Revision 11397224 of "IV. Vasili" on trwiki

{{Hükümdar bilgi kutusu
| adı              = IV. Vasili
| başlık           = Tüm Rusya'nın Çarı
| resim            = [[Dosya:Basil IV.jpg|200px]]
| altyazı          = Çar Vasili İvanoviç 
| hüküm süresi     = [[19 Mayıs]] [[1606]] - [[19 Temmuz]] [[1610]]
| tahta geçmesi    = 
| diğer ünvanları  = 
| tam adı          = Vasili İvanoviç Şuyski 
| önce gelen       = [[Düzmece Dimitri]]
| sonra gelen      = [[Karışıklık Dönemi]]<br /> ([[Polonya]] kralı [[IV. Wladislaw]] taht üzerinde hak iddia etti) <br /> [[I. Mihail]]
| varisi           = 
| kraliçe          = 
| gözdesi          =
| eş 1             = 
| eş 2             =
| eş 3             =
| eş 4             =
| eş 5             = 
| eş 6             =
| çocukları        =
| hanedan          = [[Rurik Hanedanı]]
| resmi marşı      = 
| babası           = [[İvan Andreyeviç Şuyski]]
| annesi           = [[Marfa Fyodorovna]] 
| doğum tarihi     = {{Doğum tarihi|1552|9|22|df=y}}
| doğduğu yer      = [[Nijni Novgorod]]
| ölüm tarihi      = {{Ölüm tarihi ve yaşı|1612|9|12|1552|9|22|df=y}}
| ölüm yeri        = [[Gostinin]], [[Polonya]]
| defin tarihi     = 
| mezar yeri       = 
|}}

'''Vasili İvanoviç Şuyski''' ([[22 Eylül]] [[1552]]-[[12 Eylül]] [[1612]], [[Gostinin]], [[Varşova]] yakınları), [[Moskova Büyük Prensliği]]'ndeki Karışıklık Dönemi sırasında kısa süreyle [[çar]]lık yapan (1606-10) [[boyar]].

[[Moskova Büyük Prensliği]]'nin 1598'e değin yöneten [[Rurik hanedanı]]nın yarı efsanevi kurucusu [[Rurik]]'in soyundan gelen soylu bir ailenin çocuğuydu. 1591'de Çar [[I. Fyodor]]'un dokuz yaşındaki kardeşi çareviç Dimitri İvanoviç'in esrarengiz biçimdeki ölümü konusundaki soruşturma komisyonunun başına getirildi. Başlattığı soruşturmada, Dimitri'nin bir [[Epilepsi|sara]] nöbeti sırasında kendi kendini bıçakladığı sonucuna vararak dikkatleri üzerine çekti. Ama 1605'te, Fyodor'un yerine çar olan [[Boris Godunov]]'a karşı çıkan ve Prens Dimitri olduğunu öne süren birinin ortaya çıkması üzerine, eski iddiasından vazgeçerek, Dimitri'nin 1591'de ölümden kurtulduğunu ve onun taht üzerindeki iddialarını desteklediğini açıkladı. Boris'in Nisan 1605'te ansızın ölmesinden sonra Boris'in oğlu [[II. Fyodor]]'u ortadan kaldırmak için harekete geçti ve [[Düzmece Dimitri]]'ye bağlılık yemini etti.

Ama Dimitri'nin Haziran 1605'te [[Moskova]]'ya girerek çar ilan edilmesinden kısa bir süre sonra yeniden tutum değiştirerek düzmece olmakla suçladığı yeni çarı tahttan indirmek için düzenlenen bir komploya katıldı. Kısa bir sürgün döneminden sonra, çara karşı olan boyarları çevrsinde toplayıp bir ayaklanma başlattı ve Dimitri'yi öldürerek 29 Mayıs 1606'da tahta çıktı.

Vasili Şuyski, taht üzerinde yeni hak iddialarını önlemek amacıyla Prens Dimitri'nin mezarını Moskova'ya getirtti (Haziran 1606). Ayrıca adil bir yönetim kurmayı ve boyarlardan oluşan danışma meclisi [[Duma]]'yla uyum içinde hareket etmeyi amaçladığını ilan etti. Bütün bunlara karşın, yönetimine karşı muhalefet giderek güçlendi. Ekim 1607'de köylüler  (1606-07'de Bolotnikov köylü ayaklanması) [[Kazaklar (Slav)|Kazaklar]] ve soylular tarafından başlatılan ayaklanmayı bastırmayı başardıysa da, [[Polonya]]lılardan, muhalif boyarlardan ve bozguna uğrattığı soyluların büyük bölümünden destek gören II. Düzmece Dimitri'nin 1608 baharında [[Tuşino]]'da bağımsız bir hükümet kurmasını engelleyemedi. Ocak 1610'da [[İsveç]]lilerin yardımıyla [[Rusya]]'nın kuzeyinde yeniden denetimi eline geçirip II. Düzmece Dimitri'yi [[Tuşino]]'dan çekilmek zorunda bıraktı. Ama İsveçlilerin soruna müdahalesi Polonya'nın Vasili Şuyski'ye savaş açmasına yol açtı. Polonya kralı [[III. Zygmunt]]'un Rusya'yı istila eden ordusu Moskova üzerine yürürken II. Düzmece Dimitri de yeniden saldırı hazırlıklarına başladı. Vasili Şuyski tam bu sırada Moskova'da başlayan ayaklanma sonucunda, soylulardan ve halktan oluşan bir meclis tarafından tahttan indirildi (Temmuz 1610) ve bir manastıra kapanmak zorunda bırakıldı.

  

{{Başlangıç kutusu}}
{{Sıra kutusu|başlık=[[Rus Çar ve Çariçelerinin listesi|Rusya Çarı]]|önce=[[Düzmece Dimitri]]|sonra=[[Karışıklık Dönemi]]<br /> ([[Polonya]] kralı [[IV. Wladislaw]] taht üzerinde hak iddia etti) <br /> [[I. Mihail]]|yıllar=[[1606]] - [[1610]]}}
{{Bitiş kutusu}}

{{Rusya hükümdarları}}
== Kaynaklar ==
* ''Ana Britannica, Cilt 31, s. 143-144''
* ''Büyük Larousse, 23. Cilt, s. 12117''

{{DEFAULTSORT:Vasili 04}}
<!--
[[Category:Orthodox monarchs]]
[[Category:Shuyskies]]
-->

[[Kategori:1552 doğumlular]]
[[Kategori:1612 yılında ölenler]]
[[Kategori:Rusya'nın Çar ve Çariçeleri]]
[[Kategori:Rurik Hanedanı]]
[[Kategori:Askerî darbe ile devrilen liderler]]
[[Kategori:Ölmüş insanlar]]

[[af:Wasili IV van Rusland]]
[[be:Васіль Шуйскі]]
[[be-x-old:Васіль IV Шуйскі]]
[[bg:Василий IV]]
[[bs:Vasilije IV, car Rusije]]
[[ca:Vassili IV de Rússia]]
[[cs:Vasilij IV. Ivanovič Šujskij]]
[[da:Vasilij 4. af Rusland]]
[[de:Wassili IV. (Russland)]]
[[el:Βασίλειος Δ' της Ρωσίας]]
[[en:Vasili IV of Russia]]
[[eo:Bazilo la 4-a Ŝujskij (Rusio)]]
[[es:Basilio IV de Rusia]]
[[et:Vassili IV]]
[[fa:واسیلی چهارم روسیه]]
[[fi:Vasili Šuiski]]
[[fr:Vassili IV Chouiski]]
[[he:ואסילי שויסקי]]
[[hr:Vasilije IV., ruski car]]
[[is:Vasilíj Sjúiskíj]]
[[it:Vassili IV di Russia]]
[[ja:ヴァシーリー4世]]
[[ka:ვასილ IV]]
[[lv:Vasilijs IV Šuiskis]]
[[mk:Василиј IV (Русија)]]
[[mr:व्हासिली चौथा, रशिया]]
[[nl:Vasili IV van Rusland]]
[[no:Vasilij IV av Russland]]
[[pl:Wasyl IV Szujski]]
[[pt:Basílio IV da Rússia]]
[[ru:Василий Шуйский]]
[[sh:Vasilije IV., car Rusije]]
[[sr:Василиј IV]]
[[sv:Vasilij IV av Ryssland]]
[[uk:Василь Шуйський]]
[[zh:瓦西里四世]]