Difference between revisions 3715339 and 3715340 on azwiki

< previous diff
next diff >
Lidiya
{{qaralama-az}}
[[Şəkil:Map of Lydia ancient times.jpg|thumb|300px|Croesus'un Lidya haritası, MÖ 6. yüzyıl]]
[[Şəkil:Lydia original area of lydia.jpg|thumb|left|300px|Lidya'nın konumu.]]

(contracted; show full)qarşı saldırgan bir politika izlediğini söyləmiştir. Gyges'ten sonra sırasıyla Ardys, Sadyattes, Alyattes ve Kroisos hüküm sürmüşlerdir. Yene Herodotos, Alyattes'in Smirna ve [[Klazomenai]] ([[Urla]]) kent devletlerine saldırdığını söylemiştir. Fakat Herodot'a göre Alyattes, Klazomenaililer'le yaptığı savaşta yenilmiştir. Lidiyalıar açısından Anadolu'nun batı kıyılarındaki eski Yunan kolonileri Lidya dövləti ile dəniz arasında bir engel oluşturmuşlardır. Oysa Lidya tarihinin henüz 
eəfsaneleələrleə karışık olduğu çağlarda [[İzmir Körfezi]] kıyılarından hərəkətlə yurdlarından ayrılan Tirenyalıların Akdeniz'de bir süre ciddi bir güçc oluşturdukları bilinmekte, bu deənizcçileər daha sonra günümüzdeki kuzey [[İtaliya]]da qurulan [[Etrusklar|Etrusk]] mədəniyyəti ile ilişkilendirilmektedir. 

[[Lidiyalılar]]'ın [[Yunanlar]]la en çox ilişki qurdukları dönem [[Qarun xəzinəsi|Karun ''(Kroisos)'']] (560-547) dönemidir. Kroisos da İyonya kent devletlerine karşı saldırgan bir politika izlemiş, fakat adalarda oturanlarla iyi ilişkiler içine girmiştir. Lidya devletini gücünün doruğuna ulaştıran [[Karun Hazinesi|Kroisos ''(Karun)'']]'un adı şaşaalı zenginlik ifade eder tarzda, hem Batı kültürlerinde hem de [[Karun Hazinesi|''Karun'']] şeklinde Doğu kültürlerinde efsaneleşmiştir. 

Yineenə Lidyalıların doğudaki [[Midiyalılar]] ilə [[Kızılırmak]] (əski Yunancada ''Halys'') yöresinde yaptıkları savaş Alyattes döneminde olmuşdur. Lidiyalıların yenildikleri bu savaş əsnasında [[Milet]]'li [[Thales]] ilk güneş tutulmasını doğru olarak tahmin etmişdir (M.Ö. 28.05.585). 

M. Ö. 546 yılında [[Əhəməni imperiyası]], Lidiya krallığının paytaxtı [[Sardes]]'i ele geçirip Lidiya krallığına son vermişlerdir. Beləliklə [[Anadolu]] 200 yıillıik Fars egemenliği dönemine girmiştir.

== [[Lidiyalılar]] və pul zərbi ==
Lidya'nın insanlık tarihine en büyük katkısı [[para]]yı icat etmiş olmalarıdır. Başkent Sardes'in içinden geçen Paktalos Irmağı'nın alüvyonlarında doğal olarak bulanan altın-gümüş karışımı "elektron" madeninden basılan ilk sikkelerin üzerinde Lidya Krallığının arması olan aslan başı bulunuyordu. İlk Lidya sikkeleri muhtemelen Alyattes döneminde basılmıştır. Sikke basımının daha iyi bir duruma gelmesi ve elektron yerine altın ve gümüşten ayrı olarak sikke basımı Kral [[Karun Hazinesi|Kroisos ''(Karun)'']] zamanında ortaya çıkmıştır. 
 
Seramik kapların özelliğinden Lidyalıların batıdaki komşuları [[İyonya]] ile çok öncelere giden bir ilişkileri olduğu saptanmıştır. Yine Lidyalılar'ın Yunanlılar'la ticari ilişkilerinin yanı sıra dinsel ilişkileri de vardı. Lidya dininde en önemli kültler ana tanrıça-Artimu ([[Artemis]]) veya [[Kybele]], [[Luvi]] tanrıçası-Kuvava, tarım tanrısı-Baki ([[Dionysos]]), yağmur tanrısı-Leus ([[Zeus]]) ve mezarların koruyucusu-Santas'dır.

== [[Lidiya dili]] ==
[[Lidiya dili]] Hind-Avropa dil ailəsinə aiddir və Friq ve daha öncesinde [[Hitit]] dilleri ile, ayrıca komşuları [[Karyalılar]]ın ve [[Misyalılar]]ın konuştuğu dille benzerlikler göstermektedir.

== Mənbələr ==
*Aegean Turkey: An archaeological guide, ISBN 978-0-510-03200-5, 1967, George E. Bean, Ernest Benn, İngiliscə

== Xarici keçidlər ==
{{Anadolunun qədim əyalətləri}}

[[Kateqoriya:Lidiya| ]]