[[Dosya:Flag of New Spain.svg|thumb|right|Nueva España bayrağı]]
[[Dosya:New Spain.png|thumb|right|En geniş sınırlarıyla Nueva España Genel Valiliği]]
'''Nueva España Genel Valiliği''' ([[İspanyolca]]: ''Virreinato de Nueva España'', [[Türkçe]]: ''Yeni İspanya''), [[İspanya]]'nın [[Yeni Dünya]]'da fethettiği toprakları yönetmek için kurduğu dört genel valilikten ilki.
== Adı ==
Fethettiği ve çekirdeğini [[Aztek İmparatorluğu]]'nun oluşturduğu toprakları belirtmek için [[Hernan Cortes]]'in önerdiği bu ad, 1522'de [[V. Karl (Kutsal Roma İmparatoru)|V. Karl]] tarafından resmen kabul edildi.
== Tarih ==
1535'te kurulan valilik başlangıçta [[Panama Kıstağı]]nın kuzeyinde kalan toprakları içine alıyordu. Daha sonra [[Yukarı California|Yukarı]] ve [[Aşağı California]]'nın da valilik topraklarına katılmasıyla sınırları [[Amerika Birleşik Devletleri]]'nin orta ve güneybatı kesimleri ile doğuda [[Meksika Körfezi]] boyunca [[Florida]]'ya kadar uzanan toprakları kapsayacak biçimde genişletildi. [[İspanya]]'nın [[Antiller]]'deki topraklarının yönetimi de Nueva España Genel Valiliği'ne bırakılmıştı. 1565'te, yeni fethedilen [[Filipinler]] de Nueva España'nın yönetimine verildi.
Kağıt üzerinde bütün yetkiler genel valiye verilmiş olmakla birlikte yerel valilerin ve [[audiencia]]'ların başına buyruk davranması genel valinin nüfuz alanının uygulamada kuzeyde [[San Luis Potosi]], [[Zacatecas]] ve [[Culiacán]]'dan, güneyde [[Tehuantepec Kıstağı]]na kadar uzanan bölgeyle sınırlanmasına neden oldu. Genel valiler bu bölgede Yerli halkı [[Hıristiyan]]laştırdılar, okullar kurdular, [[tarım]] ve [[Hayvancılık|hayvancılığa]] dayanan bölge ekonomisini tümüyle denetimleri altına aldılar. Başlangıçta 25 milyonu bulduğu tahmin edilen Yerli nüfusu İspanyol egemenliğinin ilk 100 yılında, baskılar ve [[salgın hastalık]]lar sonucu 1 milyona düştü.
Nueva España'nın ilk genel valisi, 1535-49 arasında görev yapan [[Antonio de Mendoza]]'ydı. Mendoza'nın genel valilik döneminde [[Francisco Vásquez de Coronado]] kuzeyde yeni topraklar keşfetti, fatihlerin (''conquistador'') halka kötü davranmaları engellendi ve bazı reformlar yapıldı. 17. yüzyıl sonlarında bir gerileme dönemine giren Nueva España, [[Antonio María de Bucareli y Ursúa]] (1771-79) ve Revillagigedo 2. kontu [[Juan Vicente de Güemes Pacheco y Padilla]]'nın (1789-94) genel valilik dönemlerinde eski gücünü yeniden kazandı.
[[Miguel Hidalgo]] ve [[José María Morelos]]'un İspanyol sömürge yönetimine karşı [[Meksika]]'da başlattıkları ayaklanma bastırıldı. Ama [[Agustín de Iturbide]] komutasındaki ordunun kazandığı başarılar üzerine İspanya Meksika'nın bağımsızlığını tanımak zorunda kaldı ve genel valilik içinde Meksika'ya gevşek bir biçimde bağlanmış olan [[Orta Amerika]] Meksika tarafından ilhak edildi. Böylece Nueva España Genel Valiliği ortadan kalkmış oldu. Orta Amerika 1823'te Iturbide'nin iktidardan düşmesinden sonra Meksika'dan ayrıldı.
== Kaynaklar ==
[[Kategori:Kuzey Amerika tarihindeki monarşiler]]
[[Kategori:İspanyol Amerika'nın kolonileştirilmesi]]
[[Kategori:Eski İspanyol koloniler]]
[[Kategori:İspanyol İmparatorluğu'nun yönetim birimleri]]
[[Kategori:1521'de kurulan bölgeler ve ülkeler]]
[[Kategori:1821'de feshedilmiş kuruluşlar]]
[[af:Nieu-Spanje]]
[[ar:إسبانيا الجديدة]]
[[be-x-old:Новая Гішпанія]]
[[bg:Нова Испания]]
[[br:Spagn Nevez]]
[[ca:Virregnat de Nova Espanya]]
[[cs:Místokrálovství Nové Španělsko]]
[[cy:Sbaen Newydd]]
[[da:Nyspanien]]
[[de:Vizekönigreich Neuspanien]]
[[el:Νέα Ισπανία]]
[[en:New Spain]]
[[eo:Nova Hispanio]]
[[es:Virreinato de Nueva España]]
[[et:Uus-Hispaania asekuningriik]]
[[eu:Espainia Berriko Erregeorderria]]
[[fa:اسپانیای نو]]
[[fi:Uusi-Espanja]]
[[fr:Nouvelle-Espagne]]
[[he:מלכות המשנה של ספרד החדשה]]
[[it:Vicereame della Nuova Spagna]]
[[ja:ヌエバ・エスパーニャ]]
[[ka:ახალი ესპანეთის ვიცე-სამეფო]]
[[kk:Жаңа Испания]]
[[ko:누에바 에스파냐 부왕령]]
[[krc:Джангы Испания]]
[[la:Viceregnum Novae Hispaniae]]
[[lt:Naujoji Ispanija]]
[[mk:Вицекралство Нова Шпанија]]
[[ms:Sepanyol Baru]]
[[nah:Yancuīc Caxtillān]]
[[nl:Nieuw-Spanje]]
[[no:Ny-Spania]]
[[pl:Nowa Hiszpania]]
[[pt:Vice-Reino da Nova Espanha]]
[[qu:Wirrinatu Musuq Ispaña]]
[[ro:Noua Spanie]]
[[ru:Новая Испания]]
[[sh:Vicekraljestvo Nova Španija]]
[[simple:Viceroyalty of New Spain]]
[[sr:Вицекраљевство Нова Шпанија]]
[[sv:Nya Spanien]]
[[th:เขตอุปราชแห่งนิวสเปน]]
[[tl:Bireynato ng Bagong Espanya]]
[[uk:Нова Іспанія]]
[[vi:Tân Tây Ban Nha]]
[[zh:新西班牙總督轄區]]
This site is not affiliated with or endorsed in any way by the Wikimedia Foundation or any of its affiliates. In fact, we fucking despise them.
|
