Difference between revisions 1228746 and 1236661 on bewiki

< previous diff
next diff >
Беларусь
{{значэнні|Беларусь}}
{{Дзяржава
 |Беларуская назва        = Рэспубліка Беларусь
 |Арыгінальная назва   = 
 |Родны склон       = Беларусі
 |Герб                    = Coat of arms of Belarus.svg
 |Сцяг                   = Flag of Belarus.svg
 |Назва гімна          = Мы, беларусы  
(contracted; show full)

Найвышэйшай заканадаўчай установай Беларусі ёсць [[Нацыянальны сход Рэспублiкi Беларусь|Нацыянальны сход]], які складаецца з [[Палата Прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублiкi Беларусь|Палаты прадстаўнікоў]] і [[Савет Рэспублікі Нацыянальнага сходу Беларусі|Савета Рэспублікі]]. У Палаце прадстаўнікоў 110
&nbsp;  [[дэпутат]]аў. Дэпутаты абіраюцца па [[Мажарытарная выбарчая сістэма|мажарытарнай сістэме]] прамым усеагульным галасаваннем. Савет Рэспублікі абіраецца мясцовымі Саветамі — ад кожнай вобласці і горада Мінска абіраюцца па 8&nbsp;  членаў Савета Рэспублікі. 8&nbsp;  членаў Савета прызначаюцца прэзідэнтам — усяго 64&nbsp;  чалавека. Тэрмін паўнамоцтваў Нацыянальнага сходу — 4&nbsp;  года.

Судовая ўлада ажыццяўляецца [[Вярхоўны суд|Вярхоўным судом]], Вышэйшым гаспадарчым судом і [[Канстытуцыйны суд|Канстытуцыйным судом]].

== Палітычныя партыі ==
{{main|Палітычныя партыі Беларусі}}
На [[2009]] год у Беларусі афіцыйна зарэгістравана 15 палітычных партый<ref>{{ref-ru}} [http://minjust.by/ru/site_menu/about/struktura/obschestv/registr/politpart Сведения о политических партиях, зарегистрированных в Республике Беларусь // Министерство юстиции Республики Беларусь]</ref>, з іх у [[Палата Прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублiкi Беларусь|Палаце Прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь]] IV склікання прадстаўленыя дзве: [[Камуністычная партыя Беларусі]] і [[Беларуская аграрная партыя]].
{{Нарыхтоўка раздзела}}

== Міжнароднае становішча і знешняя палітыка ==
Дзяржава з'яўляецца членам-заснавальнікам [[ААН]], [[Садружнасць Незалежных Дзяржаў|СНД]], [[АДКБ]], [[Еўразійская эканамічная супольнасць|ЕўрАзЭС]], [[Саюзная дзяржава Расіі і Беларусі|Саюзнай дзяржавы]], а таксама членам іншых міжнародных аб'яднанняў.

{{таксама}} [[Спіс дыпламатычных місій Беларусі]], [[Пашпарт грамадзяніна Беларусі]]
{{у планах}}

== Адміністрацыйны падзел ==
{{main|Адміністрацыйны падзел Беларусі}}
Рэспубліка Беларусь — унітарная рэспубліка, адміністрацыйная адзінка — вобласць. Рэспубліка Беларусь падзяляецца на 6 абласцей, вобласці падзяляюцца на раёны і гарады абласнога падпарадкавання. Агульны лік раёнаў ва ўсіх абласцях складае&nbsp;  118, а гарадоў абласнога падпарадкавання — 12. Горад [[Мінск]] з'яўляецца самастойнай адміністрацыйнай адзінкай, якая не ўваходзіць ні ў адну вобласць.
{| class="wikitable sortable" style="text-align: center;" width="100%"
|+
!Вобласць||<small>Паштовы<br />індэкс</small>||class="unsortable"|<small>Дата<br />заснавання</small>||<small>Плошча<br />км²<br  />(на 1.01.2012<!--<ref name="кадастр 2012"/>-->)</small>||<small>Насельніцтва<br />(на 1.01.2012<ref>[http://belstat.gov.by/homep/ru/publications/population/2012/Age_Structure_Bulletin2012.rar Cтатыстычны бюлетэнь «Полаўзроставая структура насельніцтва Рэспублікі Беларусь на 1 студзеня 2012 года і сярэднегадовая колькасць насельніцтва за 2011 год»]</ref>)</small>||<small>Адміністрацыйны цэнтр</small>||class="unsortable"|<small>Сцяг</small>||class="unsortable"|<small>Карта</small>
|-
| [[Брэсцкая вобласць]]
| align=center | 224000
| <span style="display:none">18900703</span>[[4 снежня]] [[1939]]
| align=right | <span style="display:none">0</span>32 786,44
| align=right | <span style="display:none">0</span>1 391 476
(contracted; show full)| [[Магілёўская вобласць]]
| align=center | 212000
| <span style="display:none">19120214</span>[[15 студзеня]] [[1938]]
| align=right | <span style="display:none">0</span>29 068,63
| align=right | <span style="display:none">0</span>1 080 120
| [[Магілёў]]
| [[Выява:Flag of Mahilyow Voblast.png|border|45px]]

⏎
⏎
|}

У шэрагу гарадоў абласнога падпарадкавання і ў горадзе Мінску маецца падзел на гарадскія раёны.

== Насельніцтва ==
{{main|Насельніцтва Беларусі}}

=== Дэмаграфічныя дадзеныя ===
(contracted; show full)

У 2007 г. нараджальнасць склала (у разліку на тыс. жыхароў) 10,7, а смяротнасць 13,7. Найбольшае значэнне натуральнага змяншэння насельніцтва адзначана ў Віцебскай вобласці, а ў сталіцы Беларусі каэфіцыент нараджальнасці быў прыкладна роўны каэфіцыенту смяротнасці. У 2008 нараджальнасць (у разліку на тыс. жыхароў) 11,1, смяротнасць 13,9, натуральная убыль насельніцтва −2,8.<ref>
  belstat.gov.by</ref>

Колькасць насельніцтва Беларусі на 1 красавіка 2007 г. складала, па дадзеных Міністэрства статыстыкі і аналізу, {{nobr|9 705,2}} тыс.<ref>http://www.belta.by/by/print?id=154959</ref> чалавек. На канец 2007 г. колькасць насельніцтва Беларусі склала {{nobr|9 689,8}} тыс. чалавек<ref>http://belstat.gov.by/homep/ru/news/press_%20conference/press-conference.doc</ref>. 

Колькасць насельніцтва краіны на 1 студзеня 2009 г. складала 9671,4 тыс. чал. і за 2008 г. зменшылася на 18,4 тыс. чал.<!--<ref name="belstat.gov.by"/>.--> 

Колькасць насельніцтва краіны на 1 студзеня 2010 г. складала {{nobr|9 500}} тыс. чал.  <ref>Нацыянальны статыстычны камітэт Рэспублікі Беларусь: Гадавыя дадзеныя па абласцях і г.Мінску ў лічбах, 1995-2011 гг. http://belstat.gov.by/homep/ru/indicators/regions/1.php></ref>

(contracted; show full)
<div style="float:right;margin:0 0 .5em 1em;" class="toccolours">
<center>'''10 буйнейшых гарадоў Беларусі''',<br />тыс. чал., 1.01.2009.<ref>БЕЛАРУСЬ В ЦИФРАХ. Статистический справочник. Национальный статистический комитет Республики Беларусь, Мн., 2009</ref></center>
----
{| cellpadding=2 style="background:transparent;"
|-
| [[Мінск]]
| align="right" | 
&nbsp;  1 829
|-
| [[Гомель]]
| align="right" | 499
|-
| [[Магілёў]]
| align="right" | 372
|-
| [[Віцебск]]
| align="right" | 356
|-
| [[Гродна]]
| align="right" | 338
|-
| [[Горад Брэст|Брэст]]
| align="right" | 318
|-
| [[Бабруйск]]
| align="right" | 219
|-
| [[Баранавічы]]&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;            
| align="right" | 169
|-
| [[Барысаў]]
| align="right" | 150
|-
| [[Пінск]]
| align="right" | 131
(contracted; show full)03/ Беларускі рубель — сусветны лідар па дэвальвацыях], ''[[Белорусские новости]]'' (20 кастрычніка 2011)</ref>, інфляцыя за студзень—кастрычнік дасягнула 88,7 % (у тым ліку кошты на харчовыя тавары выраслі на 103,6 %)<ref>[http://belstat.gov.by/homep/ru/indicators/pressrel/prices_october_11.php Пра змену коштаў у кастрычніку 2011 г.] Прэс-рэліз Нацыянальнага статыстычнага камітэта Рэспублікі Беларусь (9 лістапада 2011)</ref>, заработная плата зменшылася з $527 да $220
—–260<ref>[http://naviny.by/rubrics/economic/2011/09/19/ic_articles_113_175159/ Бядней за беларусаў у СНД толькі таджыкі], ''[[Белорусские новости]]'' (19 верасня 2011)</ref><ref>[http://nn.by/?c=ar&i=62144 Сярэдні заробак у верасні дасягнуў 2,26 мільёна рублёў], ''[[Наша Ніва (1991)|Наша Ніва]]''</ref>.

=== Грашовая сістэма ===
{{main|Беларускі рубель}}
{{у планах}}

=== Банкаўская сістэма ===
{{main|Банкі Беларусі}}
(contracted; show full)

;Касманаўтыка
Нацыянальная праграма даследавання і выкарыстання касмічнай прасторы ў мірных мэтах на 2008—2012 гады зацверджана пастановай Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь ад 14.10.2008 №
&nbsp;  1517<ref>[http://www.pravo.by/webnpa/text.asp?start=1&RN=C20801517 Аб Нацыянальнай праграме даследавання і выкарыстання касмічнай прасторы ў мірных мэтах на 2008—2012 гады]</ref>.

(contracted; show full)== Сацыяльная сфера ==
=== Адукацыя ===
{{у планах}}

=== Ахова здароўя ===
{{у планах}}
=== Злачыннасць ===
У 2010 годзе ў Беларусі было зарэгістравана 140
&nbsp;920&nbsp;[[злачынства|злачынстваў 920 [[злачынства]]ў<ref name=prest.12 />. Самы высокі ўзровень [[злачыннасць|злачыннасці]] сярод рэгіёнаў Беларусі назіраецца ў [[Мінск]]у (193,5&nbsp;  злачынства ў пераліку на 10&nbsp;000&nbsp; 000 чалавек, уключаючы 25 % цяжкіх і 20 % асабліва цяжкіх злачынстваў ад агульнай іх колькасці ў Беларусі<ref name=prest.3>{{cite news|url=http://news.tut.by/society/175052.html|title=Лукашэнка незадаволены мінскімі ўладамі|date=29.06.2010|publisher=[[TUT.BY]]}}</ref>, 2/3 [[крадзеж|крадзяжоў]] мабільных тэлефонаў<ref name=prest.2>{{cite news|url=http://news.tut.by/society/223781.html|title=Крадзяжы складаюць у Мінску каля 70% злачынстваў|date=18.04.2011|publisher=[[TUT.BY]]}}</ref>, 55 % сукупнай сумы [[хабар]]аў<ref name=prest.3 />),
на другім месцы — Мінская вобласць (153,7)<ref name=prest.3 /><ref name=prest.10>{{cite news|url=http://news.tut.by/society/212780.html|title=Узровень злачыннасці ў Мінскай вобласці — адзін з самых высокіх у краіне|date=25.01.2011|publisher=[[TUT.BY]]}}</ref>. Самым крымінагенным горадам па каэфіцыенце злачыннасці з'яўляецца [[Бабруйск]], лідарам па ліку [[забойства|забойстваў]]ў «на душу насельніцтва» — [[Ліда]]<ref name=prest.11>{{cite news|url=http://www.interfax.by/news/belarus/46593|title=Генпракуратура аналізуе стан са злачыннасцю ў Беларусі па каэфіцыенце злачыннасці|date=02.10.2008|publisher=interfax.by}}</ref>. Па даных Ген[[Пракуратура|пракуратуры]] і [[МУС Беларусі|МУС]], узровень злачыннасці ў краіне змяншаецца<ref name=prest.12>[http://naviny.by/rubrics/disaster/2011/01/26/ic_news_124_360133/ У Беларусі скарачаецца колькасць злачынстваў], ''(contracted; show full){{Славянскія краіны}}
{{СНД}}
{{АДКБ}}
{{ЕўрАзЭС}}
{{Усходняе партнёрства}}
{{Адм. падзел Беларусі (1991)}}


{{Беларусь у тэмах}}⏎
⏎
[[Катэгорыя:Беларусь| ]]
[[Катэгорыя:Гісторыя суверэннай Беларусі]]
[[Катэгорыя:Унітарныя дзяржавы]]

{{Link FA|en}}
{{Link FA|hr}}
{{Link GA|es}}
{{Беларусь у тэмах}}⏎
⏎
[[ace:Bèlarusia]]
[[af:Wit-Rusland]]
[[als:Weißrussland]]
[[am:ቤላሩስ]]
[[an:Belarrusia]]
[[ang:Hwītrussland]]
[[ar:بيلاروسيا]]
[[arc:ܒܠܐܪܘܣ]]
(contracted; show full)[[xmf:ბელარუსი]]
[[yi:בעלארוס]]
[[yo:Bẹ̀lárùs]]
[[zea:Wit-Rusland]]
[[zh:白俄罗斯]]
[[zh-min-nan:Belarus]]
[[zh-yue:白俄羅斯]]
[[zu:IBelarusi]]