Revision 11317757 of "Vittorio Emanuele Orlando" on trwiki

{{Makam sahibi bilgi kutusu
|isim               = Vittorio Emanuele Orlando
|resim              = VittorioEmanuelleOrlando28379v.jpg
|sıra               = 
|makam              = [[İtalya Başbakanı]]
|dönembaşı          = 29 Ekim 1917
|dönemsonu          = 23 Haziran 1919
|öncegelen          = [[Paolo Boselli]]
|sonragelen         = [[Francesco Saverio Nitti|Francesco Nitti]]
<!-- Kişisel Bilgiler -->
|doğum_tarihi       = {{doğum tarihi|1860|5|19|mf=y}}
|doğum_yeri         = [[Palermo]], [[İtalya]]
|ölüm_tarihi        = {{ölüm tarihi ve yaşı|1952|12|1|1860|5|19|mf=y}}
|ölüm_yeri          = [[Roma]], [[İtalya]]
|doğum_adı          = 
|vatandaşlığı       = 
|milliyeti          = 
|etnik_kökeni       = 
|partisi            = 
|eşi                = 
|çocukları          = 
|ebeveynler         = 
|ilişkiler          = 
|yaşadığı_yer       = 
|öğrenim            = 
|meslek             = 
|dini               = 
|imza               = 
}}

'''Vittorio Emanuele Orlando''' ([[19 Mayıs]] [[1860]], [[Palermo]]-[[1 Aralık]] [[1952]], [[Roma]]), [[İtalyan]] [[siyasetçi]] ve devlet adamı. [[I. Dünya Savaşı]]'nın son yıllarında başbakanlık yapmış ve [[Paris Barış Konferansı]]'nda İtalyan heyetine başkanlık etmiştir.

== Biyografi ==
Hukuk eğitimini [[Palermo]]'da tamamladı. Üniversitede ders verdi, seçim reformu ve devlet yönetimi konularında yazdığı makalelerle adını duyurdu. 1897'de Millet Meclisi'ne seçildi. Ilımlı liberal milletvekili olarak (1897-1925), kendisini eğitim bakanlığına (1903-05) getiren [[Giovanni Giolitti]] ile işbirliği yaptı. Kabinesinde adalet bakanlığına (1907-09 ve 1914-16) getirildiği [[Antonio Salandra]]'yı, savaşa girmeye yöneltti. İtalya'nın [[I. Dünya Savaşı]]'na girmesini (Mayıs 1915) destekledi ve İtalyan kuvvetlerinin Ekim 1917'deki [[Caporetto Çarpışması]]'nda [[Avusturya-Macaristan|Avusturyal]]ılar karşısında uğradığı yenilgiyi izleyen bunalım sırasında kurulan Ulusal Birlik hükümetinin başına geçti. Halkı bir kez daha seferber edip savaşın kazanılmasında önemli rol oynadı.

Savaştan sonra İtalyan delegasyonunun başkanı olarak katıldığı [[Paris Barış Konferansı]]'ndaki görüşmeler sırasında [[İtilaf Devletleri|müttefikleriyle]], özellikle de [[Amerika Birleşik Devletleri|ABD]] başkanı [[Woodrow Wilson]]'la, eski Avusturya toprakları üzerindeki İtalyan talepleri konusunda ciddi biçimde anlaşmazlığa düştü. İtalya'nın Müttefikler safında savaşa girmesine karşılık toprak ödünmeleri öngören Londra Antlaşması (1915) maddelerinin uygulanması konusunda Wilson'ın gösterdiği düşmanca davranış karşısında konferansı terk ettiyse de bir şey sağlayamadı. İtalya, [[Dalmaçya]] ve [[Fiume]]'den vazgeçmek zorunda kaldı. Bütün çabalarına karşın [[İtilaf Devletleri|müttefiklere]] ödün verdirememesi konumunu sarstı ve 19 Haziran 1919'da başbakanlıktan istifa etti. 

Aralık 1919'da [[Millet Meclisi (İtalya)|Millet Meclisi]] başkanlığına seçilen Orlando, işçi örgütleriyle [[Benito Mussolini]] önderliğindeki [[faşist]]ler arasındaki çatışmada önce Mussolini'yi destekledi. Ama [[Sosyalist]] önder [[Giacomo Matteotti]]'nin faşistler tarafından öldürülmesinden sonra Mussolini'den desteğini çekti ve 1924'te Mussolini'ye muhalefete geçti. [[Sicilya]]'da yapılan yerel seçimlerde faşistlere muhalefet etti ve faşistlerin seçim hilelerini protesto amacıyla 1925'te Parlamento'dan istifa etti. 1931'de faşist devletin profesörlere zorla kabul ettirdiği bağlılık andını imzalamayı kabul etmediği için [[Roma Üniversitesi]]'ndeki kürsüsüne ancak 1944'te dönebildi.

[[II. Dünya Savaşı]]'nın sonuna değin siyasal yaşamın dışında kaldı. [[Roma]]'nın kurtarılmasından sonra Danışma Meclisi üyeliğine, Haziran 1946'da da Kurucu Meclisi başkanlığına getirildi. Barış antlaşmasının bazı koşullarına karşı çıkması 1947'de istifasına yol açtı. 1948'de yeni İtalyan Senatosu'na seçildi. Aynı yıl cumhurbaşkanlığına adaylığını koyduysa da [[Luigi Einaudi]] karşısında seçimi kaybetti. Anılar'ı 1961'de yayımlandı.

== Kaynaklar ==
* [[Encyclopædia Britannica]]
* Büyül Larousse Sözlük ve Ansiklopedisi


{{başlangıç kutusu}}
{{S-off}}
{{sıra kutusu| önce = [[Paolo Boselli]] | başlık= [[İtalya Başbakanı]] | yıllar= [[1917]]-[[1919]] | sonra= [[Francesco Saverio Nitti]]}}     
{{bitiş kutusu}}
{{politikacı-taslak}}
{{İtalya başbakanları}}

[[Kategori:1860 doğumlular]]
[[Kategori:1952 yılında ölenler]]
[[Kategori:İtalya başbakanları]]
[[Kategori:Ölmüş insanlar]]

[[ar:فيتوريو إمانويلي أورلاندو]]
[[bg:Виторио Орландо]]
[[cs:Vittorio Emanuele Orlando]]
[[de:Vittorio Emanuele Orlando]]
[[en:Vittorio Emanuele Orlando]]
[[es:Vittorio Emanuele Orlando]]
[[eu:Vittorio Emanuele Orlando]]
[[fi:Vittorio Emanuele Orlando]]
[[fr:Vittorio Emanuele Orlando]]
[[he:ויטוריו אמנואלה אורלנדו]]
[[hr:Vittorio Emanuele Orlando]]
[[hu:Vittorio Emanuele Orlando]]
[[it:Vittorio Emanuele Orlando]]
[[ja:ヴィットーリオ・エマヌエーレ・オルランド]]
[[la:Victorius Emanuel Orlando]]
[[lmo:Vittorio Emanuele Orlando]]
[[nl:Vittorio Emanuele Orlando]]
[[pl:Vittorio Emanuele Orlando]]
[[pt:Vittorio Emanuele Orlando]]
[[ru:Орландо, Витторио Эмануэле]]
[[sr:Виторио Орландо]]
[[sv:Vittorio Emanuele Orlando]]
[[uk:Вітторіо Емануеле Орландо]]
[[yo:Vittorio Emanuele Orlando]]