Difference between revisions 4146988 and 4149070 on glwiki

{{ligazóns internas}}
{{ortografía}}
{{aparato informático
 |nome               = ZX81
 |imaxe              = 
 |imaxe_nota         = 
 |imaxe2             = 
 |imaxe2_nota        = 
(contracted; show full) |compatibilidade    = 
 |base               = 
 |antecesor          = 
 |sucesor            = [[ZX Spectrum]]
 |relacionados       = 
 |url                = 
}}
A máquina chamada de '''Sinclair ZX81''', ou soamente '''ZX81''', era unha computadora doméstica producida pola empresa [[Sinclair Research]] e que tamén foi fabricada por [[Timex Corporation]], na [[Escocia]]. Foi lanzada no Reino Unido 
oen marzo de 1981 para ser a sucesora do modelo Sinclair ZX80, e seguiu como un modelo de baixo custo cuxa proposta era servir como un medio de introdución á informática doméstica ó público en xeral.

(contracted; show full) era vendido con 1 kB de memoria na placa base, que oficialmente podería ser expandido externamente ata 16 kB. Os circuítos eran acondicionados dentro dunha caixa plástica en forma de cuña, medindo 167mm (6"6) por 40mm (1"6) de altura. A memoria RAM era provida por un só chip 4118 (1024 bytes × 8) ou dous 2114 (1024 bytes × 4). Había soamente máis outros tres chips: un [[microprocesador]] Z-80A, de 8 bits e 3,5 MHz, da NEC, unha (ULA), da Ferranti, e un chip de memoria ROM con 8
K kB, que almacenaba un intérprete simple de [[BASIC]]. A máquina enteira pesaba só 350 gramos (12&nbsp;oz).<ref name="ZX81OS">[[#ZX81OS|''ZX81 Operating Supplement'' (1982)]]</ref> As primeiras versións da extensión externa de RAM contiñan 15&nbsp;kB e utilizaban unha variedade de chips de memoria, mentres as versións máis tardías contiñan 16, mais o kilobyte de nivel máis baixo ficaba desactivado.

(contracted; show full)

A pequecha memoria do ZX81, cando non expandida, significaba un desafío meirande para os programadores. A simple mostra dunha pantalla chea requiría 793 bytes, as variábeis de sistema tomaban os outros 125, e o programa, búfer de entrada e pilas necesitaban máis memoria do que aquilo.{{sfn|Thomasson|1983|p=26}} Mesmo así, programadores habilidosos eran capaces de conseguir unha cantidade sorprendente con apenas 1 
KkB. Un o exemplo notable era ''1K ZX Chess'', de David Horne, que conseguiu incluír a maioría das regras de [[xadrez]] en só 672 bytes. A máquina lograba gorecer a súa memoria ata un certo punto pola representación de tódolos comandos BASIC coma símbolos de un byte, almacenados coma caracteres "individuais" na banda superior do seu conxunto de caracteres único (non-ASCII).{{sfn|Nash|1984|p=102}}

(contracted; show full)dado por unha nova xeración de produtos xaponeses producidos con [[Pantalla de cristal líquido|pantallas de cristal líquido]], a cal era moito máis capaz e eficiente que as calculadoras da Sinclair, que usaban LED.{{sfn|Adamson|1986|p=36}} Proxectos para desenvolver unha televisión de peto e o reloxo dixital resultaron en fracaso moi caro. As perdas da empresa atangueron cifras de 350,000 de [[libra esterlina|libras esterlinas]] entre 1975 e 1976, traéndoo ás marxes da bancarrota.{{sfn|Adamson|1986|p=39}} 
ONo mes de xullo de 1977, a Radionics foi rescatada por unha axencia estatal, a Consellería Nacional de Negocios (NEB, do inglés ''National Enterprise Board''), que a recapitalizou por medio dun préstamo, asumindo o control da 73% da empresa.{{sfn|Adamson|1986|p=35}}

(contracted; show full)cholas|páxinas=405–406}}</ref> As computadoras persoais no mercado estaban tamén dispoñibles para o mercado de alto desempeño, mais era extremadamente caro. Olivetti ofrecía por 2.000 libras, e o Commodore PET, lanzado en 1979, era vendido por 700 libras. Non existía nada de baixo custo para o entusiasta no mercado. Sinclair percibiu que isto proporcionaba unha boa oportunidade comercial.{{sfn|Dale|1985|p=95}}

O primeiro computador doméstico de Sinclair era o MK14, o cal foi lanzado en forma de kit 
oen xuño de 1978, pero estaba moi lonxe de ser un produto de masa.{{sfn|Adamson|1986|p=80}} O propio nome MK, un acrónimo de "Microcomputer Kit", era indicativo das súas orixes como produto desenvolvido por e para aficcionados. O modelo non tiña pantalla mais usaba un mostrador de [[LED]] (a Science of Cambridge produciu un módulo en tarxeta que habilitaba a conexión a unha televisión de UHF); non tiña ningún chasis, consistindo dunha placa de circuíto exposto; non tiña dispositivo de almacenamento i(contracted; show full)

O ZX80 foi un éxito inmediato, vendendo 20.000 unidades durante os primeiros nove meses.{{sfn|Dale|1985|p=97}} A Science of Cambridge producía ZX80s no índice de 9 000 por mes polo fin de 1980 e ó cabo de 18 meses do lanzamento, vendéronse 100,000 unidades.{{sfn|Dale|1985|p=102}}<ref name="FT 20 Mar 1982">[[#FT200382|Crisp (20 de marzo de 1982)]]</ref> O éxito comercial do ZX80 provocou a necesidade dun produto seguinte. A empresa foi rebautizada Sinclair Computadores 
oen novembro de 1980, reflectindo o seu foco novo, e despois Sinclair Research oen marzo de 1981.{{sfn|Adamson|1986|p=256}}

=== O caso do BBC Micro ===
O lanzamento do ZX81 foi catalizado en parte polo plano da [[British Broadcasting Corporation|BBC]] de producir unha serie de televisión, para 1982, con foco no fenómeno da popularización da informática e da programación. A BBC pretendía encargar un fabricante existente para facer unha máquina doméstica coa marca da BBC, que sería conectada coa serie. Cando Sinclair soubo do proxecto en decembro de 1980, escribiu á BBC informandolle que (contracted; show full)ado e provocar pánico na competición. Mentres a maioría de empresas reduce prezos cando os seus produtos son en baixa acentuada, Sinclair tende a dar desconto logo despois que as vendas atangan o pico. A vantaxe desta abordaxe é que os consumidores indecisos son atraídos para a clientela en canto a promoción do produto retén unha urxencia comercial, e o cálculo da competición sobre os custos son zarapallados."{{sfn|Adamson|1986|p=143}}

Esta táctica probouse altamente exitosa, con Sinclair anunciando 
oen marzo de 1982 que vendera 250.000 ZX81s mundialmente.[80] Cando as vendas caeron no intre ata o lanzamento do seu sucesor, o [[ZX Spectrum]], Sinclair reduciu o prezo da versión acabda a 49,95 libras oen maio de 1982. Outro corte de 10 libras foi levado a cabo no abril seguinte. A pesar da competición aumentada con computadoras moito máis capaces, o ZX81 aínda vendía 30.000 unidades no mes ata fins de xullo de 1983, máis de dous anos despois do seu lanzamento.{{sfn|Adamson|1986|p=259}} Por aquel tempo, segundo Sinclair Research, algo alén de 1,5 millóns de máquinas foron vendidas.<ref name="Sinclair-Research"/>

=== Distribución ===
[[Ficheiro:ZX81_kit.jpg|dereita|miniatura|A versión en kit do ZX81 vendida por correo.]]
(contracted; show full)

As cades de tendas británicas [[Boots]], [[John Menzies]] e os [[Currys]] empezaron vender o ZX81 tan logo o contrato de distribución exclusiva da Smith's concluiuse[85] e un número de empresas asegurou dereitos de distribución ultramarina para o ZX81, o cal era vendido en 18 países 
ono mes de [[marzo de 1982]].<ref name="Needle">[[#Needle|Needle (15 de marzo de 1982)]]</ref> Sinclair lanzou o ZX81 nos Estados Unidos oen novembro de 1981 nun prezo de 149,95 dólares, a sersión montada, e 99,95, a versión para montaxe, inicialmente vendendo directamente ó mercado americano por vía postal.<ref name="Wise">[[#Wise|Wise (2 de novembro de 1981)]]</ref> Para ser útil o computador necesitaba dunha memoria extra 16 kB de RAM, que custaba 49,95 dólares. As vendas lograron 15,000 por mes o xaneiro de 1982, mentres [[American Express]] vendeu máis outos millares ós seus clientes. OEn [[febreiro de 1982]] a Timex obtivo unha licenza coa Sinclair para vender o ZX81 directamente a miles de tendas [[retallista]]s nos EE.UU., pagando á Sinclair Research un 5% de roalty en tódolos hardware e o software Sinclair vendidos.<ref name="FT13-02-82">[[#FT130282|Crisp (13 de febreiro de 1982)]]</ref> A empresa máis tarde pasou a producir os seus propios clons e variantes so licenza da Sinclair.{{sfn|Adamson|1986|p=108-9}} OEn agosto de 1982 Sinclair baixou os prezos dos ZX81 vendidos polo correo americano para 99,95 dólares (equipamento) e 79,95 (kit), e os seus anuncios expoñendo que "máis de 10.000 eran vendidos a cada semana".<ref name="byte198208">{{cita novas|url=https://archive.org/stream/byte-magazine-1982-08/1982_08_BYTE_07-08_Logo#page/n81/mode/2up|título=The $99.95 Personal Computer|lingua=inglés|xornal=BYTE|data=agosto de 1982|dataacceso=19 de outubro de 2013| autor=Advertisement|páxinas=82–83}}</ref> OEn [[decembro de 1981]] Mitsui obtivo dereitos para distribuír o ZX81 no Xapón, vendéndoo por vía postal por ¥38.700 (equivalente a 83 libras, a cambio de 1982), e vendía 5.000 unidades oen xullo de 1982. A reacción favorable do mercado xaponés ó ZX81 levou Mitsui a empezar as vendas de balcón en librarías grandes oen [[setembro de 1982]], coas vendas anuais previstas de 20.000 unidades.<ref>[[#FT300982|Shibata (30 de setembro de 1982)]]</ref> Nos Países Baixos, o Sinclair ZX81 común estaba dispoñible para venda logo que Bang & Olufsen fixeron unha versión chamada ''Beocomp''.<ref>{{cita web|url=http://www.homecomputer.de/pages/f_info.html?Sinclair_ZX-81_Beocomp.html|título==The Home Computer Museum|lingua=inglés}}</ref>

O produto tamén foi vendido por algún tempo en tendas duty-free nos aeroportos do Reino Unido. Con todo, este feito topou coas restricións de exportación do goberno, que quería evitar que países do [[Bloque do leste|bloque soviético]] países obtivesen bens occidentais de alta tecnoloxía. Non era feito insólito que visitantes da [[Unión Soviética|Unión soviética]] e outros países europeos orientais comprasen equipamentos en países occidentais coa finalidade de transferir a súa tecnoloxía ás industrias dos seus propios países. O 1983 o goberno pediu que os ZX81 fosen sacados das vendas en aeroportos.<ref>[[#DT300583|''Daily Telegraph'' (30 de maio de 1983)]]</ref> Non había tal restrición en vendas para China comunista e oa novembro de 1983 a Sinclair Research anunciou que asinara un acordo para exportar ZX81 en kit a unha fábrica en [[Cantón, China|Guangzhou]], onde serían montados para o mercado chinés.<ref>[[#SU1183|''Sinclair User'' (novembro de 1983)]]</ref>

== Recepción ==
[[Ficheiro:Sinclair_ZX81_Setup_PhotoManipped.jpg|miniatura|Un ZX81 típico incluíndo aparello casete e unha televisión en branco e negro Ferguson.]]
(contracted; show full)uíu, o ZX81 podería ter un valor limitado en axudar para ensinar programación en BASIC e superar as barreiras psicolóxicas á informática, mais "os sistema de Sinclair teñen un xeito camiño antes de aumentaren a calidade e o nivel de entendemento sobre a natureza e o uso de sistemas de información baseada entre descrente a respecto dos ordenadores".<ref>[[#Peltu|Peltu (30 de abril de 1981)]]</ref>

Mentres o editor de ''Personal Computer World'' estaba en vacacións 
odurante [[maio de 1981]], os seus colegas divulgaron a análise da revista sobre o ZX81 cunha capa que amosaba un chimpancé coa máquina por riba do título "Editor proba o ZX81". (O chimpancé regresou en asuntos máis tardíos para probar tódolos computadores seguintes de Sinclair). A análise, que foi escrita por Dave Tebbutt, recoñeceu que a máquina tivo inconvenientes significativos mais mesmo así representaba "absolutamente unha boa adquisición". Describiuse o ZX81 como "un produto precioso(contracted; show full)
[[Ficheiro:Microdigital_TK85_with_joystick.JPG|miniatura|O TK85, un clon non autorizado producido para o mercado brasileiro pola Microdigital Eletronica.]]
O acordo da Sinclair coa Timex posibilitou a esta última producir tres clons ou derivacións das máquinas Sinclair para o mercado estadounidense: Timex Sinclair 1000, [[Timex Sinclair 1000|Timex Sinclair 1500]] (ámbalas dúas, variantes do ZX81) e o [[Timex Sinclair 2068]] (unha variante do ZX Spectrum). O TS1000 foi lanzado 
oen xullo de 1982 e causou un masivo aumento de interese, ó punto do telefone da Timex recibir máis de 5.000 chamadas nunha hora, 50.000 por semana, indagando sobre a máquina ou sobre microcomputers en xeral.{{sfn|Adamson|1986|p=121}} Foi case idéntico ó relanzamento do ZX81 coa adición dun extra de 1&nbsp;kB de memoria, facendo o equipamento teñer un total de 2 KB. Nos cinco meses seguinte ó lanzamento do TS1000, a empresa vendeu 550.000 máquinas, dando á Sinclair máis de 1,2 millóns de dólares en dereitos de autor.{{sfn|Adamson|1986|p=134}}

A Timex produciu unha segunda versión do ZX81, chamada TS1500, que era esencialmente unha versión americanizada do ZX81, lanzada oen agosto de 1983. El cambiou o teclado de membrana por un similar áquel do ZX Spectrum e incorporou 16&nbsp;kB de memoria xa na placa base.{{sfn|Adamson|1986|p=140}} Era basicamente unha versión paliativa intermediaria entre o ZX81 e o ZX Spectrum. Con todo, saiuse un fracaso debido á competición aumentada coas máquinas nativas rivais e o efectos da publicidade malfeita sobre o TS1000. A pesar de que o TS1000 inicialmente fose un éxito grande, a Timex fallou non proporcionando un paquete de RAM adicional(contracted; show full)

A máquina tamén tivo un impacto social amplo e duradeiro no Reino Unido. Segundo Clive Sinclair, compradores do ZX81 eran "dun espectro razoabelmente ancho" que variaban de lectores dos refinados ''Observer'' e ''Sunday Times'' ós do máis barato ''The Sun''. O grupo de idade máis grande era ao redor de 30 anos.<ref name="YC-Interview"/> O ''Financial Times'' informaba 
oen marzo de 1982 que a maioría das computadoras Sinclair eran comprados para propósitos educativos, por adultos e nenos, aínda que os nenos eran normalmente capaz de aprender moito máis rápido.<ref name="FT 20 Mar 1982"/> Ian Adamson e Richard Kennedy apuntaban que a popularidade do ZX81 era "sutilmente diferente da moda común"; a pesar de que a maioría dos aficcionados fose nos de adolescentes ou mozos, moitos eran usuarios máis vellos – a miúdo pais que deviñan fascinado polo ZX81 (contracted; show full)

"Hai programadores, mais a América é diferente. America quería Nintendo, e a Nintendo non lle dá programadores. Ademais, no lanzamento do produto, o paquete unidade de memoria non foi vendido durante tres meses. As persoas compraban a máquina e levabana para casa, para descubrir que non facía case nada. Un desastre.<ref>[[#Krotoski|Krotoski (11 de marzo de 2003)]]</ref>}}

Entre aqueles que primeiro experimentaron a informática 
doméstica que foinas súas propia casas, feito proporcionada polor ZX81, está [[Terry Pratchett]], (que utilizounoaba a máquina para "procesamento de texto moi primitivo");<ref>[[#Mackintosh1|Mackintosh (27 de xaneiro de 2000)]]</ref>, Edward de Bono;<ref>[[#Mackintosh2|Mackintosh (23 de setembro de 1999)]]</ref> e –, quizais probando o argumento de William Gibson –, moitos desenvolvedores de videoxogo incluíndo Charles Cecil<ref>[[#CCecil|Joscelyne (5 de novembro de 2009)]]</ref>, Raffaele Cecco,<ref>[[#RCecco|Cecco (xuño de 1988)]]</ref> Pete Cooke[[#PCooke|Eddy (xullo de 1987)]]</ref>, David Perry<ref>[[#Perry|Hancock (15 de setembro de 1996)]]</ref> (que tivo como primeiro xogo publicado, un xogo de condución, no que "unha gurgulla negra evitaba outras gurgullas negras"<ref>[[#BBC040703|BBC News (4 de xullo (contracted; show full)
=== Ligazóns externas ===
* [https://www.dmoz.org/Computers/Systems/Sinclair/ZX81 ZX81] <span>en</span> [[DMOZ]] 
* [http://www.zx81museum.net/ ZX81 Museo Conectado]
* [http://www.zx81.nl/ ZX81 Descargas de Software]
* [http://www.zdnet.com/photos/sinclair-zx81-teardown/6196518?tag=photo-frame;get-photo-roto Sinclair ZX81 Teardown] – unha ollada detallada no ZX81  hardware

[[Categoría:Ordenadores]]