Difference between revisions 68448 and 70955 on trwikisource

{{Düzenle|Metinde garip bozuklular var.}}⏎
{{eser
| önceki=
| sonraki=
| başlık= Narodnizmin Ekonomik İçeriği ve Bunun Bay Struve’nin Kitabındaki Eleştirisi
| bölüm=
| yazar= Vladimir İlyiç Lenin
| notlar=Bolşevik lider Vladimir Lenin tarafından 1894-1895 yılları arasında yazıldı.
}}
{{çevirmensiz}}
(contracted; show full)illeri daha belirli ve daha kesin bir şekilde çıkarmak gerekirdi halkçıların Rus gerçeğini anlayış tarzını,^ markşçüarın btmdan farklı olan anlayış tarzı ….ile….(?iyg^arnak”iâzfm.,„flglirçli. Öte yandan, yazarın açıklamalarının soyut oluşu, öne sürdüğü tezleri aksatmakta, tamamlanmamış hale getirmektedir; hem, gelişmenin yönünü göstermekle beraber, o zaman, hangi sınıfların teşekkül ettiğini, hangi sınıfların teşekkül ettiğini, hangi sınıfların, kendilerine tâbi öteki halk tabakalarını maskelemek suretiyle
  ,  bu gelişimin etkeni rolünü oynadıklarını söylemiyor; bir kelime ile objektifçiliği ve maddeciliği evvelce tarif ettiğimiz anlamlartyie- yazarın objektifçiliği burada maddeciliğe kadar varmıyor [Objektifçililk ile maddecilik arasındaki münasebet, Marx tarafından Louis Bonaparte'uı hükümet darbesi adlı eserinin önsözünde gösterilmiştir. Marx, Proudhon'un da bu tarihî olay (ükümet darbesi) üstünde durduğunu söyler, bu yazarın kendi görüşüne muhalif olan görüşünü şöyle yorumlar: «Proudhon (2 Aralık 18(contracted; show full)istlerin pek fahiş kazançlar elde etmelerini ve son derece düşük ücretler vermelerini teminat altına alır, hem de işçilerin gelişmesine ve teşkilâtlanmasına son derece engel olur (s. 99 – 101). Şunu da kaydedelim ki, zanaatçı sanayiimizde kapitalist sömürmenin ötedenberi egemen olduğu bilinmektedir. Ama, halkçılar bu olayı insanı şaşırtacak kadar gör-memezlikten geliyorlar. Gazete ve dergilerinin bu konuyu inceleyen hemen hemen her sayısında hükümetin büyük kapitalizmi yapay bir şekilde» (bütün «yapaylık» 
tda kapitalizmin değil, makinalaşmış olmasından ibarettir) desteklemesinden ve «halk sanayiinin ihtiyaçları için» hiçbir şey yapmamasından üzüntü duymaktadırlar. Büyük sermayeye karşı küçük sermaye uğrunda mücadele eden ve aynı çıkar zıtlığının «halk» sanayiinde de var olduğu ve bunun sonucu olarak da, çıkar yolu hiçbir suretle sefil kredilerde, v.b. aramamak lâzım geldiği şeklindeki o tartışılmaz olaya inatla gözlerini kapayan küçük burjuvanın dar kafalılığı burada bütün çıplaklığı ile kendini belli ediyor. (contracted; show full)

ne, «bir sıra geçiş safhalarının» zorunlu olduğu kabul edilmiştir.»

Bunun doğru olduğunu söylemek mümkün değildir. Marx’ın görüşüne «çömezleri» tarafından ne önemli, ne de az önemli herhangi bir «düzeltme» eklenmiştir. Islahatlar uğrunda mücadele etmek, hiç bir zaman bir «düzeltme» yapmayı gerektirmez Bu mücadele uçurum ve hızla düşme nazariyesini hiç bir şekilde düzeltmez; çünkü, bu mücadele dobra dobra ve açıkça söylenmiş bir hedef
  güTtme’ktecldir ki, o hedef tde «düşme»  den (ve çökmeden) başka bir şey değildir. Bunun için «bir sıra geçiş safhalarının» -bir mücadele safhasından başka bir mücadele safhasına, bir mücadele derecesinden başka bir mücadele derecesine geçişin- zorunlu olduğunu Marx 1840 yıllarında kabul etmişti; «yeni bir sosyal düzene doğru gidiş hareketi işçi hareketinden (ve, bunun sonucu olarak tda, ıslahat uğrunda mücadeleden) ayrılamaz» demekle ve, sonuç olarak, birtakım pratik tedbirler teklif etmekle  ,  bunu bir kere daha söylemiş oluyor (11).

Ama, Bay Struve Marx’ın görüşünün gelişmesini tasvir etmek teşebbüsüne girişmiş bulunuyorsa, bunda muhakkak ki hakiıdır. ö zaman da, burada bir «düzeltme» söz konusu olamaz; tamamıle aksine, yani görüşlerinin uygulaması, pratik uygulama dü-şüncesile kullanılması söz konusu olur.

(contracted; show full)

(*) Bana itiraz edilip, pek ileri gittiğim söylenebilir: Genel soydan meselelerden yavaş yavaş somut meselelere geçmek niyetinde olduğunu ve Altıncı bölümde de incelediğini yazar -söylememiş midir? Bay Struve’nin eleştirisindeki bu soyut nitelik, Altıncı bölümün ve hatta sonuç 
tda dahil, bütün eserinin ayırıcı özelliğidir. Hele düzeltilmesi gereken şey de, asıl kendisinin meseleleri ortaya koyuş tarzıdır.

«2. Onun içindir ki, üretimin teşkilâtile ve emeğin üretim, kabiliyeti derecesile ilgili mesele dağıtım meselesinden daha önce gelir; bazı tarihî şartlarda halkın emeğinin üretim kabiliyeti, hem mutlak olarak, hem de izafî olarak, çok düşük olduğu zaman üretim – etkenin başta gelen önemi iyice belli bir şekilde görünür.»

(contracted; show full)

Bay Struve: «İktisadî ilerlemeyi geciktiren son derece eşitsiz dağıtım kapitalizm tarafından yaratılmamıştır. Bu dağıtım, romantiklerin servet ve zenginlik kaynağı dedikleri devirden kalma bir mirastır» (s. 159) diyor. Bu cümle hakkında bir iki kelime söy
-lileyelim. Eğer yazar, bununla  ,  eşit olmıayan dağıtım kapitalizmden önce de var -halkçı Bayların unutmak eğiliminde oldukları bir şey de budur- demek istiyorsa, söylediği doğrudur. Ama, kapitalizmin bu eşitsizliği artırdığını inkâr etmek istiyorsa, o zaman da yanlıştır. En korkunç sefaletin kucağına düşmüş köylü ya da dilenci ile bankalar, demiryolları ve sanayi arasındaki o büyük eşitsizlik, toprak köleliği zamanında mevcut değildi, mevcut olmasına imkân yoktu. Bu büyük eşitsizlik, ıslahattan sonraki kapitalist Rusya tarafından yaratılmıştır.

(contracted; show full)

Halkçıları tabiî iktisadın ve ilke! eşitliğin fikir sözcüleri olarak göstermek yanlıştır; yazar tarafından verilen örnekler de bunun böyle olduğunu göstermektedir. Bay Struve: «Acaip bir misal olarak kaydedelim ki, diyor. Bay Nikolay – on, Vasilçikof’a hâlâ liberal iktisatçı demektedir» (s. 169-. Bu adı (liberal iktisatçı) iyice incelersek, bunun hiç 
tde ilgi çekici olmadığını görürüz. Vasilçikof,, geniş çapta ucuz kredi verilmesi meselesini kendi programına almıştır. Rusya kapitalist toplumu gibi kapitalist bir toplumda kredinin burjuvaziyi kuvvetlendirmekten ve «kapitalist» ilişkilerin gelişmesine ne sağlamlaşmasına (Denemeler, s. 77) yol açmaktan başka bir işe yaramıyacağı-nı Bay Nikolay – on anlaımamazlık edemez. Teklif ettiği pratik tedbirlerle, Vasilçikof zaten bütün halkçılar gibi, yalnız küçük burjuvazinin çıkarlarını temsil et-⏎
⏎
mektedir. Yalnız acayip olan bir nokta varsa, o da, Ruskoye Bogastsvo dergisi yazarları yanında yer alan Bay Nikolay – on’un bunların, tıpkı prens Vasilçikof gibi, birer küçük «liberal iktisatçı» olduklarını «bugüne kadar» anlamamış olmasıdır. Utopyacı öğretirler, pratikte, küçük burjuva ilerlemelerle kolayca bağdaşır. Halkçılık hakkındaki bu değerlendirme, ayrıca, Golovaçef tarafından da doğrulanmıştır. Golovaçef küçük toprak parçaları dağıtımının genelleştirilmesini saçma buluyor ,ve «emekçi halk için ucuz krediyi» salık veriyor. «İnsanı hayrete düşüren» bu doktrini eleştiren Bay Struve bunun teorik saçmalığı üstüne dikkati çekiyor, ama, küçük burjuva muhtevasını hiç belirtmez görünüyor.

Beşinci Bölüm münasebetile, Bay Şçerbina’nın «ortalama ihtiyarlar kanunu» üstünde durmanın önemi vardır. Bu, Bay Struve’nin Altıncı Bölümde açıkça ifade edilen Malthus taraftarlığını tayin etmek için önemlidir. Bu «kanuna» göre, köylüler ellerindeki toprak parçalarına göre gruplara ayrıldığı zaman, köylü ailesinin ihtiyaçlarının (yani, türlü ihtiyaçlar için yapılan masrafların), (her grupta) pek az değişen, bir ortalaması elde edilir. Bay Şçerbina, bunu yaparken, masrafları nüfus başına dağıtıyor (taksim ediyor).

Bay Struve’nin bu «kanunun büyük bir önemi olduğunu», memnunluk duyarak, belirtmektedir. Çünkü, bu kanun Malthus’un «herkesçe bilinen» ve «nüfusun artması ve refahı, elindeki geçinme imkân ve araçlarına bağlıdır» şeklinde ifade edilen kanununu doğrulamaktadır.

Bay Struve’nin bu kanunu için beğendiği anlaşılamıyor. Bay Şçerbina’nın hesaplarında nasıl olup tda bir «kanun», hem. de «büyük önemi» olan bir kanun görmenin mümkün olduğu anlaşılmıyor. Köylüleri gruplara ayırırsak, filân ya da falan köylü ailelerinin hayat tarzında, nispeten zayıf birtakım farklarla, az değişen bazı ortalamalar elde etmemiz tamamile tabiidir; hele bu gruplara ayırma işinde, bir ailenin refahının dolaysız belirtisi olmıyan (filân köylü toprak parçasını icara verir, falan köylü, aksine, ilâve a’a-rak, icarla toprak tutar) ve yoksul aileye olduğu gibi, zengin aileye de eşit olarak verile(contracted; show full)lı» bir vasıtasıy-dı. Toprak köleliğinin ortadan kaldırılması, hiç de müstahsilin «azat edilmesi» demek değildi. Köleliğin kaldırılması, ancak fazla ürünün bir «şekil değiştirmesi» anlamına geliyordu. Meselâ, İngiltere’de toprak köleliğinin kaldırılması gerçekten bağımsız köylüleri ortaya çıkardığı halde, bizde yapılan ıslahat, o «iğrenç» derebey fazla üretiminden bir hamlede hür ve serbest burjuva «artık – değeri» ne geçilmesini sağlamıştır.

[[Kategori:Politik yazınlar]]
[[Kategori:Vladimir İlyiç Lenin]]