Difference between revisions 12812145 and 13100887 on trwiki

{{Dünya Mirasları
| İsim         = Pasargad
| Resim       = [[Dosya:Cyrus tomb.jpg|300px]]
| Ülke = {{IRN}}
| Tür        = Kültürel
| Kriter    = i, ii, iii, vi
| ID          = 1106
| Bölge      = Asya-Pasifik 
| Yıl        = 2004 
| Uzatma    =
|Koordinatlar=
| Link        = http://whc.unesco.org/en/list/1106
}}
'''Pasargad''' ya da '''Pasargadai''', [[Ahameniş İmparatorluğu|Ahameniş hanedanın]]ın ilk başkenti. Bugünkü [[İran]]'ın güneybatısında, [[Persepolis]]'e 78 km, [[Şiraz]]'a 130 km uzaklıktadır. 

[[Büyük Kiros]] (Keyhüsrev) (MÖ 590/580-y. 529) bu yeri, [[Medler|Med]] hükümdarı [[Astyages]]'e karşı zafer kazandığı (550) savaş alanına yakın olduğu için imparatorluğunun başkenti yaptı. Kentin adının, en büyük [[Pers]] kabilesini oluşturan Pasargadlardan türemiş olduğu sanılır.

[[I. Dareios]]'un tahta geçmesinden (MÖ 522) sonra Pasargad'ın yerine hanedanın yeni başkenti Persepolis olmuştur.

== Mimari ==
Pasargad'ın görkemli, ama yalın mimarlığının yarattığı denge ve güzellik duygusuna Ahamenişlerin başka hiçbir döneminde rastlanmaz. Kentin içkalesi, koni biçimli alçak bir tepeye kurulmuş, taş kaplı çok geniş bir platformun üstünde yer alır. Yarım kalmış iki taş merdiven ve kule gibi yükselen bir cephe parçası, bu platformu çepeçevre saracak bir sarayın yapılmasına başlandığını düşündürmektedir. Ama beklenmedik bir olay nedeniyle bu saray gerçekleştirilememiş, onun yerine platformun üstüne, bazı bülümleri günümüze değin ulaşan büyük bir [[kerpiç]] duvar örülmüştür. Bu belki de MÖ 330'da [[Büyük İskender]]'e teslim edilen hazinenin saklandığı yapıdır. 

İçkalenin güneyinde, içinde kraliyet yapılarının yer aldığı büyük bir park uzanır. Duvarlarla çevrili olan bu parkın tek bir girişi vardır. Bu giriş yapısının üstünde kraliyet arması bulunur. Dört kanatlı, taçlı bir figürden oluşan bu arma, [[Asurlular|Asur]] saraylarının kapılarında rastlanan dört kanatlı koruyucu ruh betimlemesinin Ahamenişlerce uyarlanmış biçimidir.

Daha güneydeki Kiros'un mezarı çok sağlam durumdadır. Beyaz renkli büyük [[kireçtaşı]] bloklardan yapılmış olan mezar, altı basamaklı bir kaide ile dikdörtgen planlı, beşik çatılı bir mezar odasından oluşur. [[İslam]] döneminde bu mezarın [[Süleyman]]'ın annesinin olduğuna inanılmış, bu nedenle kutsal sayılmıştır. Kentin en güneyindeki kayalara oyulmuş kanal biçimindeki iz, bir zamanlar Pasargad'ı Persepolis'e bağlayan yolun kalıntısıdır.
  
== Galeri ==

<gallery>
Dosya:Cyrus tomb.jpg|Kiros'un mezarı.
Dosya:Pasargad citadel.jpg|Pasargad'ın içkalesi
Dosya:Pasargad audience hall.jpg|Sarayın arz odası
Dosya:Pasargadae.JPG|Kiros'un mezarı.
</gallery>

== Kaynaklar ==
* Bu maddenin yazılmasında [[Encyclopædia Britannica|Encyclopædia Britannica Fifteenth Edition]] ve Büyük Larousse Sözlük ve Ansiklopedisi'ndeki ''Pasargad'' maddelerinden yararlanılmıştır.

== Dış bağlantılar ==
* [http://www.irantooth.com/iranpics/tall_e_takht.htm Pasargad fotoğrafları]
* [http://whc.unesco.org/pg.cfm?cid=31&id_site=1106 UNESCO Dünya Mirası Merkezi]

{{İran UNESCO Dünya Mirası Listesi}}

{{İran tarihi-taslak}}
{{arkeoloji-taslak}}
{{mimarlık-taslak}}

[[Kategori:İran'daki Dünya Mirasları]]
[[Kategori:İran'daki arkeolojik sitler]]
[[Kategori:İran mimarisi]]
[[Kategori:Fars Eyaleti]]
[[Kategori:MÖ 6. yüzyıl'da mimarlık]]
[[Kategori:MÖ 6. yüzyılda kurulan yerleşim birimleri]]
[[Kategori:30° K]]
[[Kategori:53° D]]

[[ar:باسارغاد]]
[[az:Pasargad]]
[[ca:Pasargada]]
[[cs:Pasargady]]
[[de:Pasargadae]]
[[el:Πασαργάδες]]
[[en:Pasargadae]]
[[es:Pasargada]]
[[eu:Pasargada]]
[[fa:پاسارگاد]]
[[fi:Pasargadai]]
[[fr:Pasargades]]
[[he:פסארגאדה]]
[[hr:Pasargad]]
[[hu:Paszargadai]]
[[id:Pasargadae]]
[[it:Pasargadae]]
[[ja:パサルガダエ]]
[[ka:ფასარგადი]]
[[ko:파사르가다에]]
[[la:Pasargadae]]
[[lt:Pasargadai]]
[[mn:Пасаргада]]
[[ms:Pasargadae]]
[[nl:Pasargadae]]
[[no:Pasargadae]]
[[pl:Pasargady]]
[[pnb:پارساگاد]]
[[pt:Pasárgada]]
[[ru:Пасаргады]]
[[sh:Pasargadae]]
[[simple:Pasargadae]]
[[sk:Pasargadai]]
[[sv:Pasargad]]
[[sw:Pasargadi]]
[[uk:Пасаргади]]
[[ur:تخت سلیمان]]
[[xmf:ფასარგადი]]
[[zh:帕薩爾加德no:Pasargadae]]