Revision 20625237 of "Diogenes thành Sinope" on viwiki

{{Infobox Philosopher
| region           = Triết học phương Tây
| era              = [[Triết học cổ đại]]
| color            = #B0C4DE
| image_name       = Waterhouse-Diogenes.jpg
| image_caption    = ''Diogenes'' by [[John William Waterhouse]], depicting his lamp, tub, and diet of [[onion]]s
|name=Diogenes of Sinope<br />({{Polytonic|Διογένης ὁ Σινωπεύς}})
| birth_date       = c. 412 BCE
| birth_place      = [[Sinop, Turkey|Sinope]]
| death_date       = 323 BCE
| death_place      = [[Corinth]]
| school_tradition = [[Nhà triết học Hy Lạp]], [[Cynic]]ism
| main_interests   = [[Asceticism]], [[Cynic]]ism
| notable_ideas    = [[Cynic]] philosophy
| influences       = [[Antisthenes]], [[Sokrates|Socrates]], [[dog]]s
| influenced       = [[Crates của Thebes]], hay trường phái triết học hoài nghi, the [[Triết học khắc kỉ]]
}}
'''Diogenes người hoài nghi''' (tiếng Hy Lạp: Διογένης ὁ Κυνικός, Diogenes ho Kunikos) là một nhà [[triết học]] [[Hy Lạp]] và là một trong những người sáng lập nên trường phái triết học [[Hoài nghi]]. Còn được gọi là '''Diogenes thành Sinope'''. (Tiếng Hy Lạp: Διογένης ὁ Σινωπεύς, Diogenes ho Sinōpeus), ông được sinh ra tại [[Sinope]] (ngày nay là Sinop, [[Thổ Nhĩ Kỳ]]) trong năm 412 hoặc 404 TCN và qua đời tại [[Corinth]] năm 323 TCN <ref name="birth">{{Harvnb|Laërtius|Hicks|1925|loc=Ⅵ:79}}, Plutarch, ''Moralia'', 717c. says he died on the same day as [[Alexander the Great]], which puts his death at 323 BCE. [[Diogenes Laërtius]]'s statement that Diogenes died "nearly 90" would put his year of birth at 412 BCE. But [[Censorinus]] (''De die natali'', 15.2) says he died aged 81, which puts his year of birth at 404 BCE. The [[Suda]] puts his birth at the time of the [[Thirty Tyrants]], which also gives 404 BCE.</ref>

Diogenes thành Sinope là một nhân vật gây tranh cãi. Sau khi bị lưu đày từ thành phố quê hương vì một vụ hủy hoại tiền tệ, ông tới [[Athena|Athen]] để bêu rếu văn hoá tiền tệ. Ông tuyên bố mình là một người theo chủ nghĩa thế giới, thách thức của hệ thống nhà nước thành phố hiện hành và trở thành môn đệ duy nhất được chấp nhận bởi [[Antisthenes]]. Diogenes đã thể hiện một đức hạnh nghèo đói cùng cực, nổi tiếng vì đi xin ăn để sống và ngủ trong một bồn tắm trong khu chợ. Ông trở thành nổi tiếng vì những hành vi khiêu khích của ông và những sự phô trương triết học như mang theo một ngọn đèn vào ban ngày, tự xưng là tìm kiếm một người đàn ông trung thực. Ông công khai chế giễu Alexandros và cuộc sống. Sau khi bị cướp biển bắt và bán làm nô lệ, Diogenes cuối cùng định cư tại Corinth. Ở đó ông truyền dạy triết lý hoài nghi của ông cho Crates, người đã dạy nó cho [[Zeno của Citium]], người đưa nó vào trường học của [[chủ nghĩa khắc kỷ]], một trong những ngôi trường tồn tại lâu dài nhất của triết học Hy Lạp.

Diogenes là một người hâm mộ trung thành của [[Heracles|Hercules]]. Ông tin rằng đức hạnh đó tốt hơn trong hành động hơn là trong lý thuyết. Cuộc sống của ông là một cuộc chiến không ngừng để hạ bệ các giá trị xã hội và các tổ chức của những gì mà ông nhìn thấy là một xã hội tham nhũng. Không có nhiều tác phẩm của ông còn tồn tại, nhưng chi tiết của cuộc đời ông còn tồn tại hình thức của những giai thoại (chreia), đặc biệt là từ [[Diogenes Laërtius]].

== Cuộc đời ==
Diogenes được sinh ra ở một [[thuộc địa Hy Lạp]], [[Sinope]] trên bờ biển phía nam của [[Biển Đen]], có thể trong năm 412 TCN hoặc 404 TCN <ref name="birth"/>. Không có gì là nổi bật về những năm đầu đời của ông ngoại trừ Hicesias, cha ông là một chủ ngân hàng.<ref>{{Harvnb|Laërtius|Hicks|1925|loc=Ⅵ:20}}. A ''trapezites'' was a banker/money-changer who could exchange currency, arrange loans, and was sometimes entrusted with the minting of currency.</ref> Có vẻ như khả năng là Diogenes cũng được tham gia vào việc kinh doanh ngân hàng giúp đỡ cha mình. Tại một thời điểm nào đó (và các chi tiết khó hiểu) Hicesias và Diogenes bị lôi kéo vào một vụ bê bối liên quan đến việc giả mạo hoặc hủy hoại tiền tệ,<ref>Navia, ''Diogenes the Cynic'', pg 226: "The word ''paracharaxis'' can be understood in various ways such as the defacement of currency or the counterfeiting of coins or the adulteration of money."</ref> và Diogenes bị lưu đày khỏi thành phố.<ref name="diog2021">{{Harvnb|Laërtius|Hicks|1925|loc=Ⅵ:20-21}}</ref> Khía cạnh này của câu chuyện dường như được chứng thực bởi khảo cổ học: số lượng lớn những đồng tiền xu bị xóa và sửa đã được phát hiện tại Sinope có niên đại từ giữa thế kỷ thứ 4 trước Công nguyên, và những đồng tiền khác cùng thời gian mang tên của Hicesias là người chính thức đúc chúng<ref>C. T. Seltman, ''Diogenes of Sinope, Son of the Banker Hikesias'', in ''Transactions of the International Numismatic Congress 1936'' (London 1938).</ref>.Lý do của việc hủy hoại tiền kim loại không rõ ràng, mặc dù Sinope đã có tranh chấp giữa phe thân Ba Tư với phe thân Hy Lạp trong thế kỷ thứ 4, và có thể đã bị chính trị chi phối hơn là vấn đề tài chính.

Theo một câu chuyện,<ref name="diog2021"/> Diogenes đã đi đến Lời tiên tri tại Delphi để xin lời khuyên của nó, và được cho biết rằng ông nên "bêu rếu tiền tệ", và Diogenes, nhận ra rằng ý của nhà tiên tri là ông ta nên bêu rếu hệ thống chính trị hơn là tiền thực tế.
== Athen ==
[[Tập tin:Gerome - Diogenes.jpg|phải|nhỏ|Diogenes sitting in his tub.  Painting by [[Jean-Léon Gérôme]] (1860)]]

Diogenes bị cáo buộc là đã đến Athen với một nô lệ tên là Manes người bị bỏ rơi ngay sau đó. Với tính cách hài hước đặc trưng, ​​Diogenes bác bỏ tài sản ốm yếu của mình bằng cách nói rằng, 
{{Cquote|"Nếu Manes có thể sống mà không có Diogenes, tại sao Diogenes không thể mà không có Manes?" }}<ref>{{Harvnb|Laërtius|Hicks|1925|loc=Ⅵ:55}}; Seneca, ''De Tranquillitate Animi'', 8.7.; Aelian, ''Varia Historia,'' 13.28.</ref>.

Ông bị thu hút bởi những giảng dạy khổ hạnh của [[Antisthenes]], một học trò của [[Sokrates|Socrates]], người  đã có mặt lúc ông qua đời.
== Corinth ==
Theo một câu chuyện mà dường như có nguồn gốc với [[Menippus của Gadara]],<ref>{{Harvnb|Laërtius|Hicks|1925|loc=Ⅵ:29}}</ref>  Một lần,Diogenes đang trên một chuyến đi tới [[Aegina]], ông đã bị bắt bởi cướp biển và bị bán như là một nô lệ ở [[Kríti|Crete]] cho một người Corinth tên là Xeniades.

== Diogenes và Alexandros ==
[[Tập tin:Alexander visits Diogenes at Corinth by W. Matthews (1914).jpg|phải|nhỏ|[[Alexander Đại đế]] visits Diogenes at Corinth by W. Matthews (1914)]]
{{chính|Diogenes và Alexandros}}
Tại Corinth, người ta cho rằng một cuộc gặp gỡ giữa [[Alexandros Đại đế]] và Diogenes đã diễn ra <ref>{{Harvnb|Laërtius|Hicks|1925|loc=Ⅵ:38}}; Cicero, ''Tusculanae Quaestiones'', 5.32.; Plutarch, ''Alexander'', 14, ''On Exile'', 15; Dio Chrysostom, [http://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Dio_Chrysostom/Discourses/4*.html#14 Or.&nbsp;4.14]</ref> Những ghi chép của [[Plutarchus|Plutarch]] và Diogenes Laërtius kể lại rằng họ chỉ trao đổi một vài từ: trong khi Diogenes đang nằm thư giãn dưới ánh sáng mặt trời vào buổi sáng,. Alexandros, hồi hộp để gặp triết gia nổi tiếng, đã hỏi nếu có bất kỳ điều gì đức vua có thể làm cho ông ta. Diogenes trả lời: 
{{Cquote|
''Vâng, Đức Vua hãy làm ơn bỏ cái bóng của Ngài ra khỏi tôi.''|||Diogenes}}

Trên đường trở về, những tùy tùng của Alexandros cười nhạo ông già gàn dở này, nhưng Alexandros bảo họ: 
{{Cquote|
''Các Ngươi cứ cười nếu muốn, nhưng nếu Ta không phải là Alexandros thì Ta muốn được làm Diogenes''.|||Alexandros Đại Đế}}<ref>{{Harvnb|Laërtius|Hicks|1925|loc=Ⅵ:32}}; Plutarch, ''Alexander'', 14, ''On Exile'', 15.</ref>

Trong một ghi chép khác của cuộc đàm thoại, Alexandros thấy nhà triết học chăm chú nhìn vào một đống xương người. Diogenes giải thích,
{{Cquote|
"Tôi tìm kiếm những khúc xương của phụ vương Đức Vua nhưng không thể phân biệt chúng từ những người nô lệ."}}.<ref>This story [http://books.google.com/books?lr=&um=1&ie=ISO-8859-1&q=diogenes+alexander+father+bones+slave&btnG=Search+Books appears frequently] in books from the 16th to the 19th century, and may be an example of an anecdote invented about Diogenes in modern times.{{cần chú thích|date=July 2010}} There is a similar anecdote in one of the dialogues of [[Lukianos của Samosata|Lucian]] ([http://www.sacred-texts.com/cla/luc/wl1/wl176.htm ''Menippus''], 15) but that story concerns [[Menippus]] in the [[Hades|underworld]].</ref>

== Chú thích ==
{{Tham khảo|colwidth=30em}}

== Tham khảo ==
*{{chú thích|last1= Laërtius |first1= Diogenes |authorlink1= Diogenes Laërtius |others= translated by [[Robert Drew Hicks]] |title= Βίοι καὶ γνῶμαι τῶν ἐν φιλοσοφίᾳ εὐδοκιμησάντων |trans_title= Lives of eminent philosophers |url= |archiveurl= |archivedate= |accessdate= 2010-09-14 |edition= [[Loeb Classical Library]] |series= |volume= Volume 2 |year= 1972 |origyear= 1925 |publisher= Harvard University Press |location= Cambridge, Massachusetts |isbn= 0-674-99204-0 |oclc= |doi= |id= |chapter= Διογένης |chapterurl= {{ws|[[s:Lives of the Eminent Philosophers/Book VI#Diogenes|Book VI - The Cynics]]}} |ref= CITEREFLaërtiusHicks1925 |bibcode= }}
* {{chú thích |author=Navia, Luis E. |title=Diogenes The Cynic: The War Against The World |publisher=Humanity Books |location=Amherst, N.Y |year=2005 |isbn=1-59102-320-3 }}
* {{chú thích|others=translated by Guy Davenport |title=Herakleitos & Diogenes |publisher=Grey Fox Press |location= Bolinas, California |year=1979 |pages= |isbn=0-912516-36-4 |author= Diogenes Laërtius and Plutarch }}<br />(Contains 124 sayings of Diogenes)
* {{chú thích |author=[[Sloterdijk, Peter]] |title=Critique of cynical reason |publisher=University of Minnesota Press |location=Minneapolis |year=1987 |isbn=0-8166-1586-1 |others=Translation by Michael Eldred; foreword by [[Andreas Huyssen]]}}
* {{chú thích
| last         = Long
| first        = A. A.
| author-link  = A. A. Long
| year         = 1996
| contribution = The Socratic Tradition: Diogenes, Crates, and Hellenistic Ethics
| editor-last  = Bracht Branham
| editor-first = R.
| editor2-last = Goulet-Cazé
| editor2-first= Marie-Odile
| title        = The Cynics: The Cynic Movement in Antiquity and Its Legacy
| publisher    = University of California Press
| isbn         = 0520216458
}}
* {{chú thích
| last         = Dudley
| first        = Donald R.
| author-link  =
| year         = 1937
| title        = A History of Cynicism from Diogenes to the 6th Century A.D.
| publisher    = Cambridge
| url          = http://www.archive.org/details/historyofcynicis032872mbp
| isbn         =
}}
* {{chú thích
| last         = Prince
| first        = Susan
| author-link  =
| year         = 2005
| contribution = Socrates, Antisthenes, and the Cynics
| editor-last  = Ahbel-Rappe
| editor-first = Sara
| editor2-last = Kamtekar
| editor2-first= Rachana
| title        = A Companion to Socrates
| publisher    = Blackwell Publishing
| isbn         = 1405108630
}}

== Liên kết ngoài ==
{{wikisource author|Diogenes of Sinope}}
{{wikiquote}}
{{Commons category|Diogenes of Sinope}}
* {{iep|diogsino}}
* [http://millionsofmouths.com/diogenes.html ''Diogenes The Dog'' from Millions of Mouths]
* [http://www.benbest.com/philo/diogenes.html ''Diogenes of Sinope'']
* [http://faculty.quinnipiac.edu/libraries/tballard/diogenes.htm ''A day with Diogenes'']
* [http://members.optushome.com.au/davidquinn000/Diogenes%20Folder/Diogenes.html ''Teachings of Diogenes'']
* [http://penelope.uchicago.edu/~grout/encyclopaedia_romana/greece/hetairai/diogenes.html James Grout: ''Diogenes the Cynic'', part of the Encyclopædia Romana]

{{Hy Lạp cổ đại}}

{{Persondata
|name=Diogenes of Sinope
|alternative names=
|short description=
|date of birth=
|place of birth= [[Sinop, Turkey|Sinope]]
|date of death=
|place of death= [[Corinth]]
}}
{{DEFAULTSORT:Diogenes Of Sinope}}
[[Thể loại:412 BC births]]
[[Thể loại:323 BC deaths]]
[[Thể loại:4th-century BC philosophers]]
[[Thể loại:Ancient Greek bankers]]
[[Thể loại:Ancient Greek philosophers]]
[[Thể loại:Ancient Greeks sold as slaves]]
[[Thể loại:Ancient Pontic Greeks]]
[[Thể loại:Cynic philosophers]]
[[Thể loại:Metic philosophers in Classical Athens]]
[[Thể loại:Philosophers and tutors of Alexander the Great]]
[[Thể loại:People from Sinop]]
[[Thể loại:Nhà triết học Hy Lạp cổ đại]]