Difference between revisions 81007 and 83488 on xalwiki

{{Орн Зура
|native_name              = [[Боомг:Monggol ulus.svg|50px]]<br />Монгол улс <br />''Mongol uls''
|conventional_long_name   = Mongolia
|common_name              = Mongolia
|image_flag               = Flag_of_Mongolia.svg
|image_coat               =State_emblem_of_Mongolia.svg
|image_map                = Mongolia in its region.svg
|national_motto           =
(contracted; show full)] онд Монголын овог, аймгуудыг нэгтгэн [[Их Монгол Улс]]ыг байгуулж, [[Ази]], [[Европ]]ын орнуудыг цэргийн хүчээр байлдан дагуулсан явдал юм. Чингис хааны залгамжлагч хаад үргэлжлүүлэн аян дайн үүсгэж, нутгаа тэлснээр дэлхийн түүхэнд хамгийн уудам газар нутагт (33,000,000 ам дөрвөлжин километр) [[Монголын эзэнт гүрэн]] хэмээн тодоор тэмдэглэгдсэн. Монголчуудын аян дайн өрнө зүгт [[Адриатын тэнгис]], [[Мамлук]], дорнодод [[Япон]], өмнөдөд Филиппиний [[Ява арал]] хүрчээ.<ref name="EarthRule">
https://web.archive.org/web/20121011090918/http://www.hostkingdom.net/earthrul.html</ref>Монголын эзэнт гүрний Цагаадай Алтан ордны улс нь торгоны зам дагуу оршиж дэлхийн худалдааны гол төв болж тухайн үед оршин тогтнож байсан газар нутагтаа олон хот суурин бий болгосон.Тэр үед хятадын луужин шаазан зэрэг томоохон нээлтүүд бий болсон.Иймээс Монголчууд дэлхийн хөгжилд маш том хувь нэмэр оруулсан Гэвч [[14-р зуун|14-р зууны]] дунд үеэс дотоодын зөрчил тэмцэл, гадны бодлого, явуулга нь Монглын эзэнт гүрэн, Юан улсыг задлан бутаргаж, бусдын эрхшээ(contracted; show full)

1990-ээд оноос дотуур байртай сургуулиудад хийх хөрөнгө оруулалт багассанаар бичиг үсэг үл мэдэх явдал арай ихэсчээ.

[[Ерөнхий боловсролын сургуулиуд|Бага дунд боловсрол]] нь нийтдээ анх арван жил үргэлжилж байсан боловч 2008 оноос 12 жил болсон<ref>[
https://web.archive.org/web/20130525093517/http://www.olloo.mn/modules.php?name=News&file=article&sid=1134602 Olloo.mn](Mongolian)</ref>.

Монголын үндэсний их сургуулиуд нь бүгд [[Монгол Улсын Их Сургууль]] ба [[Монгол Улсын Шинжлэх Ухаан Технологийн Их Сургууль|Монгол Улсын Шинжлэх Ухаан, Технологийн Их Сургуулиудаас]] үүссэн байна.
Монгол хүүхдүүд олон улсын чанартай математик физик зэрэг олон уралдаан тэмцээн олимпиадад эхний 3 байр эзэлж дэлхийд эх орныхоо нэрийг мандуулж яваа

=== Эрүүл мэнд ===
Эрүүл мэнд, асрамжийн байдал Монголд хурдацтай хөгжиж байгаа<ref>http://mirror.undp.org/Mongolia/publications/NHDR-2007-Eng.pdf [[UNDP]] Mongolia National Human Development Report</ref> ба үүний үр дүнд дундаж наслалт дээшилж байгаа.

АНУ-ын Тагнуулын төв газрын Дэлхийн мэдээллийн ном (CIA World Factbook)-ынхаар төрөлтийн хувь хэмжээ (нэг эмэгтэйд ногдох төрөлтийн тоо) нь 2.25<ref>[http://www.census.gov/ipc/www/idb/country/mgportal.html U.S. Census Bureau International Data Base]</ref>-1.87<ref>[http://www.un.org/esa/population/publications/wpp2006/WPP2006_Highlights_rev.pdf World Population Prospects] The 2006 Revision Highlights</ref>, хүн амын дундаж наслалт 67<ref>[http://www.census.gov/ipc/www/idb/country/mgportal.html U.S. Census Bureau International Data Base]</ref>-68<ref>[http://www.un.org/esa/population/publications/wpp2006/WPP2006_Highlights_rev.pdf World Population Prospects] The 2006 Revision Highlights</ref>, Амьд төрсөн 1000 хүүхдэд ногдох нялхсын эндэгдэл 1.9%<ref name="NMH Yearbook 2006">[https://web.archive.org/web/20071025091501/http://www.nchd.mn/pdf/uzuulelt/2006.pdf National Ministry of Health Yearbook 2006]</ref>-4%<ref>[http://www.unicef.org/infobycountry/mongolia.html UNICEF - At a glance: Mongolia]</ref>; таван наснаас дооших хүүхдийн нас баралт 4.3%<ref>[http://ubpost.mongolnews.mn/index.php?option=com_content&task=view&id=1244&Itemid=1 UBPost: Child Mortality Rate Has Decreased, UNICEF Says]</ref> байна.

(contracted; show full)
* [http://www.state.gov/p/eap/ci/mg/ ''Монгол улсын тухай''], АНУ-ын Төрийн департмент  (англи хэлээр)
* ''Энэхүү өгүүлэлд Конгрессийн Номын сангийн улсуудын судалгаанаас материал авсан. Энэ нь АНУ-ын засгийн газрын бүтээл тул нийтэд өмчлөгдсөн.''
* "Монголчуудын түүх" Плано Карпини, орчуулсан Л. Нямаа, 2006, Интерпресс

== Гадны холбоос ==
* [
https://web.archive.org/web/20110612224710/http://www.pmis.gov.mn/ Монгол улсын төрийн байгууллагуудын цахим сүлжээ]
* [http://www.open-government.mn/ Монголын нээлттэй засаг] - Засгийн газрын албан ёсны цахим сүлжээ
* [http://www.mongolia-tour.com/ Монголын аялал жуулчлалын байгууллагуудын нэгдсэн цахим сүлжээ] 
* [http://www.mongolia-mining.com/ Монголын уул уурхайн салбарын талаархи олон улсын мэдээ] 
* {{Commonscat|Mongolia|Монгол}}
== Заалтс ==
{{Заалтс|2}}

[[Әәшл:Һазр делкә]]