Difference between revisions 1055988 and 1056004 on tlwiki

[[Talaksan:Rotating earth (large).gif|thumbnail|right|Ang daigdig kung paano ito umikot.]]
Ang planetang '''Daigdig'''<ref name=JETE>{{cite-JETE|Daigdig, ''world'', ''earth''}}</ref> ay ang pangatlong [[planeta]] mula sa [[araw (astronomiya)|Araw]].  Ito ang pinakamalaking [[planetang terestriyal]] ng [[sistemang solar]]. Kumpirmado ng [[makabagong agham]] na ang Daigdig lamang ang katawang pamplaneta kung saan maaaring tumira(contracted; show full)

Isa pang paniniwala ang Teoryang Planetisimal nina Prop. Thomas Chamberlain at Forest Moulton na binago ni Harold Jeffreys. Batay sa teorya, ang sistemang solar ay mula sa isang malaking bituin na sumabog nang mapalapit ito sa isa pang bituin. Ang isang kimpal na sumabog na bituin ay naging araw, samantalang ang ibang kimpal ay naging pamilya ng planeta ang bawat isa.


ang teoryang ito ay ipinalalagay ang namuong kimpal o planetisimal nagbanggaan ang mga ito at tumalapon sa kani-kanilang orbit o hanay ang mga malalaking kimpal na ito tumalapon ay naging mga planeta at ang maliit na kimpal na tumalapon ay naging mga bituin o buwan..⏎
⏎
=== Teoryang Big Bang ===
Sinasabi ng teoryang ito na nanatiling tahimik sa loob ng bilyun-bilyong panahon ang sansinukob. Subalit noong 10 hanggang 15 bilyong taon na ang nakaraan may malakas na pagsabog na yumanig sa kabuuan nito galing sa maliit na molekyul. Ang mga tipak mula sa pagsabog ay patuloy na binubuong muli nang paulit-ulit sa pamamagitan ng elementong Hydrogen na siyang kailangan sa pagsasaayos ng mga nasirang bagay. Ayon sa isinusulong na steady state theory, walang katapusan ang paulitulit na pagbubuo hanggang sa nabuo ang planeta sa kalawakan.
DEMI
May dalawang aspeto ang Teoryang Big Bang. Ayon sa isa, simula ng maganap ang malaking pagsabog, patuloy na lumalayo ang mga piraso ng bolang apoy sa isa’t isa kaya’t patuloy ring lumalawak ang nasasakupang espasyo ng sandaigdigan. Ayon naman sa ikalawa, ang patuloy na paggalaw ng mga bituin, gas, at iba pang sangkap ng sandaigdigan ay maaaring tumigil sa paglayo sa isa’t isa at sa halip ay puwedeng bumalik, magsalubong, at magbanggaan. Kapag nangyari ito, anila, ang simula at wakas ng sandaigdigan ay parehong magsisimula sa isang malakas na pagsabog.

=== Teoryang Kondensasyon ===
Ang Teoryang Kondensasyon ni Robert Jostrow, ang isang araw o bituin ay nagsimula sa pamumuno ng mga masa ng hydrogen, gas, at ng atomic dust. Sa kalawakan na tumatanda, sumasambulat at nagsasabog ng mga pira-pirasong masa at sumasama sa mga bagong namumuong mga araw tulad ng mga planeta at bituin. Ang pangyayari ay paulit-ulit at walang katapusan.

=== Teoryang Nebula/Nebular ===
Si Jan Emmanuel Palencia, isang estudyante ng Sta. Monica Academy 3rd yr. St. ElizabethKant, isang pilosoper na Aleman ang nagpanukala noong hinggil sa pinagmulan ng daigdig. Ayon kay Christian Jay Beliber, ka-batch ni emmanKant, ang daigdig, pati na ang ibang nebula, ay nagtataglay ng gas. Sa simula, ito ay malamig, ngunit sa katagalan, ang mga partikulo sa loob ng nebula ay nag-uumpugan dahil sa puwersa ng grabidad na siya naming nagtulak sa mga ito upang umikot. Habang umiigting ang masa, ito’y uminit ng uminit, hanggang sa ito’y naging bolang kristal buenaaraw na naghahasik ng mga bolang gas na natanggal, dahil sa lakas ng “centrifugal” hanggang ang mga ito ay lumamig at naging planeta. Ito ay tinawag na “Nebular Hypothesis”.
Ang teorya ni Kant ay sinang-ayunan ni Pierre Simon Marquis de Laplace, isang siyentipiko na Pranses noong 1796.⏎
'''Tekstong matapang'''

=== Biblikal/Genesis ===
Ang teoryang Biblikal ay ang paniniwala na ang daigdig at ang sanlibutan ay nilikha ng Diyos.

Ayon sa Biblia at nakasulat sa Genesis 1:1-8 at Kawikaan 8:22-29 ay nilikha ng Dios ang daigdig.

==== Genesis 1:1-8 ====
(contracted; show full)
25 Wala pa ang mga burol, ganoon din ang mga bundok, nang ako ay isilang dito sa sansinukob.
26 Ako muna ang nilikha bago ang lupa at bukid, nauna pa sa alabok, at sa lupang daigdig.
27 Nang likhain ang mga langit, ako ay naroroon na, maging nang ang hangganan ng langit at lupa'y italaga.
28 Naroon na rin ako nang ang ulap ay ilagay, at nang kanyang palitawin ang bukal sa kalaliman.
29 Nang ilagay niya ang hangganan nitong dagat, nang ang patibayan ng mundo ay ilagay at itatag,
  

== Tatlong mga bahagi ==
Ang tatlong bahagi ng daigdig ay ang mga kinakailangan ng mga organismo upang mabuhay. Pinagkukunan ng halaman ang lupa ng mga sustansya. Kinakailangan din ng halaman ang elementong tubig upang lumago at magbunga. Ang hangin ay ginagamit din ng mga halaman sa [[photosynthesis|potosintesis]]. Ang mga hayop,kabilang na ang tao,ay nakakakuha ng enerhiya mula sa mga kinakaing halaman na nagmula sa lupa. Ang katawan ng hayop ay binubuo din ng tubig kung kaya't kinakailangan nating uminom ng tubig araw-araw. Upang makahinga ang mga hayop,kinakailangan din ang hangin na binubuo ng [[Oxygen|oksiheno]] at iba pang mga gases. Ang oksiheno ay isang napakaimportanteng elemento sa buhay ng hayop. Ang tatlong bahagi ng daigdig ang nagbibigay ng buhay sa mga organismo.

== Lupa ==
Ang lupa ng daigdig ay nahahati sa pitong malalaking [[kontinente]]. Sinasabing nagmula sa isang malaking kontinente ang pitong kilalang kontinente ngayon. At dahil sa mga sakuna at mga pagbabago sa [[klima]],nagkawatak-watak ang mga lupa at nabuo ang kasalukuyang anyo ng mga kontinente sa daigdig. May iba't ibang anyo ang lupa sa daigdig. Nariyan ang [[bundok]], [[bulkan]], [[kapatagan]], [[talampas]], [[tangway]], [[Hill|burol]], [[lambak]] at mga [[isla]].

=== Mga kontinente ===
* [[aAsians]]
* [[Aprikayss]]
* [[Hilagang Amerikayyys]]
* [[Timog Amsssserika]]
* [[Antartika]]
* [[Europad]]
* [[Awstrhfalya]] o [[Oceaniadwad]]

== Tubig ==
May apat na malalaking katawan ng tubig o karagatan ang daigdig. Matatagpuan din ang iba't ibang anyo ng tubig sa daigdig tulad ng [[karagatan]], [[dagat]], [[ilog]], [[talon]] at [[lawa]]. Sa mga anyo ng tubig, tanging mga karagatan at dagat lamang ang maalat ang tubig at ang iba'y mga di-maaalat o tubig tabang.

=== Mga karagatan ===
* [[Karagatang tiklaPasipiko]]
* [[Karagatang suso]]
* [[Karagatang pukeAtlantiko]]
* [[Karagatang sexIndian]]
* [[Karagatang utinArktiko]]
* [[kKaragatang bahog bilatAntarktiko]]

== Tingnan din ==
* [[Mundo]]

== Mga sanggunian ==
{{reflist}}

(contracted; show full)[[xmf:დიხაუჩა]]
[[yi:ערד-פלאנעט]]
[[yo:Ayé]]
[[za:Giuznamh]]
[[zh:地球]]
[[zh-classical:地球]]
[[zh-min-nan:Tē-kiû]]
[[zh-yue:地球]]