Revision 12316034 of "Seyyid Ahmed Han" on trwiki

[[Dosya:SirSyedAhmedKhan.jpg|thumb|right|]]
'''Seyyid Ahmed Han''', '''Sir Seyyid''' olarak da bilinir (17 Ekim 1817, [[Delhi]]-17 Mart 1898, [[Aligarh]], [[Britanya Hindistanı|Hindistan]]), [[Hint]] eğitimci, hukuk bilgini ve yazar. İngiliz İslam Doğu Yüksekokulu'nu (bugün [[Aligarh Müslüman Üniversitesi]]) kurmuş, 19. yüzyılda [[Britanya Hindistanı|Hindistan]]'daki [[İslam]] canlanışında rol oynamıştır.

==Biyografi==
[[Hint-Türk İmparatorluğu]] döneminde etkili olmuş bir aileden geliyordu. Babasının ölümü üzerine aile maddi sıkıntıyla karşılaşınca, Seyyid Ahmed öğrenimini yarıda bırakıp çalışmak zorunda kaldı. 1838'de [[Doğu Hindistan Kumpanyası]]'na girdi; üç yıl sonra yargıç yardımcılığına atanarak çeşitli yerlerde görev yaptı. 

Yazarlığa 23 yaşında kaleme aldığı dinsel risalelerle başladı. 1847'de [[Delhi]]'deki eski yapıtlar üzerine yazdığı ''Asarü's-Senadid'''le (Büyüklerin Yapıtları) dikkat çekti. Daha önemli bir çalışması ise "Hint Ayaklanmasının Nedenleri" adlı risaleydi. 1857'deki Hint Ayaklanması sırasında İngilizlerden yana tavır almıştı; ama risalede İngiliz yönetiminin bütün ülkede hoşnutsuzluklar yaratarak patlamaya yol açan hatalarını ve zaaflarını çekinmeden ortaya koydu. İngiliz yetkililerin de geniş ilgi gösterdiği kitapçık sömürge politikası üzerinde çok etkili oldu.

Seyyid Ahmed, yaşamı boyunca dinle de etkin biçimde ilgilendi. [[Kitabı Mukaddes]] ve [[Kuran]] yorumlarının yanı sıra ''Hutubat-ı Ahmediye'' (1870; Ahmed'in Hutbeleri) adlı kapsamlı bir kitap yayımladı; bı yapıtı oğlu Seyyid Mahmud tarafından ''Essays on the Life of Mohammed'' adıyla İngilizceye çevrildi. Dinsel yapıtlarında, İslam inancını dönemin bilimsel ve siyasal görüşleriyle bağdaştırmaya çalıştı. Ama yaşamı boyunca en çok eğitime ilgi gösterdi. [[Muradâbad]] (1858) ve [[Gazipur]]'da (1863) okullar açtı. Kurduğu Bilim Derneği, [[Urduca]]-[[İngilizce]] bir dergi çıkarmanın yanı sıra eğitim konusunda pek çok metnin çevirisini yayımladı. [[Hindu]]larla [[Müslüman]]ların birlikte yönettiği bu kurumlar tüm yurttaşlara açıktı.

1869-70 yıllarında İngiltere'ye yaptığı gezi sırasında, çok daha büyük bir eğitim kurumu planlamaya başladı; "Müslüman Cambridge"i kuracaktı. Ülkesine dönünce bu amaçla bir kurul topladı. "Müslümanlığı ihya ve ıslah" amacıyla ''Tehzibü'l-Ahlak'' adında etkili bir gazete çıkarmaya başladı. Mayıs 1875'te [[Aligarh]]'ta bir Müslüman okulu kuruldu. Ertesi yıl emekliye ayrıldıktan sonra Seyyid Ahmed, bütün gücüyle bu kurumu genişletip yüksekokul durumuna getirmeye yöneldi. Ocak 1877'de bu tasarısı gerçekleşti ve tutucu çevrelerin tepkisine karşın yüksekokul hızla gelişti. 1886'da Seyyid Ahmed, Tüm Hindistan Müslümanları Eğitim Konferansı'nı düzenledi; her yıl başka bir yerde toplanan konferansın amacı eğitimi geliştirmek ve Müslümanlar için ortak bir zemin sağlamaktı. 1906'da Tüm Hindistan İslam Birliği'nin kurulmasına değin konferans Hindistan Müslümanları için bir merkez işlevi gördü.

Seyyid Ahmed, Müslümanları aktif siyaset yerine eğitim alanında çalışmaya yöneltti. Sonradan bazı Müslümanların [[Hindistan Ulusal Kongresi]]'ne (INC) katılması üzerine bu örgüte ve Hindistan'da [[parlamenter demokrasi]]yi yerleştirme gibi hedeflerine şiddetle karşı çıktı. Çeşitli topluluklar arasında derin ayrılıkların bulunduğu, eğitim ve siyasal örgütlenmenin yalnızca bazı sınıfların ayrıcalığı olduğu bir ülkede parlamenter demokrasinin eşit bir temelde gelişemeyeciğini savundu. Müslümanların çoğu bu görüşü benimseyerek, kendi siyasal örgütlerini kurana değin uzun yıllar siyasetten uzak durdular. 

Seyyid Ahmed'in yaşamı ve yapıtları üzerine en kapsamlı çalışma Altaf Huseyn Hali'nin ''Hayat-i Cavid'''dir (1901).

==Yardımcı kitaplar==
* Seyyid Ahmed Han ve Entellektüel Modernizmi - Şaban Ali Düzgün ISBN 9789753382083

[[Kategori:1817 doğumlular]]
[[Kategori:1898 yılında ölenler]]
[[Kategori:Hint Müslümanlar]]

[[ar:السيد أحمد خان]]
[[bn:সৈয়দ আহমদ খান]]
[[ca:Ahmad-Khan Bahadur]]
[[de:Sayyid Ahmad Khan]]
[[en:Syed Ahmad Khan]]
[[es:Syed Ahmed Khan]]
[[fr:Syed Ahmad Khan]]
[[he:סיד אחמד חאן]]
[[hi:सैय्यद अहमद खान]]
[[ia:Syed Ahmed Khan]]
[[id:Syed Ahmed Khan]]
[[ko:사이이드 아흐마드 칸]]
[[ml:സയ്യിദ് അഹമ്മദ് ഖാൻ]]
[[mr:सय्यद अहमद खान]]
[[new:सय्यद अहमद खान]]
[[pt:Syed Ahmed Khan]]
[[ru:Саид Ахмад-хан]]
[[sd:سيد احمد خان]]
[[simple:Syed Ahmed Khan]]
[[sv:Ahmad Khan Sayyid]]
[[ta:சையது அகமது கான்]]
[[te:సర్ సయ్యద్ అహ్మద్ ఖాన్]]
[[th:เซอร์ไซยิด อาหมัด ข่าน]]
[[ur:سر سید احمد خان]]