺจกฺเขยฺย
ความเป็นผู้ทุรพล  ก็ย่อมเป็นอันทำให้แจ้งแล้ว;  เหตุฉะนั้น  ในที่สุดแห่งบท
แม้ทั้งหมด  พระผู้มีพระภาคจึงตรัสว่า  ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย!  ความทำให้แจ้ง
ความเป็นผู้ทุรพล  และสิกขาเป็นอันบอกลา  ย่อมมีแม้ด้วยอาการอย่างนี้.
ถัดจาก  ๑๔  บทนั้นไป  ในบทว่า  คิหีติ  ม  ธาเรหิ  นี้  มีวินิจฉัยดังนี้:-
ถ้าว่าภิกษุผู้กระสันนั้นกล่าวว่า
คิหี  ภวิสฺสามิ                ข้าพเจ้าจักเป็นคฤหัสถ์  ดังนี้ก็ดี
คิหี  โมมิ                       ข้าพเจ้าจะเป็นคฤหัสถ์  ดังนี้ก็ดี
คิหี  ชาโตมฺหิ                ข้าพเจ้าเกิดเป็นคฤหัสถ์แล้ว  ดังนี้ก็ดี
คิหิมฺหิ                          ข้าพเจ้าย่อมเป็นคฤหัสถ์  ดังนี้ก็ดี
สิกขา  ย่อมเป็นอันไม่บอกลา  ก็ถ้ากล่าวว่า
อชฺช  ปฏฺาย  คิหีติ  ม                ตั้งแต่วันนี้ไป  ขอท่านจงทรงจำข้าพเจ้า
ธาเรหิ                                                 ว่าเป็นคฤหัสถ์  ดังนี้ก็ดี
อชฺช  ปฏฺาย คิหีติ  ม                 ตั้งแต่วันนี้ไป  ขอท่านจงรู้  ข้าพเจ้าว่า
ชานาหิ                                               เป็นคฤหัสถ์  ดังนี้ก็ดี
อชฺช  ปฏฺาย  คิหีติ ม                ตั้งแต่วันนี้ไป  ขอท่านจงจำหมาย
สญฺชานาหิ                                         ข้าพเจ้าว่าเป็นคฤหัสถ์  ดังนี้ก็ดี
อชฺช  ปฏฺาย  คิหีติ ม                ตั้งแต่วันนี้ไป  ขอท่านจงใฝ่ใจ  ข้าพเจ้า
มนสิกโรหิ                                         ว่าเป็นคฤหัสถ์  ดังนี้ก็ดี  หรือกล่าวโดย

<div id="791"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 791]]
โวหารของชาวอริยกะ  หรือโวหารของชาวมิลักขะก็ดี  เมื่อเธอกล่าวเนื้อความ
นั้นอย่างนี้แล้ว  ถ้าผู้ที่ตนบอกเข้าใจ,  สิกขาก็ย่อมเป็นอันบอกลา
ใน  ๗  บท  มีว่า  อุปาสโก  เป็นต้นแม้ที่เหลือ  ก็นัยนั่น.  ก็  ๘  บท
เหล่านี้  และ  ๑๔  บทเบื้องต้น  จึงรวมเป็น  ๒๒  บท  ฉะนี้แล.  ถัดจาก  ๘  บท
นั้นไป  ท่านกล่าวประมวล  ๑๔  บทเบื้องต้นนั่นแลเข้าด้วย  ๔  บทเหล่านั้น  คือ
อลมฺเม,  กินฺนุเม,  ม  มมตฺโถ,  สุมุตฺตาห,  จึงเป็น  ๕๖  บท.
พระบรรดาบทเหล่านั้น  บทว่า  อล  แปลว่า  ช่างเถิด,  อธิบายว่า
พอละ.
บทว่า  กินฺนุเม  ความว่า  กิจอะไรของข้าพเจ้า ?  คือกิจอะไรที่
ข้าพเจ้าควรทำ?  อธิบายว่า  กิจอะไร  ที่ข้าพเจ้าจะพึงทำให้สำเร็จ?
บทว่า  น  มมตฺโถ  ความว่า  ข้าพเจ้าไม่มีความต้องการ.
บทว่า  สุมุตฺตาห  ตัดเป็น  สุมุตฺโต  อห  แปลว่า  ข้าพเจ้าพ้น
ดีแล้ว  (จากพระพุทธเจ้า).
คำที่เหลือใน  ๕๖  บทนี้  มีนัยดังกล่าวมาแล้วทีเดียว.  ก็  ๕๖  บท
เหล่านี้  และ  ๒๒  บทข้างต้น  จึงรวมเป็น  ๗๘  บท  ท่านกล่าวไว้โดยสรุป
เท่านั้น  ด้วยประการอย่างนี้.  ก็เพราะการบอกลาสิกขาย่อมมีได้แม้ด้วยคำเป็น
ไวพจน์แห่งบทอันเป็นเขตเหล่านั้น  เพราะฉะนั้น  พระผู้มีพระภาคเจ้า  จึงตรัส
คำว่า  ยานิ  วาปนญฺนิปิ  เป็นต้น
บรรดาบทเหล่านั้น  บทว่า  ยานิ  วาปนญฺานิปิ  ความว่ายกเว้น
บทซึ่งมาในบาลีว่า  พุทฺธ  เป็นต้นเสียแล้ว  คำไวพจน์เหล่าอื่นใดเล่า  ยังมี
อยู่อีก.

<div id="792"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 792]]
บทว่า  พุทฺธเววจนานิ  วา  ได้แก่  พระนามโดยปริยายแห่งพระ-
พุทธเจ้า ฯลฯ  หรือนามโดยปริยายแห่งผู้มิใช่เชื้อสายพระศากยบุตร.
บรรดาพระนามที่เป็นไวพจน์แห่งพระพุทธเจ้าเป็นต้นเหล่านั้น  พระ-
นามตั้งพันมาแล้วในวรรณปัฏฐาน<sup>๑</sup>  พระนามร้อยหนึ่งมาแล้วในอุบาลีคาถา<sup>๒</sup>
และพระนามอย่างอื่นที่ได้อยู่โดยพระคุณ  พึงทราบว่า  เป็นไวพจน์แห่งพระ-
พุทธเจ้า.  ชื่อแห่งพระธรรมแม้ทั้งหมด  พึงทราบว่า เป็นไวพจน์แห่งพระธรรม.
ในไวพจน์แห่งพระสงฆ์เป็นต้นทั้งหมด  ก็นัยนั่น.
[การบอกลาสิกขาระบุพระนามที่เป็นไวพจน์ของพระพุทธเจ้า]
ก็ในพระนามที่เป็นไวพจน์แห่งพระพุทธเจ้าเป็นต้นนี้  มีโยชนาดังต่อ
ไปนี้:-
การบอกลาด้วยคำว่า  พุทฺธ  ปจฺจกฺขามิ  ไม่ใช่เป็นการบอกลาด้วย
ไวพจน์ตามที่กล่าวเลย.  การบอกลาเป็นต้นอย่างนี้  คือ:-
สมฺมาสมฺพุทฺธ  ปจฺจกฺขามิ        ข้าพเจ้าบอกคืนพระพุทธเจ้า
ผู้ตรัสรู้ชอบด้วยพระองค์เอง.
อนนฺตพุทฺธึ        "                    ข้าพเจ้าบอกคืนพระพุทธเจ้า  ผู้มี
ความตรัสรู้ไม่มีที่สุด.
อโนมพุทฺธึ        "                     ข้าพเจ้าบอกคืนพระพุทธเจ้าผู้มี
ตรัสรู้ไม่ต่ำทราม.
โพธึปฺปญฺาณ        "              ข้าพเจ้าบอกคืนพระพุทธเจ้าผู้มี
ความตรัสรู้เป็นเครื่องปรากฏ
 ๑. วรรณปัฏฐาน เป็นคัมภีร์แสดงพุทธคุณฝ่ายมหาสังฆิก พวกมหายาน.  ๒. อุบาลีวาทสูตร
 ม.ม.  ๑๓/๑๗-๘.

<div id="793"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 793]]
ธีร                  ปจฺจกฺขามิ          ข้าพเจ้าบอกคืนพระพุทธเจ้าผู้มี
ปัญญาเป็นเครื่องทรงจำ.
วิคตโมห                "                ข้าพเจ้าบอกคืนพระพุทธเจ้า ผู้
ปราศจากโมหะ.
ปภินฺนขีล               "                ข้าพาเจ้าบอกคืนพระพุทธเจ้า  ผู้
ทรงทำลายตะปูใจ.
วิชิตวิชย                "                ข้าพเจ้าบอกคืนพระพุทธเจ้า  ผู้
ทรงชำนะวิเศษ.
จัดเป็นการบอกลาสิกขาด้วยคำไวพจน์แห่งพระพุทธเจ้า.
[วิธีลาสิกขาระบุคำไวพจน์พระธรรม]
การบอกลาด้วยคำว่า  ธมฺม  ปจฺจกฺขามิ  ไม่ใช่เป็นการบอกลาด้วย
ไวพจน์ตามที่กล่าวเลย.
ชื่อแม้แห่งพระธรรมขันธ์ ๆ หนึ่ง  ในบรรดาแปดหมื่นสี่พันพระ-
ธรรมขันธ์ (เหล่านี้)  คือ:-
สฺวากฺขาต  ธมฺม  ปจฺจกฺขามิ        ข้าพเจ้าบอกคืนพระธรรมที่พระ-
ผู้มีพระภาคตรัสดีแล้ว.
สนฺทิฎิก  ธมฺม        "                 ข้าพเจ้าบอกคืนพระธรรมอันผู้
ได้บรรลุพึงเห็นเอง.
อกาลิก  ธมฺม            "                  ข้าพเจ้าบอกคืนพระธรรมอันไม่
ประกอบด้วยกาล.

<div id="794"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 794]]
เอหิปสฺสิก  ธมฺม  ปจฺจกฺขามิ             ข้าพเจ้าบอกคืนพระธรรมที่ควร
เรียกให้มาดู.
โอปนยิก  ธมฺม                "               ข้าพเจ้าบอกคืนพระธรรมอัน
ควรน้อมเข้ามาใส่ใจ.
ปจฺจตฺต  เวทิตพฺพ   วิญฺญูหิ             ข้าพเจ้าบอกคืนพระธรรมอัน
ธมฺม ปจฺจกฺขามิ                               วิญญูชนพึงรู้เฉพาะตน.
อสงฺขต  ธมฺม                  "                ข้าพเจ้าบอกคืนพระธรรมอัน
ปัจจัยมิได้ปรุงแต่ง.
วิราค  ธมฺม                    "                 ข้าพเจ้าบอกคืนพระธรรมอัน
ปราศจากราคะ.
นิโรธ  ธมฺม                   "                ข้าพเจ้าบอกคืนพระธรรมอันดับ
สนิท.
อมต  ธมฺม                                     ข้าพเจ้าบอกคืนพระธรรมอัน
เป็นอมตะ.
ทีฆนิกาย                     "                 ข้าพเจ้าบอกคืนทีฆนิกาย.
พฺรหฺมชาล                   "                ข้าพเจ้าบอกคืนพรหมชาลสูตร
มชฺฌิมนิกาย                "                ข้าพเจ้าบอกคืนมัชฌิมนิกาย.
มูลปริยาย                    "                ข้าพเจ้าบอกคืนมูลปริยายสูตร.
สยุตฺตนิกาย                 "                ข้าพเจ้าบอกคืนสังยุตนิกาย.
องฺคุตฺตรนิกาย            "                ข้าพเจ้าบอกคืนอังคุตตรนิกาย.
ชาตกนิกาย                "                ข้าพเจ้าบอกคืนชาดกนิกาย.

<div id="795"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 795]]
อภิธมฺม               ปจฺจกฺขามิ          ข้าพเจ้าบอกคืนพระอภิธรรม
กุสล  ธมฺม                 "                  ข้าพเจ้าบอกคืนกุศลธรรม
อกุสล  ธมฺม               "                  ข้าพเจ้าบอกคืนอกุศลธรรม
อพฺยากต  ธมฺม          "                   ข้าพเจ้าบอกคืนอัพยากตธรรม
สติปฏาน                "                   ข้าพเจ้าบอกคืนสติปัฏฐาน
สมฺมปฺปธาน              "                   ข้าพเจ้าบอกคืนสัมมัปธาน
อิทฺธิปาท                   "                   ข้าพเจ้าบอกคืนอิทธิบาท
อินฺทฺริย                     "                    ข้าพเจ้าบอกคืนอินทรีย์
พล                           "                    ข้าพเจ้าบอกคืนพละ
โพชฺฌงฺค                  "                    ข้าพเจ้าบอกคืนโพชฌงค์
มคฺค                        "                    ข้าพเจ้าบอกคืนมรรค
ผล                           "                    ข้าพเจ้าบอกคืนผล
นิพฺพาน                    "                    ข้าพเจ้าบอกคืนพระนิพพาน
จัดเป็นไวพจน์แห่งพระธรรมทีเดียว.
การบอกลาสิกขา  ย่อมมีได้ด้วยคำไวพจน์แห่งพระธรรมดังพรรณนา
มาฉะนี้.
[วิธีลาสิกขาระบุคำไวพจน์พระสงฆ์]
การบอกลาด้วยคำว่า  สงฺฆ  ปจฺจกฺขามิ  ไม่ใช่การบอกลาด้วย
คำไวพจน์.  การบอกลาสิกขาย่อมมีได้ด้วยคำไวพจน์แห่งพระสงฆ์อย่างนี้คือ:-
สุปฏิปนฺน   สงฺฆ  ปจฺจกฺขามิ        ข้าพเจ้าบอกคืนพระสงฆ์ผู้ปฏิ-
บัติดี
อุชุปฏิปนฺน    "                "           ข้าพเจ้าบอกคืนพระสงฆ์ผู้ปฏิ
บัติตรง

<div id="796"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 796]]
ายปฏิปนฺน      สงฺฆ    ปจฺจกฺขามิ           ข้าพเจ้าบอกคืนพระสงฆ์ผู้ปฏิ-
บัติเป็นธรรม
สามีจิปฏิปนฺน       "             "                    ข้าพเจ้าบอกค้นพระสงฆ์ผู้ปฏิ-
บัติสมควร
จตุปฺปริสยุค          "             "                     ข้าพเจ้าบอกคืนพระสงฆ์คู่บุรุษ
สี่
อฏฺปุริสปุคฺคล     "             "                     ข้าพเจ้าบอกคืนพระสงฆ์คือ
บุรุษบุคคลแปด
อาหุเนยฺย             "             "                      ข้าพเจ้าบอกคืนพระสงฆ์ผู้ควร
คำนับ
ปาหุเนยฺย            "             "                       ข้าพเจ้าบอกคืนพระสงฆ์ผู้ควร
ของต้อนรับ
ทกฺขิเณยฺย           "             "                       ข้าพเจ้าบอกคืนพระสงฆ์ผู้ควร
ของทำบุญ
อฺชลิกรณีย       "             "                       ข้าพเจ้าบอกคืนพระสงฆ์ผู้ควร
ทำอัญชลี
อนุตฺตร  ปุญฺฺเขตฺต   สงฺฆ                       ข้าพเจ้าบอกคืนพระสงฆ์ผู้เป็น
ปจฺจกฺขามิ                                                             ข้าพเจ้าบอกคืนพระสงฆ์ผู้เป็น
อื่นยิ่งกว่า
[อรรถาธิบายวิธีลาสิกขาทั่วไป]
การบอกลาด้วยคำว่า  สิกฺข  ปจฺจกฺขามิ        ไม่ใช่เป็นการบอกลาด้วย
คำไวพจน์.  การบอกลาสิกขา  ย่อมมีได้ด้วยคำไวพจน์แห่งสิกขาอย่างนี้ คือ:-

<div id="797"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 797]]
ภิกฺขุสิกฺข          ปจฺจกฺขามิ                 ข้าพเจ้าบอกคืนสิกขาของภิกษุ
ภิกฺขุนีสิกฺข                "                        ข้าพเจ้าบอกคืนสิกขาของภิกษุณี
อธิสีลสิกฺข                "                        ข้าพเจ้าบอกคืนอธิสีลสิกขา
อธิจิตฺตสิกฺข                "                      ข้าพเจ้าบอกคืนอธิจิตสิกขา
อธิปญฺาสิกฺข                "                  ข้าพเจ้าบอกคืนอธิปัญญาสิกขา.
การบอกลาด้วยคำว่า  วินย  ปจฺจกฺขามิ  ไม่ใช่เป็นการบอกลาด้วย
คำไวพจน์.  การบอกลาสิกขา  ย่อมมีได้ด้วยคำไวพจน์แห่งวินัย  มีอาทิอย่างนี้
คือ:-
ภิกฺขุวินย                  ปจฺจกฺขามิ           ข้าพเจ้าบอกคืนวินัยของภิกษุ
ภิกฺขุนีวินย                "                          ข้าพเจ้าบอกคืนวินัยของนางภิกษุณี
ปม        ปาราชิกก                "             ข้าพเจ้าบอกคืนปฐมปาราชิก
ทุติย                "                "                   ข้าพเจ้าบอกคืนทุติยปาราชิก
ตติย                "                 "                   ข้าพเจ้าบอกคืนตติยปาราชิก
จตุตฺถ        "                "                          ข้าพเจ้าบอกคืนจตุตถปาราชิก
สงฺฆาทิเสส                "                           ข้าพเจ้าบอกคืนสังฆาทิเสส
ถุลฺลจฺจย                        "                        ข้าพเจ้าบอกคืนถุลลัจจัย
ปาจิตฺติย                        "                       ข้าพเจ้าบอกคืนปาจิตติยะ
ปาฏิเทสนีย                "                           ข้าพเจ้าบอกคืนปาฏิเทสนียะ
ทุกฺกฏ                        "                            ข้าพเจ้าบอกคืนทุกกฏ
ทุพฺภาสิต                        "                        ข้าพเจ้าบอกคืนทุพภาษิต.
การบอกลาด้วยคำว่า  ปาฏิโมกฺข  ปจฺจกฺขามิ  ไม่ใช่เป็นการบอกลา
ด้วยคำไวพจน์.  การบอกลาสิกขา  ย่อมมีได้ด้วยคำไวพจน์แห่งปาฏิโมกข์อย่างนี้
คือ:-

<div id="798"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 798]]
ภิกขุปาฏิโมกฺข                  ปจฺจกฺขามิ                ข้าพเจ้าบอกคืนภิกขุปาฏิโมกข์
ภิกขุนีปาฏิโมกฺข                        "                      ข้าพเจ้าบอกคืนภิกขุนีปาฏิโมกข์.
การบอกลาด้วยคำว่า  อุทฺเทส  ปจฺจกฺขามิ  ไม่ใช่เป็นการบอกลา
ด้วยคำไวพจน์.  การบอกลาสิกขา  ย่อมมีได้ด้วยคำไวพจน์แห่งอุเทศ  มีอาทิ
อย่างนี้คือ:-
ภิกขุปาฏิโมกฺขุทฺเทส        ปจฺจกฺขามิ                ข้าพเจ้าบอกคืนปาฏิโมก-
ขุทเทส
ปม   ปาฏิโมกฺขุทฺเทส                "                    ข้าพเจ้าบอกคืนปาฏิโมก-
ขุทเทสที่  ๑
ทุติย                "                                "                ข้าพเจ้าบอกคืนปาฏิโมก-
ขุทเทสที่  ๒
ตติย                "                                "                ข้าพเจ้าบอกคืนปาฏิโมก-
ขุทเทสที่  ๓
จตุตฺถ        "                                "                      ข้าพเจ้าบอกคืนปาฏิโมก-
ขุทเทสที่  ๔
ปญฺจม        "                                "                      ข้าพเจ้าบอกคืนปาฏิโมกขุท-
เทสที่  ๕
สมฺมาสมฺพุทฺธุทฺเทส                        "                  ข้าพเจ้าบอกคืนอุเทศแห่ง
พระสัมมาสัมพุทธเจ้า
อนนฺตพุทฺธิอุทฺเทส                        "                    ข้าพเจ้าบอกคืนอุเทศแห่ง
พระอนันตพุทธิเจ้า

<div id="799"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 799]]
อโนมพุทฺธิอุทฺเทส                ปจฺจกฺขามิ             ข้าพเจ้าบอกคืนอุเทศแห่ง
พระอโนมพุทธิเจ้า
โพธิปฺปญฺาณุทฺเทส                        "                ข้าพเจ้าบอกคืนอุเทศแห่ง
พระโพธิปัญญาณเจ้า
ธีรุทฺเทส                                        "                ข้าพเจ้าบอกคืนอุเทศแห่ง
พระธีรเจ้า
วิคตโมหุทฺเทส                                "                ข้าพเจ้าบอกคืนอุเทศแห่ง
พระวิคตโมหเจ้า
ปภินฺนขีลุทฺเทส                        "                ข้าพเจ้าบอกคืนอุเทศแห่ง
พระปภินนขีลเจ้า
วิชิตวิชยุทฺเทส                                "                ข้าพเจ้าบอกคืนอุเทศแห่ง
พระวิชิตวิชัยเจ้า.
การบอกลาด้วยคำว่า  อหุปชฺฌาย  ปจฺจกฺขามิ  ไม่ใช่เป็นการบอกลา
คำไวพจน์.  การบอกลาสิกขา  ย่อมมีได้ด้วยคำไวพจน์แห่งอุปัชฌายะ
อย่างนี้คือ  :-
ภิกษุใด  ให้ข้าพเจ้าบรรพชา  ภิกษุใด  ให้ข้าพเจ้าอุปสมบท  ข้าพเจ้า
บรรพชาแล้ว  เพราะมีภิกษุใดเป็นประธาน  ข้าพเจ้าอุปสมบทแล้ว  เพราะมี
ภิกษุใดเป็นประธาน  บรรพชาของข้าพเจ้ามีภิกษุใดเป็นประธาน  อุปสมบทของ
ข้าพเจ้ามีภิกษุใดเป็นประธาน  ข้าพเจ้าบอกคืนภิกษุนั้น.
การบอกลาด้วยคำว่า  อาจริย  ปจฺจกฺขามฺ  ไม่ใช่เป็นการบอกลา
ด้วยคำไวพจน์.  การบอกลาสิกขา  ย่อมมีได้ด้วยคำไวพจน์แห่งอาจารย์อย่างนี้
คือ:-

<div id="800"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 800]]
ภิกษุใดให้ข้าพเจ้าบรรพชา  ภิกษุใดสวดประกาศข้าพเจ้า  ข้าพเจ้า
อาศัยภิกษุใดอยู่  ข้าพเจ้าให้ภิกษุใดแสดงอุเทศให้  ข้าพเจ้าสอบถามอุเทศกะ
ภิกษุใด  ภิกษุใดแสดงอุเทศแก่ข้าพเจ้า  ภิกษุใดอนุญาตให้ข้าพเจ้าถามอุเทศ
ข้าพเจ้าบอกคืนภิกษุนั้น.
การบอกลาด้วยคำว่า  สทฺธิวิหาริก  ปจฺจกฺขามิ  ไม่ใช่เป็นการบอก
ลาด้วยคำไวพจน์.  การบอกลาสิกขา  ย่อมมีได้ด้วยคำไวพจน์แห่งสัทธิวิหาริก
อย่างนี้  คือ:-
ข้าพเจ้าให้สามเณรใดบรรพชา  ข้าพเจ้าให้ภิกษุใดอุปสมบท สามเณร
ใดบรรพชาแล้ว  เพราะมีข้าพเจ้าเป็นประธาน   ภิกษุใดอุปสมบทแล้ว  เพราะ
มีข้าพเจ้าเป็นประธาน  บรรพชาของสามเณรใด  มีข้าพเจ้าเป็นประธาน  อุปสมบท
ของภิกษุใด  มีข้าพเจ้าเป็นประธาน  ข้าพเจ้าบอกคืนสามเณรและภิกษุนั้น.
การบอกลาด้วยคำว่า  อนฺเตวาสิก  ปจฺจกฺขามิ  ไม่ใช่เป็นการ
บอกลาด้วยคำไวพจน์.  การบอกลาสิกขา  ย่อมมีได้ด้วยคำไวพจน์แห่งอันเตวาสิก
อย่างนี้คือ:-
ข้าพเจ้าให้สามเณรใดบรรพชา  ข้าพเจ้าสวดประกาศให้ภิกษุใด ภิกษุ
ใดอาศัยข้าพเจ้าอยู่  ภิกษุใดให้ข้าพเจ้าแสดงอุเทศให้  ภิกษุใดสอบถามอุเทศ
กะข้าพเจ้า  ข้าพเจ้าแสดงอุเทศแก่ภิกษุใด  ข้าพเจ้าอนุญาตให้ภิกษุใดสอบถาม
อุเทศ  ข้าพเจ้าบอกคืนภิกษุนั้น.
การบอกลาด้วยคำว่า  สมานูปชฺฌายก  ปจฺจกฺขามิ  ไม่ใช่เป็นการ
บอกลาด้วยคำไวพจน์.  การบอกลาสิกขา  ย่อมมีได้ด้วยคำไวพจน์แห่งพระผู้ร่วม
อุปัชฌายะอย่างนี้  คือ:-

<div id="801"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 801]]
อุปัชฌายะของข้าพาเจ้าให้สามเณรใดบรรพชาแล้วให้ภิกษุใดอุปสมบท
แล้ว  สามเณรใดบรรพชาแล้วในสำนักของอุปัชฌายะนั้น  ภิกษุใดอุปสมบท
แล้วในสำนักของอุปัชฌายะนั้น  บรรพชาของสามเณรใดมีอุปัชฌายะนั้นเป็น
ประธาน  อุปสมบทของภิกษุใด  มีอุปัชฌายะนั้นเป็นประธาน  ข้าพเจ้าบอกคืน
ภิกษุนั้น.
การบอกลาด้วยคำว่า  สมานาจริยก ปจฺจกฺขามิ  ไม่ใช่เป็นการ
บอกลาด้วยคำไวพจน์.  การบอกลาสิกขา  ย่อมมีได้ด้วยคำไวพจน์แห่งพระผู้
ร่วมอาจารย์อย่างนี้  คือ:-
อาจารย์ของข้าพเจ้าให้สามเณรใดบรรพชา  สวดประกาศให้ภิกษุใด
ภิกษุใดอาศัยอาจารย์นั้นอยู่  ภิกษุใดให้อาจารย์นั้นแสดงอุเทศให้สอบถามอุเทศ
อาจารย์ของข้าพเจ้า  แสดงอุเทศแก่ภิกษุใด  อนุญาตให้ภิกษุใดสอบถามอุเทศ
ข้าพเจ้าบอกคืนภิกษุนั้น.
การบอกลาด้วยคำว่า  สพฺรหฺมจารึ  ปจฺจกฺขามิ  ไม่ใช่เป็นการ
บอกลาด้วยคำไวพจน์.  การบอกลาสิกขา  ย่อมมีได้ด้วยคำไวพจน์แห่งพระ-
เพื่อนพรหมจรรย์อย่างนี้  คือ :-
ข้าพเจ้า  ศึกษาอธิศีล  ศึกษาอธิจิต  ศึกษาอธิปัญญา  ร่วมกับภิกษุใด
ข้าพเจ้าบอกคืนพระเพื่อนพรหมจรรย์นั้น.
การบอกลาด้วยคำว่า  คีหีติ  ม  ธาเรหิ  ไม่ใช่เป็นการบอกลาด้วย
คำไวพจน์.  การบอกลาสิกขา  ย่อมมีได้ด้วยคำไวพจน์แห่งคฤหัสถ์อย่างนี้  คือ:-
อาคาริโกติ  ม     ธาเรหิ        ท่านจงทรงจำข้าพเจ้าไว้ว่า  เป็นผู้
ครองเรือน
กสโกติ        "        "             ท่านจงทรงจำข้าพเจ้าไว้ว่า
เป็นชาวนา

<div id="802"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 802]]
วาณิโชติ             ม          ธาเรหิ        ท่านจงทรงจำข้าพเจ้าไว้ว่า
เป็นพ่อค้า
โครกฺโขติ              "            "             ท่านจงทรงจำข้าพเจ้าไว้ว่า
เป็นผู้เลี้ยงโค
โอคลฺลโกติ            "           "             ท่านจงทรงจำข้าพเจ้าไว้ว่า
เป็นคนกำพร้า
โมลิพทฺโธติ          "             "             ท่านจงทรงจำข้าพเจ้าไว้ว่า
เป็นผู้ไว้ผมจุก
กามคุณิโกติ     "             "                ท่านจงทรงจำข้าพเจ้าไว้ว่า
เป็นผู้รักกามคุณ
การบอกลาด้วยคำว่า  อุปาสโกติ  ม  ธาเรหิ  ไม่ใช่เป็นการบอกลา
ด้วยคำไวพจน์.  การบอกลาสิกขา  ย่อมมีได้ด้วยคำไวพจน์แห่งอุบาสกอย่างนี้
คือ :-
เทฺววาจิโก  อุปสโกติ     ม   ธาเรหิ                ท่านจงทรงจำข้าพเจ้าไว้ว่า
เป็นอุบาสกผู้มีวาจา  ๒
เตวาจิโกติ        "             "                "           ท่านจงทรงจำข้าพเจ้าไว้ว่า
เป็นอุบาสกผู้มีวาจา ๓
พุทฺธ  สรณคมนิโก"       "              "             ท่านจงทรงจำข้าพเจ้าไว้ว่า
เป็นอุบาสกผู้เข้าถึงพระ-
พุทธเจ้าว่าเป็นที่พึ่ง
ธมฺม  สรณคมนิโก"         "              "           ท่านจงทรงจำข้าพเจ้าไว้ว่า
เป็นอุบาสกผู้ถึงพระธรรม
ว่าเป็นที่พึง

<div id="803"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 803]]
สงฺฆ  สรณคมนิโก  อุปสโกติ  ม  ธาเรหิ           ท่านจงทรงจำข้าพเจ้า
ไว้ว่า  เป็นอุบาสกผู้ถึง
พระสงฆ์ว่าเป็นที่พึ่ง,
ปญฺจสิกฺขาปทิโก  อุปาสโกติ  ม  ธาเรหิ            ท่านจงทรงจำข้าพเจ้า
ไว้ว่า   เป็นอุบาสกผู้
รักษาสิกขาบท ๕
ทสสิกฺขาปทิโก อุปาสโกติ  ม  ธาราหิ                ท่านจงทรงจำข้าพเจ้าไว้
ว่า  เป็นอุบาสกผู้รักษา
สิกขาบท  ๑๐.
การบอกลาด้วยคำว่า  อารามิโกติ  ม  ธาเรหิ  ไม่ใช่เป็นการบอกลา
ด้วยคำไวพจน์.  การบอกลาสิกขา ย่อมมีได้ด้วยคำไวพจน์แห่งอารามิกะ (ผู้
รักษาวัดหรือผู้รักษาสวน)  อย่างนี้คือ  :-
กปฺปิยการโกติ          ม        ธาเรหิ        ท่านจงทรงจำข้าพเจ้าไว้ว่า  เป็น
กัปปิยการก,
เวยฺยาวจฺจกโรติ           "        "               ท่านจงทรงจำข้าพเจ้าไว้ว่า  เป็น
ไวยาวัจกร,
อปหริตการโกติ           "        "                ท่านจงทรงจำข้าพเจ้าไว้ว่า  เป็น
ผู้ทิ้งของสดเขียว, (ผู้ดายหญ้า)
ยาคุภาชโกติ                "        "                ท่านจงทรงจำข้าพเจ้าไว้ว่า  เป็น
ผู้แจกข้าวต้ม,

<div id="804"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 804]]
ผลภาชโกติ        ม        ธาเรหิ        ท่านจงทรงจำข้าพเจ้าไว้ว่า  เป็น
ผู้แจกผลไว้,
ขชฺชกภาชโกติ           "      "           ท่านจงทรงจำข้าพเจ้าไว้ว่า  เป็น
ผู้แจกของขบเคี้ยว,
การบอกลาด้วยคำว่า  สามเณโรติ ม ธาเรหิ  ไม่ใช่เป็นการบอกลา
ด้วยคำไวพจน์.  การบอกลาสิกขา  ย่อมมีได้ด้วยไวพจน์แห่งสามเณรอย่างนี้
คือ:-
กุมารโกติ                ม        ธาเรหิ        ท่านจงทรงจำข้าพเจ้าไว้ว่า  เป็น
สามเณรน้อย,
เจฏโกติ                     "        "              ท่านจงทรงจำข้าพเจ้าไว้ว่า  เป็น
สามเณรเล็ก,
เปฏโกติ                    "        "              ท่านจงทรงจำข้าพเจ้าไว้ว่า  เป็น
สามเณรปานกลาง,
โมณิคลฺโลติ              "        "              ท่านจงทรงจำข้าพเจ้าไว้ว่า  เป็น
สามเณรโค่ง,
สมณุทฺเทโสติ           "        "                ท่านจงทรงจำข้าพเจ้าไว้ว่า  เป็น
สมณุทเทศ, (คือสามเณรมีอายุมาก
หรือเถร)
การบอกลาด้วยคำว่า  ติตฺถิโยติ  ม  ธาเรห  ไม่ใช่เป็นการบอกลา
ด้วยคำไวพจน์.  การบอกลาสิกขา  ย่อมมีได้ด้วยคำไวพจน์แห่งเดียรถีย์อย่างนี้
คือ:-

<div id="805"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 805]]
นิคฺคณฺโติ        ม        ธาเรหิ        ท่านจงทรงจำข้าพเจ้าไว้ว่า  เป็น
นิครณฐ์,
อาชีวโกติ              "        "               ท่านจงทรงจำข้าพเจ้าไว้ว่า  เป็น
เป็นอาชีวก,
ตาปิโสติ                "        "               ท่านจงทรงจำข้าพเจ้าไว้ว่า
เป็นดาบส,
ปริพฺพาชโกติ        "        "                ท่านจงทรงจำข้าพเจ้าไว้ว่า  เป็น
ปริพาชก,
ปณฺฑรงฺโคติ        "        "                 ท่านจงทรงจำข้าพเจ้าไว้ว่า  เป็น
ตาปะขาว,
การบอกลาด้วยคำว่า  ติตฺถิยสาวโกติ  ม  ธาเรหิ  ไม่ใช่เป็นการ
บอกลาด้วยคำไวพจน์.  การบอกลาสิขา  ย่อมมีได้ด้วยคำไวพจน์แห่งสาวก-
เดียรถีย์อย่างนี้  คือ :-
นิคฺคณฺสาวโกติ ม  ธาเรหิ                ท่านจงทรงจำข้าพเจ้าไว้ว่า  เป็น
สาวกของนิครณฐ์.
อาชีวกตาปสปริพฺพาชกปณฺฑ-                  ท่านจงทรงจำข้าพเจ้าไว้ว่า  เป็น
รงฺคสาวโกติ  ม  ธาเรหิ                               สาวกของอาชีวกดาบสปริพาชกและ
ตาปะขาว.
การบอกลาด้วยคำว่า  อสฺสมโณติ ม ธาเรหิ  ไม่ใช่เป็นการบอกลา
ด้วยคำไวพจน์.  การบอกลาสิกขา  ย่อมมีได้ด้วยคำไวพจน์แห่งผู้มิใช่สมณะ
อย่างนี้  คือ :-

<div id="806"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 806]]
ทุสฺสีโลติ                ม        ธาเรหิ        ท่านจงทรงจำข้าพเจ้าไว้ว่า  เป็น
ผู้ทุศีล,
ปาปธมฺโมติ              "           "             ท่านจงทรงจำข้าพเจ้าไว้ว่า  เป็น
ผู้มีธรรมลามก,
อสุจิสงฺกสฺสรร-                                ท่านจงทรงจำข้าพเจ้าไว้ว่า    เป็น
สมาจาโรติ                "           "                  ผู้ไม่สะอาดและมีสมาจารที่ตาม
ระลึกด้วยความรังเกียจ,
ปฏิจฺฉนฺน-                                       ท่านจงทรงจำข้าพเจ้าไว้ว่า  เป็น
กมฺมนฺโตติ                "             "                ผู้มีงานปกปิด,
อสฺสมโณ                                          ท่านจงทรงจำข้าพเจ้าไว้ว่า  เป็น
สมณปฏิญฺโติ         "            "                ผู้มิใช่สมณะ  แต่ปฏิญญาว่าเป็น
สมณะ,
อพฺพหฺมจารี      พฺรหฺม-                    ท่านจงทรงจำข้าพเจ้าไว้ว่า
จาริปฏิญฺโติ           "            "                  เป็นผู้ประพฤติไม่ประเสริฐ  ก็
ปฏิญญาว่า  เป็นผู้ประพฤติ-
ประเสริฐ,
อนฺโตปูตีติ        "            "                   ท่านจงทรงจำข้าพเจ้าไว้ว่า  เป็น
ผู้บูดเน่าภายใน,
อวสฺสุโตติ         "            "                    ท่านจงทรงจำข้าพเจ้าไว้ว่า  เป็น
ผู้อันราคะให้ชุ่มแล้ว,
กสมฺพุชาโตติ     "            "                 ท่านจงทรงจำข้าพเจ้าไว้ว่า  เป็น
ผู้ดุจขยะมูลฝอย,

<div id="807"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 807]]
โกณฺโฑติ      ม  ธาเรหิ                ท่านจงทรงจำข้าพเจ้าไว้ว่า  เป็น
คนชั่ว,
การบอกลาด้วยคำว่า  อสกฺยปุตฺติโยติ  ม  ธาเรหิ  ไม่ใช่เป็นการ
บอกลาด้วยคำไวพจน์.  การบอกลาสิกขา  ย่อมมีได้ด้วยคำไวพจน์แห่งผู้มิใช่
เชื้อสายพระศากยบุตร  มีอาทิอย่างนี้  คือ :-
น สมฺมาสมฺพุทฺธปุตฺโตติ        ท่านจงทรงจำข้าพเจ้าไว้ว่า  ไม่เป็น
ม ธาเรหิ                                        บุตรของพระสัมมาสัมพุทธเจ้า,
น  อนนฺตพุทฺธิปุตฺโตติ           ท่านจงทรงจำข้าพเจ้าไว้ว่า  ไม่เป็น
ม ธาเรหิ                                        บุตรของพระอนันตพุทธิเจ้า,
น  อโนมพุทฺธิปุตฺโตติ            ท่านจงทรงจำข้าพาเจ้าไว้ว่า  ไม่เป็น
ม ธาเรหิ                                        บุตรของพระอโนมพุทธิเจ้า
น  โพธิปฺปญฺาณปุตฺโตติ     ท่านจงทรงจำข้าพเจ้าไว้ว่า  ไม่เป็น
ม ธาเรหิ                                        บุตรของโพธิปัญญาเจ้า,
น  ธีรปุตฺโตติ ม ธาเรหิ          ท่านจงทรงจำข้าพเจ้าไว้ว่า  ไม่เป็น
บุตรของพระธีรเจ้า,
น  วิคตโมหปุตฺโตติ               ท่านจงทรงจำข้าพเจ้าไว้ว่า  ไม่เป็น
ม ธาเรหิ                                        บุตรของพระวิคตโมหเจ้า,
น  ปภินฺนขีลปุตฺโตติ             ท่านจงทรงจำข้าพเจ้าไว้ว่า  ไม่เป็น
ม ธาเรหิ                                        บุตรของพระปภินนขีลเจ้า,
น  วิชิตวิชยปุตฺโตติ ม ธาเรหิ ท่านจงทรงจำข้าพเจ้าไว้ว่า  ไม่เป็น
บุตรของพระวิชิตวิชัยเจ้า,

<div id="808"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 808]]
หลายบทว่า  เตหิ อากาเรหิ เตหิ ลิงฺเคหิ เตหิ นิมิตฺเตหิ
ความว่า (ภิกษุย่อมกล่าวให้ผู้อื่นรู้)  ด้วยคำไวพจน์แห่งพระรัตนตรัย  มีพระ-
พุทธเจ้าเป็นต้นเหล่านั้น คือ  ที่ตรัสไว้โดยนัยมีอาทิว่า  คำไวพจน์แห่ง
พระพุทธเจ้าก็ดี.  จริงอยู่  คำไวพจน์ทั้งหลาย  ท่านเรียกว่า  อาการ เพราะ
เป็นเหตุแห่งการบอกลาสิกขา,  เรียกว่า  เพศ  เพราะแสดงทรวดทรงแห่ง
พระพุทธเจ้าเป็นต้น  หรือ เพราะความเหมาะสมแก่การบอกลาสิกขานั่นเอง,
เรียกว่า  นิมิต  เพราะเป็นเหตุให้รู้การบอกลาสิกขา  เหมือนจุดดำทั้งหลายมีมูล
แมลงวันเป็นต้น  (ไฝ)  ของพวกมนุษย์ฉะนั้น.
พระผู้มีพระภาคเจ้า  ตรัสกำหนดแน่นอนลงไปว่า  เอว  โข  ภิกฺขเว
ดังนี้เป็นต้น  เพราะเหตุแห่งการบอกลาสิกขาอย่างอื่น  นอกจากเหตุที่กล่าว
แล้วนี้ไม่มี.  จริงอยู่  ในคำว่า  เอว โข  นี้  มีอธิบายดังนี้ว่า  ความในให้แจ้ง
ความเป็นผู้ทุรพล  และการบอกลาสิกขา  ย่อมมีได้ด้วยอาการอย่างนี้แล  เหตุอื่น
นอกจากนี้  หามีไม่.
[ลาสิกขากับคนวิกลจริตเป็นต้นไม่เป็นอันบอกลา]
พระผู้มีพระภาคเจ้า  ครั้นทรงแสดงลักษณะแห่งการบอกลาสิกขาอย่าง
นี้แล้ว  เพื่อความไม่เลอะเลือนในการไม่บอกลา  เพื่อแสดงความวิบัติแห่ง
ลักษณะการบอกลาสิกขานั้นนั่นเอง  ด้วยอำนาจแห่งบุคคลเป็นต้น  จึงตรัสคำว่า
กถญฺจ  ภิกฺขเว  อปจฺจกฺขาตา  ดังนี้เป็นต้น.  ในคำว่า  อปจฺจกฺขาตา
เป็นต้นนั้น  มีวินิจฉัยดังนี้  :-
คำว่า  เยหิ  อากาเรหิ  เป็นต้น  มีนัยดังกล่าวแล้วนั่นเอง.

<div id="809"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 809]]
บทว่า  อุมฺมตฺตโก  ได้แก่  ภิกษุบ้าเพราะถูกยักษ์เข้าสิง  หรือบ้า
เพราะดีกำเริบ  คือ  ภิกษุมีสัญญาวิปริตรูปใดรูปหนึ่ง.  ภิกษุบ้านั้น  ถ้าบอกลา
(สิกขา)  ไซร้,  สิกขา  ย่อมไม่เป็นอันบอกลา.
บทว่า  อุมฺมตฺตกสฺส  ได้แก่  ภิกษุบ้าเช่นนั้นเหมือนกัน.  จริงอยู่
ถ้าปกตัตตภิกษุ  บอกลาสิกขาในสำนักของภิกษุบ้าเช่นนั้นไซร้,  ภิกษุบ้าไม่
เข้าใจ,  สิกขา  ย่อมไม่เป็นอันบอกลา
ภิกษุบ้าเพราะถูกยักษ์เข้าสิง  ท่านเรียกว่า  ภิกษุผู้มีจิตฟุ้งซ่าน.  อนึ่ง
คำว่า  ภิกษุบ้าเพราะถูกยักษ์เข้าสิง  หรือภิกษุบ้าเพราะดีกำเริบ  ท่านกล่าวไว้
แล้วในบทต้น  โดยความเป็นภิกษุบ้าเสมอกัน.  ความแปลกกันแห่งภิกษุบ้า
แม้ทั้งสองจักมีแจ้งในอนาปัตติวาร.  ภิกษุผู้มีจิตฟุ้งซ่านอย่างนั้น  บอกลา
(สิกขา)  สิกขาย่อมไม่เป็นอันบอกลาเลย.  สิกขาแม้อันปกตัตตภิกษุบอกลาแล้ว
ในสำนักของภิกษุบ้าเพราะถูกยักษ์เข้าสิงนั้น  เมื่อภิกษุบ้านั้นไม่เข้าใจ  ก็ไม่
เป็นอันบอกลา.
บท  เวทนฏฺโฏ  ได้แก่  ภิกษุอันทุกขเวทนาที่มีกำลังถูกต้องแล้ว
คือ  ผู้ถูกความสยบครอบงำแล้ว.  สิกขาที่ภิกษุผู้ถูกเวทนาเบียดเบียนบ่นเพ้อ
อยู่นั้น  แม้บอกลาแล้ว  ก็ย่อมไม่เป็นอันบอกลา.  สิกขา  แม้อันภิกษุบอกลา
แล้วในสำนักของภิกษุผู้ถูกเวทนาครอบงำนั้น  เมื่อภิกษุผู้ถูกเวทนาครอบงำนั้น
ไม่เข้าใจ  ก็ไม่เป็นอันบอกลา.
สองบทว่า  เทวตาย สนฺติเก  ความว่า  สิกขาที่ภิกษุบอกลาแล้ว
ในสำนักของเทวดาเริ่มต้นแต่ภุมเทวดาไปจนถึงอกนิฏฐเทวดา  ย่อมไม่เป็นอัน
บอกลา.

<div id="810"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 810]]
บทว่า  ติรจฺฉานคตสฺส  ความว่า  สิกขาที่ภิกษุบอกลาแล้วในสำนัก
ของนาคมาณพก็ดี  สุบรรณมาณพก็ดี  หรือในสำนักของเทวดาเหล่ากินนร
ช้างและลิงเป็นต้นพวกใดพวกหนึ่งก็ดี   ย่อมไม่เป็นอันบอกลาเลย.
สิกขา  ที่ภิกษุบอกลาในสำนักของบรรดาภิกษุบ้าเป็นต้นเหล่านั้น  ย่อม
ไม่เป็นอันบอกลาแท้  เพราะ  (ภิกษุบ้าเป็นต้นนั้น)  ไม่เข้าใจ.  ที่บอกลาใน
สำนักของเทวดา  ก็ย่อมไม่เป็นอันบอกลา (เหมือนกัน)  เพราะ  (เทวดา)
เข้าใจเร็วเกินไป.  ชื่อว่าเทวดาพวกที่มีปฏิสนธิเป็นไตรเหตุ  มีปัญญามาก
ย่อมรู้อะไรเร็วเกินไป.  ก็ขึ้นชื่อว่าจิตนี้  ย่อมเป็นธรรมชาติเป็นไปเร็ว; เพราะ
เหตุนั้น  พระผู้มีพระภาคเจ้าจึงทรงใฝ่พระทัยว่า  ความพินาศของบุคคล (ภิกษุ)
ผู้มีจิตกลับกลอก  อย่าได้มีเร็วนัก  เพราะอำนาจจิตนั่นเลย  จึงทรงห้ามการลา
สิกขาในสำนักของเทวดาไว้.  ส่วนในหมู่มนุษย์  ไม่มีกำหนดไว้,  สิกขาที่
ภิกษุบอกลาในสำนักของคนใดคนหนึ่ง  ผู้เป็นสภาคกัน (คือบุรุษ)  ก็ตาม
ผู้เป็นวิสภาคกัน (คือมาตุคาม)  ก็ตาม  เป็นคฤหัสถ์ก็ตาม  เป็นบรรพชิตก็ตาม
ซึ่งเข้าใจ  (ผู้รู้เดียงสา)  ย่อมเป็นอันบอกลาแล้วแท้.  ถ้าว่าคนนั้น  ไม่เข้าใจ
ไซร้,  สิกขา  ก็ย่อมไม่เป็นอันบอกลาเลย.
พระผู้มีพระภาคเจ้า  จะทรงแสดงใจความนั่น  จึงตรัสคำว่า  อริยเกน
เป็นต้น.  ในคำว่า  อริยเกน  เป็นต้นนั้น มีวินิจฉันดังนี้ :-
โวหารของชาวอริยะ  ซึ่งอริยกะ ได้แก่  ภาษาของชาวมคธ.  โวหาร
ที่ไม่ใช่ของชาวอริยะอย่างใดอย่างหนึ่ง  ชื่อมีลักขกะ  ได้แก่  โวหารของชาว
อันธทมิฬ (คนดำ)  เป็นต้น.
หลายบทว่า  โส  เจ   น  ปฏิวิชานาติ  ความว่า  (ถ้าชนชาวมิลักขะนั้น)
ไม่เข้าใจว่า  ภิกษุนั่น  พูดเนื้อความชื่อนี้  เพราะความที่ตนไม่รู้ในภาษาอื่น
หรือเพราะความที่ตนไม่ฉลาดในพุทธสมัยสิกขา  ย่อมไม่เป็นอันบอกลา.

<div id="811"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 811]]
บทว่า  ทวาย<sup>๑</sup>  ความว่า  ภิกษุผู้มีความประสงค์จะพูดอย่างหนึ่ง
โดยเร็ว  แต่พูดไปโดยเร็วว่า  ข้าพเจ้าบอกคืนพระพุทธเจ้า  ดังนี้ (ชื่อว่า  ภิกษุ
บอกคืนสิกขา  โดยกล่าวเล่นหรือกล่าวเร็ว).
บท รวาย  แปลว่า  โดยการพูดพลาด.
หากจะมีผู้ถาม  ถามว่า  ภิกษุคิดว่า  เพราะจักพูดอย่างหนึ่ง  ดังนี้  แต่
พูดไปอีกอย่างหนึ่ง  คือพูดว่า  เราบอกคืนพระพุทธเจ้า<sup>๒</sup>  ดังนี้  คำพูดที่พูดนี้
กับคำพูดที่มีอยู่ก่อน<sup>๓</sup>  มีความแปลกกันอย่างไร?
แก้ว่า  แม้ผู้ฉลาดพูดคำก่อนพลาดไปเป็นคำอื่น  ก็ด้วยอำนาจความเร็ว
แต่บุคคลผู้พลั้งพลาดตั้งใจว่า  เราจักพูดอย่างหนึ่งพลาดไปพูดอย่างหนึ่งนี้
ก็เพราะความที่ตนเป็นคนทึบ  เป็นคนหลงงมงาย.
สองบทว่า  อสฺสาเวตุกาโม  สาเวติ  ความว่า  ภิกษุบอก  สอบถาม
เล่าเรียน  ทำการสาธยาย  พรรณนาบาลีแห่งสิกขาบทนี้  ภิกษุนี้ เรียกว่า
ผู้ไม่ประสงค์จะประกาศ  แต่ประกาศให้ได้ยิน.
หลายบทว่า  สาเวตุกาโม  น สาเวติ  ความว่า  ภิกษุทำให้
แจ้งความเป็นผู้ทุรพลแล้วบอกคืนสิกขา  แต่ไม่ลั่นวาจา  ภิกษุนี้เรียกว่า  ผู้
ประสงค์จะประกาศ  แต่ไม่ประกาศให้ได้ยิน.
สองบทว่า  อวิญฺญุสฺส  สาเวติ  ความว่า  ประกาศแก่คนชราผู้เป็น
เช่นกันด้วยรูปปั้นหรือผู้มีปัญญาทึบ  ซึ่งไม่ฉลาดในลัทธิ (ศาสนา)  หรือพวก
เด็กชาวบ้าน  ผู้ยังไม่บรรลุเดียงสา.
 ๑.  ฎีกาสารัตถทีปนี้.  ๒/๑๒๕.  แก้ไว้ว่า ทวาติ สหสา  แปลว่า  บทว่า ทวะ แปลว่า  โดยเร็ว.
 ๒. อญฺ ภณิสสฺสามีติ อญฺ ภณนฺโต พุทฺธ ปจฺจกฺขามีติ ภณติ สารัตถทีปนี.๒/๑๒๕
 ๓.ปุริเมน ภณเนน สทฺธึ อิมสฺส ภณนสฺส โก วิเสโสติ ปุจฺฉโก เจ ปจฺฉติ. อตฺถโยชนา
 ๑/๒๕๓

<div id="812"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 812]]
สองบทว่า  วิญฺญุสฺส น สาเวติ ความว่า  ไม่ประกาศแก่ผู้ฉลาด
ซึ่งสามารถจะเข้าใจได้.
หลายบทว่า  สพฺพโส  วา  ปน  ความว่า  สิกขา  ย่อมเป็นอันบอก
ลาแล้ว  โดยปริยายใด  ในบรรดาคำว่า  พุทฺธ  ปจฺจจฺขามิ  เป็นต้น  แต่เธอ
หาได้ทำแม้ปริยายอย่างหนึ่งจากปริยายนั้น  คือลั่นวาจาประกาศให้ได้ยินไม่.
พระผู้มีพระภาคเจ้า  ย่อมทรงกำหนดลักษณะแห่งการไม่บอกลาไว้  ด้วยคำว่า
เอว  โข  เป็นต้น.  จริงอยู่ในคำว่า  เอข  โข  เป็นต้นนี้  มีอธิบายดังนี้ว่า
สิกขาย่อมเป็นอันภิกษุไม่บอกลา  ด้วยอาการอย่างนี้แล  หามีได้ด้วยเหตุ
อย่างอื่นไม่.
[อรรถาธิบายความหมายแห่งเมถุนธรรม]
บัดนี้  เพื่อทรงแสดงใจความแห่งบทว่า  เมถุน ธมฺม  ปฏิเสเวยฺย
เป็นต้น  พระผู้มีพระภาคเจ้า  จึงตรัสคำว่า  เมถุนธมฺโม  นาม  เป็นต้น.
ในคำว่า  เมถุนธมฺโม นาม  เป็นต้นนั้น  มีวินิจฉัยดังนี้ :-
คำว่า  เมถุนธมฺโม  นาม  นี้  เป็นบทอุเทศแห่งเมถุนแห่งธรรมที่ควร
อธิบาย.
ธรรมของพวกอสัตบุรุษทั้งหลาย  คือคนต่ำช้า  ชื่อว่า  อสัทธรรม.
ธรรมเป็นที่เสพของพวกชาวบ้านชื่อว่า  คามธรรม.  ธรรมของพวกคนถ่อย
ชื่อวสลธรรม.  อีกอย่างหนึ่ง  ธรรมชื่อว่าถ่อยเองนั่นแล  เพราะเป็นที่ไหลออก
แห่งกิเลส  เพราะฉะนั้น  จึงชื่อว่า  วสลธรรม.
บท  ทุฏฺฐุลฺล  มีความว่า  ชื่อว่าเป็นธรรมชั่ว  เพราะเป็นธรรม
อันกิเลสทั้งหลายประทุษร้ายแล้ว  และชื่อว่าเป็นธรรมหยาบ  เพราะเป็นธรรม
ไม่ละเอียด  เพราะฉะนั้น  จึงชื่อว่าธรรมชั่วหยาบ.

<div id="813"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 813]]
อนึ่ง  ตั้งแต่นี้ไปพึงเปลี่ยนสองบทว่า โย โส นี้  ทำให้เป็น  ยนฺต
ประกอบใน ๓ บทว่า  ยนฺต  ทุฏฐุลฺล  ยนฺต  โอทกนฺติก  ยนฺต  รหสฺส.
ก็แล  พึงทราบโยชนาใน  ๓  บทนี้  อย่างนี้ว่า
การเห็นก็ดี  การจับก็ดี  การลูบคลำก็ดี  การถูกต้องก็ดี  การเบียดสีก็ดี
ซึ่งเป็นบริวารของกรรมนั้น  จัดเป็นกรรมชั่วหยาบ  แม้เพราะเหตุนั้น  กรรมนั้น
จึงจัดเป็นกรรมชั่วหยาบ  กรรมชั่วหยาบนั้น  ชื่อว่าเมถุนธรรม  น้ำอันบุคคล
ย่อมถือเอา  เพื่อความสะอาดในที่สุดแห่งกรรมนั้น  เหตุนั้น  กรรมนั้น  จึงชื่อว่า
มีน้ำเป็นที่สุด   กรรมมีน้ำเป็นที่สุดนั่นแล  ชื่อว่าโอทกันติกะ  กรรมมีน้ำเป็น
ที่สุดนั้นชื่อว่า  เมถุนธรรม  กรรมนั้นชื่อว่าเป็นกรรมลับ  เพราะความเป็น
กรรมที่ต้องทำในที่ลับ  คือ  ในโอกาสอันปิดบัง  กรรมนั้น ชื่อว่า  เมถุนธรรม.
กรรมนั้น  ชื่ออันคนเป็นคู่ ๆ พึงถึงร่วมกัน  เพราะความเป็นกรรม
อันบุคคลพึงร่วมเป็นคู่ ๆ กัน.  ในบทว่า  ทฺวยทฺวยสมาปตฺติ  นั้นพึงทราบ
โยชนาว่า  กรรมอันคนเป็นคู่ ๆ พึงถึงรวมกันนั้น  ชื่อว่า  เมถุนธรรม.
ก็แล  ในอธิการนี้  พระผู้มีพระภาคเจ้า  จะทรงชักธรรมทั้งปวง  มี
อสัทธรรมเป็นต้นนั้นมารวมในที่เดียวกัน  จึงตรัสว่า  นี้  ชื่อว่า  เมถุนธรรม.
ถามว่า  เพราะเหตุไร  อสัทธรรม  จึงเรียกว่า เมถุนธรรม?
แก้ว่า  อสัทธรรมนั้น  เป็นของคนคู่ผู้กำหนัดแล้ว  ผู้กำหนัดจัดแล้ว
ผู้อันราคะชุ่มใจแล้ว คือผู้อันราคะกลุ้มรุมแล้ว  ได้แก่เป็นธรรมของคนคู่ผู้
ปานกัน  เพราะเหตุนั้น  จึงเรียกว่า  เมถุนธรรม.
บทว่า  ปฏิเสวติ นาม นี้  เป็นบทมาติกา  เพื่อแสดงอาการซึ่งเป็น
เหตุอันพระองค์ตรัสเรียกบุคคลว่า  พึงเสพเฉพาะ ในบทว่า   ปฏิเสเวยฺย   นี้.

<div id="814"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 814]]
ในบทว่า  โย  นิมิตฺเตน  นิมิตฺต  เป็นต้น  มีวินิจฉัยดังนี้ :-
ภิกษุใดให้นิมิตของตนเข้าไปทางนิมิตของหญิง  คือให้องคชาตของตน
เข้าไปทางองคชาตของหญิง  ในโอกาสอันชุ่ม  ซึ่งลมถูกต้องไม่ได้  โดยประมาณ
อย่างต่ำที่สุด  แม้เพียงเมล็ดงาหนึ่ง  ภิกษุนั้นชื่อว่าย่อมเสพเฉพาะ  ด้วยอาการ
เพียงเท่านี้  เธอย่อมถึงความทำลายแห่งศีล  คือ เป็นปาราชิก.
[สตรีนิมิตได้ฐาน  ๕  ปุริสนิมิตได้ฐาน  ๖]
ก็บรรดานิมิตของสตรีและบุรุษนี้  ในนิมิตของสตรี  ได้ฐาน  ๕  คือ
ข้างทั้ง  ๔  และท่ามกลาง.  ในนิมิตของบุรุษได้ฐาน  ๖  คือ  ข้างทั้ง  ๔  ตรงกลาง
ปลาย.  เพราะเหตุนั้น  ในนิมิตของสตรี  แม้สอดองคชาตเข้าไปทางใต้  ย่อม
เป็นปาราชิก  สอสดเข้าไปจากข้างบนก็ดี  สอดเข้าไปทางข้างทั้งสองก็ดี  สอดเข้า
ไปตรงกลาง  พ้นฐานทั้ง ๔ ก็ดี  ย่อมเป็นปาราชิก (ทั้งนั้น).  ส่วนนิมิตแห่ง
บุรุษ  แม้ภิกษุสอดเข้าไปให้ถูกทางส่วนล่าง  ย่อมเป็นปาราชิก  สอดเข้าไปให้
ถูกทางส่วนบนก็ดี  สอดเข้าไปให้ถูกทางข้างทั้งสองก็ดี  สอดเข้าไปให้ถูกเฉพาะ
ตรงกลาง  เหมือนให้นิ้วมือที่งอเข้าแล้ว  จดเข้าด้วยหลังข้อกลางก็ดี  สอดเข้าไป
ให้ถูกส่วนปลายก็ดี  ย่อมเป็นปาราชิก (ทั้งนั้น).
บรรดานิมิตของสตรีและบุรุษนั้น  แม้เมื่อภิกษุสอดองคชาตเข้าไปให้
เหมือนกับคันชั่ง  ได้ฐาน  ๕  คือ  ข้างทั้ง  ๔  และตรงกลาง.  แม้เมื่อสอดให้งอ
เข้าไป  ก็ได้ฐาน  ๕  คือ  ข้างทั้ง ๔  ส่วนปลายและตรงกลาง.  ฐานแม้ทั้งหมด
ในนิมิตของบุรุษมี  ๑๐  ด้วยประการฉะนี้.
ภิกษุสอดหัวติ่ง*  หรือปมหนัง  ซึ่งมีกายประสาทยังดี  ที่เกิดอยู่ใน
นิมิต (ของตน) เข้าไป (ในนิมิตของสตรี)  เป็นอาบัติปาราชิก.  สอดติ่งหนัง
 *  จมฺมขีลนฺติ นิมิตฺเต อุฏิตจมฺมเมว. อุณฺณิคณฺโฑติปิ วทนฺติ. สารัตถทีปนี.๒/๑๒๙
หมายถึงหัวที่เป็นติ่ง  หรือตุ่มพอก  ซึ่งเกิดอยู่ที่องคชาต.

<div id="815"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 815]]
ที่ตายแล้ว  หรือปมหนังที่แห้ง  ที่มีกายประสาทเสียแล้วเข้าไป (ในนิมิตของ
สตรี)  เป็นอาบัติทุกกฏ.  แม้เมื่อสอดขน  หรือปลายนิ้วมือและนิ้วหัวแม่มือ
เข้าไป (ในนิมิตของสตรี)  ด้วยความยินดีในเมถุน  เป็นทุกกฏเหมือนกัน.
[ภิกษุเมื่อจะพรรณนาเมถุนกกถาควรระลึกถึงพระพุทธคุณ]
ก็ขึ้นชื่อว่า  เมถุนกถานี้  ก็คือกถาที่ชั่วหยาบ  อันเป็นกถาของพวก
อสัตบุรุษ  เพราะฉะนั้น ภิกษุเมื่อจะกล่าวถึงฐานะนั่นก็ดี  ฐานะอื่นก็ดี  หรือ
ฐานะเช่นนี้ในพระวินัย  ก็ควรให้ปฏิกูลมนสิการ สมณสัญญา  และหิริโอตตัปปะ
ตั้งขึ้นเฉพาะหน้า  แล้วให้ความเคารพเกิดขึ้นในพระสัมมาสัมพุทธเจ้า  รำพึงถึง
พระกรุณาของพระโลกนาถ  ผู้มีพระกรุณาหาผู้เสมอมิได้  แล้วกล่าวเถิด.  ควร
รำพึงถึงพระกรุณาคุณของพระโลกนาถอย่างนี้ว่า  อันที่จริง พระผู้มีพระภาคเจ้า
พระองค์นั้น  แม้มีพระมนัสหมุนกลับแล้วจากกามทั้งหลาย  โดยประการทั้งปวง
ทรงอาศัยความกรุณาในสัตว์ทั้งหลาย  เพื่อความเอ็นดูเหล่าสัตว์  เพื่อความ
อนุเคราะห์แก่โลก  ได้ตรัสกถาเช่นนี้ไว้  เพื่อต้องการบัญญัติสิกขาบท  พระ-
ศาสดา  มีพระกรุณาคุณจริงหนอ!  ดังนี้แล้ว  พึงกล่าวเถิด.
อีกประการหนึ่ง  ถ้าพระผู้มีพระภาคเจ้า  จะไม่พึงตรัสกถาเช่นนี้
โดยประการทั้งปวงไซร้  ใครเล่าจะพึงรู้ได้ว่า  ในฐานะประมาณเท่านี้  เป็น
ปาราชิก  ในฐานะประมาณเท่านี้  เป็นถุลลัจจัย  ในฐานะประมาณเท่านี้  เป็น
ทุกกฏ.  เพราะเหตุนั้น ภิกษุผู้ว่าความ  สดับอยู่ก็ดี  กล่าวอยู่ก็ดี (ซึ่งเมถุน-
กถานั้น)  หาควรเปิดปากนั่งหัวเราะแยกฟันกันอยู่ไม่  ใคร่ครวญว่า  ถึงฐานะ
เช่นนี้  แม้พระสัมมาพุทธเจ้าก็ได้ตรัสแล้ว  ดังนี้  เป็นผู้ไม่กลัวเพราะเหตุ
เช่นนั้น  ถึงพร้อมด้วยหิริและโอตตัปปะ  มีส่วนเปรียบดังพระศาสดา  แล้วพึง
กล่าวเถิดฉะนี้แล.
จบมูลบัญญัติสิกขาบท

<div id="816"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 816]]
อนุปัญญัติวาร
[กำหนดสัตว์ที่เป็นวัตถุแห่งปาราชิกเป็นต้น]
ในวาระแห่งอนุบัญญัติ  มีวินิจฉัยดังนี้ :-
บทว่า  อนฺตมโส  แปลว่า  โดยกำหนดอย่างต่ำที่สุดทั้งหมด.
บทว่า ติรจฺฉานคตายปิ  ความว่า  ในประชาสัตว์ผู้ในแล้ว (คือ
ผู้เกิดแล้ว)  ในเหล่าสัตว์ดิรัจฉาน  ด้วยอำนาจปฏิสนธิ.
สองบทว่า  ปเคว  มนุสฺสิตฺถิยา  ความว่า  (ภิกษุเสพเมถุนธรรม)
ในหญิงผู้เป็นชาติมนุษย์ก่อนกว่า. ก็สัตว์ดิรัจฉานตัวเมีย  ซึ่งเป็นวัตถุแห่ง
ปาราชิกนั่นแล  ควรถือเอาว่า  สัตว์ดิรัจฉาน  ในปฐมปาราชิกนี้  ไม่ใช่สัตว์
ดิรัจฉานตัวเมียทั้งหมด  (สัตว์ดิรัจฉานตัวเมีย  ไม่ใช่วัตถุแห่งปาราชิกทั้งหมด).
ในคำว่า  สัตว์ดิรัจฉาน  นั้น  มีกำหนด  (ประเภทสัตว์)  ดังนี้
บรรดาพวกสัตว์ไม่มีเท้า  ได้แก่  งู
และปลา,    และบรรดาพวกสัตว์มีสองเท้า
ได้แก่  แม่ไก่,  บรรดาพวกสัตว์มีสี่เท้า  ได้แก่
แมวตัวเมีย,  สัตว์ดิรัจฉานตัวเมียเหล่านี้
เป็นวัตถุแห่งปาราชิก.
[อรรถาธิบายประเภทสัตว์ต่าง ๆ ]
บรรดาสัตว์มีงูเป็นต้นนั้น  ทีฆชาติต่างโดยประเภท  มีงูเหลือมและงู
ขว้างค้อนเป็นต้นแม้ทั้งหมด  ท่านสงเคราะห์เข้าด้วย  อหิ ศัพท์.  เพราะฉะนั้น
บรรดาทีฆชาติทั้งหลาย  ทีฆชาติที่ภิกษุอาจสอดองคชาตเข้าไปในบรรดามรรค

<div id="817"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 817]]
ทั้ง  ๓  มรรคใดมรรคหนึ่ง  ประมาณเท่าเมล็ดงา  เป็นวัตถุแห่งปาราชิก,  ที่เหลือ
พึงทราบว่า  เป็นวัตถุแห่งทุกกฏ.  สัตว์ที่เกิดในนา  ต่างโดยประเภทมี  ปลา
เต่า  และกบเป็นต้นแม้ทั้งหมด  ท่านสงเคราะห์เข้าด้วย  มัจฉะ  ศัพท์.  ใน
สัตว์ที่เกิดในน้ำแม้นั้น  พึงทราบว่า  เป็นวัตถุแห่งปาราชิก  และเป็นวัตถุแห่ง
ทุกกฏ  โดยนัยดังกล่าวไว้แล้วในทีฆชาตินั่นเอง.  ส่วนความแปลกกัน  มีดัง
ต่อไปนี้ :-
ขึ้นชื่อว่ากับเป็นสัตว์มีปากแข็ง,  กบเหล่านั้น  มีสัณฐานปากกว้าง
แต่มีช่องปากแคบ; ในสัณฐานปากนั้น  จึงไม่เพียงพอที่จะสอดองคชาตเข้า
ไปได้,  แต่สัณฐานปาก  ย่อมถึงความนับว่าแผล, เพราะฉะนั้น  พึงทราบมุข
สัณฐานนั้นว่า  เป็นวัตถุแห่งถุลลัจจัย.
ปักษีชาติ  ต่างโดยประเภทมี  กาก์และลูกนกสาลิกาเป็นต้นแม้ทั้งหมด
ท่านสงเคราะห์เข้าด้วย  กุกกุฏี  ศัพท์. ในปักษีชาติแม้นั้น  พึงทราบว่า  เป็น
วัตถุแห่งปาราชิกและวัตถุแห่งทุกกฏ  โดยนัยดังที่กล่าวแล้วนั่นแล.
จตุปทชาติ (สัตว์มีสี่เท้า)  ต่างโดยประเภทที่กระแต*  พังพอน  และ
เหี้ยเป็นต้นแม้ทั้งหมด  ท่านสงเคราะห์เข้าด้วย  มัชชารี ศัพท์.  ในจตุปทชาติ
แม้นั้นก็พึงทราบว่า  เป็นวัตถุแห่งปาราชิก  และเป็นวัตถุแห่งทุกกฏ  โดยนัย
ดังที่กล่าวแล้วนั่นแล.
[ปาราชิกศัพท์เป็นไปในสิกขาบทเป็นต้น]
บทว่า  ปาราชิโก  แปลว่า  พ่ายแพ้แล้ว  คือ  ถึงแล้วซึ่งความพ่ายแพ้.
จริงอยู่  ปาราชิก  ศัพท์นี้  ย่อมเป็นไปทั้งในสิกขาบท  อาบัติและบุคคล.  ใน
๓  อย่างนั้น  ปาราชิกศัพท์  ที่เป็นไปในสิกขาบท  พึงทราบ (ในที่มา) อย่างนี้ว่า
 *  บางท่านว่า  สุนัขต้นไม้,  มีชุกทางอินเดียภาคเหนือ.

<div id="818"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 818]]
ดูก่อนอานนท์!  มิใช่ฐานะ  มิใช่โอกาส  มีตถาคตจะพึงถอนปาราชิกสิกขาบท
ที่ได้บัญญัติไว้แล้ว  เพื่อสาวกทั้งหลาย  เพราะเหตุแห่งพวกภิกษุชาววัชชี หรือ
พวกวัชชีบุตรเลย<sup>๑</sup>.
ที่เป็นไปในอาบัติพึงทราบ (ในที่มา) อย่างนี้ว่า  ภิกษุ! เธอต้อง
อาบัติปาราชิกแล้ว<sup>๒</sup>  ที่เป็นไปในบุคคล  พึงทราบ  (ในที่มา)  อย่างนี้ว่า  พวกเรา
มิได้เป็นปาราชิก,  ผู้ใดลัก,  ผู้นั้น  เป็นปาราชิก.  แต่อาจารย์บางพวกกล่าวว่า
ปาราชิกศัพท์นี้  ยังเป็นไปในธรรมได้อีก  เช่นในที่มามีคำว่า (ภิกษุ) ตามกำจัด
(ภิกษุ) ด้วยธรรมมีโทษถึงปาราชิก  ดังนี้เป็นต้น.<sup>๓</sup>
แต่เพราะเหตุที่ในอาบัติและสิกขาบททั้ง ๒  นั้น  ในที่บางแห่งพระผู้มี
พระภาคเจ้าทรงพระประสงค์อาบัติว่า ธรรม  บางแห่งก็ทรงพระประสงค์
สิกขาบททีเดียว  เพราะฉะนั้น จึงไม่ควรจะกล่าวธรรมนั้นไว้อีกแผนกหนึ่ง.
บรรดาสิกขาบท  อาบัติและบุคคลนั้น, สิกขาบท  พระผู้มีพระภาคเจ้า
ตรัสว่า  ปาราชิก  เพราะเหตุที่ยังบุคคลผู้ละเมิดให้พ่าย, ส่วนอาบัติตรัสว่า
ปาราชิก  เพราะเหตุที่ยังบุคคลผู้ต้องให้พ่าย,  บุคคลตรัสว่า  เป็นการปาราชิก
เพราะเหตุที่เป็นผู้พ่าย  คือ  ถึงความแพ้.  จริงอยู่  แม้ในคัมภีร์บริวาร  พระผู้มี
พระภาคเจ้า  ก็หมายเฉพาะเนื้อความนี้  ตรัสว่า
อาบัติใด  เราเรียกว่าปาราชิก,  ท่าน
จงฟังอาบัตินั้นตามที่กล่าว,  บุคคลผู้ต้อง
ปาราชิก  ย่อมเป็นผู้เคลื่อน ผิด  ตกไป
และเหินห่างจากสัทธรรมแล,  แม้ธรรมเป็น
ที่อยู่ร่วมกันในบุคคลนั้น  ย่อมไม่มี,  ด้วย
เหตุนั้น  อาบัตินั้น  เราจึงเรียกอย่างนั้น.๔
 ๑. วิ. มหา. ๑/๔๑.  ๒. วิ. มหา. ๑/๖๒.  ๓. วิ  มหา.  ๑/๓๗๖.  ๔. วิ  ปริวาร.  ๘/๓๖๘.

<div id="819"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 819]]
[อรรถาธิบายความในพระคาถา]
ก็ในปริวารคาถานี้  มีเนื้อความดังต่อไปนี้ :-  บุคคลผู้ละเมิดสิกขาบท
นั้น  และต้องอาบัตินั้น  ย่อมเป็นผู้เคลื่อน (จากสัทธรรม),  คำทั้งปวงอัน
บัณฑิตพึงประกอบอย่างนี้.
สองบทว่า  เตน วุจฺจติ  มีความว่า  บุคคล  ย่อมเป็นผู้ไม่ใช่สมณะ
ไม่ใช่เหล่ากอแห่งศากยบุตร  พลัดตกไป  ขาดไป  คือพ่ายแพ้จากศาสนา  ด้วย
เหตุใด,  ด้วยเหตุนั้น  บุคคลนั้น  เราจึงกล่าว.  ถามว่า  กล่าวว่าอย่างไร ?
แก้ว่า  กล่าวว่าเป็นผู้พ่าย.
ภิกษุทั้งหลาย  ย่อมอยู่ร่วมกันในธรรมนี้  เหตุนั้น  ธรรมนี้จึงชื่อว่า
สังวาส.  พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า สวาโส นาม ดังนี้แล้ว  จึงตรัสคำ
เป็นต้นว่า  เอกกมฺม  ก็เพื่อแสดงสังวาสนั้น.
ในคำว่า เอกกมฺม  เป็นต้นนั้น  มีคำอธิบายพร้อมทั้งโยชนา  ดัง
ต่อไปนี้ :-  สังฆกรรมทั้ง  ๔  อย่าง ชื่อว่า  กรรมอันเดียวกัน  เพราะความ
เป็นกรรมที่ภิกษุทั้งหลายผู้ปกตัตตะ  กำหนดด้วยสีมา  จึงพึงทำร่วมกัน.  อนึ่ง
ปาฏิโมกขุทเทสทั้ง  ๕  อย่าง  ชื่อว่าอุเทศเดียวกัน  เพราะความเป็นอุเทศที่จะ
พึงสวดด้วยกัน.  ส่วนสิกขาบทที่ทรงบัญญัติแล้ว  ชื่อว่า สมสิกขาตา  เพราะ
ความเป็นสิกขาที่ลัชชีบุคคลแม้ทั้งปวงจะศึกษาเท่ากัน.  ลัชชีบุคคลแม้ทั้งปวง
ย่อมอยู่ร่วมกันในกรรมเป็นต้นเหล่านี้,  บุคคลแม้ผู้เดียวจะปรากฏในภายนอก
จากกรรมเป็นต้นนั้นหามิได้;  เพราะเหตุนั้น  พระผู้มีพระภาคเจ้า  จึงทรงรวม
เอาสิ่งเหล่านั้นแม้ทั้งหมด  ตรัสว่า  นี้ชื่อว่า  สังวาส  ในพระบาลีนี้.  ก็แลสังวาส
เอาประการดังกล่าวแล้วนั้น  ไม่มีกับบุคคลนั้น;  เพระเหตุนั้น  บุคคลผู้พ่าย
พระองค์จึงตรัสว่า  ผู้หาสังวาสมิได้  ฉะนี้แล.

<div id="820"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 820]]
พระผู้มีพระภาคเจ้า  ครั้นทรงจำแนกสิกขาบทที่ทรงอุเทศอย่างนั้น
ตามลำดับบทแล้ว  บัดนี้  จึงทรงแสดงสัตว์ทั้งหลาย  ซึ่งมีนิมิตเป็นวัตถุแห่ง
ปาราชิก  โดยนัยมีคำว่า  หญิง  ๓  จำพวก  เป็นต้น  แล้วตรัสวัตถุ  ๓  โดยนัย
มีคำว่า  มรรค  ๓  แห่งหญิงมนุษย์  เป็นอาทิ  เพื่อแสดงนิมิต  ที่เป็นวัตถุแห่ง
ปาราชิก  เพราะเหตุที่นิมิตหญิงอย่างเดียวเท่านั้น  จึงเป็นวัตถุแห่งปาราชิกหา
มิได้  นิมิตหญิงมนุษย์เท่านั้น  จึงเป็นวัตถุหามิได้  ทั้งนิมิตแม้แห่งหญิงทั้งหลาย
ซึ่งตกแต่งด้วยทองและเงินเป็นต้น  จึงเป็นวัตถุแท้หามิได้  ในคำว่า  นิมิตฺเตน
นิมิตฺต  องฺคชาเตน  องฺคชาต  ซึ่งพระองค์ทรงตั้งบทมาติกานี้ว่า ปฏิเสวติ
นาม  เพื่อแสดงอาการเป็นเหตุตรัสว่า  พึงเสพเฉพาะ  ในบทว่า  ปฏิเสเวยฺย
นี้  ตรัสไว้แล้ว.
ในคำว่า  หญิง  ๓  จำพวก  เป็นอาทินั้น  มีสัตว์  ๑๒  พวก  ซึ่งเป็น
ที่อาศัยแห่งนิมิต  อันเป็นวัตถุแห่งปาราชิก  คือ  สตรี  ๓  จำพวก  อุภโต-
พยัญชนก  ๓  จำพวก  บัณเฑาะก์ ๓  จำพวก  บุรุษ  ๓  จำพวก.  ในสัตว์  ๑๒
จำพวกนั้น  สตรีและบุรุษปรากฏชัดแล้ว.  ชนิดของบัณเฑาะก์และอุภโต
พยัญชนก  จักมีปรากฏในวรรณนาแห่งบรรพชาขันธกะ.  ส่วนในคำว่า  ผู้เสพ
เมถุนธรรมเฉพาะมรรค  ๓  แห่งหญิงมนุษย์  นี้  พึงทราบใจความว่า  ในมรรค
๓  แห่งหญิงมนุษย์.  พึงทราบอย่างนี้ทุก ๆ บท.
[มรรคที่เป็นวัตถุแห่งปาราชิกรรม  ๓๐]
ก็มรรคเหล่านั้นทั้งหมดทีเดียว  มี  ๓๐  ถ้วน  คือของหญิงมนุษย์มี  ๓
มรรค  ของหญิงอมนุษย์มี  ๓  มรรค  ของสัตว์ดิรัจฉานตัวเมียมี  ๓  มรรค
รวมเป็น ๙,  ของมนุษย์อุภโตพยัญชนกเป็นต้นมี  ๙  ของมนุษย์บัณเฑาะก์
เป็นต้นมี  ๖  เพราะแบ่งเป็นพวกละ  ๒  มรรค ๆ,  ของมนุษย์ผู้ชายเป็นต้นมี  ๖

<div id="821"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 821]]
เหมือน.  ภิกษุเมื่อเสพเมถุนธรรมสอดองคชาติของตนเข้าไปในบรรดามรรค
ที่รู้กันว่าเป็นนิมิตเหล่านั้นมรรคใดมรรคหนึ่ง  แม้เพียงเมล็ดงาเดียว         ย่อม
ต้องปาราชิก.  แต่เพราะเมื่อจะต้อง  ย่อมต้องด้วยเสวนจิตเท่านั้น  เว้นจาก
เสวนจิตนั้นหาต้องไม่ ; เพราะเหตุนั้น  พระผู้มีพระภาคเจ้า  เมื่อจะทรงแสดง
ลักษณะนั้น  จึงตรัสพระดำรัสว่า  ภิกฺขุสฺส  เสวนจิตฺต  อุปฏฺิเต  ดังนี้
เป็นต้น.
บรรดาบทเหล่านั้น  บทว่า  ภิกฺขุสฺส  ได้แก่  ภิกษุผู้เสพเมถุน.  ใน
คำว่า  เสวนจิตฺต  อุปฏฺิเต  นี้  เป็นปฐมาวิภัตติ  ลงในอรรถสัตตมีวิภัตติ.
อธิบายว่า  เมื่อเสวนจิตปรากฏแล้ว.
หลายบทว่า  วจฺจมคฺค  องฺคชาต  ปเวเสนฺตสฺส  ความว่า  เมื่อ
ภิกษุสอดองคชาต  คือ  ปุริสนิมิตของตนเข้าไปทางมรรคที่อุจจาระออกไปนั้น
แม้เพียงเมล็ดงาเดียว.
สองบทว่า  อาปตฺติ  ปาราชิกสฺส  ความว่า  อาบัติปาราชิกย่อมมี
แก่ภิกษุนั้น.  อีกอย่างหนึ่ง  บทว่า  อาปตฺติ  แปลว่า  ย่อมมีการต้อง.
บทว่า  ปาราชิกกสฺส  ได้แก่  ธรรมคือปาราชิก.  ในทุก  ๆ  บท  ก็
นัยนี้นั้นแล.
[ภิกษุถูกผู้อื่นข่มขืนแล้วยินดีเป็นปาราชิก]
พระผู้มีพระภาคเจ้า  ครั้นทรงแสดงอาบัติของภิกษุผู้สอด  (องคชาต
ของตน)  เข้าไปด้วยเสวนจิตอย่างเดียวอย่างนั้นแล้ว  บัดนี้  เพื่อจะทรงรักษา
เหล่ากุลบุตรผู้บวชด้วยศรัทธา  เป็นผู้ปฏิบัติชอบ  ไม่ยินดีแม้ในเมื่อมีการสอด
(องคชาต)  เข้าไป  (ในองคชาตของตน)  ด้วยความพยายามของผู้อื่น  เพราะ

<div id="822"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 822]]
เหตุที่  ชื่อว่าการสอด  (องคชาต)  เข้าไปนั้น  ไม่ใช่จะมีได้ด้วยความพยายาม
ของตนอย่างเดียวเท่านั้น  ย่อมมีได้แม้ด้วยความพยายามของผู้อื่น  และเมื่อ
ภิกษุยินดีในการสอด  (องคชาต)  เข้าไปด้วยความพยายามของผู้อื่นแม้นั้น
ก็เป็นอาบัติ,  คือเมื่อภิกษุมีความพร้อมเพรียงด้วยปฏิเสวนจิตก็เป็นอาบัติ  นอกนี้
ไม่เป็นอาบัติ  จึงตรัสพระดำรัสว่า  ภิกฺขุปจฺจตฺถิกา  มนุสฺสิตฺถึ   เป็นต้น.
ในคำว่า  ปจฺจตฺถิกา  เป็นต้นนั้น  มีวินิจฉัยดังนี้ :-  เหล่าชนผู้
ชื่อว่าเป็นข้าศึก  เพราะอรรถว่าต้องการ  คือ  ปรารถนาเป็นปฏิปักษ์.  ข้าศึก
ทั้งหลาย  คือ  พวกภิกษุ  ชื่อว่า ภิกฺขุปจฺจตฺถิกา  (ภิกษุผู้เป็นข้าศึก).  คำว่า
ภิกขุปัจจัตถิกานั่น  เป็นชื่อของพวกภิกษุผู้ก่อเวร  ซึ่งเป็นวิสภาคกัน.
หลายบทว่า  มนุสฺสิตฺถึ  ภิกฺขุโน  สนฺติเก  อเนตฺวา  ความว่า
พวกภิกษุผู้มีความริษยาปรารถนาจะทำให้ภิกษุนั้นฉิบหาย  เอาอามิสหลอกล่อ
หรือพูดด้วยอำนาจมิตรสันถวะว่า  ท่านจงทำกิจนี้ของพวกเราเถิด  แล้วพาเอา
หญิงมนุษย์บางคนมายังโอกาส  ซึ่งเป็นที่อยู่ของภิกษุนั้น  ในเวลาราตรี.
หลายบทว่า  วจฺจมคฺเคน  องฺคชาต  อภินีสีเทนฺติ  ความว่า
จับภิกษุรูปนั้นที่อวัยวะมี  มือ  เท้า  และศีรษะเป็นต้นอย่างมั่น  คือให้ดิ้นรน
ไม่ได้  แล้วให้นั่งคร่อม  คือให้ประกอบองคชาตของภิกษุรูปนั้น  ด้วยวัจจมรรค
ของหญิง.
ในคำว่า  โส เจ  เป็นต้น  มีวินิจฉัยดังนี้ :-  ถ้าภิกษุรูปนี้นั้นยินดี
คือยอมรับการสอสดองคชาตของตนเข้าไปร่วมในแห่งวัจจมรรค (ของหญิง)
คือเธอให้เสวนจิตปรากฏขึ้นในขณะนั้น  ยินดี  คือยอมรับการเข้าไปแล้ว,  ใน
เวลาที่เข้าไปแล้ว  เธอก็ให้เสวนจิตปรากฏขึ้นทั้งยินดี  คือยอมรับการหยุดอยู่,
ในเวลาที่องคชาตถึงที่  เธอก็ให้เสวนจิตปรากฏขึ้นในเวลาที่หลั่งน้ำสุกกะ  ทั้ง

<div id="823"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 823]]
ยินดี  คือยอมรับการถอนออก,  ในเวลาที่ชักออก  เธอก็ให้ปฏิเสวนจิตปรากฏ
ขึ้น;  ภิกษุเมื่อยินดีในฐานะ  ๔  อย่าง  ดังอธิบายมาแล้วนี้  ย่อมไม่ได้เพื่อจะ
พูด  (แก้ตัว)  ว่า  อันสมณะผู้ก่อเวรทั้งหลาย  ทำกรรมนี้แก่เราแล้ว,  ย่อมต้อง
อาบัติปาราชิกทีเดียว.  เหมือนอย่างว่า  ภิกษุเมื่อยินดีฐานะทั้ง  ๔  เหล่านี้  ย่อม
ต้องอาบัติ  ฉันใด,  เธอไม่ยินดีฐานะข้อหนึ่งซึ่งเป็นข้อแรก  แต่ยินดี  ๓  ฐานะ
อยู่ก็ดี  ไม่ยินดี  ๒ ฐานะ  แต่ยินดี  ๒  ฐานะอยู่ก็ดี  ไม่ยินดี  ๓  ฐานะ  แต่ยินดี
ฐานะเดียวอยู่ก็ดี  ย่อมต้องอาบัติเหมือนกัน  ฉันนั้น.
ส่วนภิกษุ  เมื่อไม่ยินดีโดยประการทั้งปวง  สำคัญขององคชาตเหมือนเข้า
ไปยังปากอสรพิษ  หรือเข้าไปที่หลุมถ่านเพลิง  หาต้องอาบัติไม่.  เพราะเหตุนั้น
พระผู้มีพระภาคเจ้า  จึงตรัสว่า  ภิกษุไม่ยินดีการเข้าไป  ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่
แล้ว  ไม่ยินดีการหยุดอยู่  ไม่ยินดีการถอนออก  ไม่เป็นอาบัติ.<sup>๑</sup>
จริงอยู่  พระผู้มีพระภาคเจ้า  เมื่อจะทรงรักษาบุคคล  ผู้เจริญวิปัสสนา
เห็นปานนี้ ๆ ไม่มีความห่วงใยในกายและชีวิต  เล็งเห็นอายตนะทั้งปวง  ดุจ
ถูกไฟ  ๑๑  อย่าง  ให้ลุกโชนทั่วแล้ว  ทั้งเล็งเห็นเบญจกามคุณ  เป็นเหมือน
เพชฌฆาตผู้เงื้อดาบขึ้นแล้ว  ฉะนั้น  และเมื่อจะทรงทำการกำจัดมโนรถแห่ง
พวกที่เป็นข้าศึกของบุคคลผู้ไม่ยินดีนั้น  จึงทรงนำจตุกะมีอาทิว่า ภิกษุผู้ไม่
ยินดีการเข้าไป๒  นี้มาตั้งไว้  ฉะนี้แล.
จบกถาว่าด้วยจตุกกะแรก
 ๑-๒  วิ.  มหา.  ๑/๔๕.

<div id="824"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 824]]
กถาว่าด้วยจตุกกะ  ๒๖๙  ที่เหลือ
พระผู้มีพระภาคเจ้า  ครั้นทรงแสดงปฐมจตุกะอย่างนั้นแล้ว  บัดนี้
เมื่อจะทรงแสดงจตุกกะแม้อย่างอื่น  ด้วยอำนาจมรรคทั้ง  ๓  เหล่านั้น  เพราะ
เหตุที่ภิกษุผู้เป็นข้าศึกนำหญิงมาแล้ว  ให้นั่งทับโดยทางวัจจมรรคอย่างเดียว
เท่านั้นหามิได้  โดยที่แท้  ให้นั่งทับโดยทางปัสสาวมรรคบ้าง  โดยทางปากบ้าง,
และแม้เมื่อภิกษุผู้เป็นข้าศึกนำหญิงมา  บางพวกนำหญิงผู้ตื่นอยู่มา  บางพวก
นำหญิงผู้หลับมา  บางพวกนำหญิงเมามา  บางพวกนำหญิงผู้เป็นบ้ามา  บาง
พวกนำหญิงผู้ประมาทมา,  อธิบายว่า  นำหญิงผู้ส่งใจไปในอารมณ์อื่น  คือผู้
ฟุ้งซ่านมา,  บางพวกนำหญิงผู้ตายแล้วที่สัตว์ยังมิได้กัดกินมา,  อธิบายว่า  นำ
หญิงผู้ตายซึ่งมีนิมิต  อันสัตว์ทั้งหลายมีสุนัขจิ้งจอกเป็นต้นยังมิได้กัดกินมา,
บางพวกนำหญิงผู้ตายแล้วที่สัตว์ยังมิได้กัดกินโดยมากมา;  หญิงตายที่ชื่อว่าสัตว์
ยังมิได้กัดกินโดยมาก  คือที่วัจจมรรคก็ดี  ปัสสาวมรรคก็ดี  ปากก็ดี  อันเป็น
นิมิต  มีโอกาสที่สัตว์ยังมิได้กัดกินมากกว่า;  บางพวกนำหญิงผู้ตายที่สัตว์กัด
กินแล้วโดยมากมา;  หญิงตายที่ชื่อว่าสัตว์กัดกินแล้วโดยมาก  คืออวัยวะที่นิมิต
มีวัจจมรรคเป็นต้นถูกสัตว์กัดกินเป็นส่วนมาก  ที่ยังมิได้กัดกินมีน้อย;  และจะ
นำมาแต่หญิงมนุษย์อย่างเดียวเท่านั้นหามิได้  โดยที่แท้  นำหญิงอมนุษย์บ้าง
สัตว์ดิรัจฉานตัวเมียบ้างมา;  ทั้งจะนำมาเฉพาะหญิงมีประการดังกล่าวแล้ว
อย่างเดียวหามิได้;  นำอุภโตพยัญชนกบ้าง  บัณเฑาะก์บ้าง  ผู้ชายบ้างมา;
จึงตรัสคำเป็นต้นว่า  ภิกษุผู้เป็นข้าศึกนำหญิงมนุษย์ผู้ตื่นอยู่มา.*
 *  วิ. มหา. ๑/๕๗.

<div id="825"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 825]]
[มรรคของมนุษย์ผู้หญิงมี  ๒๗  จตุกกะ]
ในคำว่า  ชาครนฺตึ  เป็นต้นนั้น  เพื่อความไม่งมงายในพระบาลี
บัณฑิตพึงทราบจตุกกะดังที่กล่าวแล้ว  โดยการคำนวณ  ดังที่จะกล่าวต่อไปนี้ :-
ด้วยอำนาจมรรคทั้ง  ๓  ของมนุษย์ผู้หญิงมี  ๒๗  จตุกกะ  คือสุทธิ-
จตุกกะ (จตุกกะว่าด้วยมรรคล้วน ๆ)  ๓,  ชาครันตีจตุกกะ  (จตุกกะว่าด้วย
หญิงผู้ตื่นอยู่) ๓,  สุตตจตุกกะ (จตุกกะว่าด้วยหญิงผู้หลับ) ๓,  มัตตจตุกกะ
(จตุกกะว่าด้วยหญิงผู้เมา) ๓,  อุมมัตตจตุกกะ (จตุกกะว่าด้วยหญิงบ้า) ๓,
ปมัตตจตุกกะ (จตุกกะว่าด้วยหญิงผู้ประมาท) ๓,  มตอักขยิตจตุกกะ (จตุกกะ
ว่าด้วยหญิงตายที่สัตว์ยังมิได้กัดกิน) ๓,  เยภุยเยนอักขยิตจตุกกะ  (จตุกกะว่า
ด้วยนิมิตที่สัตว์ยังมิได้กัดกินโดยมาก) ๓,  เยภุยเยนขยิตจตุกกะ (จตุกกะว่า
ด้วยนิมิตที่สัตว์กัดกินโดยมาก)  ๓.
ด้วยอำนาจมรรคทั้ง ๓  ของอมนุษย์ผู้หญิง  ก็มี  ๒๗  จตุกกะเหมือน
กัน,  ของสัตว์ดิรัจฉานตัวเมีย  ก็มี  ๒๗  จตุกกะเหมือนกัน;  ในอิตถีวาระ  มี  ๘๑
จตุกกะ  ด้วยประการฉะนี้.  และในอุภโตพยัญชนกาวาระ  ก็มี  ๘๑  จตุกกะ
เหมือนในอิตถีวาระ.
ส่วนในปัณฑกปุริสวาระ  ด้วยอำนาจมรรคทั้ง  ๒  จึงมีจตุกกะพวกละ
๕๔  จตุกกะ  รวมแม้ทั้งหมด  มี  ๒๗๐  จตุกกะ  ด้วยประการฉะนี้.  จตุกกะ
เหล่านั้น  มีเนื้อความชัดเจนทีเดียว.
ก็ทุก ๆ วาระ บรรดาฐานะเหล่านี้  ในฐานะนี้ว่า  หญิงตายที่สัตว์ยัง
มิได้กัดกินโดยมาก  และที่สัตว์กัดกินแล้วโดยมาก  มีวินิจฉัยดังนี้  :-

<div id="826"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 826]]
[เรื่องพระวินัยธร  ๒  รูป]
ได้ยินว่า  ที่เกาะตัมพปัณณิทวีป  มีพระวินัยธร  ๒  รูป  เป็นพระเถระ
ร่วมอาจารย์เดียวกัน  คือ  พระอุปติสสเถระ  ๑  พระปุสสเทวเถระ  ๑.  พระ
เถระทั้งสองรูปนั้น  ในคราวมีมหาภัย  ได้บริหารรักษาพระวินัยปิฎกไว้.  บรรดา
พระเถระทั้ง ๒ รูปนั้น  พระอุปติสสเถระเป็นผู้ฉลาดกว่า,  แม้ท่านอุปติสสเถระ
นั้น  ได้มีอันเตวาสิกอยู่  ๒  รูป  คือ  พระมหาปทุมเถระ  ๑  พระมหาสุมเถระ  ๑,
บรรดาพระเถระ  ๒  รูปนั้น  พระมหาสุมเถระ  ได้สดับพระวินัยปิฎก  ๙  ครั้ง
พระมหาปทุมเถระ  ได้สดับถึง  ๑๘  ครั้ง  คือ  ได้สดับร่วมกับท่านมหาสุมเถระ
นั้น  ๙  ครั้ง และได้สดับเฉพาะรูปเดียวต่างหากอีก  ๙  ครั้ง,  บรรดาท่านทั้ง  ๒
รูปนั้น  พระมหาปทุมเถระนี้แหละ  เป็นผู้ฉลาดกว่า. บรรดาท่านทั้ง  ๒  รูปนั้น
พระมหาสุมเถระ  ครั้นสดับพระวินัยปิฎกถึง  ๙  ครั้งแล้ว  ก็ละทิ้งอาจารย์  ได้
ไปยังแม่น้ำคงคาฟากโน้น.
คราวนั้น  พระมหาปทุมเถระ  กล่าวว่า  พระวินัยธรผู้ละทิ้งอาจารย์
ซึ่งยังมีชีวิตทีเดียว  สำคัญข้อที่ตนพึงพักอยู่ในที่อื่น  นี้เป็นผู้กล้าจริงหนอ!
เมื่ออาจารย์ยังมีชีวิต  เธอถึงเรียนเอาพระวินัยปิฎก  และอรรถกถาหลายครั้งแล้ว
ก็ตาม  ก็ไม่ควรสลัดทิ้งเสีย  ควรฟังเป็นนิตยกาล  ควรสาธยายทุกกึ่งปี.  ใน
กาลแห่งภิกษุทั้งหลาย  ผู้หนักในพระวินัยอย่างนั้น  วันหนึ่ง  พระอุปติสสเถระ
นั่งพรรณนาบาลีประเทศนี้ในปฐมปาราชิกสิกขาบท  แก่เหล่าอันเตวาสิก  ๕๐๐
รูป  ซึ่งมีพระมหาปทุมเถระเป็นประมุขอยู่.
[เรื่องอันเตวาสิกถามปัญหาวินัยพระเถระ]
พวกอันเตวาสิก  ถามพระอุปติสสเถระนั้นว่า  ข้าแต่ท่านผู้เจริญ !
ในเพราะซากศพที่สัตว์ยังมิได้กัดกินโดยมาก  เป็นปาราชิก.  ในเพราะซากศพ

<div id="827"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 827]]
ที่สัตว์กัดกินโดยมาก  เป็นถุลลัจจัย,  ในเพราะซากศพที่สัตว์กัดกินกึ่งหนึ่ง
พึงเป็นอาบัติอะไร ?
พระเถระ  กล่าวว่า  อาวุโส! ธรรมดาว่าพระพุทธเจ้าทั้งหลาย  เมื่อ
จะทรงบัญญัติปาราชิก  หาทรงบัญญัติให้มีส่วนเหลือไว้ไม่  ทรงรวบเอาเขต
ปาราชิกทั้งหมดไม่ให้มีส่วนเหลือเลย  ทรงตัดช่องทางแล้วบัญญัติปาราชิกใน
วัตถุแห่งปาราชิกทีเดียว,  จริงอยู่  สิกขาบทนี้  เป็นโลกวัชชะ  ไม่ใช่เป็น
ปัณณัตติวัชชะ ;  เพราะเหตุนั้น  ถ้าว่า  ในเพราะซากศพที่สัตว์กัดกินกึ่งหนึ่ง
พึงเป็นปาราชิกไซร้,  พระสัมมาสัมพุทธเจ้า  ก็พึงทรงบัญญัติปาราชิกไว้,  แต่
ในเพราะซากศพที่สัตว์กัดกินกึ่งหนึ่งนี้  ฉายาปาราชิก  ย่อมไม่ปรากฏ  ปรากฏ
เฉพาะแต่ถุลลัจจัยเท่านั้น.
อีกอย่างหนึ่ง  พระผู้มีพระภาคเจ้า  เมื่อทรงบัญญัติปาราชิกไว้ในเพราะ
สรีระที่ตายแล้ว  ก็ทรงตั้งปาราชิกไว้ในเพราะซากศพที่สัตว์ยังมิได้กัดกินโดย
มาก,  ต่อจากซากศพที่สัตว์ยังมิได้กัดกินโดยมากนั้นไป  ทรงบัญญัติถุลลัจจัย
เพื่อแสดงว่า  ไม่มีปาราชิก  จึงทรงตั้งถุลลัจจัยไว้ในเพราะซากศพที่สัตว์กัดกิน
แล้วโดยมาก,  ถัดจากซากศพที่สัตว์กัดกินแล้วโดยมากนั้นไป  พึงทราบว่า
เพื่อแสดงว่า  ไม่มีถุลลัจจัย.
ก็ขึ้นชื่อว่า  ซากศพที่สัตว์กัดกินและยังมิได้กัดกินนั้น  ควรเข้าใจ
เฉพาะในสรีระที่ตายแล้วเท่านั้น  ไม่ควรเข้าใจในสรีระที่ยังเป็นอยู่.  เพราะว่า
ในสรีระที่ยังเป็นอยู่  เมื่อเนื้อหรือเอ็น  แม้มีประมาณเท่าหลังเล็บยังมีอยู่  ย่อม
เป็นปาราชิกทีเดียว.  แม้หากว่า  นิมิตถูกสัตว์กัดกินแล้วโดยประการทั้งปวง
ผิวหนังไม่มี,  แต่สัณฐานนิมิต  ยังปรากฏอยู่,  สำเร็จการสอด  (องคชาต) เข้า
ไป,  เป็นปาราชิกเหมือนกัน.  ก็เมื่อสัปเหร่อตัดที่นิมิตทั้งหมดออกไม่ให้มี

<div id="828"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 828]]
สัณฐานนิมิตเหลือเลย  ถากเถือชำแหละออกโดยรอบ  ย่อมเป็นถุลลัจจัย  ด้วย
อำนาจสังเขปว่าเป็นแผล.  เมื่อภิกษุพยายามที่ชิ้นเนื้อ  ซึ่งตกไปจากนิมิตนั้น
เป็นทุกกฏ.
ส่วนในสรีระที่ตายแล้ว  หากว่าสรีระทั้งหมด  ถูกสัตว์กัดกินแล้วบ้าง,
ยังมิได้กัดกินบ้าง,  แต่มรรคทั้ง  ๓  สัตว์ยังมิได้กัดกิน,  เมื่อภิกษุพยายามใน
มรรคทั้ง  ๓  นั้น  ย่อมเป็นปาราชิก.  ในเพราะสรีระที่สัตว์ยังมิได้กัดกินโดยมาก
เป็นปาราชิกทีเดียว.  ในเพราะสรีระที่สัตว์กัดกินกึ่งหนึ่งและที่กัดกินแล้วโดย
มาก  เป็นถุลลัจจัย.  เมื่อภิกษุสอดองคชาตเข้าไปที่ตา  จมูก  ช่องหู  หัวไส้
และฝักองคชาต  หรือที่บาดแผลซึ่งถูกฟันด้วยศัสตราเป็นต้น  ในสรีระที่ยัง
เป็นอยู่ของมนุษย์ทั้งหลาย  ด้วยความกำหนัดในเมถุน  แม้เพียงเมล็ดงาเดียว
ก็เป็นถุลลัจจัยเหมือนกัน.  เมื่อสอดเข้าไปในอวัยวะทั้งหลายมีรักแร้  เป็นต้น
ในสรีระที่เหลือ  เป็นทุกกฏ.  เมื่อสอดเข้าไปในซากศพที่สรีระยังสดอยู่ ในเขต
แห่งปาราชิก  เป็นปาราชิก,  ในเขตแห่งถุลลัจจัย  เป็นถุลลัจจัย,  ในเขตแห่งทุกกฏ
เป็นทุกกฏ.  แต่ในกาลใด  สรีระเป็นของขึ้นพอง สุกปลั่ง  มีแมลงวันหัวเขียว
ไต่ตอม  มีหมู่หนอนคราคร่ำ ใคร ๆ ไม่อาจแม้จะเข้าไปใกล้ได้  เพราะเป็น
ซากศพที่มีหนองไหลออกทั่วไปจากปากแผลทั้ง ๙  แห่ง,  ในกาลนั้น  วัตถุแห่ง
ปาราชิกและวัตถุแห่งถุลลัจจัย  ย่อมละไป,  เมื่อภิกษุพยายามในสรีระเช่นนั้น
แห่งใดแห่งหนึ่ง  เป็นทุกกฏอย่างเดียว.  เมื่อพยายามในจมูกของสัตว์ดิรัจฉาน
ทั้งหลาย (ที่ตายแล้ว)  มีช้าง ม้า โค แพะ อูฐ  และกระบือเป็นต้น  เป็นถุลลัจจัย.
เมื่อพยายามในหัวไส้และฝัก  องคชาตเป็นถุลลัจจัยเหมือนกัน.  เมื่อพยายามใน
ตา หู  และบาดแผลของสัตว์ดิรัจฉานแม้ทั้งหมด (ที่ตายแล้ว)  เป็นทุกกฏ,
แม้ในสรีระที่เหลือนี้  ก็เป็นทุกกฏเหมือนกัน.  เมื่อพยายามในสรีระที่ยังสดของ

<div id="829"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 829]]
สัตว์ดิรัจฉานที่ตายแล้ว  ในเขตแห่งปาราชิก  เป็นปาราชิก,  ในเขตแห่งถุลลัจ-
จัย  เป็นถุลลัจจัย,  ในเขตแห่งทุกกฏ  เป็นทุกกฏ.  เมื่อพยายามในซากศพที่
สุกปลั่ง  เป็นทุกกฏ  ในที่ทุกแห่งโดยนัยดังกล่าวแล้วในเบื้องต้นนั่นเอง.  ภิกษุ
เมื่อไม่ได้สอดหัวไส้และฝักองคชาตของบุรุษผู้ยังเป็นอยู่เข้าไป  ด้วยความกำ-
หนัดในอันเคล้าคลึงกายหรือด้วยความกำหนัดในเมถุน  แต่ทำนิมิตถูกต้องที่
นิมิต  เป็นทุกกฏ.  เมื่อไม่ได้สอด (องคชาตของตน)  เข้าไปในนิมิตของหญิง
ด้วยความกำหนัดในเมถุน  แต่ทำนิมิตกับนิมิตถูกต้องกัน  เป็นถุลลัจจัย.
ส่วนในมหาอรรถกถา  ท่านกล่าวว่า  ภิกษุถูกต้องนิมิตของหญิงด้วย
ปาก  ด้วยความกำหนัดในเมถุน  เป็นถุลลัจจัย.  เพราะความไม่แปลกกันแห่ง
เรื่องที่เกิดขึ้นนี้ว่า  ภิกษุฉัพพัคคีย์  จับแม่โคทั้งหลายกำลังข้ามแม่น้ำอจิรวดี
ที่เขาบ้าง  ที่หูบ้าง  ที่คอบ้าง  ที่หางบ้าง  ขึ้นขี่หลังบ้าง  มีจิตกำหนัดถูกต้อง
องคชาตโคบ้าง*  ดังนี้  พระผู้มีพระภาคจึงตรัส  ในจัมมขันธกะว่า  ดูก่อน
ภิกษุทั้งหลาย !  อนึ่ง  องคชาตอันภิกษุมีจิตกำหนัด  ไม่พึงถูกต้อง,  ภิกษุใด
พึงถูกต้อง,   ภิกษุนั้นต้องอาบัติถุลลัจจัย.  บัณฑิตควรเทียบเคียงคำนั้นแม้ทั้ง
หมดดูแล้ว  ถือเอาโดยอาการที่ไม่ผิดเถิด.
ก็คำนั้น  ไม่ผิดอย่างไร ?  ไม่ผิดอย่างนี้  คือ  :-  ได้ยินว่า  ในคำที่
ท่านกล่าวไว้ในมหาอรรถกถาก่อนว่า  ถูกต้องด้วยปาก  ด้วยความกำหนัดใน
เมถุน  ปากคือนิมิต  ท่านประสงค์ว่า  ปาก.  ก็เนื้อความนี้แล  บัณฑิตพึง
ทราบว่า  เป็นความประสงค์ในมหาอรรถกถานั้น  แม้เพราะท่านกล่าวว่า  ด้วย
ความกำหนัดในเมถุน.  จริงอยู่  ความพยายามในเมถุน  ด้วยปากธรรมดาใน
นิมิตของหญิงหามีไม่.  บัณฑิตพึงทราบสันนิษฐานว่า  พระผู้มีพระภาคเจ้า
 *  วิ.  มหา.  ๕/๒๓-๒๔

<div id="830"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 830]]
ทรงหมายเอาภิกษุฉัพพัคคีย์ผู้ขี่หลัง (แม่โค)  แล้วถูกต้ององคชาตโค  ด้วย
องคชาต (ของตน)  ด้วยความกำหนัดในเมถุน  จึงตรัสถุลลัจจัยไว้แม้ในขันธกะ.
อันที่จริงเมื่อถูกต้องโดยประสงค์อย่างอื่น  เป็นทุกกฏ.
ส่วนอาจารย์บางพวกกล่าวไว้ว่า  แม้ในขันธกะ  พระผู้มีพระภาคเจ้า
ทรงหมายเอาการถูกต้องด้วยปากธรรมดา  จึงตรัสว่า  เป็นถุลลัจจัย  เพราะความ
เป็นกรรมที่หยาบ,  แม้ในอรรถกถา  ท่านก็ถือพระสูตรที่ตรัสหมายถึงกรรม
หยาบนั้นแล  จึงกล่าวว่า  ภิกษุถูกต้องด้วยปากธรรมดา  ด้วยความกำหนัดใน
เมถุน  เป็นถุลลัจจัย  ดังนี้.  เพราะเหตุนั้น  ในคำวินิจฉัยทั้งสองควรกำหนด
ให้ดีแล้วเชื่อถือแต่คำวินิจฉัยที่ถูกต้องกว่า.
แต่นักปราชญ์ทั้งหลายผู้รู้พระวินัย  ย่อมสรรเสริญคำวินิจฉัยข้อแรก.
ก็เมื่อภิกษุผู้ถูกต้องนิมิตของหญิง  ด้วยปากธรรมดาก็ดี  ด้วยปากคือนิมิตก็ดี
ด้วยความกำหนัดในอันเคล้าคลึงกาย  เป็นสังฆาทิเสส.  เมื่อถูกต้องปัสสาวมรรค
ของสัตว์ดิรัจฉานตัวเมีย  ด้วยปากคือนิมิตเป็นถุลลัจจัย  โดยนัยดังที่กล่าวแล้ว
นั่นแล  เมื่อถูกต้องด้วยความกำหนัดในอันเคล้าคลึงกาย  เป็นทุกกฏ  ฉะนี้แล.
จบกถาว่าด้วยจตุกกะ  ๒๖๙  จตุกกะที่เหลือ.

<div id="831"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 831]]
กถาว่าด้วยองคชาตมีเครื่องลาดและไม่มี
พระผู้มีพระภาคเจ้า  ครั้นทรงนำ  ๒๗๐  จตุกกะมาแล้ว  เพื่อรักษา
ภิกษุผู้ปฏิบัติ  ด้วยประการอย่างนี้  บัดนี้  ได้ทอดพระเนตรเห็นว่า  บาปภิกษุ
เหล่าใดในอนาคต  จักแกล้งอ้างเลศว่า  อุปาทินนกะ  (คือกายินทรีย์ที่มีชีวิต)
อะไร ๆ  อันอุปมทินนกะ  (คือกายินทรีย์ที่มีชีวิต)  จะถูกต้ององคชาตที่ลาด
แล้วนี้  หามีไม่,  ในการที่ไม่ถูกต้องนี้จะมีโทษอย่างไรเล่า?,  บาปภิกษุเหล่านั้น
จักไม่มีที่พึ่งในศาสนาอย่างนี้  ดังนี้แล้ว  เมื่อจะทรงแยกแสดง  บรรดาจตุกกะ
๒๗๐  จตุกกะเหล่านั้น  แต่ละจตุกกะ  โดยความต่างแห่งองคชาตที่ลาดแล้ว
เป็นต้น  ๔  อย่าง  จึงตรัสคำว่า    พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก  พามนุษย์ผู้หญิงมาใน
สำนักของภิกษุ  แล้วให้นั่งทับองคชาตด้วยวัจจมรรค  ปัสสาวมรรค  มุขมรรค
ของหญิงที่มีเครื่องลาด  ของภิกษุไม่มีเครื่องลาด  ดังนี้เป็นต้น.
บรรดาบทเหล่านั้น  ในสองบทเป็นต้นว่า  สนฺถตาย  อสนฺถตตสฺส
พึงทราบโยชนาโดยนัยนี้ว่า  ให้นั่งทับองคชาตของภิกษุที่ไม่มีเครื่องลาด  ด้วย
วัจจมรรค  ปัสสาวมรรค  มุขมรรค  ของหญิงที่มีเครื่องลาด.  บรรดามรรค
ทั้ง  ๓  มรรคใดมรรคหนึ่งของหญิง  ที่ชื่อว่ามีเครื่องลาด  ในบรรดามรรคที่มี
เครื่องลาดและไม่มีเครื่องลาดเหล่านั้น  ได้แก่มรรคที่เขาเอาผ้าหรือใบไม้
เปลือกปอหรือหนัง  หรือแผ่นดีบุกและสังกะสีเป็นต้น  อย่างใดอย่างหนึ่ง  พัน
หรือสอดเข้าไปสวมไว้ในภายใน.  องคชาตของชาย  ที่ชื่อว่ามีเครื่องลาดนั้น
ได้แก่  องคชาตที่เขาเอาบรรดาวัตถุอย่างใดอย่างหนึ่ง  มีผ้าเป็นต้นเหล่านั้น
นั่นเองมาสวมไว้.

<div id="832"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 832]]
ในมรรคทั้ง  ๓  เหล่านั้น  อนุปาทินนกะ (คือกายินทรีย์ที่ไม่มีใจครอง)
กับอุปาทินนกะ  (คือกายินทรีย์ที่มีใจครอง)  จะกระทบกันก็ตาม  อุปาทินนกะ
กับอนุปาทินนกะจะกระทบกันก็ตาม  อนุปาทินนกะกับอนุปาทินนกะจะกระทบ
กันเองก็ตาม  อุปาทินนกะกับอุปาทินนกะจะกระทบกันเองก็ตาม  ถ้าองคชาต
เข้าไปตลอดประเทศที่พระอาจารย์ทั้งหลายกล่าวว่า  เมื่อองคชาตเข้าไปแล้ว
เป็นปาราชิก  ดังนี้ไซร้  เมื่อภิกษุยินดีในทุก ๆ มรรค  ในเขตแห่งปาราชิก
เป็นปาราชิก  ในเขตแห่งถุลลัจจัย  เป็นถุลลัจจัย  ในเขตแห่งทุกกฏ  เป็นทุกกฏ
ทีเดียว.
ถ้านิมิตหญิงเขาสวมปลอกกันไว้  เมื่อภิกษุกระทบปลอก  มีทุกกฏ.
ถ้านิมิตของชายเขาสวมปลอกกันไว้  เมื่อภิกษุสอดปลอกเข้าไปเป็นทุกกฏ.  ถ้า
นิมิตทั้งสองเขาสวมปลอกกันไว้  เมื่อภิกษุกระทบปลอกกับปลอก  เป็นทุกกฏ.
ถ้าเขาเอาบรรดาวัตถุมีปล้องไม้ไผ่และไม้อ้อเป็นต้นไร ๆ  สวมไว้ในนิมิตของ
หญิง  แม้หากภิกษุสอด (องค์กำเนิด)  เข้าไปถูกส่วนภายใต้แห่งวัตถุที่สวมไว้
นั้น  เพียงเท่าเมล็ดงาเดียว  เป็นปาราชิก  หากสอดเข้าไปถูกส่วนเบื้องบนก็ดี
ถูกข้าง ๆ หนึ่ง  บรรดาข้างทั้งสองก็ดี  เป็นปาราชิก  เมื่อสอดเข้าไปไม่ให้ถูก
ข้างทั้ง  ๔  แม้หากถูกพื้นภายในแห่งไม้ไผ่และไม้อ้อเป็นต้นนั้น  ก็เป็นปาราชิก.
ก็ถ้าว่าสอดเข้าไปไม่ให้ถูกที่ข้างหรือที่พื้น  ให้เชิดไปในอากาศอย่างเดียวแล้ว
ชักออก  เป็นทุกกฏ  ถูกต้องปลอกในภายนอก  เป็นทุกกฏเหมือนกัน.  บัณฑิต
พึงทราบลักษณะในทุก ๆ มรรคมีวัจจมรรคเป็นต้น  เหมือนอย่างที่ท่านกล่าว
ไว้ในนิมิตหญิงฉะนั้นแล.
จบสันถตะจตุกกะปเภทกถา

<div id="833"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 833]]
พระผู้มีพระภาคเจ้า  ครั้นตรัสประเภทแห่งสันถตจตุกกะอย่างนั้นแล้ว
บัดนี้  เมื่อจะทรงแสดงประเภทนั้น  (ซ้ำอีก)  เพราะเหตุที่พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึก
หาใช่จะนำชนมีมนุษย์ผู้หญิงเป็นต้นมาในสำนักของภิกษุอย่างเดียวไม่  โดยที่แท้
ยังนำแม้ภิกษุมาในสำนักของมนุษย์ผู้หญิงเป็นต้นเหล่านั้น  จึงทราบนำจตุกกะ
เหล่านั้นทั้งหมดมาแสดงซ้ำอีก  โดยนัยมีอาทิว่า  พวกภิกษุผู้เป็นข้าศึกนำภิกษุ
มาในสำนักของมนุษย์ผู้หญิง  ดังนี้.  ในจตุกกะเหล่านั้น  บัณฑิตพึงทราบวินิจฉัย
โดยนัยดังที่กล่าวมาแล้วนั่นเทียวแล.
จบการพรรณนาความต่างแห่งจตุกกะ  ด้วยอำนาจภิกษุผู้เป็นข้าศึก
เรื่องพระราชาและโจรผู้เป็นข้าศึกต่อภิกษุเป็นต้น
ก็เพราะพวกภิกษุผู้เป็นข้าศึกย่อมกระทำอย่างที่กล่าวมาแล้วอย่างนี้
นั่นแล  แม้อิสรชนมีพระราชาผู้เป็นข้าศึกเป็นต้น  ก็ทรงกระทำ  เพราะเหตุนั้น
พระผู้มีพระภาคเจ้าเมื่อจะทรงแสดงประเภทนั้น  จึงตรัสคำว่า  ราชปจฺจตฺถิกา
เป็นต้น.
ในคำว่า  ราชปจฺจตฺถิกา  เป็นต้นนั้น  มีวินิจฉัยดังนี้ :-  ข้าศึก
ทั้งหลาย  คือ  พระราชา  ชื่อว่าราชปัจจัตถิกา (พระราชาผู้เป็นข้าศึก)  ก็พระราชา
เหล่านั้น  ทรงนำมาเองบ้าง  ให้คนเหล่าอื่นนำมาบ้าง (ซึ่งมนุษย์ผู้หญิงเป็นต้น)
พึงทราบว่า  ทรงนำมาทั้งนั้น.  ข้าศึกทั้งหลาย  คือโจร  ชื่อว่า โจรปัจจัตถิกา
(โจรผู้เป็นข้าศึก).

<div id="834"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 834]]
ชนชาวเมืองและบุรุษผู้ทำการหลอกลวง  ซึ่งขวนขวายในการเล่นเนื่อง
ด้วยเมถุนก็ดี  นักเลงหญิงและนักเลงสุราเป็นต้นก็ดี  ชื่อว่า  นักเลง.  ข้าศึก
ทั้งหลาย  คือ  นักเลงชื่อว่า  ธุตตปัจจัตถิกา  (นักเลงผู้เป็นข้าศึก).
หทัย  ท่านเรียกว่า  คันธ.*  พวกข้าศึกที่ชื่อว่า  อุปปลคันธะ  เพราะ
อรรถว่า  ชำแหละหทัยนั้น.  ข้าศึกทั้งหลาย  คือ  ผู้ตัดหัวใจ  ชื่อว่า  อุปปล-
คันธปัจจัตถิกา.
[ข้าศึกสังหารภิกษุเซ่นไหว้เทวดาเพื่อสำเร็จการงาน]
ได้ยินว่า  ข้าศึกผู้ตัดหัวใจเหล่านั้น  หาได้เป็นอยู่ด้วยกสิกรรม  และ
พาณิชยกรรมเป็นต้นไม่  พากันทำโจรกรรมมีการปล้นคนเดินทางเป็นต้น
เลี้ยงบุตรและภรรยา.  เขาเหล่านั้น  เมื่อต้องการความสำเร็จแห่งการงานได้
เซ่นไหว้ต่อเหล่าเทวดาไว้  จึงได้ชำแหละหทัยของพวกมนุษย์ไป  เพื่อบวงสรวง
แก่เทวดาเหล่านั้น.  ก็พวกมนุษย์  เป็นผู้หาได้ยากตลอดกาลทุกเมื่อ  ส่วนพวก
ภิกษุผู้พำนักอยู่ในป่า  ย่อมหาได้ง่าย.  เหล่านั้นจับเอาภิกษุผู้มีศีลแล้ว  ได้
สำนึกอยู่ว่า  ชื่อว่าการฆ่าผู้มีศีล  ย่อมเป็นของหนัก  เพื่อจะทำลายศีลของภิกษุ
นั้น  ให้พินาศไป  จึงนำมนุษย์ผู้หญิงเป็นต้นมา  หรือนำภิกษุนั้นไปในสำนัก
ของมนุษย์ผู้หญิงเป็นต้นนั้น.
ในเรื่องว่าด้วยพระราชาผู้เป็นข้าศึกเป็นต้นนี้  มีความแปลกกันเท่านี้.
เรื่องที่เหลือพึงทราบโดยนัยดังที่กล่าวแล้วนั่นแหละ.  และพึงทราบจตุกกะ
ทั้งหลายในวาระแม้ทั้ง  ๔  เหล่านี้  โดยนัยดังที่กล่าวแล้วในภิกขุปัจจัตถิกาวาระ
นั่นเอง.  แต่ในพระบาลี  พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสไว้แล้วโดยย่อ.
จบกถาว่าด้วยประเภทแห่งจตุกกะ  โดยอาการทั้งปวง.
 *  ฟุตโน้ต  ปฐมปาราชิกวณฺณนา หน้า ๓๒๑ ว่า อุปฺปลนฺติ วุจฺจติ หทย  หทัยเรียกว่า อุบล.

<div id="835"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 835]]
เรื่องภิกษุเสพเมถุนธรรมทางมรรคและมิใช่มรรค
บัดนี้  เพื่อความไม่งมงายในคำที่พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสไว้ว่า  เมื่อ
ภิกษุเสพเมถุนธรรมในมรรคทั้ง ๓ ของมนุษย์ผู้เป็นหญิง  เป็นต้น  พระอุบาลี-
เถระจึงกล่าวคำว่า  มคฺเคน มคฺค  เป็นอาทิ.
บรรดาบทเหล่านั้น  สองบทว่า มคฺเคน มคฺค  ความว่า  ภิกษุ
สอดองคชาตของตนเข้าไปทางบรรดามรรคทั้ง  ๓  ของหญิง  มรรคใดมรรคหนึ่ง.
อีกอย่างหนึ่ง  บรรดามรรคทั้ง  ๒  ที่ระคนกัน  ภิกษุสอดวัจจมรรคเข้าไปทาง
ปัสสาวมรรค  หรือสอดปัสสาวมรรคเข้าไปทางวัจจมรรค.
สองบทว่า  มคฺเคน อมคฺค  ความว่า  ครั้นสอดเข้าไปทางปัสสาวมรรค
เป็นต้นแล้ว  จึงชักออกมาทางบาดแผล  โดยรอบแห่งมรรคนั้น.
สองบทว่า  อมคฺเคน มคฺค  ความว่า  ครั้นสอดเข้าไปทางบาดแผล
โดยรอบแล้ว  จึงชักออกทางมรรค.
สองบทว่า  อมคฺเคน อมคฺค  บรรดาบาดแผลทั้ง  ๒  ที่ระคนกัน
ครั้นสอดเข้าไปทางบาดแผลที่หนึ่งแล้ว  จึงชักออกทางบาดแผลที่สอง.  ในการ
กำหนดว่าเป็นบาดแผล  พึงทราบว่า  เป็นถุลลัจจัย  ในที่ทุกแห่งด้วยอำนาจ
อนุโลมตามพระสูตรนี้.
[ภิกษุเสพเมถุนธรรมในทวารของภิกษุหลับไม่พ้นอาบัติ]
บัดนี้  เพื่อความไม่งมงายในพระดำรัสที่จักตรัสไว้ข้างหน้าว่า  เมื่อภิกษุ
ไม่รู้  ไม่ยินดี  ไม่เป็นอาบัติ  พระอุบาลีเถระจึงกล่าวคำว่า  ภิกฺขุ  สุตฺตภิกฺขุมฺหิ
เป็นต้น.

<div id="836"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 836]]
ในคำว่า  ภิกฺขุ  เป็นต้นนั้น  มีอธิบายดังต่อไปนี้ :-  ภิกษุรูปใด
ตื่นขึ้นแล้วยินดี  ภิกษุรูปนั้น  พูดว่า  เธอรูปนี้ ปฏิบัติผิดในข้าพเจ้าผู้หลับ
ข้าพเจ้าไม่รู้สึกตัว  ย่อมไม่พ้น (จากอาบัติ).  ก็ในสองบทว่า  อุโภ นาเสตพฺพา
นี้  ความว่า  พระวินัยธรพึงให้นาสนะเสียแม้ทั้ง  ๒  รูป  ด้วยลิงคนาสนะ.
บรรดาผู้ประทุษร้ายและผู้ถูกประทุษร้ายทั้ง ๒  รูปนั้น  ผู้ประทุษร้าย
ไม่มีการทำปฏิญญา  แต่ผู้ถูกประทุษร้าย  พระวินัยธรสอบถามแล้ว  พึงให้
นาสนะเสียด้วยคำปฏิญญา  ถ้าเธอไม่ยินดี ไม่ควรให้นาสนะ.  แม้ในวาระ
สามเณร  ก็นัยนี้.
[ภิกษุผู้ถูกปฏิบัติผิดไม่รู้  ไม่ยินดี  ไม่เป็นอาบัติ]
พระผู้มีพระภาคเจ้า  ครั้นทรงแสดงอาบัติและอาบัตินั้น ๆ ในวาระ
นั้น ๆ อย่างนั้นแล้ว  บัดนี้  เมื่อจะทรงแสดงอนาบัติอย่างเดียว  จึงตรัสคำว่า
อนาปตฺติ  อชานนฺตสฺส  เป็นต้น.
ในคำว่า  อชานนฺตสฺส  เป็นต้นนั้น  มีวินิจฉัยดังนี้ :-  ภิกษุรูปที่
ชื่อว่า  ผู้ไม่รู้สึกตัวนั้น  ได้แก่  ผู้ที่หยั่งลงสู่ความหลับอย่างมาก  ย่อมไม่รู้สึก
แม้ความพยายามที่คนอื่นทำแล้ว  ภิกษุเห็นปานนั้น  ไม่เป็นอาบัติเหมือนภิกษุ
ผู้ไปพักกลางวันในป่ามหาวัน  ใกล้เมืองไพศาลีฉะนั้น.  สมจริงดังคำที่พระธรรม
สังคาหกาจารย์กล่าวไว้ว่า  ภิกษุกราบทูลว่า  ข้าพระพุทธเจ้าไม่รู้สึกตัว  พระ-
พุทธเจ้าข้า !  พระองค์ตรัสว่า  ดูก่อนภิกษุ !  เมื่อภิกษุไม่รู้สึกตัว  ไม่เป็น
อาบัติ.
ภิกษุที่ชื่อว่าไม่ยินดีนั้น  ได้แก่  ผู้ที่แม้รู้สึกตัวแล้ว  ก็ไม่ยินดี,  ภิกษุ
เห็นปานนั้น  ไม่เป็นอาบัติ  เหมือนภิกษุผู้รีบลุกขึ้นทันทีในป่ามหาวัน  ใกล้
เมืองไพศาลีนั้นนั่นเอง  ฉะนั้น.  สมจริงดังคำที่พระธรรมสังคาหกาจารย์กล่าว

<div id="837"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 837]]
ไว้ว่า  ภิกษุกราบทูลว่า  ข้าพระพุทธเจ้าไม่ยินดี  พระพุทธเจ้าข้า !,  พระองค์
ตรัสว่า  ดูก่อนภิกษุ !  เมื่อไม่ยินดี  ไม่เป็นอาบัติ.
[ไม่เป็นอาบัติแก่ภิกษุบ้าและมีจิตฟุ้งซ่าน]
ภิกษุเป็นบ้าเพราะดี  (กำเริบ)  ชื่อว่า  เป็นบ้า.  จริงอยู่  ดีมี  ๒  อย่าง
คือ  ดีที่มีฝัก ๑  ดีที่ไม่มีฝัก ๑.  ดีที่ไม่มีฝัก  ซึมซาบไปทั่วสรรพางค์  ดุจ
โลหิตฉะนั้น.  เมื่อดีที่ไม่มีฝักนั้นกำเริบ  พวกสัตว์  ย่อมมีสรีระสั่นเทาไป
เพราะหิดเปื่อยและหิดตอเป็นต้น.  หิดเปื่อยและหิดตอเป็นต้นเหล่านั้น  จะหาย
ได้เพราะการทายา.  ส่วนดีที่มีฝักตั้งอยู่ในฝักของดี.  เมื่อดีที่มีฝักนั้นกำเริบ
พวกสัตว์ย่อมเป็นบ้า.
ภิกษุผู้มีสัญญาวิปลาส  (มีความจำคลาดเคลื่อน)  ละทิ้งหิริและโอต-
ตัปปะเสียแล้ว  ย่อมเที่ยวประพฤติกรรมที่ไม่ควร.  แม้ย่ำยีสิกขาบททั้งเบา
และหนักอยู่  ก็ไม่รู้สึกตัว.  ชื่อว่าเป็นผู้แก้ไขไม่ได้  แม้เพราะการเยียวยา;
ภิกษุผู้เป็นบ้าเห็นปานนั้น  ไม่เป็นอาบัติ.
ภิกษุชื่อว่า  มีจิตฟุ้งซ่าน  ได้แก่  ผู้ปล่อยจิต (ไปตามอารมณ์)  ท่าน
เรียกว่า  เป็นบ้าเพราะยักษ์เข้าสิง.  ได้ยินว่า  พวกยักษ์แสดงอารมณ์ทั้งหลาย
ที่น่ากลัว  หรือสอดมือเข้าทางปากแล้ว  บีบคั้นหทัยรูป  กระทำพวกสัตว์ให้มี
ความจำคลาดเคลื่อน.  ภิกษุผู้มีจิตฟุ้งซ่านเห็นปานนั้นไม่เป็นอาบัติ.
ส่วนความแปลกกันแห่งภิกษุผู้เป็นบ้าสองพวกนั้น  มีดังต่อไปนี้ :-
ภิกษุเป็นบ้าเพราะดี (กำเริบ)  จัดว่าเป็นบ้าตลอดกาลเป็นนิตย์ทีเดียว  ไม่ได้
สัญญาตามปกติ.  ผู้เป็นบ้าเพราะยักษ์เข้าสิง  ยังกลับได้สัญญาตามปกติในบาง
ครั้งบางคราวบ้าง.  แต่ในปฐมปาราชิกสิกขาบทนี้  ผู้เป็นบ้าเพราะดี (กำเริบ)
ก็ดี  ผู้เป็นบ้าเพราะยักษ์เข้าสิงก็ดี  จะยกไว้,  ภิกษุรูปใด  หลงลืมสติโดย

<div id="838"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 838]]
ประการทั้งปวง  วัตถุอะไร ๆ  จะเป็นไฟก็ตาม  ทองก็ตาม  คูถก็ตาม  แก่นจันทน์
ก็ตาม  ก็ไม่รู้จัก  ย่อมเที่ยวย่ำเหยียบเป็นเช่นเดียวกันหมด,  ภิกษุบ้าเห็นปาน
นั้น  ไม่เป็นอาบัติ  แต่เมื่อกลับได้สัญญาขึ้นในบางครั้งบางคราว  แล้วทำทั้ง
ที่รู้เป็นอาบัติทีเดียว.
ภิกษุชื่อว่ากระสับกระส่ายเพราะเวทนานั้น ได้แก่  ผู้ที่ทุรนทุรายเพราะ
ทุกขเวทนาเกินประมาณ  ย่อมไม่รู้สึกอะไร ๆ,  ภิกษุเห็นปานนั้น  ไม่เป็นอาบัติ.
ภิกษุชื่อว่า  อาทิกัมมิกะนั้น  ได้แก่  ผู้เป็นต้นเดิมในกรรมนั้น ๆ.
ส่วนในปฐมปาราชิกสิกขาบทนี้  พระสุทินนเถระ  เป็นอาทิกัมมิกะ,  พระเถระ
นั้น  ไม่เป็นอาบัติ.  ภิกษุทั้งหลายที่เหลือ  มีสมณะผู้เสพเมถุนกับนางลิง  และ
ภิกษุชาววัชชีบุตรเป็นต้น  เป็นอาบัติทีเดียว  ฉะนั้นแล.
พรรณนาบทภาชนีย์จบ.

<div id="839"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 839]]
สมุฏฐานที่เกิดแห่งอาบัติ  มี  ๖  อย่าง
อนึ่ง  เพื่อความเป็นผู้ฉลาดในสิกขาบทนี้  พึงทราบปกิณกะนี้ว่า
สมุฏฐาน   ๑ กิริยา  ๑ สัญญา  ๑  สจิตตกะ ๑
โลกวัชชะ  ๑  กรรมและกุศลพร้อมด้วยเจตนา ๑.
ในปกิณกะเหล่านั้น  ที่ชื่อว่าสมุฏฐานนั้น  ได้แก่สมุฏฐานแห่ง
สิกขาบทมี  ๖  ด้วยอำนาจประมวลทั้งหมด. สมุฏฐานเหล่านั้น  จักมีแจ้งใน
คัมภีร์บริวาร.  แต่เมื่อกล่าวโดยย่อแล้ว  ขึ้นชื่อว่าสิกขาบทมีสมุฏฐาน  ๖ ก็มี
มีสมุฏฐาน ๔ ก็มี  มีสมุฏฐาน  ๓  ก็มี  มีสมุฏฐานอย่างกฐินสิกขาบทก็มี  มี
สมุฏฐานอย่างเอฬกโลกสิกขาบทก็มี  มีสมุฏฐานอย่างธุรนิกเขปสิกขาบทก็มี.
แม้ในสิกขาบทนั้นเล่า  บางสิกขาบท  เกิดเพราะทำ  บางสิกขาบท
เกิดเพราะไม่ทำ  บางสิกขาบท  เกิดเพราะทำและไม่ทำ  บางสิกขาบท  บาง
คราวเกิดเพราะทำ  บางคราวเกิดเพราะไม่ทำ  บางสิกขาบท  บางคราวเกิด
เพราะทำ  บางคราวเกิดเพราะทั้งทำและไม่ทำ.
[อธิบายสิกขาบทที่เป็นสจิตตกะและอจิตตกะ]
แม้บรรดาสิกขาบทเหล่านั้น  สิกขาบทที่เป็นสัญญาวิโมกข์ก็มี  ที่เป็น
โนสัญญาวิโมกข์ก็มี.  ในสิกขาบทที่เป็นสัญญาวิโมกข์และโนสัญญาวิโมกข์
เหล่านั้น  สิกขาบทใด  ได้องค์คือจิตด้วย.  สิกขาบทนั้น  เป็นสัญญาวิโมกข์,
นอกนี้  เป็นโนสัญญาวิโมกข์.  สิกขาบทที่เป็นอจิตตกะก็มี  ที่เป็นสจิตตกะก็มี
อีก.  สิกขาบทใด  ต้องพร้อมด้วยจิตเท่านั่น  สิกขาบทนั้น  เป็นจิตตกะ.
สิกขาบทใด  แม้เว้นจากจิตก็ต้อง,  สิกขาบทนั้น  เป็นอจิตตกะ.  สิกขาบทนั้น

<div id="840"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 840]]
แม้ทั้งหมดเป็น  ๒  อย่างคือ  เป็นโลกวัชชะ  ๑  เป็นปัณณัตติวัชชะ  ๑  ลักษณะ
แห่งสิกขาบทที่เป็นโลกวัชชะและปัณณัตติวัชชะนั้น  ได้กล่าวแล้ว.
[อธิบายสิกขาบทที่เป็นกายกรรมเป็น]
อนึ่ง  เมื่อว่าแม้ด้วยอำนาจกรรม  กุศลและเวทนาแล้ว  บรรดา
สิกขาบทเหล่านี้  สิกขาบทที่เป็นกายกรรมก็มี  ที่เป็นวจีกรรมก็มี.  ในกายกรรม
และวจีกรรมเหล่านั้น  สิกขาบทใด  เป็นไปทางกายทวาร  สิกขาบทนั้น  พึง
ทราบว่า  เป็นกายกรรม,  สิกขาบทใด  เป็นไปทางวจีทวาร  สิกขาบทนั้น
พึงทราบว่า  เป็นวจีกรรม.
อนึ่ง  สิกขาบทที่เป็นกุศลก็มี  ที่เป็นอกุศลก็มี  ที่เป็นอัพยากฤตก็มี.
จริงอยู่  จิตที่ให้เกิดอาบัติมา  ๓๒  ดวงเท่านั้น  คือ  กามาวจรกุศลจิต  ๘  อกุศล
จิต  ๑๒  กามาวจรกิริยาจิต  ๑๐  อภิญญาจิต  ๒  โดยกุศลและกิริยา.  ในจิต
เหล่านั้น  สิกขาบทใด  ต้องด้วยกุศลจิต   สิกขาบทนั้นเป็นกุศล,  สิกขาบทใด
ต้องด้วยจิตนอกนี้  สิกขาบทนั้น  เป็นฝ่ายนอกจากนี้.
อนึ่ง  สิกขาบทมีเวทนา  ๓  ก็มี  มีเวทนา  ๒  ก็มี  มีเวทนาเดียวก็มี.
ในสิกขาบทเหล่านั้น  เมื่อต้องสิกขาบทใด  เป็นผู้พร้อมเพรียงด้วยบรรดาเวทนา
๓  อย่างใดอย่างหนึ่ง  จึงต้อง,  สิกขาบทนั้น พึงทราบว่ามีเวทนา  ๓.  เมื่อ
ภิกษุจะต้องสิกขาบทใด  เป็นผู้พร้อมเพรียงด้วยสุข  หรือเป็นผู้พร้อมเพรียง
ด้วยอุเบกขา  จึงต้อง,  สิกขาบทนั้น  พึงทราบว่า  มีเวทนา  ๒.  เมื่อภิกษุจะ
ต้องสิกขาบทใด  เป็นผู้พร้อมเพรียงด้วยทุกขเวทนาเท่านั้น  จึงต้อง  สิกขาบท
นั้น  พึงทราบว่า  มีเวทนาเดียว.  ครั้นได้ทราบปกิณกะนี้  คือ

<div id="841"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 841]]
สมุฏฐาน  ๑  กิริยา  ๑  สัญญา  ๑  สจิตตกะ  ๑
โลกวัชชะ  ๑  กรรมและกุศลพร้อมด้วยเวทนา  ๑
อย่างนี้แล้ว  พึงทราบว่า  บรรดาปกิณกะมีสมุฏฐานเป็นต้นนั้น  สิกขาบทนี้
ว่าโดยสมุฏฐานมีสมุฏฐานเดียว,  ว่าด้วยอำนาจองค์เกิดด้วยองค์  ๒  คือเกิด
เพราะกายกับจิต,  และสิกขาบทนี้เกิดเพราะทำ,  จริงอยู่  เมื่อทำอยู่เท่านั้น  จึง
ต้องอาบัตินั้น;  เป็นสัญญาวิโมกข์  เพราะพ้นด้วยไม่มีกามสัญญา  ซึ่งปฏิสังยุต
ด้วยเมถุน,  จริงอยู่พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสว่า  ไม่เป็นอาบัติแก่ภิกษุผู้ไม่รู้สึก
ไม่ยินดี;  เป็นสจิตตกะ  เพราะภิกษุต้องอาบัตินั้น  ด้วยจิตปฏิสังยุตด้วยเมถุน
เท่านั้น  เว้นจากจิตไม่ต้อง;  เป็นโลกวัชชะ  เพราะจะพึงต้องอาบัตินั้นด้วย
อำนาจราคะกล้าเท่านั้น;    เป็นกายกรรม  เพราะเกิดทางกายทวารเท่านั้น,  ส่วน
จิตสักว่าเป็นองค์ในสิกขาบทนี้,  จะจัดเป็นกรรม  ด้วยอำนาจจิตนั้นไม่ได้;
เป็นอกุศลจิต  เพราะจะพึงต้องด้วยโลภจิต ;  มีเวทนา ๒ เพราะว่า  ภิกษุ
มีความพร้อมเพรียงด้วยสุข  หรือมีความพร้อมเพรียงด้วยอุเบกขา  จึงต้องอา-
บัตินั้น.
ก็แล  ปกิณกะทั้งปวงมีสมุฏฐานเป็นต้นนี้  ย่อมสมในอาบัติ.  แต่
ในอรรถกถาทั้งปวง  ท่านยกขึ้นแสดงด้วยหัวข้อสิกขาบท;  เพราะฉะนั้น  จึง
ต้องกล่าวอย่างนั้น  ฉะนี้แล.

<div id="842"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 842]]
วินีตวัตถุปฐมปาราชิก
[อุทานคาถา]
ปุจฉาว่า  คำประพันธ์เป็นพระคาถาว่า
เรื่องลิงตัวเมีย  ๑  เรื่อง  เรื่องภิกษุ
วัชชีบุตร  ๑  เรื่อง  เรื่องปลอมเป็นคฤหัสถ์  ๑
เรื่อง  เรื่องเปลือยกาย  ๑  เรื่อง  เรื่องปลอม
เป็นเดียรถีย์  ๗  เรื่อง  เรื่องเด็กหญิง  ๑  เรื่อง
เรื่องภิกษุณีชื่ออุบลวรรณา  ๑  เรื่อง  เรื่อง
เพศกลับ  ๒  เรื่อง  เรื่องมารดา  ๑  เรื่อง  เรื่อง
ธิดา  ๑  เรื่อง  เรื่องพี่น้องหญิง  ๑  เรื่อง  เรื่อง
ภรรยา  ๑  เรื่อง  เรื่องภิกษุมีหลังอ่อน  ๑  เรื่อง
เรื่องภิกษุมีองคชาตยาว  ๑  เรื่อง  เรื่องบาด
แผล  ๒  เรื่อง  เรื่องรูปปั้น  ๑  เรื่องตุ๊กตา
ไม้  ๑  เรื่อง  เรื่องภิกษุชื่อสุนทร  ๑  เรื่อง
เรื่องสตรี  ๕  เรื่อง  เรื่องป่าช้า  ๕  เรื่อง  เรื่อง
กระดูก  ๑  เรื่อง  เรื่องนาคตัวเมีย  ๑  เรื่อง
เรื่องนางยักษิณี  ๑  เรื่อง  เรื่องหญิงเปรต  ๑
เรื่อง  เรื่องบัณเฑาะก์  ๑  เรื่อง  เรื่องภิกษุมี
อินทรีย์พิการ  ๑  เรื่อง  เรื่องจับต้อง  ๑  เรื่อง
เรื่องพระอรหันต์ในเมืองภัททิยะหลับ  ๑  เรื่อง
เรื่องภิกษุเมืองสาวัตถี  ๔  เรื่อง  เรื่องภิกษุ

<div id="843"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 843]]
ชาวมัลละเมืองไพศาลี  ๓  เรื่อง  เรื่องเปิด
ประตูนอน  ๑  เรื่อง  เรื่องภิกษุชาวเมืองภารุ-
กัจฉะฝัน  ๑  เรื่อง  เรื่องอุบาสิกาชื่อว่าสุปัพพา
๙  เรื่อง  เรื่องอุบาสิกาชื่อว่า  สัทธา  ๙  เรื่อง
เรื่องนางภิกษุณี  ๑  เรื่อง  เรื่องนางสิกขมานา
๑  เรื่อง  เรื่องนางสามเณรี  ๑  เรื่อง  เรื่องหญิง
แพศยา  ๑  เรื่อง  เรื่องบัณเฑาะก์  ๑  เรื่อง
เรื่องสตรีคฤหัสถ์  ๑  เรื่อง  เรื่องให้ผลัดกัน
๑  เรื่อง  เรื่องภิกษุผู้เฒ่า  ๑  เรื่อง  เรื่องลูก
เนื้อ  ๑  เรื่อง,  นี้เป็นอย่างไร ?*
วิสัชนาว่า  พระคาถาเหล่านี้  ชื่ออุทานคาถาแห่งวินีตวัตถุ  คือเรื่อง
นั้น ๆ ที่พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงวินิจฉัยด้วยพระองค์เอง  ซึ่งพระธรรมสังคาหา-
เถระทั้งหลายได้ใฝ่ใจไว้ว่า  พระวินัยธรทั้งหลายจักเรียนเอาเรื่องเหล่านั้นได้
สะดวก  จึงได้ตั้งไว้.  ส่วนวัตถุคาถาพระอุบาลีเถระได้ใฝ่ใจไว้ว่า  พระวินัยธร
ทั้งหลาย  จักวินิจฉัยวินัยต่อไป  (ในอนาคต)  ด้วยลักษณะนี้  จึงได้ตั้งไว้ใน
เมื่อพระผู้มีพระภาคเจ้ายังทรงพระชนม์อยู่นั่นเอง.  เพราะฉะนั้น  พระวินัยธร
ควรกำหนดลักษณะที่ตรัสไว้ในวินีตวัตถุนี้ให้ดี  แล้วจึงวินิจฉัยปฐมสิกขาบท.
อนึ่ง  ทุติยปาราชิกเป็นต้น  ก็ควรวินิจฉัยด้วยลักษณะแห่งทุติยปาราชิกเป็นต้น
ที่ตรัสไว้แล้วในวินีตวัตถุทั้งหลาย,  จริงอยู่  วินีตวัตถุทั้งหลาย  ย่อมเป็นเรื่อง
สำหรับเทียบเคียง  ของพระวินัยธรทั้งหลาย  ดุจรูปที่เป็นหลักเทียบเคียงของ
พวกนักศิลปิน  ฉะนั้น.
 * อุทานคาถานี้  ได้แปลไว้เต็มสมบูรณ์  ตามมหาวิภังค์  วินัยปิฎก ๑/๖๒ เพื่อเรืองปัญญาของ
 ผู้ใคร่ต่อการศึกษา.

<div id="844"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 844]]
บรรดาเรื่องเหล่านั้น  สองเรื่องข้างต้น  มีเนื้อความดังที่ตรัสไว้แล้ว
ในอนุบัญญัตินั่นเอง.
ในเรื่องที่  ๓  มีวินิจฉัยดังนี้ :-  บทว่า  คิหิลิงฺเคน  คือ  เป็นผู้นุ่ง
ห่มผ้าขาวอย่างคฤหัสถ์.
ในเรื่องที่  ๔  ไม่มีคำอะไร ๆ  ที่ควรกล่าวไว้.
ในผ้า  ๗  ชนิด  ถัดจากเรื่องที่  ๔  นั่นไป  มีวินิจฉัยดังนี้  :-
ผ้าที่เขาร้อยหญ้าคาทำ  ชื่อว่า  ผ้าคากรอง.  ผ้าเปลือกไม้ของพวกดาบส
ชื่อว่าผ้าเปลือกปอ.  ผ้าที่เขาเย็บทำติดกันเป็นแผ่น  มีสัณฐานดังแผ่นกระดาน
ชื่อว่าผ้าทอเป็นแผ่น.  ผ้ากัมพลที่เขาเอาเส้นผม (มนุษย์)  ทำเป็นเส้นด้ายทอ
ชื่อว่าผ้ากัมพลทำด้วยเส้นผม.  ผ้ากัมพลที่เขาทอทำด้วยขนหางสัตว์จามรี  ชื่อว่า
ผ้ากัมพลทำด้วยขนหางสัตว์.  ผ้านุ่งที่เขาเอาขนปีกนกเค้าทำ  ชื่อว่าผ้านุ่งทำ
ด้วยขนปีกนกเค้า.  หนังเสือและมฤคพร้อมทั้งขนและกีบเล็บ  ชื่อว่าผ้าหนังเสือ.
ในเรื่องที่  ๑๒  มีวินิจฉัยดังนี้  :-
บทว่า  สารตฺโต  ได้แก่  ผู้มีความกำหนัดด้วยความกำหนัดในอัน
เคล้าคลึงกาย.  พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงทราบความกำหนัดนั้นแล้ว  จึงตรัสว่า
เป็นอาบัติสังฆาทิเสส.
[เรื่องนันทมาณพเสพเมถุนธรรมในนางอุบลวรรณาเถรี]
ในเรื่องที่  ๑๓  มีวินิจฉัยดังนี้ :-  พระเถรีนั้น  ชื่อว่าอุบลวรรณา
เป็นธิดาของเศรษฐีในเมืองสาวัตถี  สมบูรณ์ด้วยอภินิหารตั้งแสนกัลป์.  แม้
โดยปกติ  พระเถรีนั้น  มีผิวกาย  สีคล้ายดอกอุบลเขียว  น่าดูยิ่งนัก.  ก็พระเถรีนั้น
ย่อมรุ่งเรืองยิ่งนัก  เพราะไม่มีความเร่าร้อนด้วยกิเลสในภายใน.  นางได้ชื่อว่า
อุบลวรรณา  เพราะความที่นางมีผิวงดงามนั่นเอง.

<div id="845"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 845]]
บทว่า  ปฏิพพฺธจิตฺโต  ความว่า  มาณพนั้น  มีใจกำหนัดตั้งแต่เวลา
ยังเป็นคฤหัสถ์.  ได้ยินว่า  นันทมาณพนั้น  เป็นชายหนุ่ม  ซึ่งเป็นญาติของ
พระเถรีนั้น.
ศัพท์ว่า  อถโข  เป็นนิบาต  ลงในอรรถว่าลำดับ ฯ  มีคำอธิบายว่า
ในลำดับแห่งพระเถรีนั่งบนเตียงนั่นแล.  จริงอยู่  เวลากลางวัน  เมื่อบุคคลมา
จากภายนอกเปิดประตูแล้วนั่ง  ความมืดจะมีขึ้น.  อธิบายว่า  มาณพนั้น  ได้ทำ
อย่างนั้นตลอดเวลาที่ความมืดนั้นของพระเถรีนั้น  ยังไม่หายไปนั่นเอง.
บทว่า  ทูเสสิ  แปลว่า  ได้ข่มขืนแล้ว.  ส่วนพระเถรีเป็นผู้หาโทษ
มิได้  เริ่มตั้งสมณสัญญาไม่ยินดี  นั่งอยู่  ถูกความประสงค์อสัทธรรมสัมผัส
ดุจกองเพลิง  เสาหินและตอไม้ตะเคียน  ฉะนั้น.  ฝ่ายนันทมาณพนั้น  ครั้นให้
ความพอใจของตนสำเร็จบริบูรณ์แล้วก็ไป.
เมื่อนันทมาณพ  ละคลองแห่งการเห็นของพระเถรีนั้นเท่านั้น  มหา-
ปฐพีนี้  ถึงจะสามารถธารภูเขาสิเนรุไว้ได้ก็ตาม  ก็เป็นเหมือนไม่อาจจะธาร
บุรุษชั่วช้านั้น  ซึ่งมีซากกเลวระประมาณวาหนึ่งไว้ได้  จึงแยกช่องให้แล้ว.
ขณะนั้นนั่นเอง  เขาได้ถึงความเป็นเชื้อเพลิงแห่งเปลงไฟในอเวจีแล้ว.  พระผู้มี
พระภาคเจ้า  ครั้นทรงสดับเรื่องนั้นแล้ว  จึงตรัสว่า ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ! เมื่อ
ไม่ยินดีไม่เป็นอาบัติ  ทรงหมายเอาพระเถรี  ได้ตรัสพระคาถานี้ในธรรมบทว่า
เราเรียกบุคคลผู้ไม่ติดอยู่ในกาม
ทั้งหลาย  เหมือนน้ำไม่ติดอยู่ในใบบัว
เหมือนเมล็ดพันธ์ผักกาดไม่ตั้งอยู่บนปลาย
เหล็กแหลม  ฉะนั้น  ว่าเป็นพราหมณ์*.
 *  ขุ.  ธ.  ๒๕/๖๙.

<div id="846"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 846]]
[เรื่องเพศชายกลับเป็นเพศหญิง]
ในเรื่องที่  ๑๔  มีนิจฉัยดังนี้ :-
สองบทว่า  อิตฺถีลิงฺค  ปาตุภูต  ความว่า  เมื่อภิกษุนั้น  หยั่งลงสู่
ความหลับในเวลากลางคืน  อวัยวะทั้งปวงมีหนวดและเคราเป็นต้น  ซึ่งเป็น
ทรวดทรงของบุรุษหายไป  ทรวดทรงของสตรีเกิดขึ้นแทนที่.
หลายบทว่า  ตญฺเว  อุปชฺฌ  ต  อุปสมฺปท  ความว่า  เราอนุญาต
อุปัชฌายะที่เธอเคยถือมาแล้วในกาลก่อนนั่นเอง  (และ)  การอุปสมบทที่สงฆ์
ทำไว้ในกาลก่อนเช่นกัน.  อธิบายว่า  ไม่ต้องถืออุปัชฌายะใหม่  ไม่ต้องให้
อุปสมบทใหม่.
สองบทว่า  ตานิ  วสฺสานิ  ความว่า  เราอนุญาตให้นับพรรษา
จำเดิมแต่อุปสมบทเป็นภิกษุมานั้นนั่นแล.  อธิบายว่า  ไม่ต้องทำการนับพรรษา
ตั้งแต่เพศกลับนี้ไปใหม่.
สองบทว่า  ภิกฺขุนีหิ  สงฺกมิตุ  ความว่า  ทั้งเราอนุญาตให้ภิกษุณี
นั้นไปด้วยกัน  คือ  สมาคมกัน  พร้อมเพรียงกันกับภิกษุณีทั้งหลาย.  มีคำอธิบาย
ตรัสไว้ดังนี้ว่า  บัดนี้  นางภิกษุณีนั้น  ไม่ควรอยู่ในท่ามกลางภิกษุทั้งหลาย
จงไปยังสำนักนางภิกษุณี  แล้วอยู่ร่วมกับนางภิกษุณีเถิด.
หลายบทว่า  ตา  อาปตฺติโย  ภิกฺขูน  ภิกฺขูนีหิ  สาธารณา  ความว่า
อาบัติเหล่าใด  เป็นเทสนาคามินีก็ตาม  เป็นวุฏฐานคามินีก็ตาม  ที่ทั่วไปแก่
ภิกษุกับนางภิกษุทั้งหลาย.
หลายบทว่า  ตา  อาปตฺติโย  ภิกฺขุนีน  สนฺติเก วุฏฺาตุ  ความว่า
เราอนุญาตให้ทำวินัยกรรม  ซึ่งเหล่าภิกษุณีพึงทำแล้วออกจากอาบัติเหล่านั้น
แม้ทั้งหมด  ในสำนักของนางภิกษุณีทั้งหลาย

<div id="847"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 847]]
หลายบทว่า  ตาหิ อาปตฺตีหิ  อนาปตฺติ  ความว่า  ส่วนอาบัติเหล่าใด
มีสุกกวิสัฏฐิเป็นต้น  ของพวกภิกษุ  ซึ่งไม่ทั่วไปด้วยนางภิกษุณีทั้งหลาย, ไม่
เป็นอาบัติด้วยอาบัติเหล่านั้น  คือ  อาบัติเหล่านั้นเป็นอันเธอออกเสร็จแล้วแล
เพราะเพศกลับ.  ถึงแม้เพศเดิมกลับเกิดขึ้นอีก  คงเป็นอนาบัติแก่เธอด้วยอาบัติ
เหล่านั้นเหมือนกัน. วินิจฉัยบาลีในเรื่องที่  ๑๔ นี้  มีเท่านี้ก่อน.
ส่วนวินิจฉัยท้องเรื่องนอกจากบาลี  มีดังต่อไปนี้:-
เริ่มแรกในสองเพศนี้  เพศชาย เป็นอุดมเพศ  เพศหญิง  เป็นหีนเพศ;
เพราะเหตุนั้น  เพศชาย  จึงชื่อว่า  อันตรธานไป  เพราะอกุศลมีกำลังรุนแรง.
เพศหญิงปรากฏขึ้นแทน  เพราะกุศลมีกำลังเพลาลง.  ส่วนเพศหญิง  จะอันตรธาน
ไป  ชื่อว่าอันตรธานไป   เพราะอกุศลมีกำลังเพลาลง,  เพศชายปรากฏขึ้นแทน
เพราะกุศลมีกำลังรุนแรง.  เพศทั้งสองอันตรธานไปเพราะอกุศล,  กลับได้คืน
เพราะกุศล  ด้วยประการฉะนี้.
[ต้องอาบัติเพราะนอนร่วมกับภิกษุผู้มีเพศกลับ]
บรรดาเพศหญิงและเพศชายนั้น  ถ้าภิกษุสองรูป  ทำการสาธยายหรือ
สนทนาธรรมด้วยกัน  จำวัดหลับไปในเรือนหลังเดียวกัน,  เพศหญิงปรากฏแก่
ภิกษุรูปหนึ่ง  เป็นอาบัติเพราะนอนร่วมกัน  แม้แก่เธอทั้งสอง.  ถ้าภิกษุผู้มี
เพศกลับนั้นตื่นขึ้น  เห็นประการแปลกนั้นของตนแล้ว  มีความทุกข์เสียใจ
พึงบอกแก่ภิกษุอีกรูปหนึ่งในกลางคืนทีเดียว,  เธอจงเป็นผู้อันภิกษุนั้นควร
ปลอบว่า  อย่าเสียใจไปเลย,  นี้เป็นโทษของวัฏฏะต่างหาก,  พระสัมมาสัม-
พุทธเจ้า  ก็ได้ประทานช่องทางไว้แล้วว่า  จะเป็นภิกษุหรือภิกษุณีก็ตามที,
ธรรมอันธรรมดามิได้จำกัด,  ทางสวรรค์อันธรรมดามิได้ห้าม.

<div id="848"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 848]]
[วิธีปฏิบัติกับภิกษุณีผู้มีเพศกลับ]
ก็แล  ครั้นปลอบแล้ว  ควรกล่าวอย่างนี้ว่า  สมควรท่านจะไปยังสำนัก
นางภิกษุณี,  ภิกษุณีบางเหล่า  ซึ่งเป็นเพื่อนเคยเห็นกัน  ของท่านมีอยู่หรือ ?
ถ้าเธอมีเหล่าภิกษุณีเช่นนั้น,  พึงบอกว่า  มี  ถ้าไม่มีพึงบอกว่า  ไม่มี  แล้ว
พึงบอกภิกษุนั้นว่า  ท่านโปรดสงเคราะห์ข้าพเจ้าเถิด,  จงนำข้าพเจ้าไปยังสำนัก
นางภิกษุณีเดี๋ยวนี้แหละ.  ภิกษุนั้น  พึงพาเธอไปยังสำนักของนางภิกษุณีทั้งหลาย
ซึ่งเป็นเพื่อนเคยเห็นกันของเธอ  หรือเป็นเพื่อนเคยเห็นกันของตนก็ได้  เมื่อ
จะไป  ไม่ควรไปรูปเดียว  ควรถือเอาตะเกียงและไม้เท้า  เปลื้องการตระเตรียม
เสีย  ไปร่วมกับภิกษุ  ๔-๕  รูป  ด้วยพูดว่า  พวกเราจะไปยังสถานที่ชื่อโน้น.
ถ้าภายนอกบ้าน  มีวัดอยู่ไกล  ก็ไม่เป็นอาบัติในระหว่างทางเพราะ
คามันตราบัติ (อาบัติเพราะเดินทางข้ามระยะบ้านหนึ่ง)  นทีปราบัติ (อาบัติ
เพราะข้ามฟาก)  รัตติวิปปวาสาบัติ  (อาบัติเพราะอยู่ปราศจากไตรจีวรราตรี
หนึ่ง)  และคณโอหียนาบัติ  (อาบัติเพราะอยู่รูปเดียวไม่ครบคณะ).  ครั้นไปถึง
สำนักของนางภิกษุณีแล้ว  พึงกล่าวกะนางภิกษุณีเหล่านั้นว่า  ท่านทั้งหลาย
รู้จักภิกษุชื่อโน้นหรือ  ?  ภิกษุณีทั้งหลาย  ตอบว่า  เจ้าค่ะ  รู้จัก  พระคุณเจ้าขา !.
ภิกษุเหล่านั้นพึงกล่าวว่า  ภิกษุรูปนั้น  ปรากฏเป็นเพศหญิงขึ้น,  ขอได้โปรด
สงเคราะห์เธอเดี๋ยวนี้เถิด.  ถ้านางภิกษุณีเหล่านั้น  กล่าวว่า  ดีละ  พระคุณเจ้าข้า!
บัดนี้  แม้พวกดิฉัน  ก็จักสาธยาย  จักสดับธรรม  ขอพระคุณเจ้าทั้งหลาย
จงไปเถิด  ดังนี้แล้ว  ทำความสงเคราะห์  และให้ร่าเริงยินดีทั้งเป็นลัชชินีผู้มี
ความสงเคราะห์ด้วย,  เธอไม่ควร*ละทิ้งนางภิกษุณีเหล่านั้นไปในสถานที่อื่น
ถ้าไปก็ไม่พ้นจากคามันตราบัติ  นทีปราบัติ  รัตติวิปปวาสาบัติและคณโอหีย-
นาบัติ.
 * ตา โกเปตฺวาติ ตา ปริจฺจชิตฺวา.  สารัตถทีปนี ๒/๑๕๙.

<div id="849"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 849]]
อนึ่ง  ถ้านางภิกษุณีเหล่านั้น  เป็นลัชชินี  แต่ไม่มีความสงเคราะห์,
ย่อมได้เพื่อจะไปสถานที่อื่น.  แม้ถ้าเป็นอลัชชินี (ทั้งหมดวัด)  แต่ทำความ
สงเคราะห์  ย่อมได้เพื่อจะละทิ้งแม้นางภิกษุณีเหล่านั้นแล้วไปเสียในที่อื่น.
อาจารย์บางพวกกล่าวว่า  ถ้าเป็นทั้งลัชชินี  ทั้งมีความสงเคราะห์  แต่ไม่เป็น
ญาติ,  และในบ้านใกล้  ภิกษุณีเหล่าอื่นที่เป็นญาติ  มีอยู่  ทั้งเป็นผู้ประคับ
ประคอง,  ควรไปยังสำนักของภิกษุณีแม้เหล่านั้น  ครั้นไปแล้ว  ถ้าตนปฏิบัติ
นิสัย  (ยังถือนิสัย)  แม้ในคราวเป็นภิกษุ  ก็ควรถือนิสัยในสำนักของนางภิกษุณี
ผู้สมควร.  มาติกาก็ดี  วินัยก็ดี  ที่เรียนมาแล้ว  ก็เป็นอันเรียนแล้วด้วยดี
ไม่มีเหตุที่จะต้องเรียนซ้ำอีก.  ถ้าในคราวยังเป็นภิกษุ  ภิกษุรูปนั้น  เป็นผู้
ปกครองบริษัท,  กุลบุตรทั้งหลายผู้อุปสมบทแล้วในสำนักของภิกษุรูปนั้นนั่นแล
ก็เป็นอันอุปสมบทชอบแล้ว,  แต่ต้องถือนิสัยในสำนักของอาจารย์รูปอื่น.  แม้
พวกอันเตวาสิกผู้อาศัยเธอนั้นอยู่ในกาลก่อน  ก็ต้องถือนิสัยในสำนักของอาจารย์
รูปอื่น.  ถึงแม้สามเณรผู้มีอายุเต็มบริบูรณ์  ก็ต้องถืออุปัชฌายะ  ในสำนักของ
ภิกษุรูปอื่น.
[วิธีปฏิบัติในเครื่องบริขารต่าง ๆ]
อนึ่ง  ไตรจีวรและบาตร  ที่ภิกษุนั้นอธิษฐานไว้แล้วในคราวยังเป็น
ภิกษุ,  ย่อมขาดอธิษฐานไป,  ต้องอธิษฐานใหม่.  ภิกษุณี  ควรให้ใช้ผ้ารัดถัน
และผ้าอาบน้ำ.  อติเรกจีวรก็ดี  อติเรกบาตรก็ดี  ที่ภิกษุนั้น  ทำวินัยกรรม
เก็บไว้แล้ว  แม้ทั้งหมด  ย่อมละวินัยกรรมไปต้องทำใหม่.  แม้เภสัชมีน้ำมัน
น้ำผึ้งและน้ำอ้อย  ที่เธอรับประเคนไว้เป็นต้น  ย่อมขาดประเคนไป.  ถ้าเพศ
เปลี่ยนกลับในวันที่  ๗  แต่วันที่รับประเคนไป,  รับประเคนใหม่  ควรฉันได้

<div id="850"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 850]]
๗ วัน*.  ส่วนสิ่งใดเป็นของภิกษุรูปอื่น  เธอรับประเคนไว้ในเวลาเป็นภิกษุ,
สิ่งนั้นไม่ขาดประเคน.  แม้สิ่งใดที่เป็นของทั่วไปแก่ภิกษุสองรูปยังมิได้แบ่งปัน
กัน  ปกตัตตภิกษุ  ย่อมรักษาสิ่งนั้นไว้.  ส่วนสิ่งใด  ได้แบ่งกันแล้วเป็นของ
เธอเอง,  สิ่งนั้น  ย่อมขาดประเคนไป.  จริงอยู่  แม้พระผู้มีพระภาคเจ้า  ก็ตรัส
คำนี้ไว้ในคัมภีร์บริวารว่า
ภิกษุรับประเคนน้ำมัน  น้ำผึ้ง  น้ำอ้อย
หรือเนยใสเองแล้ว  เก็บไว้เอง  เมื่อยังไม่ล่วง
๗  วัน  เป็นอาบัติแก่เธอผู้ฉัน  เพราะมีปัจจัย,
ปัญหานี้ท่านผู้ฉลาดทั้งหลายคิดกันแล้ว.
[ขาดประเคนเพราะเหตุ  ๗  อย่าง]
จริงอยู่  พระพุทธพจน์นี้  พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสหมายเอาเพศกลับ.
ขึ้นชื่อว่า  การรับประเคน  ย่อมขาดไป  เพราะเพศกลับ  ๑   เพราะมรณภาพ  ๑
เพราะลาสิกขา  ๑  เพราะหันไปเป็นคนเลว  ๑  เพราะให้แก่อนุปสัมบัน  ๑
เพราะไม่เสียดายสละเสีย  ๑  เพราะถูกชิงเอาไป  ๑.  เพราะฉะนั้น  แม้ถ้ามีสิ่ง
ของที่รับประเคนเก็บไว้  จะเป็นชิ้นสมอก็ตาม  สิ่งทั้งหมดของเธอย่อมขาด
ประเคนไป.  อนึ่ง  สิ่งใดสิ่งหนึ่งที่เป็นของนางภิกษุณีนั้น  เธอรับประเคน
หรือยังมิได้รับประเคนก็ตาม  ซึ่งเก็บไว้ในวิหารของภิกษุ,  ภิกษุณีรูปนั้นแล
เป็นใหญ่แห่งสิ่งของทั้งหมด  ควรให้เธอขนเอาไปเสีย.  ส่วนสิ่งใดเป็นของถาวร
ซึ่งเป็นส่วนตัวของเธอในวิหารของภิกษุนี้  จะเป็นเสนาสนะ  หรือต้นไม่ที่
ปลูกไว้ก็ตาม,  เธอปรารถนาจะให้สิ่งของเหล่านั้นแก่บุคคลใด  ก็พึงให้แก่
บุคคลนั้น.
 *  สตฺตาห  ปริภุญฺชิตุ  วฏฺฏติ.  สารัตถทีปนี.  ๒/๑๖๐.

<div id="851"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 851]]
บรรดาสมมติ  ๑๓  อย่าง  สมมติที่เธอได้ในเวลาเป็นภิกษุ  ย่อมระงับ
ไปทั้งหมด.  การถือเสนาสนะในวันเข้าพรรษาแรก  ย่อมระงับไป.  ถ้าเพศ
กลับในเมื่อเธอถือเสนาสนะในวันเข้าพรรษาหลังแล้ว  และภิกษุสงฆ์ปรารถนา
จะให้ลาภที่เกิดขึ้นแก่เธอควรอปโลกน์ให้.  ถ้าเพศกลับเมื่อกำลังอยู่ปริวาสเพื่อ
อาบัติที่ปิดไว้ทั่วไปกับนางภิกษุณี,  สงฆ์พึงให้ปักขมานัตทีเดียว.  ถ้าเพศกลับ
กำลังประพฤติมานัต,  ควรให้ปักขมานัตซ้ำอีก.  ถ้าเพศกลับเมื่อประพฤติมานัต
แล้ว,  พวกภิกษุณีควรทำอัพภานกรรม.  ถ้าเมื่ออกุศลวิบากหมดสิ้นแล้ว  เพศ
กลับใหม่อีกในกาลแห่งปักขมานัต  พึงให้มานัต  ๖  ราตรีเท่านั้น.  ถ้าประพฤติ
ปักขมานัตเสร็จแล้ว  เพศจึงกลับ,  พวกภิกษุพึงทำอัพภานกรรมฉะนี้แล.
ในเรื่องเพศกลับของนางภิกษุณีในลำดับต่อไป  พึงทราบวินิจฉัย
ทั้งปวงตามนัยที่กล่าวแล้วในเรื่องนี้นั่นแล.  ส่วนเนื้อความที่แปลกกันมีดังต่อ
ไปนี้ :-
แม้ถ้าในเวลาเป็นภิกษุณี  มีสัญจริตอาบัติที่ต้องแล้วปิดไว้,  ไม่มีการ
ให้ปริวาส,  พึงให้มานัต  ๖  ราตรีทีเดียว.  เพศกลับเมื่อกำลังประพฤติปักข-
มานัต,  ไม่ต้องการด้วยปักขมานัตนั้น  พึงให้มานัต  ๖  ราตรีเหมือนกัน. ถ้า
เพศกลับเมื่อประพฤติมานัตเสร็จแล้ว,  ไม่ต้องให้มานัตซ้ำอีก  ภิกษุทั้งหลาย
พึงอัพภาน.  ถ้าเมื่อภิกษุทั้งหลายยังไม่ให้มานัต  เพศกลับคือใหม่,  พวกภิกษุณี
พึงให้ปักขมานัตนั่นเอง.  ถ้ากำลังประพฤติมานัต  ๖  ราตรี  เพศกลับคืนใหม่,
พึงให้ปักขมานัตเหมือนกัน.  แต่เมื่อประพฤติมานัตเสร็จแล้ว  เพศกลับคืนตาม
เดิม  พวกภิกษุณีพึงทำอัพภานกรรมให้.  อนึ่ง  แม้เมื่อนางภิกษุณีนั้น  คงตั้ง
อยู่ในความเป็นภิกษุ  ในเมื่อเพศกลับคืนตามเดิมแล้วอาบัติเหล่าใดที่ระงับไป
แล้วในกาลก่อน,  อาบัติเหล่านั้น  เป็นอันระงับด้วยดีทีเดียวแล.

<div id="852"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 852]]
เรื่องทั้ง  ๔  เรื่อง  ต่อจากเพศกลับคืนนี้ไป  มีอาทิว่า  มาตุยา  เมถุน
ธมฺม  ดังนี้  มีเนื้อความชัดเจนแล้วทั้งนั้น.
ในเรื่องภิกษุมีหลังอ่อน  มีวินิจฉัยดังนี้ :-  ได้ยินว่า  ภิกษุรูปนั้นเคย
เป็นนักระบำ.  หลังของเธอได้ทำการฝึกหัดมาแล้ว  เพื่อความเป็นผู้ฉลาดใน
ศิลปะ  จึงได้เป็นอวัยวะที่อ่อน.  เพราะฉะนั้น  เธอจึงได้ย่อตัวลงทำกรรมอย่าง
นั้นแล้ว.
ในเรื่องภิกษุมีองคชาตยาว  มีวินิจฉัยดังนี้ :-  ภิกษุรูปนั้นมีองคชาต
ยาว;  เพราะฉะนั้นท่านจึงเรียกว่า  ลัมพี  ผู้มีองค์กำเนิดยาว.
เรื่องบาดแผล  ๒  เรื่อง  ต่อจากเรื่องภิกษุมีองคชาตยาวนี้ไป  มีเนื้อ
ความชัดเจนแล้วทีเดียว.
ในเรื่องรูปปั้น  มีวินิจฉัยดังนี้ :-  รูปที่ทำด้วยจิตรกรรม  ชื่อว่า  เลป-
จิตร  คือ  รูปปั้น.
ในเรื่องตุ๊กตาไม้  มีวินิจฉัยดังนี้ :-  รูปที่ทำด้วยไม้  ชื่อว่า  ตุ๊กตา
ไม้.  เหมือนอย่างว่า  เมื่อภิกษุพยายามในรูปจิตรกรรมและรูปตุ๊กตาไม้ทั้ง  ๒
นี้  เป็นทุกกฏฉันใด,  เพื่อพยายามด้วยความกำหนัดในเมถุนที่นิมิตในรูปหญิง
ซึ่งเป็นอนุปาทินนกะ (รูปที่ไม่มีใจครอง)  มีรูปฟัน  รูปผ้าเปลือกไม้และรูป
โลหะเป็นต้นแม้เหล่าอื่น  อสุจิ  จะเคลื่อนออกหรือไม่ก็ตาม  เป็นทุกกฏทีเดียว
ฉันนั้น.  ถึงเมื่อจะพยายามด้วยความกำหนัดในอันเคล้าคลึงกาย  ก็เป็นทุกกฏ
เหมือนอย่างนั้นแล.  แต่เมื่อพยายามด้วยความกำหนัดในอันปล่อย  เมื่ออสุจิ
เคลื่อนออกเป็นสังฆาทิเสส,  เมื่อไม่เคลื่อนออก  เป็นถุลลัจจัย  ฉะนี้แล.

<div id="853"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 853]]
[เรื่องสตรีรักสวาทพระภิกษุสุนทร]
ในเรื่องพระภิกษุชื่อสุนทร  มีวินิจฉัยดังนี้ :-  พระภิกษุรูปนี้ชื่อสุนทร
เป็นเด็กหนุ่มของตระกูลในกรุงราชคฤห์  บวชด้วยศรัทธา  เพราะความที่ท่าน
มีอัตภาพสวยงาม  จึงได้นามว่า  สุนทร.  สตรีนางนั้น  พบเห็นท่านกำลังเดิน
ไปตามทางรถ  ก็เกิดฉันทราคะขึ้นแล้วได้กระทำอาการที่แปลกนี้.  ส่วนพระ-
เถระเป็นพระอนาคามี;  เพราะเหตุนั้น  ท่านจึงไม่ยินดี.  อันสภาพคือความไม่
ยินดีนี้  ไม่ใช่วิสัยของปุถุชนเหล่าอื่น.
ใน  ๔  เรื่อง  ถัดจากเรื่องพระสุนทรนี้ไป  มีวินิจฉัยดังนี้ :-  ภิกษุ
เหล่านั้น  เป็นผู้เซอะโง่เขลารับคำของมาตุคามแล้วทำตามอย่างนั้น  ภายหลัง
จึงมีความรับเกียจขึ้น.  ๓  เรื่อง  มีเรื่องซากศพที่สัตว์ยังมิได้กัดกินเป็นต้น  มี
เนื้อความชัดเจนแล้วทั้งนั้น.
[ภิกษุเสพเมถุนธรรมทางปากศพเป็นปาราชิก]
ในเรื่องซากศพที่มีศีรษะขาด  ๒  เรื่อง  มีวินิจฉัยดังนี้:-
สองบทว่า  วฏฺฏกเต  มุเข  คือ  ในปากที่อ้า.  ภิกษุเมื่อสอดองค-
ชาตเข้าไป  (ในปากที่อ้านั้น)  ถ้าสอดเข้าไปในถูกข้างล่างก็ดี  ข้างบนก็ดี  ข้าง
ทั้งสองก็ดี  เป็นปาราชิก.  ครั้นสอดเข้าไปไม่ถูกทั้ง  ๔  ข้าง  แต่ถูกเพดานข้างใน
เป็นปาราชิกเหมือนกัน.  เมื่อไม่ถูกทั้ง  ๔  ข้างและเพดาน  สอดให้เชิดไปบน
อากาศเท่านั้น  และชักออก  เป็นทุกกฏ.  อนึ่ง  ถ้าฟันปิดแนบสนิทดี  ภายใน
ปาก  ไม่มีช่อง  และฟันถูกเนื้อริมฝีปากภายนอกปิด  เมื่อภิกษุสอดเข้าไปยัง
ช่องที่เปียกชุ่ม  ซึ่งลมไม่ถูกต้อง  ในปากที่มีเนื้อริมฝีปากปิดไว้นั้น  แม้ชั่ว
เมล็ดงาเดียวเป็นปาราชิกเหมือนกัน.  แต่เมื่อพยายามเฉพาะที่ฟัน  ซึ่งมีเนื้อริม
ฝีปากที่เขาเฉือนออกไปแล้ว  เป็นถุลลัจจัย.  แม้ฟันซี่ใด ที่ยื่นออกไปข้างนอก

<div id="854"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 854]]
ไม่อาจจะปิดริมฝีปากได้,  เมื่อภิกษุพยายามที่ฟันนั้นก็ดี  พยายามที่ลิ้นซึ่งยื่น
ออกไปข้างนอกก็ดี  เป็นถุลลัจจัยเหมือนกัน.  แม้ในสรีระที่ยังมีชีวิตอยู่  เมื่อ
พยายามที่ลิ้นซึ่งยื่นออกไปข้างนอก  เป็นถุลลัจจัยเหมือนกับ.  แต่ถ้าฟันที่ลิ้น
ซึ่งยื่นออกไปข้างนอกไว้มิดชิดแล้วจึงสอดเข้าไปในปาก  เป็นปาราชิกเหมือนกัน.
เมื่อสอดองคชาตเข้าไปบนคอทางส่วนล่างแม้แห่งซากศพที่มีศีรษะขาด  ถูกเพ-
ดาน  เป็นปาราชิกเหมือนกัน.
ในเรื่องกระดูก  มีวินิจฉัยดังนี้ :-  แม้เมื่อภิกษุกำลังเดินไปยัง
สุสาน  เป็นทุกกฏ  เมื่อรวบรวมกระดูกมาไว้ก็ดี  กองไว้ก็ดี  พยายามที่นิมิต
ด้วยความกำหนัดในเมถุนก็ดี  พยายามด้วยความกำหนัดในอันเคล้าคลึงกายก็ดี
อสุจิจะเคลื่อนออกหรือไม่ก็ตาม  เป็นทุกกฏทั้งนั้น  แต่เมื่อพยายามด้วยความ
กำหนัดในอันปล่อย  เมื่อสุจิเคลื่อนออกเป็นสังฆาทิเสส  เมื่อไม่เคลื่อนออก
เป็นถุลลัจจัย.
ในเรื่องนาคตัวเมีย  มีวินิจฉัยดังนี้ :-  เมื่อภิกษุเสพเมถุนธรรม  ใน
จำพวกสัตว์ทั้งปวง  จะเป็นนางนาคมาณวิกา  หรือบรรดานางกินรีเป็นต้น
ตนใดตนหนึ่งก็ตาม  เป็นปาราชิก.
ในเรื่องนางยักษิณี  มีวินิจฉัยดังนี้ :-  เทวดาแม้ทั้งหมด  ก็คือนาง
ยักษิณีนั่นเอง.
[ภิกษุเสพเมถุนธรรมในหญิงเปรตเป็นต้นเป็นปาราชิก]
ในเรื่องหญิงเปรต  มีวินิจฉัยดังนี้  :-  เปรตทั้งหลายมีนิชฌามตัณหิก-
เปรตเป็นต้น ใคร ๆ ไม่สามารถแม้จะแตะต้องได้.  แต่นางวิมานเปรตทั้งหลาย
มีอยู่  อกุศลกรรมของนางวิมานเปรตเหล่าใดให้ผลอยู่ในข้างกาฬปักข์  นาง
วิมานเปรตเหล่านั้นย่อมได้เสวยสมบัติ  ในข้างชุณหปักข์  เหมือนเทวดา  ฉะนั้น.

<div id="855"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 855]]
ถ้าการเห็น  การจับ การลูบคลำ  การถูกต้อง  และการกระทบ  ของหญิงเปรต
หรือของนางยักษิณีผู้เห็นปานนั้นปรากฏได้  เป็นปาราชิก.  ถ้าแม้ไม่มีการเห็น
แต่กิจนอกนี้ปรากฏ  ก็เป็นปาราชิกเหมือนกัน.
อีกอย่างหนึ่ง  การเห็นและการจับ  ไม่ปรากฏ  แต่เปรตทำบุคคลนั้น
(คือภิกษุ)  ให้ปราศจากสัญญา (หมดสติ)  ด้วยการลูบคลำ  ถูกต้องและกระทบ
ที่ปรากฏอยู่  ให้สำเร็จมโนรถของตนแล้วก็ไป  ความพยายามนี้  ชื่อว่าไม่ใช่วิสัย
เพราะฉะนั้น  ในข้อนี้จึงไม่เป็นอาบัติ  เพราะไม่ใช่วิสัย.
เรื่องบัณเฑาะก์  ปรากฏชัดแล้วแล.
ในเรื่องภิกษุมีอินทรีย์พิการ  มีวินิจฉัยดังนี้ :-
บทว่า  อุปหตินฺทฺริโย  ความว่า  เธอมีกายประสาทถูกโรคเบียดเบียน
แล้ว  ย่อมไม่รู้สึกสุขหรือทุกข์  เหมือนตอไม้และท่อนไม้  ฉะนั้น.  แม้เมื่อเธอ
ไม่รู้สึก  ก็เป็นอาบัติ  เพราะอำนาจเสวนจิต.
ในเรื่องเพียงถูกต้องกาย  มีวินิจฉัยดังนี้ :-
ภิกษุรูปใด  คิดในใจว่า  เราจักเสพเมถุนธรรม  จึงจับมาตุคาม
คลายความกำหนัดในเมถุนแล้วเป็นผู้มีความวิปฏิสาร  ภิกษุรูปนั้น  เป็นทุกกฏ
เท่านั้น.  เพราะว่า  กิจทั้งหลายมีการจับมือเป็นต้น  เป็นปุพพประโยคแห่ง
เมถุนธรรม  ย่อมตั้งอยู่ในทุกกฏ  ตราบเท่าที่ยังไม่ถึงที่สุด  เมื่อถึงที่สุดแล้ว
จึงเป็นปาราชิก.  จริงอยู่  ทุกกฏเท่านั้น  ใกล้ต่อปฐมปาราชิก.  บรรดาอาบัติ
ทั้ง  ๓  นอกนี้ (ทุกกฏ  ถุลลัจจัย สังฆาทิเสส)  ถุลลัจจัย  ก็ใกล้ต่อปฐมปาราชิก
ส่วนภิกษุรูปนี้ปราศจากความกำหนัดในเมถุนธรรมแล้ว  พึงทราบว่า  ยินดี
เฉพาะการเคล้าคลึงกาย.  เพราะเหตุนั้น  พระผู้มีพระภาคเจ้าจึงตรัสว่า  เป็น
อาบัติสังฆาทิเสส.

<div id="856"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 856]]
[เรื่องภิกษุอรหันต์ชาวภัททิยนครจำวัดหลับ]
ในเรื่องภิกษุชาวเมืองภัททิยะ  มีวินิจฉัยดังนี้ :-
นครชื่อว่าภัททิยะ.   นครนั้น  ได้ชื่ออย่างนี้  เพราะมีพุ่มดอกมะลิชาติ
ที่ชื่อว่า  ชาติยาวัน  หนาแน่น.  ป่านั้นมีอยู่ใกล้อุปจารแห่งพระนครนั้น.  ภิกษุ
รูปนั้นพักจำวัดอยู่ที่ป่านั้น  แล้วก้าวลงสู่ความหลับสนิท  เพราะถูกลมรำเพยพัด
นั้น.  ภวังคจิตมีกระแสเดียวเท่านั้นแล่นไป.
สองบทว่า  กิลินฺน  ปสฺสิตฺวา  ความว่า  เห็นองคชาตเปรอะเปื้อน
ด้วยอสุจิ.
๕  เรื่อง  ถัดจากเรื่องภิกษุชาวเมืองภัททิยะนี้ไป  คือ  เรื่องที่ปฏิสังยุต
ด้วยความยินดีมี  ๔ เรื่อง  และเรื่องไม่รู้สึกตัวมี  ๑  เรื่อง  มีเนื้อความชัดเจน
แล้วทีเดียว.
ในเรื่องไม่ยินดีอีก  ๒  เรื่อง  มีวินิจฉัยดังนี้ :-
สองบทว่า สหสา  วุฏฺฐาสิ  ความว่า  ภิกษุรูปนั้นรีบลุกขึ้นทันที
เหมือนถูกอสรพิษกัดและเหมือนถูกไฟไหม้  ฉะนั้น.
สองบทว่า  อกฺกมิตฺวา  ปวฏฺเฏสิ  ความว่า  ภิกษุผู้ไม่ประมาท
เริ่มเจริญวิปัสสนา  ควบคุมสติไว้เฉพาะหน้า  รีบลุกขึ้นทันที  ยันให้กลิ้งกลับ
เลื่อนตกไปบนพื้นดิน.  อันกัลยาณปุถุชนทั้งหลาย  ควรรักษาจิตไว้  ในฐานะ
เห็นปานนี้.  และภิกษุรูปนี้  เป็นบรรดากัลยาณปุถุชนเหล่านั้นรูปใดรูปหนึ่ง
ซึ่งเป็นเช่นกับยอดนักรบในสงคราม.
[เรื่องภิกษุเปิดประตูจำวัด]
ในเรื่องเปิดประตูจำวัด  มีวินิจฉัยดังนี้ :-
สองบทว่า  ทิวา  ปฏิสลฺลิยนฺเตน  ความว่า  ผู้จะพักจำวัดใน
กลางวัน.

<div id="857"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 857]]
หลายบทว่า ทฺวาร   สวริตฺวา  ปฏิสลฺลิยิตุ  ความว่า  เพื่อให้ปิด
ประตูก่อนจึงจำวัดได้.  ก็ในเรื่องเปิดประตูจำวัดนี้  ในพระบาลีพระผู้มีพระ-
ภาคเจ้ามิได้ปรับอาบัติไว้ว่า  เป็นอาบัติชื่อนี้  แม้ก็จริง  ถึงกระนั้น  พระเถระ
ทั้งหลายก็ปรับเป็นทุกกฏแก่ภิกษุผู้ไม่ปิดประตูเสียก่อนพักผ่อน  เพราะเมื่อเรื่อง
เกิดขึ้น  เพราะโทษที่เปิดประตูนอน  พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า  ดูก่อนภิกษุ
ทั้งหลาย !  เราอนุญาตให้ภิกษุผู้จะพักผ่อนในกลางวัน  ปิดประตูเสียก่อนจึง
พักผ่อนได้.
จริงอยู่  พระเถระทั้งหลาย  มีพระอุบาลีเถระเป็นต้น  ทราบพระประสงค์
ของพระผู้มีพระภาคเจ้าเสีย  จึงได้ตั้งอรรถกถาไว้.  ก็คำที่ว่า  เป็นทุกกฏแก่
ภิกษุผู้ไม่ปิดประตูเสียก่อน  พักผ่อน  นี้  สำเร็จแล้วแม้ด้วยคำนี้ว่า มีอาบัติ
ที่ภิกษุต้องในกลางวัน  ไม่ต้องในกลางคืน.
[อธิบายประตูเช่นไรควรปิดและไม่ควรปิด]
ถามว่า  ก็ประตูเช่นไรควรปิด ?  เช่นไรไม่ควรปิด?.
แก้ว่า  ประตูเวียนที่เขาเอาบรรดาวัตถุชนิดใดชนิดหนึ่ง  มีไม้เลียบ
ไม้ไผ่เลียบ  ลำแพนและใบไม้เป็นต้น  ทำเป็นบานประตูแล้วสอดลูกล้อครกไว้
ตอนล่างและห่วงบนไว้ตอนบนนั่นแล  ควรปิด.  ประตูชนิดอื่นเห็นปานนี้  คือ
ประตูลิ่มสลักไม้และประตูหนาม  ที่คอกฝูงโค  ประตูล้อเลื่อนสำหรับกั้นบ้าน
ในบ้าน  ประตูแผงเลื่อนที่เขาทำประกอบลูกล้อ  ๒-๓  อันไว้ที่แผ่นกระดาน
หรือที่กันสาด  ประตูแผงลอยที่เขาทำยกออกได้  เหมือนอย่างในร้านตลาด
ประตูลูกกรงที่เขาร้อยซี่ไม้ไผ่ไว้ในที่  ๒-๓  แห่ง  ทำไว้ที่บรรณกุฎี  (กระท่อม
ใบไม้)  ประตูม่านผ้า  ไม่ควรปิด. 

<div id="858"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 858]]
ก็ประตูม่านผ้าชนิดเดียวเท่านั้น  ไม่ทำให้ต้องอาบัติ  ในเวลาที่ภิกษุ
มีบาตรมีมือผลักบานประตู.  เมื่อผลักประตูที่เหลือต้องอาบัติ.  แต่ประตูเวียน
นั่นแล  ทำให้ต้องอาบัติแก่ภิกษุผู้พักผ่อนในกลางวัน.  ประตูที่เหลือ  เมื่อภิกษุ
ปิดก็ตาม  ไม่ปิดก็ตามแล้วจำวัด  อาบัติหามีไม่  แต่ควรปิดเสียก่อน  จึงจำวัด
ข้อนี้เป็นธรรมเนียม.
ถามว่า  ก็ประตูเวียน  ย่อมเป็นอันปิดดีแล้ว  ด้วยเหตุมีประมาณ
เท่าไร ?
แก้ว่า  เมื่อใส่ลูกดาลและลิ่มสลักแล้ว  ก็เป็นอันปิดด้วยดีทีเดียว
อีกประการหนึ่ง  แม้เมื่อใส่เพียงลูกดาลแล้วจะพักจำวัดก็ควร  แม้เมื่อใส่เพียง
ลิ่มสลักแล้ว  จะพักจำวัดก็ควร  แม้เมื่อปิดพอให้บานประตูจดกันแล้ว  จะพัก
จำวัดก็ควร  แม้เมื่อปิดแง้มไว้เล็กน้อยแล้ว  จะพักจำวัดก็ควร  ด้วยวิธีอย่าง
หลังที่สุด  แม้เมื่อปิดประตูแง้มไว้ขนาดพอศีรษะสอดเข้าไม่ได้  จะพักจำวัด
ก็ควรฉะนี้แล.
ถ้าสถานที่นั้น  เป็นที่ใช้ของคนหมู่มาก  แม้จะพูดกะภิกษุหรือสามเณร
ว่า  อาวุโส ! จงช่วยกันรักษาประตู  แล้วจำวัดก็ควร.  ถ้าแม้จะทำความผูกใจ
ไว้ว่า  ภิกษุทั้งหลายผู้นั่งทำจีวรกรรม  หรือกิจอะไรอื่นอยู่  เธอเหล่านั้น
จักช่วยรักษาประตูนั่น  ดังนี้  แล้วจำวัด  ก็ควร.
ส่วนในอรรถกถากุรุนที  ท่านกล่าวว่า  จะบอกแม้กะอุบาสกหรือจะ
ทำความผูกใจไว้ว่า  อุบาสกนี้จะช่วยรักษา  แล้วจำวัด  ก็ควร  จะบอกภิกษุณี
หรือมาตุคามอย่างเดียวไม่ควร.
ถ้าลูกล้อหรือห่วงบนประตูเสียหายไป  หรือไม่ตั้งอยู่  (ในที่เดิม)
จึงไม่อาจจะปิดได้  ก็อีกอย่างหนึ่ง  เพื่อประโยชน์แก่นวกรรม  เขาทำกองอิฐ

<div id="859"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 859]]
หรือกองดินเหนียวเป็นต้นไว้ภายในประตู  หรือผูกนั่งร้านไว้  โดยที่ไม่อาจจะ
ปิด (ประตู)  ได้  ในอันตรายเห็นปานนั้น แม้จะไม่ปิดประตู  พักจำวัดก็ควร.
ก็ถ้าไม่มีบานประตู  เป็นอันได้ข้ออ้างแท้.  เมื่อจะจำวัดข้างบนควรยกม่านขึ้น
ไว้  จึงจำวัด.  ถ้าข้างบนม่าน มีไม้สำหรับกั้นไว้  ควรกั้นไว้  จึงจำวัด.  เมื่อ
จะจำวัดในห้อง  จะปิดประตูหรือประตูหน้ามุขอย่างใดอย่างหนึ่งไว้แล้วจำวัด
ก็ควร.
ถ้าที่ข้างทั้งสองในเรือนมีฝาด้านเดียว  เขาทำใช้หลายประตู,  ควรรักษา
ทั้งสองประตู.  ในปราสาทแม้  ๓  ชั้น  ควรรักษาประตูเดียวเท่านั้น.  ถ้าภิกษุ
มากรูป  กลับจากเที่ยวภิกขาจาร  เข้าไปยังประสาท  เช่นโลหปราสาท  เพื่อ
พักผ่อนกลางวัน,  พระสังฆเถระ  ควรสั่งผู้รักษาประตูว่า  จงช่วยรักษาประตู
หรือจะทำความผูกใจไว้ว่า  การรักษาประตู  เป็นภาระของนายทวารบาลนั่น
แล้วพึงเข้าไปจำวัดเถิด.  ภิกษุทั้งหลายควรทำอย่างนั้นเหมือนกันจนถึงพระ-
สังฆนวกะ.  ผู้ที่เข้าไปก่อนแม้จะทำความผูกใจไว้อย่างนี้ว่า  ขึ้นชื่อว่าการรักษา
ประตู  เป็นภาระของผู้มาภายหลัง  ดังนี้  ก็ควร.
เมื่อภิกษุ  ไม่ทำการบอกเล่าหรือความผูกใจไว้  แล้วพักจำวัดภายใน
ห้องที่ไม่ได้ปิดประตูหรือภายนอกห้อง  เป็นอาบัติ.  แม้ในเวลาจำวัดในห้อง
หรือในภายนอกห้อง  ทำความผูกใจไว้ว่า  ขึ้นชื่อว่าการรักษาประตู  ในประตู
ใหญ่  เป็นภาระของนายทวารบาล  ดังนี้  แล้วจำวัด  ควรเหมือนกัน.  แม้ภิกษุ
ผู้จะจำวัดที่พื้นอากาศ  (ดาดฟ้า)  ในสถานที่มีโลหปราสาทเป็นต้น  ควรปิด
ประตูแท้ทีเดียว.
ก็ในเรื่องเปิดประตูจำวัดนี้  มีความสังเขปดังต่อไปนี้ :-  การพักผ่อน
ในกลางวันนี้  ท่านกล่าวไว้ในสถานที่มีระเบียบ  ซึ่งล้อมด้วยกำแพงหรือรั้ว

<div id="860"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 860]]
อย่างใดอย่างหนึ่ง.  เพราะฉะนั้น  อันภิกษุผู้จะจำวัดในที่แจ้งโคนต้นไม้  หรือ
มณฑปที่ใดที่หนึ่ง  ซึ่งมีระเบียง  ควรปิดประตูเสียก่อน  จึงจำวัด,  ถ้าเป็น
บริเวณใหญ่  ซึ่งเป็นสถานที่ชุมนุมของคนหมู่มาก  เช่นลานมหาโพธิ์และลาน
โลหปราสาท,  ในสถานที่ใด  ประตูแม้ที่เขาปิดแล้ว  ก็ไม่ตั้งอยู่ในที่ ๆ ปิด
(คือปิด ๆ เปิด ๆ)  ภิกษุทั้งหลาย  เมื่อไม่ได้ประตูถึงต้องเที่ยวปีนขึ้นกำแพงไป,
ในสถานที่นั้น  ไม่มีกิจที่จะต้องปิด  (ประตู).
ภิกษุเปิดประตูจำวัดตลอดคืน  ลุกขึ้นแล้วในเวลารุ่งอรุณ  ไม่เป็น
อาบัติ.  แต่ถ้าตื่นแล้วหลับซ้ำอีกเป็นอาบัติ.  ส่วนภิกษุรูปใดกำหนดไว้ทีเดียว
ว่า  เมื่อรุ่งอรุณแล้วจักลุกขึ้น  ไม่ได้ปิดประตูจำวัดตลอดคืน  แต่ลุกขึ้นทัน
ตามกำหนดนั่นเอง,  ภิกษุรูปนั้น  เป็นอาบัติทีเดียว.  ส่วนในอรรถกถามหา-
ปัจจรีท่านกล่าวไว้ว่า  เมื่อจำวัดด้วยอาการอย่างนั้น  ไม่พ้นจากทุกกฏเพราะไม่
เอื้อเฟื้อ.
ส่วนภิกษุใด  รักษา (พยาบาล)  ภิกษุอาพาธเป็นต้น  หลายราตรี
ทีเดียว  หรือเดินทางไกล  มีร่างกายอิดโรยทั้งวัน  นั่งบนเตียงแล้ว  พอยกเท้า
ยังไม่พ้นจากพื้นดินเลย  ก็จำวัดหลับ  เพราะอำนาจความหลับ  (ครอบงำ),
ภิกษุนั้นไม่เป็นอาบัติ.  ถ้าเธอก้าวลงสู่ความหลับทั้งไม่รู้สึกตัว  พอยกเท้าขึ้น
เตียง  ก็เป็นอาบัติทีเดียว.  เมื่อนั่งพิงหลับไปไม่เป็นอาบัติ.  อีกอย่างหนึ่ง
ภิกษุรูปใด  เดินจงกรมด้วยตั้งใจว่า  จักบรรเทาความง่วง  แล้วล้มลง  รีบลุก
ขึ้นทันที,  แม้ภิกษุรูปนั้นก็ไม่เป็นอาบัติ.  ส่วนภิกษุรูปใด  ล้มลงแล้ว  นอน
อยู่ในสถานที่นั้นนั่นเองไม่ยอมลุกขึ้น,  ภิกษุรูปนั้น  เป็นอาบัติ.
ถามว่า  ใครพ้น (จากอาบัติ) ? ใครไม่พ้น?

<div id="861"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 861]]
แก้ว่า  ในอรรถกถามหาปัจจรี  ท่านกล่าวไว้ก่อนว่า  ผู้ที่จำวัดโดยพับ
ไปข้างเดียวนั่นแลย่อมพ้น,  ส่วนที่ยกเท้าพ้นจากพื้นดินแล้วจำวัด  จะเป็นผู้ที่
ถูกยักษ์เข้าสิงก็ตาม  เป็นผู้ปราศจากสัญญา  (หมดสติ)  ก็ตาม  ย่อมไม่พ้น.
ในอรรถกาถากุรุนที  ท่านกล่าวไว้ว่า  ผู้ที่ถูกมัดให้นอนเท่านั้น  ย่อมพ้น.  ส่วน
ในมหาอรรถกถา  พระมหาปทุมเถระ  กล่าวไว้ว่า  ภิกษุรูปใดเดินจงกรมอยู่
สลบล้มลง  แล้วหลับอยู่ในสถานที่นั้นนั่นเอง,  อาบัติย่อมไม่ปรากฏแก่ภิกษุ
รูปนั้น  เพาะเธอไม่มีอำนาจ,  แต่พระอาจารย์ทั้งหลายมิได้กล่าวว่า ;  เพราะ
ฉะนั้น  จึงเป็นอาบัติทีเดียว.  ส่วนภิกษุ  ๒  รูป  คือ  ผู้ที่ยักษ์เข้าสิง  ๑  ผู้ที่ถูก
มัดให้นอน  ๑  ย้อมพ้นจากอาบัติแท้แล.
[เรื่องภิกษุฝันได้เสพเมถุนธรรม]
ในเรื่องภิกษุชาวเมืองภารุกัจฉะ  มีวินิจฉัยดังนี้ :-
สองบทว่า  อนาปตฺติ  สุปินนฺเตน  ความว่า  ชื่อว่าไม่เป็นอาบัติ
เพราะความฝันด้วยอาการอย่างนี้  เพราะไม่ใช่วิสัย ;  เหตุดังนั้น  พระอุบาลีเถระ
จึงได้วินิจฉัยเรื่องนี้  แม้ซึ่งพระผู้มีพระภาคเจ้ายังไม่เคยทรงวินิจฉัยเลย  โดย
ความถือเอาตามนัย.  และแม้พระผู้มีพระภาคเจ้า  ครั้นทรงสดับ (เรื่องที่ท่าน
พระอุบาลีเถระวินิจฉัยนั้นแล้ว)  ตรัสว่า  ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย !  อุบาลีกล่าวไว้
ชอบแล้ว,  อุบาลีกล่าวแก้ปัญหานี้   ดุจทำรอยเท้าไว้ในที่ไม่มีรอยเท้า  ดุจแสดง
รอยเท้าไว้ในอากาศ  ฉะนั้น  ดังนี้แล้ว  จึงทรงตั้งพระเถระไว้ในเอตทัคคะว่า
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ! บรรดาภิกษุสาวกของเรา  ผู้ทรงวินัย อุบาลีนี้เป็นเยี่ยม.<sup>๑</sup>
เรื่องทั้งหลายมีเรื่องนางสุปวาสาเป็นต้น<sup>๒</sup>  ถัดจากเรื่องภิกษุชาวเมือง
ภารุกัจฉะนี้ไป  มีเนื้อความชัดเจนแล้วทีเดียว.
 ๑. องฺ. เอก. ๒๐/๓๒.      ๒. บาลีเดิมเป็น  สุปัพพา.

<div id="862"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 862]]
ในเรื่องทั้งหลายมีเรื่องชักนำให้ภิกษุขืนเสพเมถุนธรรมในนางภิกษุณี
เป็นต้น  มีวินิจฉัยดังนี้ :-
เจ้าลิจฉวีกุมารเหล่านั้น  เป็นผู้ทรงขวนขวายในการเล่น  ได้ทำอย่าง
นั้นเพราะอนาจารของตน.  ตั้งแต่กาลนั้นมา  ความพินาศจึงได้เกิดมีขึ้นแก่
เจ้าลิจฉวีทั้งหลาย  เพราะทรงทำเหตุอย่างนั้น.
ในเรื่องภิกษุผู้บวชเมื่อแก่  มีวินิจฉัยดังนี้ :-
สองบทว่า  ทสฺสน อคมาสิ  ความว่า  ภิกษุผู้เฒ่านั้นคิดว่า  จัก
เยี่ยมภรรยาเก่านั้น จึงได้ไปยังเรือน  เพราะความอนุเคราะห์.  ขณะนั้น  นาง
ได้ชี้แจงถึงข้อที่ตนและพวกเด็ก ๆ ไม่มีที่พึ่ง  ให้ท่านฟังโดยประการต่าง ๆ และ
ทราบว่าภิกษุเฒ่านั้นไม่มีความไยดี  จึงโกรธแล้วพูดว่า  ท่านจงมาสึกเสียเถิด
จึงได้จับท่านโดยพลการ.  ท่านผู้เฒ่าได้ถอยกลับไปเพื่อเปลื้องตน  จึงได้ล้ม
หงายลง  เพราะความชราทุพลภาพ.  ขณะนั้น  นางได้ทำตามใจของตนแล้ว.
แต่ภิกษุรูปนั้นเป็นพระอนาคามี  ตัดกามราคะได้เด็ดขาดแล้ว;  เพราะฉะนั้น
ท่านจึงไม่ยินดี  ฉะนี้แล.
เรื่องลูกเนื้อ  มีเนื้อความชัดเจนแล้วทีเดียว  ฉะนี้แล.
ปฐมปาราชิกวรรณนา  แห่งวินัยสังวรรณนา
ชื่อสมันตปาสาทิกาจบ.
 
ในข้อที่อรรถกถาชื่อสมันตปาสาทิกา
ในวินัยนั้น  ชวนให้เกิดความเลื่อมใสรอบ
ด้าน  มีคำอธิบายดังจะกล่าวต่อไปดังนี้ว่า

<div id="863"/> [[#*| พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 863]]
เมื่อวิญญูชนทั้งหลาย  สอดส่องอยู่
โดยลำดับแห่งอาจารย์  โดยการแสดงประ-
เภทแห่งนิทานและวัตถุ  โดยความเว้นลัทธิ
อื่น  โดยความหมดจดแห่งลัทธิของตน  โดย
การชำระพยัญชนะให้เรียบร้อย  โดยเนื้อ
ความเฉพาะบท  โดยลำดับแห่งบาลีและ
โยชนาแห่งบาลี  โดยการวินิจฉัยสิกขาบท
และโดยการชี้ความต่างแห่งวินัยในวิภังค์,
คำน้อยหนึ่งซึ่งไม่ชวนให้เกิดความเลื่อมใส
ย่อมไม่ปรากฏในสมันตปาสาทิกานี้;  เพราะ
เหตุนั้น  สังวรรณนาแห่งวินัยที่พระโลกนาถ
ผู้อนุเคราะห์โลก  ฉลาดในการฝึกเวไนย ได้
ตรัสไว้นี้  จึงเป็นไปโดยชื่อว่า  สมันตปาสา-
ทิกา  แล.
<br>
</poem>}}}}
|}
{{fs|131%|[[#เล่ม -|'''เล่ม ๑ ''']]}}<br>
{{fs|131%|{{color|#006600|'''พระไตรปิฎกพร้อมอรรถกถาแปล'''}}}}<br>
{{fs|131%|[[#เล่ม|***************]]}}
<br />
|}  
[[หมวดหมู่:พระไตรปิฎก]]
[[หมวดหมู่:วิกิตำรา]]
{{:พระไตรปิฎก/อธิบายงาน}}