Difference between revisions 62977 and 62978 on zeawiki

[[Plaetje:smid3 openluchtmuseum.jpg|200px|rechts|thumb|Een smid an't werrek]]
[[Plaetje:smid2 openluchtmuseum.jpg|200px|rechts|thumb|Een smid an't werrek]]
A t'r vroeher wat mekeerde an de pompe of an de sleekachel (platte-buiskachel) oa-je de '''smid''' nóódug. Ie miek kachelpuupen, mèr ok klienken en hringels: hriengels voo de deure.

(contracted; show full)

Op 'n stuukmesien wiere iesdere banden die a te ruum waere wee passend hemaekt. D'n ban(g)d hien in 't mesien en wier vasthezet op d'n stuukblok. De rechsen 'èlt was 'n schuufblok, die a verschoove wier deu mee 'an
(g)den en voeten an 't gróóte wiel te droaien. Die iesdere ban(g)den maeke voo de boerenwaehens was 'n éêl weark. Die banden wiere in 't vier hloeiendug ver'it en deu twi man in bandetrekkers ni de waehenwielstêên hedroohe. Di lag 't wiel mee t'n bos (de naaf) in 't bosgat herêéd. Meej 'aeken wier d'n bloeiende band d'r overeene hetrokke en dan mee voor'aemers anhesloohe.A oales dan paste, hooide de smidsvrouwe d'r aekers water overeene om 't te laete ofkoele. Mee spiekers wier d'n ban(g)d dan ok nog vastgesloohe an 't wiel. Om 'n bos pasklaer te maeken wier die in 't smisvier verwearmd en meej 'n kapmes of e kapt en meej 'n raspe zuuver hesleepe.

Voo de smisse stong d'r oaltied 'n strevalje of stravalje (hoefstal) en soms ok 'n paer'out (om de paarden aan vast te zetten). In sommugte plekken oa-je ok nog 'n sliepstéên wi a iederéén voo niks kon sliepe. In de strevalje wiere de paeren besloohe oftewel van nieuw' oeviesders verzieje. Toen a t'r nog mé weinig arde weehen waere liete de mééste boeren de paeren hlad nie beslae. De paeren liepe op blóóte voeten en dat was nog hoe'koaper ok. D'oeviesders maekte de smid zealf. Eest deej'n lange staeven iesder in stikken kappe en dan êêt maeke in 't vier, dat a meej 'n hróóte blaesbalke wier anhejoohe. 't Was 'n aevenkerweitje. A te paeren kwaeme wiere d'ouwe iesders d'r of ehaele meej 'n tange. D'oeven wiere ofgevield meej'n raspe, 'n viele. Meej 'n krom heboohe mès wier 't overtoUullihhe 'oorn weggedae en de bleinen wiere d'r uut'ehaele meej 'n renette.

Dan wier 't nieuwe iesder hepast, in 't vier verwearmd en op maete hesloohe. A tot bloeiende iesder op 't oorn kwam, dan rook je dat deu êêl de straete. Mee paerespiekers (hoefnagels) wier 't oeviesder dan vastgespiekerd. De eandjes die a buuten d'oeve staeke wiere ovveneepe. 't Duurde anderoalf uure voo vier póóten. Op d'm [[Kamperland|Kamperlansen]] diek oa 'n boer of tiene zealf 'n smisse: 'n voorloaper van 'n cooperasie? Voo d'eegden maekte de smid de tan(g)den. Van de ploehen moste de scharren van tied tot tied hesleepe 'óóre. Mee Sint Maerten, d'n [[11 november|ealfden november]], kreehe de boeren de rekenienge over 'n êél jaer. Mêêstentied was die voo jannewari we betaeld.

[[nl:Smid]]