Difference between revisions 12271292 and 12271344 on trwiki

{{Siyasi parti bilgi kutusu
| isim = Yeni Demokratik Parti<br>New Democratic Party<br>Nouveau Parti démocratique
| ülke = Kanada
| kısaltma = NDP
| amblem = [[Dosya:NDP-NPD Canada.svg|Yeni Demokratik Parti logosu|200px]]
| colorcode = 
| genel başkanı = [[Rebecca Blaikie]]
| lider1_başlık = Lider
| lider1_isim = [[Thomas Mulcair]]
| slogan = 
| genel sekreteri = 
| kuruluş = 3 Ağustos 1961
| kurucusu = 
| ideoloji = [[Sosyal demokrasi]]<br />[[Demokratik sosyalizm]]
| pozisyon= [[Merkez sol]]
| uluslararası üyelik = [[Sosyalist Enternasyonal]]
| eski genel başkanları = 
| yeraldığı hükümetler = 
| öncülü =
| ardılı =
| sandalye1_başlık = [[Avam Kamarası (Kanada)|Avam Kamarası]]
| sandalye1 = {{Siyasi parti bilgi kutusu/sandalye|100|308|hex=orange}}
| sandalye2_başlık = [[Kanada Senatosu|Senato]]
| sandalye2 = {{Siyasi parti bilgi kutusu/sandalye|0|105|hex=orange}}
| internet sitesi = [http://www.ndp.ca/ ndp.ca]
| bayrak =
}}

{{çalışma}}
'''Yeni Demokratik Parti''' ([[İngilizce]]: ''New Democratic Party'' NDP, [[Fransızca]]: ''Nouveau Parti démocratique''), [[Kanada]]'da [[Demokratik sosyalizm|demokratik sosyalist]] eğilimli siyasal parti. 


Kökeni, Ağustos 1932'de çeşitli işçi ve küçük çiftçi örgütleriyle [[sosyalist]] partilerin kurduğu Kooperatif Düzen Federasyonu'na (CCF) dayanır. Ertesi yıl Regina Bildirgesi'yle merkezi planlamaya ve belirli alanlarda devletçiliğe yönelik programını açıklayan CCF, özellikle [[Britanya Kolumbiyası]], [[Saskatchewan]] ve [[Manitoba]]'da gelişme göstererek bu eyaletlerde ana muhalefet konumunu kazandı. Ülke çapında da önemli oranda oy sağlayarak bazı üyelerini [[Avam Kamarası (Kanada)|Avam Kamarası]]'na sokmayı başardı. Ama iktidar seçeneği durumuna gelemediği gibi Liberaller ve ilerici Muhafazakarlar arasında kilit bir güç de olamadı. 1944'te eyalet yönetimini ele geçirdiği Saskatchewan'da uzun yıllar başta kalmakla birlikte, öteki eyaletlerde güç kaybına uğrayarak gerileme içine girdi.

1956'da Kanada'daki işçi örgütlerinin çoğunu bir araya getirerek yeni bir odak olarak ortaya çıkan Kanada İşçi Sendikaları Kongresi (CLC) Ağustos 1961'de CCF'yi de içine almak üzere Yeni Demokratik Parti'yi kurdu. Partinin Saskatchewan'daki yerel örgütü 1967'ye değin CCF adını korudu. NPD'nin tabanını uzun süre Manitoba ve Saskatchewan'daki çiftçilerle, Britanya Kolumbiyası ve Ontario'nun kent işçi sınıfı oluşturdu. NPD Saskatchewan, Mantiba ve Britanya Kolumbiyası'nda 1940'lardan 1990'lara değin aralıklarla, Yukon Toprakları'nda da 1980'larden sonra iktidar partisi oldu; Kanada'nın en büyük ve en zengin eyaleti olan [[Ontario]]'da da 1990'larda iktidara geldi.  
 
1989'daki federal kongrede liderlik adaylarından [[Dave Barrett]]'ın partinin Batı Kanada'ya yoğunlaşmasını savunması partinin [[Quebec]] kanadının tepkisini çekti. NDP'nin Quebec sözcüsü Phil Edmonston'ın Barrett'ın liderliği seçilmesi halinde partiden ayrılacakları tehdidini savurdu. Federal Kongreyi kazanan [[Audrey McLaughlin]] Kanada'nın ilk kadın parti lideri oldu. McLaughlin'in Quebec kanadını NDP'de tutma çabalarına karşın Quebec Yeni Demokratik Partisi partiden koparak Quebec'teki bağımsızlık yanlısı platforma dahil oldu.  

NDP, 1988'de kazanılan 43 sandalyeden sonra 1993 federal seçimlerinde Avam Kamarası'nda yalnızca 9 sandalye kazanabildi. Ontario ve Britanya Kolumbiyası'nın NDP'li yöneticilerinin başarısızlıkları bu yeniginin asıl nedeni oldu. McLaughlin'in 1995 yılında çekilmesinden sonra federal parti liderliğine Alexa McDonough geldi. 1997 federal seçimlerinde Avam Kamarası'ndaki sandalye sayısını 21'e çıkardı. Bu başarının en önemli nedeni o yıla kadar NDP'nin siyasi olarak varolamadığı Atlantik Kanadası'nda ilk kez sandalye kazanmasıydı. McDonough liderliğindeki NDP'nin, [[Tony Blair]]'in öncülüğünü yaptığı [[Üçüncü Yol]] adlı yeni bir sol akıma kapılarak  merkeze yönelmesi partinin geleneksel müttefiki olan işçi sendikalarıyla ilişkilerinin soğumasına neden oldu. İki parlamenterin de pariden ayrılması hoşnutsuzluğun göstergesi oldu.     ⏎
⏎
⏎

[[Kategori:1961'de kurulan siyasi partiler]]
[[Kategori:Sosyalist Enternasyonal]]
[[Kategori:Kanada'daki siyasi partiler]]