Revision 7794215 of "Phan Trọng Búp" on viwiki

{{wikfy}}
{{thiếu nguồn gốc}}
Sử sách cũ không ghi chép một câu nào về Phan Trọng Búp sinh năm 1387 mất ngày 27 tháng 05 năm 1428 Ông ở Làng Đại Yên trấn Nghệ An (nay là xóm 3 xã Thạch Mỹ huyện Lộc Hà) chỉ có cuốn "Lịch sử Nghệ Tĩnh" do nhà xuất bản Vinh, Nghệ Tĩnh ấn hành năm 1984 có nói đến một số tứơng lĩnh quê Nghệ Tĩnh tham gia cuôc khởi nghĩa Lam Sơn khi Lê Lợi tiến vào Nghệ Tĩnh tham gia cuôc khởi nghĩa Lam Sơn khi Lê Lợi tiến vào Nghệ Tĩnh trong đó Nguyễn Biên, Phan Trọng Búp. và sau này trong cuốn "Từ điển Hà Tĩnh" của tác giả Bùi Thiết có ghi: "Thạch Mỹ thuộc huyện Thạch Hà ... khao bảng cũ có làng thờ những người có công với làng Phan Trọng Búp (trang 669) 

Địa danh núi Đá Mài, thuộc tổng Trạch Lâm, xã Bảo Dương (nay là xã Xuân Dương, huyện Thường Xuân, tỉnh [[Thanh Hóa]]) có ngôi đền thờ và Lăng mộ Phan Trọng Búp vì ông đã đóng quân và chiến đấu hy sinh tại đây.

Di tích lịch Sử đền thờ làng Đại yên thờ Phan Trọng Búp làm thành hoàng làng, Các phong thời Lê-Nguyễn ghi công trạng của ông trong các cuộc khởi nghĩa Lam Sơn. 

Ông tham gia khởi nghĩa Lam Sơn từ rất sớm. Trước khi quân Lam Sơn tiến quân vào Nghệ - Tĩnh thì trước năm 1424 đã nổ ra những cuộc khởi tiêu biểu, ở vùng Hà Tĩnh có cuộc khởi nghĩa của Nguyễn Biên (1420). Nghệ An Bách thân sự tích "thì Nguyễn Biên người tổng với Phù Luư, huyện Phi Lộc (nay là xã Hồng Lộc, huyện Can Lộc; người cùng tổng với Phan Trọng Búp, ông tham gia cuộc khởi nghĩa của Nguyễn Biên ngay chính tại quê hương, dưới chân núi Hồng Lĩnh. Tháng 10 năm Giáp Thìn (1424) nghĩa quân Lam Sơn ở Thanh Hóa tiến quân vào Nghệ An. Vớí thanh thế của nghĩa quân Lam Sơn cùng với các anh hùng hào kiệt khác, nghĩa quân của Phan Trọng Búp ở châu Nam Tĩnh đều tự nguyện quy tụ dưới lá cờ "Đại Nghĩa" do Lê Lợi lãnh đạo. Sau khi tham gia cuộc khởi nghĩa, Phan Trọng Búp đã cùng với nghĩa quân tham gia giải phóng toàn bộ châu Nam Tĩnh, tham gia bao vây thành Nghệ An, đánh nhiều đồn ải địch ở vùng Nghệ An. Năm 1425, nghĩa quân tiến ra Bắc sau khi đánh chiếm giải phóng một vùng rộng lớn Nghệ - Tĩnh, nghĩa quân tiến ra Thanh Hóa giải phóng thành Tây Đô, là do quân Minh chiếm  giữ kiên cố bậc nhất kể từ Thanh Hoá trở vào và trên phạm vi cả nước. Trong một trận giao tranh àc liệt với quân giặc, Phan Trọng Búp đã hy sinh tại chân núi Đá Mài, thuộc tổng Trạch Lâm, xã Bảo Dương (nay là xã Xuân Dương, huyện Thường Xuân, tỉnh Thanh Hóa) cách thành Tây Đô 5km về phía tây và cách Lam Sơn 50km về phía tây nam. Sau khi ông mất quân sỹ và nhân dân thương tiếc và an táng ông tại đây. nhân dân và triều đinh lập đền thờ làng Đại yên thờ Phan Trọng Búp làm thành hoàng làng. Sắc phong thời Lê-Nguyễn ghi công trạng của ông trong các cuộc khởi nghĩa Lam Sơn là Phan Trọng Búp trung tín hiệu úy xuất thân Kiệu Vỏ hầu tự Trọng Búp. 

Nguồn tham khảo: Gia phả họ Phan Trọng ở xóm 3 xã Thạch Mỹ,cuốn sách "Lịch sử Nghệ Tĩnh" do nhà xuất bản Vinh, Nghệ Tĩnh ấn hành năm 1984,cuốn sách "Từ điển Hà Tĩnh" của tác giả Bùi Thiết (trang 669).