Revision 11306742 of "Yevgeni Yevtuşenko" on trwiki

[[Dosya:Evtushenko.jpg|thumb|right|]]
'''Yevgeni Aleksandroviç Yevtuşenko''' ([[Rusça]]: Евгений Александрович Евтушенко) (d. 18 Temmuz 1933, Zima, [[İrkutsk]], [[Rus SFSC]], [[Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği|SSCB]]), [[Stalin]] sonrası şairler kuşağının önde gelen temsilcisi [[Rus]] [[şair]].

Stalin sonrası kuşağın sanatsal özgürlüklerin genişletilmesi ve edebiyatın siyasal ölçütler yerine estetik değerlere dayandırılması için yürüttüğü mücadele, 1950'lerin sonlarıyla 1960'larda yönetimin sanatçılar üzerindeki denetiminin gevşemeye başladığına işaret eder.


Çocukluğu [[Moskova]]'da ve [[Trans-Sibirya Demiryolu]] üzerindeki küçük bir kasabada geçen Yevtuşenko ilk önemli öykülü şiir yapıtı ''Stantsiya Zima'''da (1956; Zima Kavşağı, 1985) bu kasabayı betimledi. Moskova'daki Gorki Edebiyat Enstitüsü'nde öğrenim gördü. Yayımlanmasına Stalin'in ölümünden sonra izin verilen şiirleriyle halkın sevdiği bir şair oldu. İlk devrimci şairlerden [[Vladimir Mayakovski]] ve [[Sergey Yesenin]]'in taşkın, yer yer argo yüklü şiir dilini yeniden canlandırdı; ayrıca aşk, kişisel sorunlar gibi Stalin döneminde ele alınması hoş karşılanmayan konularda şiirler yazdı. Yaklaşık 34 bin [[Ukrayna]]lı [[Yahudi]]nin [[Nazi]]lerce katledilişini konu alan ''Baby Yar'' (1961; Babi Yar, 1966, 1985) adlı şiir kitabında SSCB'deki Yahudi düşmanlığını da eleştirdi. [[Amerika Birleşik Devletleri|ABD]] ve [[Avrupa]]'ya çeşitler geziler yaptı; bu gezileri sırasında şiirlerini topluluklar önünde okudu. 1963'te [[Paris]]'te otobiyografik nitelikteki ''Yaşantım'' (1968/ Erken Yazılmış Bir Yaşam Öyküsü, 1985) adlı yapıtını yayımlamasından sonra ülkesinde baskıya uğradı. Ama SSCB'ye ışık sağlayan bir elektrik santralinin kurulduğu [[Sibirya]] simgesiyle Rusya tarihi boyunca bir sürgün yeri sayılan Sibirya simgesini karşılaştırdığı, son derece coşkulu bir dizi şiirinden oluşan ''Bratskaya GES'' (1965; Bratsk İstasyonu) adlı yapıtını yayımlamasının ardından saygınlığını yeniden kazandı.

[[Amerika Birleşik Devletleri|ABD]] üzerine ilk şiirlerinden derlenen ''Özgürlük Heykelinin Derisinin Altında'' adlı oyunu 1972'de Moskova'da sahnelendi. 1978'de tiyatro oyunculuğuna başladı, 1981'de fotoğraflarından oluşan kitabını, ertesi yıl da ilk romanını yayımladı. 1984'te ''Ardabiola'' adlı bir ''novella'' yazdı. 1986'da Etruria Şiir Ödülü'ne layık görüldü.

Sovyetler Birliği'nin son dönemlerinde [[Gorbaçov]]'u, ardından [[Yeltsin]]'i destekledi. Ancak, daha sonra [[Çeçenistan|Çeçenistan Savaşı]] nedeniyle ona tavır aldı.


[[Türkçe]]ye çevrilen öbür yapıtları arasında ''Pearl Harbour'' (1967) ve ''Yagodniye mesta'' (1982; Yaban Yemişleri, 1987) vardır.

==Bazı eserleri==

* ''Razvedçiki gryakuşçego'' (1952)
* ''Tretıy Sneg'' (1955)
* ''Stantsiya Zima'' (1956; Zima Kavşağı, 1985)
* ''Baby Yar'' (1961; Babi Yar, 1966, 1985)
* ''Tendresse'' (1962)
* ''Masledniki Stalina'' (1962)
* ''Yaşantım'' (1963)
* ''Bratskaya GES'' (1965; Bratsk İstasyonu)
* ''Pearl Harbour'' (1967)
* ''Yagodniye mesta'' (1982; Yaban Yemişleri, 1987)

{{Rusya-biyo-taslak}}

[[Kategori:1933 doğumlular]]
[[Kategori:Rus şairler]]

[[bg:Евгений Евтушенко]]
[[ca:Ievgueni Ievtuixenko]]
[[cs:Jevgenij Alexandrovič Jevtušenko]]
[[de:Jewgeni Alexandrowitsch Jewtuschenko]]
[[en:Yevgeny Yevtushenko]]
[[eo:Jevgenij Jevtuŝenko]]
[[es:Yevgeni Yevtushenko]]
[[fa:یوگینی یفتوشنکو]]
[[fi:Jevgeni Jevtušenko]]
[[fr:Evgueni Evtouchenko]]
[[he:יבגני יבטושנקו]]
[[hy:Եվգենի Եվտուշենկո]]
[[it:Evgenij Aleksandrovič Evtušenko]]
[[ja:エフゲニー・エフトゥシェンコ]]
[[ko:예브게니 옙투셴코]]
[[ku:Yevgenî Yevtûşenko]]
[[nl:Jevgeni Jevtoesjenko]]
[[no:Jevgenij Jevtusjenko]]
[[pl:Jewgienij Jewtuszenko]]
[[pt:Yevgeny Aleksandrovich Yevtushenko]]
[[ro:Evgheni Evtușenko]]
[[ru:Евтушенко, Евгений Александрович]]
[[sk:Jevgenij Alexandrovič Jevtušenko]]
[[sv:Jevgenij Jevtusjenko]]
[[uk:Євтушенко Євген Олександрович]]
[[vi:Yevgeny Aleksandrovich Yevtushenko]]