Revision 16964094 of "Ay-ay" on trwiki

{{Taksomemeli
| ad = Ay-ay
| resim = Aye-aye (Daubentonia madagascariensis) 2.jpg
| resim_bilgi = Ay-ay
| statü=NT
| alem = [[Animalia]]
| sınıf = [[Memeliler|Mammalia]]
| takım = [[Primates]]
| alttakım = [[Strepsirrhini]] - <small>(Nemli burunlular)</small>
| infratakım = [[Lemuriformes]] - <small>(Makimsiler)</small>
| familya = '''Daubentoniidae''' - <small>(Uzun parmaklıgiller)</small>
| familya_yazar = [[John Edward Gray|Gray]], 1863
| cins = '''Daubentonia'''
| cins_yazar = [[Étienne Geoffroy Saint-Hilaire|É. Geoffroy Saint-Hilaire]], 1795
| ikili_ad = '''Daubentonia madagascariensis'''
| ikili_ad_yazar = ([[Johann Friedrich Gmelin|Gmelin]], 1788)
| altbaşlık =
| açıklama =Metne bakınız
| dış_bağlantılar = {{commons-species|Daubentoniidae}}
| diğer_adları = Yaldızlı bambu maymunu
|sinonimler=
Familya:
*Cheiromyidae <small>I. Geoffroy St. Hilaire, 1851</small>
*Chiromyidae <small>Bonaparte, 1850</small>
Cins:
*''Aye-aye'' <small>Lacépède, 1799</small>
*''Cheiromys'' <small>G. Cuvier, 1817</small>
*''Cheyromys'' <small>É. Geoffroy, 1803</small>
*''Chiromys'' <small>Illiger, 1811</small>
*''Myslemur'' <small>Anon. [?de Blainville], 1846</small>
*''Myspithecus'' <small>de Blainville, 1839</small>
*''Psilodactylus'' <small>Oken, 1816</small>
*''Scolecophagus'' <small>É. Geoffroy, 1795</small>
Tür:
*''daubentonii'' <small>Shaw, 1800</small>
*''laniger'' <small>G. Grandidier, 1930</small>
*''psilodactylus'' <small>Schreber, 1800</small>
| ikili_ad = Daubentonia madagascariensis
| ikili_ad_yazar = [[Johann Friedrich Gmelin|Gmelin]], [[1788]]
|harita= Daubentonia madagascariensis range map.svg
|harita_bilgi=Coğrafi dağılım
}}
'''Ay-ay''' (''Daubentonia madagascariensis'' /[[Malgaşça]]: ''aiay''), '''Daubentoniidae''' familyasının tek üyesidir. [[Madagaskar]]'da yaşayan oldukça nadir bir [[makimsiler|makimsi]] maymun türü..<ref name=Britannica>{{Britannica|aye-aye}}</ref> '''Uzun parmaklıgiller''' ('''Daubentoniidae''') familyasının tek yaşayan üyesidir. Familyanın, [[büyük ayay]] (''Daubentonia robusta'') adında diğer bir türünün soyu tükenmiştir.

Ay-ay gece ortaya çıkan en büyük [[primat]]tır. [[Kuyruk|Kuyruğunu]] saymazsak 30-37 cm boyunda, kuyruğu ile b5ryrththirlikte 44-53 cm boyunda ve 2,5 kg ağırlığındadır. Kürkü siyahtır. Kuyruğu, [[sincap]] kuyruğu gibi tüylüdür. İri, parlak [[kırmızı]] gözleri vardır. Uzun kesici dişleri kemirgen dişini anımsatır. Parmakları ince ve uzundur. Orta parmak diğer hepsiden 3 kat daha uzun olabilir.

Avlanma şekli çok ilginçtir. Önce [[böcek]]leri bulmak için parmağı ile ağaca vurarak kurtçukları arar. bulduğunda dişleri ile kabuğu çıkarır. Sonra açtığı deliğe orta parmağını sokarak böcekleri çıkarır. [[Çizgili keselifare]]nin (''Dactylopsila trivirgata'') de aynı şekilde avlandığı bilinmektedir.

Ayrıca '''yaldızlı bambu maymunu''' olarak da bilinir. Yalnız yaşayan noktürnal bir canlıdır. Çoğunlukla [[Madagaskar]]'ın [[yağmur ormanları]]nda ve nadiren de adanın batısındaki kuru ormanlarda yaşar.<ref name=Britannica/>

== Özellikleri ==
Yaklaşık 40 cm uzunluğundadır. Kuyruğu ile birlikte uzunluğu 1 metreye ulaşır.<ref name=Britannica/> Koyu kahverengi ya da siyah kaba bir kürke sahiptir. Kısa yüzlü, büyük gözlüdür. Kemirgenler gibi sürekli büyüyen ön dişlere sahiptir. Elleri ve ayakları büyüktür. Özellikle orta parmakları çok uzundur. Ayak başparmakları hariç tüm tırnakları uzun ve pençe şeklindedir.<ref name=Britannica/>

== Yaşam şekli ve beslenme ==
Ağaç dalları ve yapraklarından yapılmış yuvarlak yuvalarda yaşar. Meyve ve böceklerle beslenir. Ağaç gövdelerine orta parmağı ile vurarak, böcek larvalarının yerini tespit eder. Bir seferde tek yavru yavrular. Soyu ciddi tükenme tehdidi altındadır. Madagaskar dışındaki hayvanat bahçelerinde üretme faaliyetlerinin bir kısmı başarıya ulaşmıştır.<ref name=Britannica/>

== Kaynakça ==
{{Kaynakça}}

[[Kategori:Makimsiler]]
[[Kategori:Neredeyse tehdit altında olan türler]]
[[Kategori:Madagaskar memelileri]]
[[Kategori:Genomu dizilenmiş primatlar]]