Difference between revisions 4967872 and 4967927 on glwiki

{{ortografía}}
{{aparato informático
 |nome               = ZX81
 |imaxe              = 
 |imaxe_nota         = 
 |imaxe2             = 
 |imaxe2_nota        = 
 |outros_nomes       = 
(contracted; show full)

[[Ficheiro:ZX81_with_modified_keyboard.jpg|miniatura|Moitos donos do ZX81 substituíron a membrana táctil do teclado por produtos máis usables de terceiros.]]

Miles de ZX81 programas foron publicados, ban como listaxes de códigos fonte que poderían ser dixitados ou aplicacións prontasForon publicados miles de programas ZX81 que poderían ser cargadaos dunha fita casete. Moitas revistas de computador publicaban os códigos dos programa – —algunhas, como ''Sinclair Programs'', foron dedicadas enteiramente a listaxes –— mentres moitos individuos deviñan o arquetipose convertían en "programadores de alcoba", producindo xogos e aplicacións que eles mesmos escribían, divulgaban, gravadoban e vendían dnas súas propias casas. Algúns fundaron as súas propias casas de software houses, empregando equipos de programadores – —dentre eles algúns aínda estaban en idade escolar –— para producir programas para o ZX81 e outros computadores. Empresas xa consolidadas tamén vendían software; a Psion produciu unha serie de programas en asociación con Sinclair, incluíndo un simulador de voo, mentres a gama de programas da [[International Computers Limited|ICL]] vendeu máis de 100.  000 casetes en menos de tres meses.{{sfn|Morris|2007|p=20}}<ref name="ET-interview"/> O éxito da Psion co ZX81 tivo un efecto profundo no futuro da empresa. O seu traballo no programa de base de datos Vu-File levou a empresa a cambiar o seu foco para o desenvolvemento de axudantes dixitais persoais, o cal resultou no lanzamento o 1984 do [[Psion Organiser]], o mundo  primeiro computador persoal de man do mundo.{{sfn|Bridgewater|Doyle|1998|p=156-157}} Algúns dos máis populares xogos, como o Psion's ''Flight Simitator, ''foron reescritos para o ZX Spectrum para aproveitar as novas capacidades de son e cor.

Os programadores eran capaces de producir xogos para o ZX81 utilizando nada máis que caracteres de texto e o limitado sistema de [[Semigráfico|texto semigráficos]]. Algúns xogos conseguiron fama duradeira, como ''[[3D Monster Maze]]'', un xogo tenso en perspectiva de primeira persoa que se desenvolviía co xogador que fuxindo nun labirinto e un Tyrannosaurus rex no seu perseguimento. Escrito nunha combinación de BASIC e [[código máquina|código de máquina]], o seu deseño innovador felo parlevouno a ser recoñecido como o primeiro xogo de computador en 3D e un marcfito na [[History of computer and video games|historia dos computadores e videoxogos]].<ref>[[#SU0484|''Sinclair User'' (abril de 1984)]]</ref>

Un dos produtos de softwares máis estraños para o ZX81 xurdiu con empresas de música que tentaban a capitalizar sobre a popularidade daos ordenadoraes Sinclair. OEn 1983 [[EMI]] lanzou un disco soinxelo por [[Chris Sievey]] que tiña un programa de ZX81 gravado no lado B. [[Island Records]] responderon co ''[[XL1]]'', de [[Pete Shelley]], líder dos [[Buzzcocks]], empaquetado cun programa para o ZX Spectrum.<ref>[[#YS0384|Munford (marzo de 1984)]].</ref>

== Clons e variantes ==
[[Ficheiro:Zx81-timex-manipulated.jpg|dereita|miniatura|O Timex Sinclair 1000, un ZX81 alternativo producido so licenza pola Timex para o mercado estadounidense entre 1982 e 1983. Foi altamente exitoso no comezo das vendas, mais logo o entusiasmo gorou.]]
[[Ficheiro:Microdigital_TK85_with_joystick.JPG|miniatura|O TK85, un clon non autorizado producido para o mercado brasileiro pola Microdigital Eletronica.]]
O acordo da Sinclair coa Timex posibilitou a esta última producir tres clons ou derivacións das máquinas Sinclair para o mercado estadounidense: Timex Sinclair 1000, [[Timex Sinclair 1000|Timex Sinclair 1500]] (ámbalas dúas, variantes do ZX81) e o [[Timex Sinclair 2068]] (unha variante do ZX Spectrum). O TS1000 foi lanzado en xullo de 1982 e causou un masivo aumento de interese, ó punto do teleéfoneo da Timex recibir máis de 5.  000 chamadas nunha hora, 50.  000 por semana, indagando sobre a máquina ou sobre microcomputadorers en xeral.{{sfn|Adamson|Kennedy|1986|p=121}} Foi case idéntico ó relanzamento do ZX81 coa adición dun extra de 1&nbsp;kB de memoria, facendo o equipamento teñer un total de 2 KB. Nos cinco meses seguinte ó lanzamento do TS1000, a empresa vendeu 550.  000 máquinas, dando á Sinclair máis de 1,2 millóns de dólares en dereitos de autor.{{sfn|Adamson|Kennedy|1986|p=134}}

A Timex produciu unha segunda versión do ZX81, chamada TS1500, que era esencialmente unha versión americanizada do ZX81, lanzada en agosto de 1983. El cambiou o teclado de membrana por un similar áa aquel do ZX Spectrum e incorporou 16&nbsp;kB de memoria xa na placa base.{{sfn|Adamson|Kennedy|1986|p=140}} EraFoi basicamente unha versión paliativa intermediaria entre o ZX81 e o ZX Spectrum. Con todo, saiuse un fracaso debido á competiciónnon tivo éxito debido ao aumentao da competencia das máquinas nativaestadounidenses rivailes e os efectos da publicidade malfeita sobre o TS1000secundarios da comercialización de TS1000 de Timex. A pesar de que o TS1000 inicialmente fose un éxito grande, a Timex fallou non proporcionando un paquete de RAM adicional durante dous ou tres meses despois de que lanzou o TS1000o lanzasmento. Os consumidores levarían a máquina para casa, enacendenríana e descubrirían que non farcía calquera cousnada útil debido á falta de memoria.{{sfn|Adamson|Kennedy|1986|p=135}}

DespoAdemais, a actitude dos consumidores estadounidenses era bastante diferente daá dos británicos. Clive Sinclair dixo á revista ''Informatics'' de xuño de 1981 que "os nosos competidores pensaron que os consumidores non eles querían aprender programación. Nós [da Sinclair Research] pensamos que fallaron debido a isto e debido aós prezos".{{sfn|Adamson|Kennedy|1986|p=135}} A Timex evidentemente compartiu esta crenza, mais os acontecementos probáarono  ser unha suposición falsa. A vantaxe do prezo do TS1000/ZX81  foi borrada cando as súas rivais principais – —o [[Texas Instruments]] [[TI99/4A]] e o Commodore VIC 20 –— tiveron os seus prezos cortados para menos da importante marcaor debaixo de 100 dólares.{{sfn|Adamson|Kennedy|1986|p=137}} Competidores como Apple, Atari, Commodore e Texas Instruments promoveron as súas máquinas para o usos empresarial ou para diversión máis que educación, destacando o valor de computadores con programas prontos e características máis avanzadas como gráficos, cor e son.{{sfn|Adamson|Kennedy|1986|p=136}}

Polo fin de 1983, [[Wayne Green|Wayne Verde]] relataba un "coro crecente de compradores dos Timex frustrado que están dicindo ós amigos paraque non malgastaren o seu diñeiro". "A masa principal" dos primeiros utentessuario, escribiu, "ficou decepcionada coa calidade do produto, cos poucos softwares dispoñibles e coa case total falta de información de soporte".<ref name="green198311">{{cita novas|url=https://archive.org/stream/inCider_83-11#page/n5/mode/2up|lingua=inglés|título=Hot Cider|xornal=inCider|data=novembro de 1983|dataacceso=7 de xaneiro de 2015|apelidos=Green|nome=Wayne|páxina=6}}</ref> Os consumidores desertaron do TS1000 unha vez que a novidade gorou e, cando os editores de guías de programación consideraron os custos, o público americano amosou pouco interese en utilizar a máquina para aprender sobre programación de computador. Os retallistas americanos ficaron con inventarios grandes de máquinas por vender. Vacilantes por causa desta experiencia, moitos ficaron indispostos a facer grandes pedidos de máis máquinas Timex Sinclair en números grandes e as maiores cadeas de tendas desinteresáronse pola liña Timex Sinclair completamente.{{sfn|Adamson|Kennedy|1986|p=141}}

Algunhas empresas fóra dos EE.UU. e UK produciron as súas propias versións "piratas" das computadoras ZX81 e Timex Sinclair, auxiliado por brechas legais sobre propiedade intelectual nos seus países de orixe.<ref name="bradbeer198303">{{cita novas|url=https://archive.org/stream/sinclair-user-magazine-012/SinclairUser_012_Mar_1983#page/n81/mode/2up|lingua=inglés|título=Timex upgrades Spectrum|xornal=Sinclair User|data=marzo de 1983|dataacceso=28 de xaneiro de 2015|apelidos=Bradbeer|nome=Robin|páxinas=83–84}}</ref> Varias empresas brasileiras produciron clons do ZX81, notablemente a serie TK (como o [[TK85]], da Microdigital Eletrônica do Brasil) e o [[CP 200]], da [[Prológica]].<ref>{{cita web|lingua=portugués|url=http://www.mci.org.br/micro/microdigital/tk85.html|título=TK85|editorial=Museu da Computação e Informática|dataacceso=27 de xaneiro de 2016}}</ref> Czerweny Eletronica de Arxentina produciu o CZ1000 e o CZ1500, clons do ZX81 e TS1500 respectivamente. Lambda Electronics de Hong Kong produciu o Lambda 3000, baseado no ZX81, que foi el propiotamén amplamente copiado por outros fabricantes chineses.<ref>{{cita novas|url=http://www.worldofspectrum.org/infoseekid.cgi?id=0013980|lingua=inglés|título=Send in the clones|xornal=AlchNews|editor=Alchemist Research|volume=33|ano=2000}}</ref>

As máquinas non eran todas copias fidedignas do ZX81; algúns, como o CP 200, tiña máis memoria e un chasis meirande (a miúdo cun teclado tipo chiclet en cambio ó teclado orixinal de membrana). Un clon, o TL801, da TELLAB, de Italia, podería emular ámbolos ZX80 e ZX81 e cambiando entre as dúas máquinas vía unha chave.

== Impacto e legado ==
O ZX81 tivo un impacto inmediato na sorte da Sinclair Research e do propio Clive Sinclair. A lucratividadeO beneficio da empresa aumentou enormemente, dun lucro sen impostos de 818.  000 libras nun volume de negocios de 4,6 millóns de libras entre 1980 e 1981 e, despois, entre 1981 e 1982, de 8,55 millóns nun volume de 27,17 millóns de libras. Clive Sinclair tornouse nun dos maiores empresarios británicos e un millonario, recibindo bonificación de 1 millón de libras sobre o salario de 13.  000 libras.{{sfn|Adamson|Kennedy|1986|p=119}} rRecibiu o título de Cabaleiro no aniversarios da raíña e de Xove Empresario de 1983.<ref>[[#BBC080803|BBC News (8 de agosto de 2003)]]</ref>

A máquina tamén tivo un impacto social amplo e duradeiro no Reino Unido. Segundo Clive Sinclair, os compradores do ZX81 eran "dun espectro razoablemente ancho" que variaban de lectores dos refinados ''Observer'' e ''Sunday Times'' ós do máis barato ''The Sun''. O grupo de idade máis grande era ó redor de 30 anos.<ref name="YC-Interview"/> O ''Financial Times'' informaba en marzo de 1982 que a maioría das computadoras Sinclair eran compradoas para propósitos educativos, por adultos e nenos, aínda que os nenos eran normalmente capazces de aprenderen moito máis rápido.<ref name="FT 20 Mar 1982"/> Ian Adamson e Richard Kennedy apuntaban que a popularidade do ZX81 era "sutilmente diferente da moda común"; a pesar de que a maioría dos afieccionados fose nos den adolescentes ou mozos, moitos eran usuarios máis vellos –, a miúdo pais que deviñan fascinados polo ZX81 que compraban para os seus nenos. Con todo, a masa principal de utentesuarios era formada sobremaneira polospor homes.{{sfn|Adamson|Kennedy|1986|p=121}}

Un dos legados meirandes do ZX81 foi incentivar un número bemn grande de persoas a tentar programación pola primeira vez. O ZX81 desempeña un papel significativo na trama da novela de [[William Gibson]], ''Recoñecemento de padróns'', de 2003. Un carácterpersonaxe, un artista que utiliza un vello ZX81 como medio escultórico, explica o impacto cultural e intelectual que a máquina tivo na sociedade británica:

{{cita|Proseguindo, el explícalle que Sinclair, o inventor británico, tiña unha maneira de axustar as cousas, pero tamén desaxustar. Prevendo que o mercado de ordenadores persoais xa era accesible, Sinclair resolveu que o desiderátum dos donos de ordenadoraes seraá aprender a programar. O ZX81, comercializado nos Estados Unidos como Timex 1000, custa menos có equivalente a cen dólares, mais esixe do usuario dixitar os programas, usando un pequeno teclado de etiqueta. Isto resultou tanto na curta vida da máquina como produto canto no feito de, vinte anos despois, na opinión de Voytek, haber unha relativa preponderancia de programadores cualificados no Reino Unido. Eles ficaron encantados coas súas caixiñas, considera, e coa necesidade de programalas...

... "Pero se Timex vendeu nos Estados Unidos", ela pregúntalle: "Por que non conseguimos os programadores?"

"Hai programadores, mais a América é diferente. Ameérica quería Nintendo, e a Nintendo non lle dá programadores. Ademais, no lanzamento do produto, o paquete unidade de memoria non foi vendido durante tres meses. As persoas compraban a máquina e levaábana para casa, para descubrir que non facía case nada. Un desastre.<ref>[[#Krotoski|Krotoski (11 de marzo de 2003)]]</ref>}}

Entre aqueles que primeiro experimentaron a informática nas súas propias casas, feito proporcionada por co ZX81, está [[Terry Pratchett]], que utilizaba a máquina para "procesamento de texto moi primitivo";<ref>[[#Mackintosh1|Mackintosh (27 de xaneiro de 2000)]]</ref> Edward de Bono;<ref>[[#Mackintosh2|Mackintosh (23 de setembro de 1999)]]</ref> e, quizais probando o argumento de William Gibson, moitos desenvolvedores de videoxogo incluíndo Charles Cecil<ref>[[#CCecil|Joscelyne (5 de novembro de 2009)]]</ref>, Raffaele Cecco,<ref>[[#RCecco|Cecco (xuño de 1988)]]</ref> Pete Cooke[[#PCooke|Eddy (xullo de 1987)]]</ref>, David Perry<ref>[[#Perry|Hancock (15 de setembro de 1996)]]</ref> (que tivo como primeiro xogo publicado, un xogo de condución, no que "unha gurgulla negra evitaba outras gurgullas negras"<ref>[[#BBC040703|BBC News (4 de xullo de 2003)]]</ref>), Rhianna Pratchett<ref>[[#RPratchett|Reynolds (28 de xuño de 2009)]]</ref>, e Jon Ritman.<ref>[[#JRitman|Wallis (15 de febreiro de 2007)]]</ref>

(contracted; show full)* [https://web.archive.org/web/20161019000236/https://www.dmoz.org/Computers/Systems/Sinclair/ZX81 ZX81] <span>en</span> [[DMOZ]] 
* [http://www.zx81museum.net/ ZX81 Museo Conectado]
* [http://www.zx81.nl/ ZX81 Descargas de Software]
* [http://www.zdnet.com/photos/sinclair-zx81-teardown/6196518?tag=photo-frame;get-photo-roto Sinclair ZX81 Teardown] – unha ollada detallada no ZX81  hardware

{{Control de autoridades}}

[[Categoría:Ordenadores]]