Revision 16515329 of "Jerry Lewis" on trwiki

[[Dosya:Jerry Lewis Cannes 2013.jpg|thumb|Lewis, [[2013]]'lar]]
'''Gerald''' "'''Jerry'''" '''Lewis''' ('''Joseph Levitch''') ([[16 Mart]] [[1926]], [[Newark]], [[New Jersey]], [[Amerika Birleşik Devletleri|ABD]]), [[ABD'li]] [[komedyen]], sinema oyuncusu, yapımcı, yazar, yönetmen ve şarkıcı. Komedi sinemasında kendine özgü bir yer edinmiştir.

== Biyografi ==

New Jersey eyaletinde bir Rus Yahudisi ailenin çocuğu olarak dünyaya geldi. Ortaöğrenimini yarıda bıraktı ve çeşitli işlerde çalışmaya başladı. Sahnelerde [[komedyen]]lik yaptıktan sonra 1946'da şarkıcı ve oyuncu [[Dean Martin]] ile bir ikili oluşturdu. Gösterilerinde, Martin'in söylediği şarkılar sürekli olarak Lewis'in komiklikleriyle kesiliyordu. Kısa sürede ülkenin en tutulan komedyenleri arasına girdiler ve 1949'da Paramount Pictures Corporation'la anlaşarak sinemaya adım attılar. İlk filmleri My Friend Irma (1949; Arkadaşım İrma) yardımcı rolde gözüktükten sonra 1950 tarihli My Friend Irma Goes West (Arkadaşım İrma Batı'ya Gidiyor) başrole yükseldiler ve 1956'da ayrılana değin 15 filmde daha oynadılar.

1956'dan sonra özellikle [[Avrupa]]'da, Amerika'yı ve Amerikalı olmayı en iyi kavrayan komedyenlerden biri olarak nitelenen Lewis, 1960'taki ''Bellboy'' 'la (Asansörcü) kendi filmlerini yönetmeye de başladı. Yapımcılığını üstlendiği, senaryo yazımına katıldığı ve kendisinin ya da çoğunlukla Frank Tashlin'in yönettiği filmleriyle 1960'ların en sevilen komedyenlerinden biri oldu. Abartılı mimik ve jestleriyle, sakar ve telaşlı hareketleriyle, hazırcevaplığıyla kendine özgü bir tarz geliştirdi. 1970'te sinemayı bıraktı. 1979'da hem yönetip, hem oynadığı Hardly Working'le sinemaya döndüyse de, umduğu ilgiyi bulamadı. Ama [[Martin Scorsese]]'nin ''The King of Comedy'''sinde (1983; Kahkahalar Kralı) çizdiği, yüzü gülmeyen yorgun komedyen tipiyle usta oyunculuğunu bir kez daha ve parlak bir biçimde kanıtladı. 1990'larda nispeten daha küçük filmlerde oynadı. Emir Kusturica'nın yönettiği [[Arizona Rüyası (film)|Arizona Dream]] (1994) ve Funny Bones'da (1995) yardımcı rollerde oynadı.

1944'te Patti Palmer'la yaptığı evlilikten 6 oğlu oldu. 1980'de Palmer'dan boşandıktan sonra dansçı SanDee Pitnick'le evlendi. 1992'de tek kız çocuğu olan Danielle Sarah Lewis'i evlet edindi.

2006'da Fransız Kültür Bakanlığı tarafından verilen [[Légion d'honneur]] nişanını aldı. 2009 yılında düzenlenen [[81. Akademi Ödülleri]]'nde Onur Ödülü aldı.

== Filmografi ==

* My Friend Irma (1949; ''Arkadaşım İrma'')
* My Friend Irma Goes West (1950; ''Arkadaşım İrma Batı'ya Gidiyor'')
* Sailor Beware (1952; Şen Denizciler)
* Money from Home (1953)
* Artists and Models (1955; Çılgın Modeller)
* Partners (1956; Çapkın Ortaklar)
* The Bellboy (1960; ''Garsonun Marifetleri'')
* The Ladies Man (1961)
* The Errand Boy (1961)
* [[Aşk Hocası|The Nutty Professor]] (1963; [[Aşk Hocası]])
* Who's Minding The Store? (1963; ''Aptal Tezgâhtar'')
* The Patsy (1964; Jerry Lewis Artist Bozuntusu)
* Disorderly Orderly (1964; ''Jerry Lewis Gönüllü Doktor'')
* The Family Jewels (1965; Yedi Yüzlü Adam) 
* Three On A Couch (1966; Divanda Üç Kişi)
* The Big Mouth (1967; Geveze Hafiye)
* Which Way to the Front? (1970; Cepheye Nereden Gidilir?)
* One More Time (1970; Tuz, Biber ve Elmas)
* The King of Comedy (1983; ''Kahkahalar Kralı'')
* [[Arizona Rüyası (film)|Arizona Dream]] (1994; ''Arizona Rüyası'')
* Funny Bones (1995)

== Kaynaklar ==
* ''İngilizce Vikipedi'', [http://en.wikipedia.org/wiki/Jerry_Lewis#Honors_and_awards Jerry Lewis maddesinden] tercüme edilmiştir.

== Dış bağlantılar ==
* {{IMDb|0001471}}

{{DEFAULTSORT:Lewis, Jerry}}
[[Kategori:Jerry Lewis| ]]
[[Kategori:1926 doğumlular]]
[[Kategori:Newark, New Jersey doğumlular]]
[[Kategori:20. yüzyılda ABD'li erkek oyuncular]]
[[Kategori:21. yüzyılda ABD'li erkek oyuncular]]
[[Kategori:ABD'li komedyenler]]
[[Kategori:ABD'li erkek sinema oyuncuları]]
[[Kategori:ABD'li film yönetmenleri]]
[[Kategori:Yahudi asıllı ABD'liler]]
[[Kategori:Légion d'honneur sahipleri]]
[[Kategori:Akademi Onur Ödülü sahipleri]]
[[Kategori:Decca Records sanatçıları]]
[[Kategori:Yahudi komedyenler]]
[[Kategori:Yaşayan insanlar]]