Difference between revisions 13102307 and 14566279 on trwiki

< previous diff
next diff >
Liaoning
{{Çin eyalet bilgi kutusu
|Çinceadı     = 辽宁省
|Pinyin       = Liáoníng Shěng
|Türkçeadı    = Liaoning Eyaleti
|Ad           = Liaoning
|Kısaltma     = {{zh-ts|s= |t=}}
|Kısapinyin   = 
|ISOkısa      = 21
|Harita       = China Liaoning.svg
|Haritaboyut  = 275px
|Adınkökeni   = 辽 liáo - [[Liaoyang]]<br />宁 níng - Ningyuan (bugün [[Xingcheng]])
|İdaritür     = [[Çin Halk Cumhuriyeti'nin idari bölümleri#Eyalet düzeyi|Eyalet]]
|Başkent      = [[Shenyang]]
|Enbüyükşehir = [[Shenyang]]
|Sekreter     = [[Zhang Wenyue]]
|Vali         = [[Chen Zhenggao]] (陈政高), (vekaleten)
|Yüzölçümü    = 145.900
|Yüzölçümüsıra = 21.
|Nüfusyıl     = 2008
|Nüfus        = 43,.060,.000<sup>1</sup>
|Nüfussıra    = 14.
|Nüfusyoğunluğu = 289
|Nüfusyoğunluğusıra = 15.
|GSYİHyıl     = 2009
|GSYİH        = 1.,51 trilyon
|GSYİHsıra    = 8.
|GSYİHkişibaşına   = 34193
|GSYİHkişibaşınasıra = 9.
|İGEyıl        = 2006
|İGE            = 0,822
|İGEsıra        = 7.
|İGEkat         = <font color="#ffcc00">yüksek</font>
|Etnikyapı  = [[Liaoning]]: 
[[Han ulusu|Han]] - %84%<br />[[Mançu]] - %13%<br />[[Moğol]] - 2%2<br />[[Huiler|Hui]] - 0.6%%0,6<br />[[Koreli]] - 0.6%%0,6<br />[[Sibeler|Sibe]] - 0.3%%0,3
|İller    = 14
|İlçeler       = 100
|Beldeler      = 1511
|Websitesi        = [http://www.ln.gov.cn/ www.ln.gov.cn]
}}

'''Liaoning''', [[Çin]]'in kuzeydoğu kesimindeki [[Mançurya]] bölgesini oluşturan üç [[Çin Halk Cumhuriyeti'nin idari yapılanması#Eyalet düzeyi|eyaletten]] (''sheng'') en güneyde yer alanı. Kuzeydoğuda [[Jilin]] eyaleti, doğuda [[Kuzey Kore]], güneyde [[Sarı Deniz]], güneybatıda [[Hebei]] ayeleti, kuzeybatıda ise [[İç Moğolistan Özerk Bölgesi]]'yle çevrilidir.

== Tarih ==
[[Qing Hanedanı|Qing (Mançu)]] döneminde (1644-1911/12) Shengjing olarak anılan bölge 1903'te yeni bir düzenlemeyle Fengtian adını aldı. 1928'de bugünkü adıyla sınırları yeniden belirlendi. 1932-45 arasında [[Japonya]]'ya bağlı kukla devlet [[Mançukuo]]'nun (''Manzhu Guo'') bir parçası durumuna geldi. Başkent [[Mukden]] (bugün Shenyang), 1948'de [[Komünizm|komünistlerin]] eline geçti. Liaoning, 1954'te tek bir yönetim bölgesi olarak düzenlendi. 1956'da bugünkü sınırları çizildi.

== Coğrafya ve iklim ==
Liaoning, ortasında Mukden'in yer aldığı, doğusu ve batısı dağlarla çevrili ovalık bir bölgedir. Yerşekilleri bakımından dört bölge gözlenir. Batıda, iç kesimlerdeki Liaohi ovası; doğudaki Moğol Platosuna ulaşan parçalanmış kütleler; Liaohi ve Yalu havzalarını ayıran geniş dağlar ve doğudaki dağların güney uzantısı [[Liaodong Yarımadası]]nı oluşur. Yıl boyunca yağan yağmurların büyük kısmı yaz aylarında düşer ve genellikle taşkına yol açar. Sert rüzgarların estiği ilkbaharda ise yağış çok azdır.

== Demografi ==
Nüfusunun büyük bölümü [[Han ulusu|Han]] soyundan gelen Çinlilerden oluşur. Önemli azınlık grupları, Liao Vadisinde ve Mukden'de yerleşik [[Mançu]]lar ile [[İç Moğolistan]] sınırı yakınlarında yaşayan [[Moğollar]]dır.

== Ekonomi ==

Liaoning'de başta [[demir cevheri]] ve [[kömür]] olmak üzere zengin yeraltı kaynakları vardır. [[Manganez]] ve [[magnezyum]] cevheri rezervleri ile [[bakır]], [[kalay]], [[çinko]], [[boksit]] ve [[altın]] yatakları bunlar arasındadır. Yönetim bölgesi, Çin'in [[ağır sanayi]] üretiminde de ilk sırada yer alır. [[Demir]]-[[çelik]], [[çimento]] ve ham [[petrol]] üretiminin yanı sıra Liaoning Çin'in [[elektrik]] üretiminin önemli bir kısmını gerçekleştirir. [[Shenyang]], [[Anshan]], [[Lüda]], [[Fushun]] ve [[Benxi]] sanayi üretiminin büyük bir bölümünün toplandığı beş kenttir.

Tarımsal gelişme sanayinin gerisinde olmakla birlikte makine kullanımı, Çin standartlarına göre oldukça yüksektir. Ekili alanların küçük bir bölümü sanayi ve ihracata yönelik ürünlere ayrılmıştır; genellikle tahıl, sebze ve soya yetiştirilir.

Çin'de demiryolu taşımacılığı olanaklarının en çok geliştiği ve en çok yük taşınan eyalet Liaoning'dir. Karayolu ağı geniş, ama düşük niteliklidir. İç deniz ve akarsu ulaşımına çok az başvurulur. Buna karşılık Çin'in öteki bölgelerine yapılan taşımacılıkta deniz ulaşımı önemlidir. En büyük liman Lüda, ikincisi Yingkou'dur. 
 

== Dış bağlantılar ==
* [http://www.ln.gov.cn/ Liaoning Valiliği] 
* [http://english.nen.com.cn/ Liaoning Bilgi Rehberi] {{en}}

{{Çin Halk Cumhuriyeti eyaletler}}

[[Kategori:Liaoning| ]]