Revision 12343816 of "Ay-ay" on trwiki

{{Taksomemeli
| ad = Ay-ay
| resim = Aye-aye (Daubentonia madagascariensis) 2.jpg
| resim_bilgi = Ay-ay
| statü=NT
| alem = [[Animalia]]
| sınıf = [[Memeliler|Mammalia]]
| takım = [[Primates]]
| alttakım = [[Strepsirrhini]] - <small>(Nemli burunlular)</small>
| infratakım = [[Lemuriformes]] - <small>(Makimsiler)</small>
| familya = '''Daubentoniidae''' - <small>(Uzun parmaklıgiller)</small>
| familya_yazar = [[John Edward Gray|Gray]], 1863
| cins = '''Daubentonia'''
| cins_yazar = [[Étienne Geoffroy Saint-Hilaire|É. Geoffroy Saint-Hilaire]], 1795
| ikili_ad = '''Daubentonia madagascariensis'''
| ikili_ad_yazar = ([[Johann Friedrich Gmelin|Gmelin]], 1788)
| altbaşlık =
| açıklama =Metne bakınız
| dış_bağlantılar = {{commons-species|Daubentoniidae}}
| diğer_adları = Yaldızlı bambu maymunu
|sinonimler=
Familya:
*Cheiromyidae <small>I. Geoffroy St. Hilaire, 1851</small>
*Chiromyidae <small>Bonaparte, 1850</small>
Cins:
*''Aye-aye'' <small>Lacépède, 1799</small>
*''Cheiromys'' <small>G. Cuvier, 1817</small>
*''Cheyromys'' <small>É. Geoffroy, 1803</small>
*''Chiromys'' <small>Illiger, 1811</small>
*''Myslemur'' <small>Anon. [?de Blainville], 1846</small>
*''Myspithecus'' <small>de Blainville, 1839</small>
*''Psilodactylus'' <small>Oken, 1816</small>
*''Scolecophagus'' <small>É. Geoffroy, 1795</small>
Tür:
*''daubentonii'' <small>Shaw, 1800</small>
*''laniger'' <small>G. Grandidier, 1930</small>
*''psilodactylus'' <small>Schreber, 1800</small>
| ikili_ad = Daubentonia madagascariensis
| ikili_ad_yazar = [[Johann Friedrich Gmelin|Gmelin]], [[1788]]
|harita= Daubentonia madagascariensis range map.svg
|harita_bilgi=Coğrafi dağılım
}}
'''Ay-ay''' (''Daubentonia madagascariensis'' /[[Madagaskarca]]:''aiay''), '''Daubentoniidae''' familyasının tek üyesidir. [[Madagaskar]]'da yaşayan oldukça nadir bir [[makimsiler|makimsi]] maymun türü..<ref name=Britannica>{{Britannica|aye-aye}}</ref> '''Uzun parmaklıgiller''' ('''Daubentoniidae''') familyasının tek yaşayan üyesidir. Familyanın, [[büyük ayay]] (''Daubentonia robusta'') adında diğer bir türünün soyu tükenmiştir.

Ay-ay gece ortaya çıkan en büyük [[primat]]tır. [[Kuyruk|Kuyruğunu]] saymazsak 30-37 cm boyunda, kuyruğu ile birlikte 44-53 cm boyunda ve 2,5 kg ağırlığındadır. Kürkü siyahtır. Kuyruğu, [[sincap]] kuyruğu gibi tüylüdür. İri, parlak [[kırmızı]] gözleri vardır. Uzun kesici dişleri kemirgen dişini anımsatır. Parmakları ince ve uzundur. Orta parmak diğer hepsiden 3 kat daha uzun olabilir.

Avlanma şekli çok ilginçtir. Önce [[böcek]]leri bulmak için parmağı ile ağaca vurarak kurtçukları arar. bulduğunda dişleri ile kabuğu çıkarır. Sonra açtığı deliğe orta parmağını sokarak böcekleri çıkarır. [[Çizgili keselifare]]nin (''Dactylopsila trivirgata'') de aynı şekilde avlandığı bilinmektedir.

Ayrıca '''yaldızlı bambu maymunu''' olarak da bilinir. Yalnız yaşayan noktürnal bir canlıdır. Çoğunlukla [[Madagaskar]]'ın [[yağmur ormanları]]nda ve nadiren de adanın batısındaki kuru ormanlarda yaşar.<ref name=Britannica/>

== Özellikleri ==
Yaklaşık 40 cm. uzunluğundadır. Kuyruğu ile birlikte uzunluğu 1 metreye ulaşır.<ref name=Britannica/> Koyu kahverenegi ya da siyah kaba bir kürke sahiptir. Kısa yüzlü, büyük gözlüdür. Kemirgenler gibi sürekli büyüyen ön dişlere sahiptir. Elleri ve ayakları büyüktür. Özellikle orta parmakları çok uzundur. Ayak başparmakları hariç tüm tırnakları uzun ve pençe şeklindedir.<ref name=Britannica/>

== Yaşam şekli ve beslenme ==
Ağaç dalları ve yapraklarından yapılmış yuvarlak yuvalarda yaşar. Meyve ve böceklerle beslenir. Ağaç gövdelerine orta parmağı ile vurarak, böcek larvalarının yerini tespit eder. Bir seferde tek yavru yavrular. Soyu ciddi tükenme tehdidi altındadır. Madagaskar dışındaki hayvanat bahçelerinde üretme faaliyetlerinin bir kısmı başarıya ulaşmıştır.<ref name=Britannica/>

== Kaynakça ==
{{Kaynakça}}

[[Kategori:Makimsiler]]
[[Kategori:Neredeyse tehdit altında olan türler]]
[[Kategori:Madagaskar memelileri]]

[[ar:آيآي]]
[[az:Əlayaqlılar]]
[[bg:Ай ай]]
[[ca:Ai-ai]]
[[cs:Ksukol ocasatý]]
[[da:Aye aye]]
[[de:Fingertier]]
[[en:Aye-aye]]
[[eo:Fingrobesto]]
[[es:Daubentonia madagascariensis]]
[[et:Aie]]
[[fa:آی-آی]]
[[fi:Ai-ai]]
[[fr:Aye-aye]]
[[gl:Aie aie]]
[[he:איי איי]]
[[hr:Madagaskarski prstaš]]
[[hu:Véznaujjú maki]]
[[it:Daubentonia madagascariensis]]
[[ja:アイアイ]]
[[ka:ხელფეხა]]
[[ko:아이아이]]
[[lij:Chiromyiformes]]
[[lt:Laibapirštiniai]]
[[ml:അയ്-അയ്]]
[[nl:Vingerdier]]
[[no:Fingerdyr]]
[[nv:Bílaneezii]]
[[pl:Palczakowate]]
[[pnb:آئی-آئی]]
[[pt:Aie-aie]]
[[ru:Ай-ай]]
[[sh:Aye-aye]]
[[simple:Aye-aye]]
[[sr:Ај-ај]]
[[sv:Fingerdjur]]
[[tl:Daubentonia madagascariensis]]
[[udm:Ай-ай]]
[[uk:Ай-ай]]
[[vi:Khỉ Aye-aye]]
[[zh:指猴]]