Revision 48742 of "Magcan Cumabay" on trwikisource

<b>HAYATI<b><br>
Magcan Cumabay 1893’te Kazakistan’da doğmuş bir Türk milliyetçisidir. Dünyaya geldiği çağda, ülkesi Rus işgali altında idi. Onun çocukluk yıllarında Rusya’da I. Bolşevik İhtilâli gerçekleşmiş; gençlik zamanında da 1917 Komünist Devrimi olmuştu. Cumabay, işte bu ortamda kendisini yetiştiren, birkaç yabancı dili mükemmel bilen, bir şair, bir fikir adamı, her şeyden öte bir Türk milliyetçisiydi. Türklerin Kazak, Kırgız, Özbek, Türkmen, Tatar vs. isimleri altında kabile milliyetçiliğiyle değil, birlik içinde, büyük Turan ülküsüyle selâmete çıkacağına inananlardandı.<p>

Rusya’da, I. Bolşevik İhtilâli’nden sonra Kazak Türklerinin bağımsızlığını sağlamak amacıyla bir “Alaş Hareketi” başlatılmıştı (bütün Kazak Türkleri kendilerinin Alaş adlı bir atadan türediklerini sanırlar). Magcan da, Alaş üyelerinden birisiydi. Ancak Rus Çarlığı’nda meşrutî yönetimin feshi ve arkasından çıkan I. Dünya Savaşı bu hürriyet faaliyetlerine set çektiyse de, Türk-Kazak milliyetçileri özellikle 1916 Türkistan Ayaklanması’nda aktif rol oynadılar. İstiklâl ortamının sağladığı ferahlıktan da yararlanan Alaş Orda Partisi, 1917 Ağustosu’nda Kazakistan hükûmetini kurdu. Ama, komünistler iktidara geldikten sonra tam bağımsızlık yanlısı bütün Türkçüler birer birer ortadan kaldırıldı. Bununla beraber, onların da aralarında anlaşmazlıklar doğdu. Turar Rıskulov ve Sultan Galiyev gibiler Sovyet-Rusya’ya hâlâ güvenirlerken, bir kısım Türkçüler de hürriyetin hiçbir ülkenin yardımı olmadan kazanılacağına inanıyorlardı.<p>

Öğrenim hayatı sırasında Kazan’a giden ve buradaki Türk milliyetçileriyle de tanışma imkânı yakalayan Cumabay, Alaş Hareketi içinde de yer aldı. Türkistanlı ve İdil-Urallı aydınların yazı yazdığı pek çok gazete ile dergide şiirler kaleme alan Magcan Cumabay, 1925’e kadar Sovyet-Rus hükûmetiyle mücadelesini sürdürdü. O elbette ki, uzaktaki kardeşleri Türkiye Türklerinin İstiklâl Savaşı’nı da yakından takip ediyordu. Sovyet-Rus İmparatorluğu’ndan kalkıp, Türk Kurtuluş Savaşı’na katılamamıştı fakat, en iyi yaptığı işle, yani şiirle bu mübarek davaya destek vermek amacıyla “Alıstaki Bavrıma” (Uzaktaki Kardeşime) adlı, o müthiş ve anlamlı mısraları yazdı.<p>

Zaten çoktan beridir KGB tarafından izlenen Magcan’ın bu teşebbüsü komünist cânileri daha da kızdırdı. Bundan başka yine bütün Türk dünyasınca bilinen “Türkistan” şiiri de onun sarsılmaz ve tartışılmaz Türkçülüğünün bir dışa vurumuydu. Bu yüzden zindanlara atıldı, sürgünlere gönderildi. Ama bu yiğit Türk milliyetçisi omuzlarındaki ağır baskıya rağmen, hiçbir vakit haklı davasından geri durmadı. Dolayısıyla o ve onun gibilerin hayatı birtakım sahte kahramanlarca örnek alınmalıdır. 45 yaşlarındayken, komünist diktatör Stalinin emriyle 1938’de kurşuna dizildi<p>



== Şiirleri ==
=== Azamat ===
:''Azamat! Anav Kazak janım desen,'' 
:''Jumaktıng suvın apar, janım desen.'' 
:''Bolmasa, İbilis bol da uv alıp bar,'' 
:''Toktatam tunşıktırıp kanın deseng''
:''Ekinin biri, baska jol jok!''

=== Qаrаğım ===
:''Qаrаğım, оqüv оqı, bоsqа jürme!
:''Оyınğа, qur qаlаrsıñ, köñіl berme.''
:''Оqımаy оyın quğаn bаlаlаrğа''
:''Jоlаmа, şаqırsа dа qаsınа erme!''
:''Kіdіrme, аyañdаmа, аlğа umtıl,''
:''Аlаm dep kökten juldız qоlıñ serme.''
:''"Qаrmаnğаn qаrаp qаlmаs!" - degen rаs söz,''
:''Tоqtаmаy іste bоlsаñ bаtıp terge.''
:''Jаsınаn оqüv оqıp, öner quğаn''
:''Jаn jetpes köñіlі jüyrіk kemeñgerge.''
:''Bіlіmsіz, qur qаltаqtаp jürgenmenen,''
:''Erte ölgen,kömіluvlі qаrа jerge.''

=== Türkistan şiiri ===
"''Türkistan iki dünya esigi goy, Türkistan er Türkün besiği goy''" 
</br>(Türkistan iki dünya eşiğidir, Türkistan Er Türk’ün beşiğidir.)
<br><br>
Türkistan iki dünya eşiğidir;<br>
Türkistan Er Türk’ün beşiğidir.<br>
Görkemli Türkistan da doğmak<br>
Tanrı’nın Türk’e verdiği nasibidir.<br><br>

Tarihte Türkistan’a Turan denildi<br>
Turan da Er Türk’üm doğup büyüdü<br>
Turan’ın kaderi çok dalgalıdır<br>
Başından çok ilginç günler geçdi.<br><br>

Turan’ın tarihi var ateş yeli gibi<br>
Parlayıp göklere çıkar yangınlarla<br>
Turan’ın yeri gibi suyu da başka<br>
Denizlerce derin düşünceler verir.<br><br>

Turan’ın uçsuz bucaksız bozkırı nasıl?<br>
Deniz gibi kıyısız gölü nasıl?<br>
Turan’ın derya adını alır ırmaklar,<br>
Taştığı zaman kır basan seli nasıl?<br><br>

Turan’ın dağları var gökleri aşan<br>
Sonsuz başını al ak saçla basan<br>
Bağrında nazlı akan bulak oynar<br>
Dağda akan salkım sulardan oluşan.<br><br>

Çöller var yelle esmez sapsarı kum<br>
Mezar gibi hiçbir ses yok sonsuz tıptın<br>
Olur mu can, hayvan sınırsız çölde<br>
Kumlarda perilerle cinler oynar.<br><br>

Turan deniz denilir gölleri var<br>
Dalgalanan uçsuz bucaksız denizdir Aralık<br>
Bir yandan kutalmış Isık Gölün<br>
Bağrında dünyaya geldi gök yeleli Türk.<br><br>

Eskiden Okıs, Yaksart Ceyhun Seyhun<br>
Türkler bu ikisine derya derler<br>
Bu iki kutlu suyun kıyısında<br>
Son atalarının mezarını bulursun.<br><br>

Turan’ın Tiyanşan gibi dağı nasıl?<br>
Dağlar Tiyanşan’a denk olamaz<br>
Sen esir Er Türkleri düşünürsün<br>
Gökleri aşan Han Tanrı’ya baka baka.<br><br>

Balkası bağrına alan Tarbağatay<br>
Heybetli yer göbeği Pamır, Alay<br>
Kazıkurt kutalmış dağ olmasa<br>
Tufanda Nuh Gemisi durur, nasıl?<br><br>

Turan’ın yeri başka halkı başka<br>
Başından geçen fırtınalı günü başka<br>
Turan’ı birlik içinde yöneten<br>
Geçmişte destan adam Alper Tunga.<br><br>

Ezelden sıradan bir yer değildir O,<br>
Bilirsin tarihi açsa Turan’ın yerini<br>
Kutalmış Turan’a heveslenenler<br>
Geçmişte Keyhüsrev ile Zülkarneyn.<br><br>

Turan’a yer yüzünde yer yeter mi?<br>
Türk’e insanoğlunda er yeter mi?<br>
Geniş akıl, ateşli çaba, açık hayal<br>
Turan’ın erlerine er yeter mi?<br><br>

Doğmadı insanlarda Cengiz gibi er<br>
Bilgili, derin düşünceli ve çelik ciğerli<br>
Cengiz gibi aslanın sadece adı<br>
Adamın yüreğine cüret verir.<br><br>

Cengizden Çağatay, Ökkay, Çoci, Töle...<br>
Ataya benzemişler hepsi bozkurt<br>
Cengiz’in ordularında iki gözü<br>
Pars Supıtay ile kök yeleli Cebe.<br><br>

Turan’ın beyleri var Toragay gibi<br>
O beyden Temir doğdu ateşle oynar<br>
Ateş saçıp yer yüzüne Aksak Temir<br>
Yıldırım gibi yeryüzüne parlayıp çıktı.<br><br>

Turan’ı boşuna öğmüyorum.<br>
Turan’ı onlarsızda yabancılar bilir<br>
Evde oturup gökberk ile sırlaşan<br>
Keskin zekalı Ulug Bey’e kim yetişir.<br><br>

Türk’ün muzıkasını kim küçülttü?<br>
Farabi dokuz telli tamburasını<br>
Çaldığında doksan dokuz türlendirip<br>
Kim dinleyip, duygulanıp ağlamamış?<br><br>

Turan da Türk ateş gibi oynamış<br>
Türk’ten başka kim ateş olup doğmuş?<br>
Türkler ata mirasını paylaşanda<br>
Kazaklara baba evi kalmamış mı?<br><br>

Arslan gibi halka vatan olan Turan<br>
Turan da Kazağım da hanlık kuran<br>
Kazağın kolay yollu Kasım Hanı<br>
Turan’ın çok yerini yönetmiştir.<br><br>

Adil Han az bulunur Nazar gibi<br>
Alaş’a Esim Han’ın kanunları hazır<br>
Tevke gibi bilgin Han toplamıştır<br>
Köl Töbe’nin başına kurultayın<br><br>

Bu Turan ezelden Alaş yeridir<br>
Turansız gün göremez Alaş<br>
Turan’ın toprağında dinçlik alır<br>
Alaş’ın Arslanı Abılay Han.<br><br>

Turan’ın sarı arkasına ayrı deme<br>
Turan altı Alaş’a gebe olmuştur<br>
Turan’ın toprağın kucaklayıp yatar<br>
Geçmiş kahramanı kök yeleli Kene<br><br>

Çok özlese kim aramaz doğduğu yeri<br>
Tulpar da özlemez mi doğduğu yeri?<br>
Arkanın en saygılı kalın Alaş<br>
Turan da bile bilsen senin yerin.<br><br>

Kırağı Tiyanşan ile Pamir Alay<br>
Gözlüyor çokta seni baka baka<br>
Kene ile Abılay’ın yolunu sürmeden<br>
Yabanda yayılmanın anlamı ne?<br><br>

Eskiden Okıs, Yaksart, Ceyhun, Seyhun<br>
Türkler bu ikisine derya derler<br>
Kutalmış bu iki su yakasında<br>
Olmaz mı gitsen izleyip ata mezarın.<br><br>