Difference between revisions 3651842 and 3651852 on azwiki

< previous diff
next diff >
Parmenid
{{Şəxs
|Şəkil          = Parmenides.jpg
|Şəkil məlumat  = 
|Şəkil miqyası  = 200
|Adı            = Parmenid
|Tam adı        =  Παρμενίδης
|Digər adları   = 
|Fəaliyyəti     = 
|Milliyəti      = [[Yunanlar|Yunan]]
|Doğum tarixi   = {{Doğum_tarixi|||}}
|Doğum yeri     = 
|Vəfatı    = {{Vəfat_tarixi|||}}
|Vəfat yeri      = 
|Vəfat səbəbi    = 
|Dəfn yeri      = 
|Atası          = 
|Anası          = 
|Həyat yoldaşı  = 
|Uşaqları       = 
|Rəsmi vebsaytı = 
|İmzası         = 
}}⏎
⏎
'''Parmenid, Parmenides''' (yun. ''Παρμενίδης'', təxminən m. ö. 540 – 470) — qədim yunan filosofu, Ksenofanın öyrəncisi, [[Elea məktəbi|Elea]] fəlsəfi məktəbinin nümayəndəsi<ref>[http://enc-dic.com/antwriter/Parmenid-334.html Парменид] // Энциклопедия античных писателей</ref>.

Parmenides [[Efesli Heraklit|Heraklitin]] müasiri olmuşdur. Onun fəlsəfi çiçəklənmə dövrü m. ö. [[E.ə. V əsr|V yüzilliyə]] təsadüf etmişdir. O, cənubi İtaliyanın Elea şəhərində yaşamışdır. Güman olunur ki, Parmenid öz doğma şəhərində ictimai və siyasi həyatda, xüsusən, qanunların hazırlanmasında aktiv iştirak etmiş, çox hörmətli vətəndaş olmuşdur<ref>[http://enc-dic.com/enc_myth/Parmenid-6615.html Парменид] // Энциклопедия мифологии</ref>.

Parmenides '''''“Təbiət haqqında”''''' adlı kitabın yazarı sayılır. Ancaq bu kitabın özü deyil, onun bəzi fraqmentləri dövrümüzə gəlib çatmışdır<ref name=":0">Парменид. Фрагменты. О природе. // Фрагменты ранних греческих философов / Составитель Лебедев А.В.: Наука, 1989, s. 286-298.</ref>. Metafizikanın əsəslarını o qoymuşdur<ref>О’Мара Д. [http://www.nsu.ru/classics/schole/3/3-2-omeara.pdf Трансформация метафизики в поздней античности] // [[Scholae. Философское антиковедение и классическая традиция]]. Т. 3. № 2. 2009. С. 416—432</ref>.⏎
⏎
{{Şəxs
|Şəkil          = Parmenides.jpg
|Şəkil məlumat  = 
|Şəkil miqyası  = 200
|Adı            = Parmenid
|Tam adı        =  Παρμενίδης
|Digər adları   = 
|Fəaliyyəti     = 
|Milliyəti      = [[Yunanlar|Yunan]]
|Doğum tarixi   = {{Doğum_tarixi|||}}
|Doğum yeri     = 
|Vəfatı    = {{Vəfat_tarixi|||}}
|Vəfat yeri      = 
|Vəfat səbəbi    = 
|Dəfn yeri      = 
|Atası          = 
|Anası          = 
|Həyat yoldaşı  = 
|Uşaqları       = 
|Rəsmi vebsaytı = 
|İmzası         = 
}}

== Fəlsəfəsi ==
Parmenidesin fəlsəfəsi Heraklitin dünyagörüşünə qarşı yönəlmişdir. Onun fikrincə dünya və bütün varlıq heç bir boşluqları olmayan tam '''''hərəkətsiz kürədən''''' ibarətdir<ref name=":0" />. Beləliklə, Parmenides ilk dəfə yerin kürə olması fikrini irəli sürən düşünürlərdən biri olmuşdur. 

(contracted; show full)Beləliklə, burada duyğularla düşüncələrin qarşıdurması baş verir<ref name=":0" />. Belə olan halda isə düşüncələrə üstünlük verilməlidir, çünki ''<u>“düşünmək və var olmaq eyni şeydir”</u>''<ref name=":0" />. Beləliklə, Parmenides insanları öz duyğularına inanmamağa çağırmışdır və buna görə də tənqidlərə məruz qalmışdır. Onun fəlsəfəsində həqiqət ''idealizmlə'' əvəz olunur ki, bunu da sonra [[Platon]] inkişaf etdirmişdir.


Parmenidesin öyrəncisi [[Zenon (Elealı)|Zenon]] müəlliminin iddialarını müdafiə etmək üçün bir neçə paradoksların (aporiyaların) müəllifi olmuşdur.⏎
⏎
Parmenidesin təsəvvürlərində dünyanın mərkəzində sevgi tanrıcası [[Afrodita]] durur və varlığı idarə edir. O, ruhları görünən və görünməyən dünyalarda yerləşdirmişdir. Hər şey kişi və qadın başlanğıcların (substansiyaların) qovuşmasından yaranır<ref name=":0" />.

== Mənbə ==
* [[Aydın Əlizadə]]. [http://www.anl.az/el/Kitab/2016/Azf-289695.pdf Antik fəlsəfə tarixi]. Bakı: 3 saylı Bakı Mətbəəsi ASC, 2016, s. 37-39.⏎
⏎
== Ədəbiyyat ==

* [[Adil Əsədov]]. Fəlsəfə tarixindən etüdlər: İdeal və reallıq arasında ziddiyyət və onun Qərb, rus və Şərq təfəkküründə həll imkankarı. Bakı: Təknur, 2007. – 116s.
 
* [[Adil Əsədov]]. Yunan fəlsəfəsiindən etüdlər: yunan fəlsəfəsiində idealin və realliğin münasibətlərinə dair. Ön sözün müəllifi – fəlsəfə elmləri doktioru Tahirə Allahyarova. Bakı: Təknur, 2008. 
⏎
⏎
* ''Ахутин А. В.'' Античные начала философии. — СПб: Наука, 2007.[[Aydın Əlizadə]]. [http://www.anl.az/el/Kitab/2016/Azf-289695.pdf Antik fəlsəfə tarixi]. Bakı: 3 saylı Bakı Mətbəəsi ASC, 2016, s. 37-39. 
* Austin, Scott (2007), Parmenides and the History of Dialectic: Three Essays, Parmenides Publishing. 
* Barnes, Jonathan (1978). The Presocratic Philosophers (Two Volumes). Routledge and Kegan Paul. 
* Coxon A. H. (2009), The Fragments of Parmenides: A Critical Text With Introduction and Translation, the Ancient Testimonia and a Commentary. Las Vegas, Parmenides Publishing (new edition of Coxon 1986) 
* ''Деспотопулос К.'' Гносеологический дуализм Парменида // Философские исследования. — 1994. — № 1. — С. 181—187.
* ''Доброхотов А. Л.'' Категория бытия у досократиков. — М., 1980.⏎
* ''Монин М. А.'' Пути Парменида //Вопросы философии. — 1997. — № 3. — С. 115—131.
* ''Робинсон Т.'' Парменид на пути истинного знания бытия (on coming-to-know of the real) //Универсум платоновской мысли. Рационализм или философская религия? Эпистемология Платона. — СПб., 1997. — С. 49—62.
* ''Романенко Ю. М.'' Угадывание как онтологический метод в поэме Парменида "О природе" //AKADHMEIA: Материалы и исследования по истории платонизма. — СПб., 2000. — С. 42—52.⏎
* ''Самченко В. И.'' Метафизика Парменида и логика существования // Современная логика: проблемы теории, истории и применения в науке. — СПб., 2002. — С. 382—384.
* ''Овчинников Н. Ф.'' Парменид — чудо античной мысли и непреходящая идея инвариантов //Вопросы философии. — 2003. — № 5. — С. 81—95.⏎
* ''Рохмистров В. Г.'' Метод Парменида // Вестник Русского христианского гуманитарного института. — СПб., 2001. — Вып. 4. — С. 352—366.
* ''Рохмистров В. Г.'' Учение Парменида // AKADHMEIA: Материалы и исследования по истории платонизма. — СПб., 2003. — Вып. 4. — С. 19—36.⏎
* ''Антонов Т. В.'' Парменид:путь философа к истине. // AKADHMEIA: Материалы и исследования по истории платонизма. — СПб., 2003. — Вып. 4. 
* ''Берестов И.В.'' Предполагаемое обоснование немыслимости различий у Парменида в B 8, 34-37 DK // V Российский философский конгресс "Наука. Философия. Общество" Материалы. Том II. – Новосибирск, 2009. – С.10-11.
* ''Вольф М.Н.'' Путь отыскания истины: Гераклит и Парменид // V Российский философский конгресс "Наука. Философия. Общество" Материалы. Том II. – Новосибирск, 2009. – С.14.
* ''Хютт В.П.'' Парменид и физика // Философские науки. – 1975. – № 6.

== İstinadlar ==

== Həmçinin bax ==

== Xarici keçidlə⏎
== Həmçinin bax ==
* [[Elea məktəbi]]
* [[Zenon (Elealı)|Zenon]]

== Xarici bağlantılar ==
* [http://dergiler.ankara.edu.tr/dergiler/37/748/9550.pdf Parmanides ve varlık]

* [https://archive.org/search.php?query=%28%28subject%3A%22Parmenides%22%20OR%20creator%3A%22Parmenides%22%20OR%20description%3A%22Parmenides%22%20OR%20title%3A%22Parmenides%22%29%20OR%20%28%22501-450%22%20AND%20Parmenides%29%29%20AND%20%28-mediatype:software%29 Works by or about Parmenides] at [[Internet Archive]]
* Palmer, John. [http://plato.stanford.edu/entries/parmenides/ "Parmenides"]. Stanford Encyclopedia of Philosophy.
* Парменид. [http://ancientrome.ru/antlitr/t.htm?a=1465876469 Из поэмы о природе].

== İstinadlar ==

[[Kateqoriya:Yunan filosoflar]]
[[Kateqoriya:Yunanıstan filosofları]]