Revision 11712982 of "Kuteybe bin Müslim" on trwiki

'''Kuteybe bin Müslim''' (d.y. 670-ö. 715, [[Fergana]]), [[Arap]] komutan, [[Afganistan]] ve [[Orta Asya]]'da yaptığı fetihlerle [[Emevi]] topraklarının sınırlarını genişletmiştir.

704'te [[Abdülmelik bin Mervan]] tarafından [[Horasan]] valiliğine getirilen Kuteybe, yaklaşık 50 bin kişilik bir ordunun da komutanı oldu. Kuzeye ve doğuya düzenlediği seferlerin ilkinde (705) [[Toharistan]]'a girerek başkent [[Belh]]'i ele geçirdi; teslim olmasına karşın kenti yıktırdı. Ardından o tarihte Oxus olarak bilinen [[Ceyhun]]'u (Amu Derya) aşarak [[Buhara]] (bugün [[Özbekistan]]'da) ve çevresindeki [[Soğdiana]] topraklarını fethetti (706-709); 706'da [[Beykend]]'i aldı, bu kenti de yıktırarak bütün erkeklerini öldürttü. İlerleyişini durdurmak için Buhara hükümetince görevlendirilen Verdan Huda'yı da bozguna uğrattı. Verdan'ın ölümünden (708) sonra Buhara'yı ele geçirdi.

Daha sonra [[Semerkand]]'ı (710-712), [[Harezm]] ve başkenti [[Hive]]'yi ele geçirdi. Semerkand sogd hükümdarı Tarhan da ona boyun eğdi. Haccac'ın buyruğu üzerine, [[Sistan]]'ın [[Türk]] hükümdarı Rutbil'in üstüne yürüdü, ancak Arap egemenliğini kabul ettiremedi. Harezm hükümdarı Çiğan, kardeşi Hurrezat'a karşı ondan yardım istedi, o da Belh valisi olan kardeşi Abdurrahman'a gönderdi ve Abdurrahman, Hurrezat'ı öldürdü, Harezm'in üç büyük kentini Arap egemenliği altına aldı. Kuteybe bin Müslim, Irak valisi [[Haccac]]'ın izniyle kuşattığı Semerkand'ı komutan Gürek'in direnmesine karşın ele geçirdi. Genel karargahını buraya taşıdıktan (714) sonra İsbicap'a geldi. 

715'te [[Orta Asya]]'nın iç kesimlerine doğru ilerleyerek [[Fergana]]'yı (bugün Özbekistan ve [[Kırgızistan]]'da) Arap egemenliği altına aldı. [[Çin]] sınırına kadar ulaştığı söylenmekle birlikte bunu kanıtlayan herhangi bir belge yoktur. 

[[I. Velid|Velid]] tarafından Horasan eyaletinin yönetimine getirildi. I. Velid'in ölümünden sonra halife olan kardeşi [[Süleyman bin Abdülmelik]]'e bağlılık yemini etmeyi reddeden Kuteybe, askerleri arasında bu nedenle çıkan ayaklanma sırasında öldürüldü.

Kuteybe'nin fethettiği toprakların çoğu yönetsel bakımdan [[Maveraünnehir]]'e (Ceyhun'un ötesindeki topraklar) bağlandı. Kuteybe'nin, ele geçirdiği bölgelerde daha çok askeri yönetimle ilgilenmesine karşın, ardılları o güne değin çoğu [[Budist]] olan bölge halklarını zorla müslümanlastirarak Türklere büyük katliamlar yapmistir. Kuteybe'nin fethettiği Semerkand ve Buhara zamanla İslam kültürünün en önemli kentleri ve Orta Asya halklarının eğitim merkezi durumuna geldi. Bununla birlikte, Kuteybe'nin ölümünden sonra araplar, Maveraünnehir'de tutunamadılar. [[Göktürkler]]in yeniden güçlendikleri dönemde [[Kültigin]], Maveraünnehir'deki bazı yerleri Araplardan geri almayı başardı.<ref>http://tarih.batl.k12.tr/siniflar_ve_oss/sinif_9/sinif_9indexler/turk_arap.html</ref>

== Kaynakça ==
{{Reflist}}

[[Kategori:669 doğumlular]]
[[Kategori:715 yılında ölenler]]
[[Kategori:Emeviler]]
[[Kategori:Müslüman generaller]]
[[Kategori:Arap askerler]]
[[Kategori:İsyancılar]]
[[Kategori:Orta Asya tarihi]]
[[Kategori:Büyük Horasan]]

[[ar:قتيبة بن مسلم الباهلي]]
[[ca:Qutayba ibn Múslim]]
[[de:Qutaiba ibn Muslim]]
[[en:Qutayba ibn Muslim]]
[[fa:قتیبة بن مسلم]]
[[fr:Qutayba ben Muslim]]
[[it:Qutayba ibn Muslim]]
[[ja:クタイバ・イブン＝ムスリム]]
[[ml:അബു ഹഫ്സ് ഖുതയ്ബ ബിൻ മുസ്ലിം]]
[[pnb:قتیبہ بن مسلم]]
[[sl:Qutaiba Muslim]]
[[uk:Кутайба бін Муслім]]
[[ur:قتیبہ بن مسلم]]
[[zh:屈底波·伊本·穆斯林]]