Difference between revisions 1178721 and 1178723 on bewiki

{{Узброены канфлікт
|назва           = Арабска-ізраільскі канфлікт
|частка          =
|выява           = Arab Israeli Conflict 6.png
|подпіс да выявы = <div style="background-color:#f0f0f0; text-align:left;">
{{Легенда|#99CC33|Ліга арабскіх дзяржаў}}
{{Легенда|#99CCFF|Ізраіль}}
{{Легенда|#669933|Дзяржавы, якія ваявалі супраць Ізраілю}}
{{Легенда|#CC0000|Заходні бераг ракі Іардан і Сектар Газа}}
</div>
|дата            = [[1920]]/[[1948]] — па сённяшні дзень
|месца           = [[Блізкі Усход]]
|прычына         = 
|вынік           = Працягваецца
|тэрытарыяльныя змены = 
|супернік1       = {{Сцяг Ізраілю}} [[Ізраіль]]
|супернік2       = [[Выява:Flag of the Arab League.svg|23px]] [[Ліга арабскіх дзяржаў]]
|камандуючыя1    = 
|сілы1           = 
|сілы2           = 
}}
'''Арабска-ізраільскі канфлікт''' ({{lang-ar|الصراع العربي الإسرائيلي}}, {{lang-he|הסכסוך הישראלי-ערבי}}) — супрацьстаянне паміж шэрагам [[арабы|арабскіх]] краін, а таксама арабскімі ваенізаванымі радыкальнымі групоўкамі, якія маюць падтрымку з боку часткі карэннага арабскага насельніцтва акупаваных [[Ізраіль|Ізраілем]] палесцінскіх тэрыторый, з аднаго боку, і [[сіянісцкі рух|сіянісцкім рухам]], а затым і дзяржавай Ізраіль, з другога. Нягледзячы на тое, што дзяржава Ізраіль была створана толькі ў [[19(contracted; show full)] да геапалітычнага складніку дадаліся таксама рэлігійны і культурны аспекты, якія ўзмацняюць міжнацыянальную розніцу. У [[1948]] годзе суседнія арабскія краіны абвясцілі вайну створанай яўрэйскай дзяржаве. Такім чынам, канфлікт выйшаў за межы Палесціны і перарос у канфлікт паміж Ізраілем і ўсімі астатнімі арабскімі дзяржавамі ў рэгіёне. Са складаннем мірнай дамовы з [[Егіпет|Егіптам]] у [[1979]] годзе і [[Іарданія]]й у [[1994]] годзе лік варожых да Ізраілю дзяржаў скараціўся. У рамках буйнамаштабнага араб
ска-ізраільскага канфлікту прынята вылучаць рэгіянальны [[палесціна-ізраільскі канфлікт]], абумоўлены, у першую чаргу, сутыкненнем тэрытарыяльных інтарэсаў яўрэяў і арабаў, якія жывуць у Палесціне. У апошнія гады менавіта гэты канфлікт з'яўляецца крыніцай палітычнай напружанасці і адкрытых узброеных сутыкненняў у рэгіёне.

== Гісторыя ==
=== Канфлікты да 1948 года ===
(contracted; show full). На наступны дзень, Ліга арабскіх дзяржаў афіцыйна пацвердзіла сваю нязгоду з планам стварэння «дзвюх дзяржаў» у лісце да ААН<ref>[http://www.ibiblio.org/sullivan/docs/ArabStatement1948.html «Statement by the Arab League States Following the Establishment of the State of Israel»]. 15 May 1948.</ref>. У гэты дзень арміі [[Егіпет|Егіпта]], [[Ліван]]а, [[Сірыя|Сірыі]], [[Іарданія|Іарданіі]] і [[Ірак]]а ўварваліся на тэрыторыю вызначанай арабскай часткі Палесціны, паклаўшы тым самым пачатак [[Араб
ска-ізраільская вайна 1948 года|арабска-ізраільскай вайны]]. Ізраільскія сілы абароны адбілі ў войска арабскіх краін часткі акупаваных тэрыторый, пашырыўшы тым самым свае межы за першапачатковы падзелу ААН<ref>Smith, Charles D. «Palestine and the Arab Israeli Conflict: A History With Documents». Bedford/St. Martin’s: Boston. (2004). Pg. 198</ref>. Да снежня [[1948]] году Ізраіль кантраляваў большую частку Палесціны на захад ад ракі [[Іардан]]. Астатняя частка была пад кантролем рэгулярнай арміі [[Іарданія|Іарданіі]], гэтая вобласць атрымала назву [[Заходні бераг ракі Іардан|Заходняга берага]], а [[сектар Газа]] кантраляваўся [[Егіпет|Егіптам]]. Да і падчас гэтага канфлікту каля 713 тысячаў палесцінскіх арабаў пакінулі свае паселішчы і сталіся ўцекачамі, у прыватнасці, з-за абяцання ад арабскіх лідараў, што яны змогуць вярнуцца, калі вайна ўжо пераможана. Многія палесцінцы беглі з раёнаў бо былі напалоханы гвалтамі, якія праводзіліся ізраільскімі ваенізаванымі атрадамі, як то [[Іргун]] і [[Лехі]], у дачыненні да цывільнага арабскага насельніцтва. Вайна скончылася складаннем мірнай дамовы ў [[1949]] годзе паміж Ізраілем і кожным з яго арабскім суседам.

=== Перыяд з 1948 па 1967 гады ===
Да прыняцця Арганізацыяй Аб'яднаных Нацый рэзалюцыі нумар 181 у лістападзе [[1947]] года і абвяшчэння дзяржавы Ізраіль у маі [[1948]] года, у шэрагу арабскіх краін былі прыняты дыскрымінацыйныя меры ў дачыненні да мясцовага яўрэйскага насельніцтва. Статус яўрэйскіх грамадзянаў у арабскіх дзяржавах рэзка пагоршыўся з цягам арабска-ізраільскага канфлікту 1948 года. Асноўныя антыяўрэйскія беспарадкі ўспыхнулі ўва ўсім арабскім свеце ў снежні [[1947]] года, яўрэйскія абшчыны асабліва моцна пацярпелі ў [[Сірыя|Сірыі]] і [[Адэн]]е, дзе было зафіксавана сотні забітых і параненых. Да сярэдзіны [[1948]] году, амаль усе яўрэйскія абшчыны ў арабскіх краінах пацярпелі ад нападаў і іхны стан рэзка пагоршыўся. яўрэі ў адпаведнасці з [[іслам]]скімі рэжымамі былі адарваныя ад свайго даўняга жыхарства альбо сталі палітычнымі закладнікамі арабска-ізраільскага канфлікту. У выніку, вялікая колькасць яўрэяў беглі альбо былі вымушаныя эмігрыраваць з арабскіх краін і некаторых мусульманскіх краін. Антыяўрэйскі гвалт і пераслед стаў ініцыятарам першай хвалі зыходу і многіх наступных. У [[Лівія|Лівіі]] яўрэі былі пазбаўленыя грамадзянства, а таксама ў [[Ірак]]у, дзе іхняя маёмасць была канфіскавана<ref>Aharoni, Ada (Volume 15, Number 1/March 2003). [http://taylorandfrancis.metapress.com/content/w91udxrhc7cf5a86 «The Forced Migration of Jews from Ar(contracted; show full)
* [http://www.eleven.co.il/article/15544 Государство Израиль. Израиль и палестинская проблема]. Артыкул з электроннай яўрэйскай энцыклапедыі
* [http://www.bbc.co.uk/russian/specials/mideast_timeline/2000.stm История конфликта]. [[Russian BBC]]
* [http://www.cfr.org/publication/13850/ Crisis Guide: The Israeli-Palestinian Conflict from the Council on Foreign Relations]
* [http://www.cnn.com/SPECIALS/2003/mideast/ Mideast: Land of Conflict]. CNN.com

{{Стаб|Гісторыя}}

[[Катэгорыя:Араб
ска-ізраільскі канфлікт]]
[[Катэгорыя:Гісторыя Ізраілю]]
[[Катэгорыя:Гісторыя Палесціны]]
[[Катэгорыя:Вікіпедыя:Істотныя артыкулы]]

{{Link FA|hr}}
[[ar:الصراع العربي الإسرائيلي]]
[[bg:Арабско-израелски конфликт]]
[[bs:Bliskoistočni sukob]]
[[ca:Conflicte araboisraelià]]
[[de:Nahostkonflikt]]
[[en:Arab–Israeli conflict]]
[[eo:Araba-israela konflikto]]
[[es:Conflicto árabe-israelí]]
[[et:Araabia-Iisraeli konflikt]]
[[fa:نزاع عرب‌ها و اسرائیل]]
[[fi:Arabien–Israelin konflikti]]
[[fr:Conflit israélo-arabe]]
[[gl:Conflito árabe-israelí]]
[[he:הסכסוך הישראלי-ערבי]]
[[hr:Bliskoistočni sukob]]
[[hu:Arab–izraeli konfliktus]]
[[hy:Արաբա-իսրայելական հակամարտություն]]
[[id:Konflik Arab-Israel]]
[[it:Conflitti arabo-israeliani]]
[[ja:中東戦争]]
[[jv:Konflik Arab-Israel]]
[[ko:중동 전쟁]]
[[mk:Арапско-израелските конфликти]]
[[ml:അറബ് - ഇസ്രയേൽ സംഘർഷം]]
[[ms:Konflik Arab-Israel]]
[[nl:Arabisch-Israëlisch conflict]]
[[no:Midtøsten-konflikten]]
[[pl:Konflikt izraelsko-arabski]]
[[pt:Conflito árabe-israelense]]
[[ru:Арабо-израильский конфликт]]
[[sh:Bliskoistočni sukob]]
[[sk:Arabsko-izraelský konflikt]]
[[sl:Arabsko-izraelski konflikt]]
[[sr:Израелско-арапски сукоб]]
[[sv:Mellanösternkonflikten]]
[[tr:Arap-İsrail savaşları]]
[[uk:Арабо-ізраїльський конфлікт]]
[[uz:Arab-Isroil ziddiyati]]
[[vi:Xung đột Ả Rập-Israel]]
[[zh:中东战争]]