Revision 11665548 of "Zenci Ayaklanması" on trwiki

'''Zenci Ayaklanması''', [[Zenci|Siyah]] (Zenci) kölelerin [[Abbasi]] yönetimine karşı giriştiği ayaklanma (868-883).


==Nedenleri==
Zenc, 9. yy'da Doğu Afrika kıyılarından getirilerek Basra bölgesindeki tuzla ve tarlalarda çalıştırılan siyah kölelere [[Araplar]]'ın verdikleri isimdi. [[Basra]]lı toprak sahipleri Basra'nın doğusundaki bataklıkları kurutmak için [[Doğu Afrika]]'dan birkaç bin Siyah getirtmişlerdir. Bu köle-işçilerin görevi [[Fırat]] ve [[Dicle]] nehirlerinin birleşip [[Şattülarap]] adını aldığı Basra’nın doğusundaki delta bölgesinin topraklarını tuzdan arındırarak işlenebilir duruma getirmekti. Çoğu hiç [[Arapça]] bilmeyen bu [[Zenci|Siyah]]lar, yalnızca asgari gereksinimlerinin karşılandığı çok ağır koşullarda çalıştırılıyordu.<ref>[http://www.ismailkaygusuz.com/419/550/409-409.html Ali Bin Muhammed Önderliğinde Zenci Köle-İşçilerin Ayaklanması ]</ref> 

Bu ortamda [[Hz. Ali]]'nin soyundan geldiğini öne süren Ali bin Muhammed adlı bir [[İranlı]], Eylül 869'da özgürlük ve servet vaadiyle bazı kölelerin desteğini alarak bir ayaklanma başlattı. [[Harici]]liği benimsedikten sonra daha radikal bir çizgiye yönelen Ali bin Muhammed'e göre herkes, hatta bir Siyah köle bile halife seçilebilirdi ve [[Harici]] olmayanların hepsi [[cihad]] açılması gereken kafirlerdi. 

==Ayaklanma==
[[Abbâsîler|Halife]] ordularından kaçan eğitimli Siyah askerleri ve bazı hoşnutsuz köylüleri saflarına katarak hızla güçlenen ayaklanmacılar, Ekim 869'da bir Basra ordusunu yendikten sonra, kanallarla çevrili müstahkem bir noktada [[Muhtare|el-Muhtare]] adıyla bir merkez kurdular. Ardından Haziran 870'te [[Basra Körfezi]]ndeki el-Ubullah limanını ele geçirdiler. Böylece [[Irak]]'ın güneyini denetim altına alırken, Basra'nın denizyolu bağlantısını da kestiler. Bunu [[İran]]'ın güneybatısındaki [[Ahvaz]] kentinin alınması izledi.

Kısa sürede Irak'ın güneyi ve İran'ın güneybatısına sıçrayan bu isyan, hem bu bölgelerde yaşayan insanlara hem de Abbasi Halifeliği'ne çok zararlar vermiş ve Halifeliğin merkezi [[Bağdat]]'ı tehdit eder hale gelmişti. Halife [[Mutemid (Abbasi)|el-Mutemid]]'in (hükümdarlığı 870-892) kardeşi [[el-Muvaffak]]'ın komutasındaki ordular ayaklanmacılarla bir türlü başa çıkamadı. Siyahlar Eylül 871'de Basra'yı yağmaladılar. Ardından Nisan 872'de de el-Muvaffak'ı yenilgiye uğrattılar.

Halife orduları 872-879 arasında İran'ın doğusunda [[Saffariler]]le uğraşırken, Siyahlar [[Vasit ili|Vasıt]]'ı ele geçirdiler (878) ve İran'ın [[Huzistan]] bölgesine girdiler. Sonunda el-Muvaffak 879'da Siyah kölelere karşı büyük bir saldırı düzenledi. Bir yıl içinde Siyahların kurduğu ikinci kent olan el-Mania'yı aldı ve ayaklanmacıları Huzistan'dan çıkardı. 881 ilkbaharında da [[Dicle Nehri]]nin karşı yakasında sıkı bir denetim kurarak el-Muhtare'yi kuşatma altına aldı. Ağustos 883'te [[Mısır]] hükümdarı [[Ahmed bin Tolun]] kuvvetlerinin de desteğiyle kenti ele geçirdi ve Ali'nin kellesiyle Bağdat'a döndü.  

==Kaynakça==
{{kaynakça}}

==Kaynak Kitaplar==
* [http://www.belgeler.com/blg/12ri/abbasiler-tarihinde-h-255-270-m-869-883-zenci-isyani-sebep-ve-sonuclari-the-zanj-rebellion-in-the-days-of-abbasids-h-255-270-m-869-883-causes-and-results Abbasiler Tarihinde (H. 255-270/M. 869-883) Zenci İsyanı, Sebep, Sonuçları]
* [[Yaşar Nuri Öztürk]], ''Hallacı Mansur Ve Eseri '', 1997. ISBN 975-677-915-2 .

{{Köle ayaklanmaları}}

[[Kategori:9. yüzyılda çatışmalar]]
[[Kategori:Irak tarihi]]
[[Kategori:Köle ayaklanmaları]]
[[Kategori:Abbasiler]]

[[ar:ثورة الزنج]]
[[de:Aufstand der Zandsch]]
[[en:Zanj Rebellion]]
[[es:Rebelión Zanj]]
[[fa:شورش صاحب الزنج]]
[[fr:Révolte des Zanj]]
[[he:מרד הזאנג']]
[[it:Rivolta degli Zanj]]
[[ja:ザンジュの乱]]
[[ru:Восстания зинджей]]