Difference between revisions 10211276 and 10449001 on viwiki

{{1000 bài cơ bản}}{{otheruses}}
[[Tập tin:OpenOffice.org Writer.png|nhỏ|300px|Giao diện soạn thảo của [[OpenOffice.org]]]]

'''Phần mềm máy tính''' ([[tiếng Anh]]: ''Computer Software'') hay gọi tắt là ''Phần mềm'' (''Software'') là một tập hợp những [[câu lệnh]] hoặc chỉ thị (''Instruction'') được viết bằng một hoặc nhiều [[ngôn ngữ lập trình]] theo một trật tự xác định, và các ''[[dữ li(contracted; show full)

Chương trình máy tính thường được tạo ra bởi con người, những người này được gọi là lập trình viên, tuy nhiên cũng tồn tại những chương trình được sinh ra bởi các chương trình khác.

== Phân loại ==
=== Theo phương thức hoạt động ===
# [[Phần mềm hệ thống]] dùng để vận hành máy tính và các phần cứng máy tính, ví dụ như các [[hệ điều hành]] [[máy tính]] [[
Microsoft Windows|Windows]], [[Linux]], [[Unix]], các thư viện động (còn gọi là [[DLL|thư viện liên kết động]]; [[tiếng Anh]]: ''dynamic linked library'' - DLL) của hệ điều hành, các [[chương trình điều khiển|trình điều khiển]] (''driver''), [[firmware|phần sụn]] (''firmware'') và [[BIOS]]. Đây là các loại phần mềm mà hệ điều hành liên lạc với chúng để điều khiển và quản lý các thiết bị [[phần cứng]].
# [[Phần mềm ứng dụng]] để người sử dụng có thể hoàn thành một hay nhiều công việc nào đó, ví dụ như các [[phần mềm văn phòng]] ([[Microsoft Office]], [[OpenOffice.org|OpenOffice]]), [[phần mềm doanh nghiệp]], [[[Vpar DB]]],[[phần mềm quản lý nguồn nhân lực]], [[phần mềm giáo dục]], [[cơ sở dữ liệu]], [[phần mềm trò chơi]], [[chương trình tiện ích]], hay các loại [[phần mềm ác ý|phần mềm độc hại]].
# Các [[phần mềm chuyển dịch]] mã bao gồm [[trình biên dịch]] và [[trình thông dịch]]: các loại chương trình này sẽ đọc các [[câu lệnh]] từ [[mã nguồn]] được viết bởi các [[lập trình viên]] theo một [[ngôn ngữ lập trình]] và [[dịch thuật|dịch]] nó sang dạng [[ngôn ngữ máy]] mà máy tính có thể hiểu đưọc, hay dịch nó sang một dạng khác như là [[tập tin đối tượng]] (''object file'') và các tập tin [[thư viện (chương trình máy tính)|thư viện]] (''library file'') mà các phần mềm khác (như hệ điều hành chẳng hạn) có thể hiểu để vận hành máy tính thực thi các lệnh.
# Các nền tảng công nghệ như [[.NET Framework|.NET]], [[1C:DOANH NGHIỆP]]...

=== Theo khả năng ứng dụng ===
# Những phần mềm không phụ thuộc, nó có thể được bán cho bất kỳ khách hàng nào trên thị trường tự do. Ví dụ: phần mềm về [[cơ sở dữ liệu]] như [[Oracle]], đồ họa như [[Adobe Photoshop|Photoshop]], [[CorelDRAW|Corel Draw]], soạn thảo và xử lý văn bản, bảng tính,... Ưu điểm: Thông thường đây là những phần mềm có khả năng ứng dụng rộng rãi cho nhiều nhóm người sử dụng. Khuyết điểm: Thiếu tính uyển chuyển, tùy biến.
# Những phần mềm được viết theo đơn đặt hàng hay hợp đồng của một khách hàng cụ thể nào đó (một công ty, bệnh viện, trường học,...). Ví dụ: phần mềm điều khiển, phần mềm hỗ trợ bán hàng,... 
Ưu điểm: Có tính uyển chuyển, tùy biến cao để đáp ứng được nhu cầu của một nhóm người sử dụng nào đó.
Khuyết điểm: Thông thường đây là những phần mềm ứng dụng chuyên ngành hẹp.

== Quá trình tạo phần mềm ==
=== Về mặt thiết kế ===
Tùy theo mức độ phức tạp của phần mềm làm ra, người [[thiết kế phần mềm]] sẽ ít nhiều dùng đến các phương tiện để tạo ra mẫu thiết kế theo ý muốn (chẳng hạn như là các [[sơ đồ khối]], các [[lưu đồ]], các [[thuật toán]] và các [[mã giả]]), sau đó mẫu này được mã hoá bằng các [[ngôn ngữ lập trình]] và được các [[trình biên dịch|trình dịch]] chuyển thành các [[khối lệnh]] (''module'') hay/và các [[tệp khả thi]]. Tập họp các tệp khả thi và các khối lệnh đó làm thành một phần mềm. Thường khi một phần mềm được tạo thành, để cho hoàn hảo thì phần mềm đó phải được điều chỉnh hay sửa chữa từ khâu thiết kế cho đến khâu tạo thành [[phiên bản]] phần mềm một số lần. Một phần mềm thông thường sẽ [[tương thích]] với một hay vài [[hệ điều hành]], tùy theo cách thiết kế, cách viết [[mã nguồn]] và [[ngôn ngữ lập trình]] được dùng.

(contracted; show full)

=== Phần mềm ứng dụng ===
[[Phần mềm ứng dụng]] thường cung cấp các công cụ hỗ trợ lập trình viên trong khi viết chương trình và phần mềm bằng các ngôn ngữ lập trình khác nhau. Các công cụ này bao gồm các [[
chương trình soạn thảo văn bản|trình soạn thảo]], [[trình biên dịch]], [[trình thông dịch]], [[trình liên kết]], [[trình tìm lỗi]], v.v... Một [[môi trường phát triển tích hợp]] (IDE) kết hợp các công cụ này thành một gói phần mềm, và một lập trình viên có thể không cần gõ nhiều dòng lệnh để dịch, tìm lỗi, lần bước,... vì IDE thường có một [[GUI|giao diện người dùng đồ họa]] cao cấp (GUI). Ví dụ [[.NET]],[[Vpar DB]] [[1C:DOANH NGHIỆP]]...

=== Các loại khác ===
Cũng là một loại phần mềm, nhưng [[virus (máy tính)|virus máy tính]] là các phần mềm có hại được viết để chạy với những mục đích riêng của một một nhóm người nhằm lừa đảo, quảng cáo, ăn cắp, phá hoại thông tin, phá hoại phần cứng hoặc chỉ là để trêu chọc người dùng vi tính.

== Xem thêm ==
* [[Công nghệ phần mềm|Kỹ nghệ phần mềm]]
* [[Phát triển phần mềm]]
* [[Bảo trì phần mềm]]
* [[Quản lý dự án phần mềm]]
* [[Chất lượng của hệ thống phần mềm]]

{{Sơ khai}}

(contracted; show full)[[uk:Програмне забезпечення]]
[[ur:مصنع لطیف]]
[[vec:Programatura]]
[[war:Software]]
[[yi:ווייכווארג]]
[[zh-yue:電腦軟件]]
[[bat-smg:Pruogramėnė īronga]]
[[zh:软件]]