Revision 11330218 of "Zug (kanton)" on trwiki

{{Kanton bilgi kutusu|
 İsim=Zug
|kısaltma=ZG
|Arma=Wappen Zug matt.svg
|Arma_adı=
|Harita=Karte Lage Kanton Zug 2012.png
|başşehir=[[Zug]]
|Alan=	238.69
|Alan_sıralaması=
|Nüfus=	113,105
|Nüfus_sıralaması=
|Sayım_yılı=2010
|yoğunluk=470
|yoğunluk_sıralaması=
|Katılma_yılı=1352
|Diller=[[Almanca]]
}}

'''Zug''' ([[Almanca]]: ''Zug'', [[Fransızca]]: ''Zoug''), [[İsviçre]]'nin ortakuzey kesiminde [[İsviçre'nin kantonları|kanton]]. Yönetim merkezi [[Zug]] kenti, yüzölçümü 239 km²'dir; 31 km²'lik kesimi [[Zug Gölü|Zug]] ve [[Ägeri Gölü|Ägeri]] göllerinden oluşur. Batıda [[Luzern (kanton)|Luzern]] ve [[Aargau (kanton)|Aargau]], kuzeyde [[Zürich (kanton)|Zürich]], doğu ve güneyde [[Schwyz (kanton)|Schwyz]] kantonlarıyla çevrilidir. 


==Coğrafya==
Dağlık [[İsviçre Platosu]]nun orta kesiminde yer alır. Yükseklik doğu sınırı yakınındaki Yüksek Rone Masifinde 1.205 m'ye, göllerin arasındaki Rossberg Masifinin bir parçasını oluşturan Zug Dağı'nda da 1.039 m'ye ulaşır. Kantonun güney bölümü, İsviçre [[Ön Alpler]]i'nin tepelerine kadar uzanır. Orta kesimi, uzun yamaçları hızla ovaya doğru alçalan orta yükseklikte dağlardan oluşur. Zug Gölü'yle Reuss Vadisi'ni Schwyz aracılığıyla birbirine bağlayan bir tekne vadi açan buzlar nedeniyle yüzey şekilleri derinlemesine oyulmuştur. Zürich'ten Sankt Gotthard karayoluna kolay bir geçiş sağlayan bu geçit, Zug kantonunun oluşmasında temel rol oynadı ve Gotthard demiryolu buradan geçti. Buzultaş amfileri, molas yüzey şekillerine oranla tepelere daha yumuşak biçimler kazandırarak gölün aşağı kesimini biçimlendirir. 

Kantondaki başlıca akarsu Schwyz kantonundan doğan [[Lorze Nehri|Lorze]]dir. Lorze Nehri [[Ägeri Gölü|Ägeri]] ve [[Zug Gölü|Zug]] göllerinden geçtikten sonra kuzeybatıya doğru akar ve kantonun kuzeybatı sınırını oluşturan [[Reuss Nehri]]ne katılır. 

==Tarih==
Zug Kantonu, Lenzburg kontlarının kurduğu, ama daha sonra Kyburg kontlarının (1173) ve Habsburglar'ın (1261) eline geçen kentlerin kaderini paylaşmıştır. [[Ägeri Gölü]]nün güneydoğu köşesi yakınındaki [[Morgarten Savaşı|Morgarten]] [[İsviçre Konfederasyonu]]'nun 1315'te [[Habsburglar]]a karşı büyük bir zafer kazandığı yerdir. 1352'de İsviçre Konfederasyonu'na katılan Zug, ancak 1415'te hak eşitliğine kavuşabilmiştir. 1798'de kanton halkı [[Fransa|Fransız]] ordusuna karşı büyük bir direniş gösterdiyse de, Zug bir süre sonra işgalci Fransız ordusunun kurduğu [[Helvetia Cumhuriyeti]]'nin bir parçası oldu ve cumhuriyetin en büyük kantonu olan [[Waldstätten Kantonu|Waldstätten]]'e bağlandı. 1803'te Helvetia Cumhuriyeti dağılıp yerine İsviçre Konfederasyonu oluşturulunca yeniden kanton statüsü kazandı. 

1845'te [[Sonderbund]]'u ([[Almanca]]da "Ayrılıkçı Birlik") kuran [[Katolik]] kantonlar arasında yer aldı. 1847'de İsviçre Meclisi'nin Sonderbund'un dağıtılması ve [[Cizvit]]lerin ülkeden sürülmesi yolunda bir karar alması üzerine başlayan savaşa katıldı. 1848 ve 1874'te federal anayasa tasarılarına karşı oy kullandıysa da bu anayasaların yürürlüğe girmesini engelleyemedi. Bugünkü kanton anayasası 1894'te kabul edildi. 

==Ekonomi==
Değişik çevre koşullarının birleştiği yerde bulunan Zug Kantonu'nun ekonomisi büyük ölçüde [[tarım]] ve [[Hayvancılık|hayvancılığa]] dayanır; dağlarda ve yüksek tepelerde ağır basan hayvancılığın yanı sıra özellikle [[meyvecilik]] büyük önem taşır. Meyve bahçelerine ve bazen ilkbaharda [[Fön rüzgârı|fön rüzgarları]]yla ısınan derin çöküntü alanlarına dikilmiş bağlara da yer ayrılmıştır. Ulaşım yollarının bulunması kentlerdeki sanayilerin gelişmesini kolaylaştırmaktadır; başlıca sanayi dalları [[metal|metal eşya]], [[tekstil]] ve [[alkollü içki]] üretimidir. 

Kanton halkı [[Almanca]] konuşur ve büyük bölümü [[Katolik]]tir.

==Dış bağlantılar==
* [http://www.zug.ch/ Resmi websitesi] {{de icon}}

{{coord|47|0|N|8|31|E|type:landmark_scale:50000|display=title}}
{{İsviçre'nin Kantonları}}

[[Kategori:Zug (kanton)| ]]

[[als:Kanton Zug]]
[[an:Cantón de Zug]]
[[ar:كانتون تسوغ]]
[[be:Кантон Цуг]]
[[be-x-old:Цуг (кантон)]]
[[bg:Цуг (кантон)]]
[[br:Kanton Zug]]
[[bs:Zug (kanton)]]
[[ca:Cantó de Zug]]
[[cs:Zug (kanton)]]
[[cy:Zug (canton)]]
[[da:Kanton Zug]]
[[de:Kanton Zug]]
[[en:Canton of Zug]]
[[eo:Kantono Zugo]]
[[es:Cantón de Zug]]
[[et:Zugi kanton]]
[[eu:Zug kantonamendua]]
[[fa:ایالت زوگ]]
[[fi:Zug (kantoni)]]
[[fr:Canton de Zoug]]
[[frp:Tsoug (quenton)]]
[[gd:Zug (Kanton)]]
[[gl:Cantón de Zug]]
[[he:צוג (קנטון)]]
[[hr:Zug (kanton)]]
[[id:Kanton Zug]]
[[it:Canton Zugo]]
[[ja:ツーク州]]
[[kk:Цуг (кантон)]]
[[ko:추크 주]]
[[la:Tugium (pagus)]]
[[lmo:Canton Zug]]
[[ln:Kanton ya Tsug]]
[[lt:Cugo kantonas]]
[[mr:त्सुग (राज्य)]]
[[nl:Zug (kanton)]]
[[nn:Kantonen Zug]]
[[no:Zug (kanton)]]
[[oc:Canton de Zug]]
[[pl:Zug (kanton)]]
[[pnb:زوگ]]
[[pt:Zug (cantão)]]
[[rm:Chantun Zug]]
[[ro:Cantonul Zug]]
[[ru:Цуг (кантон)]]
[[scn:Canton Zugu]]
[[simple:Zug (canton)]]
[[sq:Kantoni Zug]]
[[sr:Кантон Цуг]]
[[sv:Zug (kanton)]]
[[sw:Jimbo la Zug]]
[[uk:Цуг (кантон)]]
[[vec:Canton Zugo]]
[[war:Zug (canton)]]
[[zh:楚格州]]
[[zh-min-nan:Zug Chiu]]