Difference between revisions 3715340 and 3715361 on azwiki

{{qaralama-az}}
[[Şəkil:Map of Lydia ancient times.jpg|thumb|300px|Croesus'un Lidya haritası, MÖ 6. yüzyıl]]
[[Şəkil:Lydia original area of lydia.jpg|thumb|left|300px|Lidya'nın konumu.]]

(contracted; show full)

== Lidiya dövləti ==
[[Şəkil:SardisGymnasium1February2003.JPG|thumb|left|300px|[[Sard]], Lidiya dövlətinin paytaxtı]]
Lidiyada üç kral sülaləsi hökm sürmüşdür: Sırasıyla "Atyadlar", "Heraklidler" və "Mermnadlar". İlk iki sülalə və bunların kralları haqqında çox bir bilgi yoxdur. Sadəcə bu iki xanədanın e.ə. 2. min il
ıin son yüzyıllarında hüküm sürdükleri, efsanevi kral Lid'in ismine dayanarak halkın Lidyalılar diye anılmaya başlandığı bilinmektedir. Bu anlamda Lidya isminin ortaya çıkışıyla, güney komşuları ve akrabaları [[Karyalılar]]ın (efsanevi kral Kar'a dayalı) ve [[Kariya]] isminin ortaya çıkışı benzerlik göstermektedir.

[[Şəkil:Jug from Lydian Treasure Usak.jpg|thumb|300px|Uşak yakınlarında bulunan [[Qarun xəzinəsi|Qarun xəzinəlerind]]ən bir su testisi]]

[[Lidiyalılar]]ın bilinen en parlak dönemi M.Ö. 700-550 yılları arasıdır. Bu dönem Mermnadlar Hanedanı dönemidir. Lidya adı Mermnadlar Hanedanının ilk kralı olan Gyges'ten itibaren kullanılmaya başlanmıştır. Gyges hakkında bilinenler eski Yunan tarixçisi [[Herodot]]a dayalıdır. Herodot, Gyges'in [[Milet]], [[Smirna]] ve [[Kolofon]]a qarşı saldırgan bir politika izlediğini söyləmiştir. Gyges'ten sonra sırasıyla Ardys, Sadyattes, Alyattes ve Kroisos hüküm sürmüşlerdir. Yene Herodotos, Alyattes'in Smirna ve [[Klazomenai]] ([[Urla]]) kent devletlerine saldırdığını söylemiştir. Fakat Herodot'a göre Alyattes, Klazomenaililer'le yaptığı savaşta yenilmiştir. Lidiyalıar açısından Anadolu'nun batı kıyılarındaki eski Yunan kolonileri Lidya dövləti ile dəniz arasında bir engel oluşturmuşlardır. Oysa Lidya tarihinin henüz əfsanələrlə karışık olduğu çağlarda [[İzmir Körfezi]] kıyılarından hərəkətlə yurdlarından ayrılan Tirenyalıların Akdeniz'de bir süre ciddi bir güc oluşturdukları bilinmekte, bu dənizçilər daha sonra günümüzdeki kuzey [[İtaliya]]da qurulan [[Etrusklar|Etrusk]] mədəniyyəti ileə ilişkilendirilmektedir. 

[[Lidiyalılar]]'ın [[Yunanlar]]la en çox ilişki qurdukları dönem [[Qarun xəzinəsi|Karun ''(Kroisos)'']] (560-547) dönemidir. Kroisos da İyonya kent devletlerine karşı saldırgan bir politika izlemiş, fakat adalarda oturanlarla iyi ilişkiler içine girmiştir. Lidya devletini gücünün doruğuna ulaştıran [[Karun Hazinesi|Kroisos ''(Karun)'']]'un adı şaşaalı zenginlik ifade eder tarzda, hem Batı kültürlerinde hem de [[Karun Hazinesi|''Karun'']] şeklinde Doğu kültürlerinde efsaneleşmiştir. 

Yenə Lidyalıların doğudaki [[Midiyalılar]] ilə [[Kızılırmak]] (əski Yunancada ''Halys'') yöresinde yaptıkları savaş Alyattes döneminde olmuşdur. Lidiyalıların yenildikleri bu savaş əsnasında [[Milet]]'li [[Thales]] ilk güneş tutulmasını doğru olarak tahmin etmişdir (M.Ö. 28.05.585). 

M. Ö. 546 yılındaE.ə.546-cı ildə [[Əhəməni imperiyası]], Lidiya krallığının paytaxtı [[Sardes]]'i ele geçirip Lidiya krallığına son vermişlerdir. Beləliklə [[Anadolu]] 200 illik Fars egemenliği dönemine girmiştir.

== [[Lidiyalılar]] və pul zərbi ==
(contracted; show full)
== Mənbələr ==
*Aegean Turkey: An archaeological guide, ISBN 978-0-510-03200-5, 1967, George E. Bean, Ernest Benn, İngiliscə

== Xarici keçidlər ==
{{Anadolunun qədim əyalətləri}}

[[Kateqoriya:Lidiya| ]]