Difference between revisions 4510 and 4511 on gomwiki

{{India state infobox|
state_name=Goa |
image_map=India_Goa_locator_map.svg |
capital=[[Panaji]] |
latd = 15.29|longd=73.49|
largest_city=[[Vasco da Gama, Goa]]|
abbreviation=IN-GA |
official_languages=[[Konkani language|Konkani]]† |
(contracted; show full)

पुर्तुगेझ वास्तूशिल्पकोले शास्त्राचें एक उधारोण - एक पोर्न्या गोंयेंचें कोपेल।

गोंयांक एक लांबदीक इतिहास आसा झो इस्विच्या आद्ल्या तिस्र्या शेकड्यांत फ़ाटल्यान वेता जेन्ना तो मौर्य राज्याचो एक भाग आसलो। दोन हझार वोर्सां आदीं कोल्हापुर(म्हारष्
तट्र) हाचे सतवाहनांचो राज चोललो। उपरांत बादमीच्या चालुक्यां कोदेन ५८० तें ७५० पोर्यांत ताबो गेलो। फाटोफात थोदे शेकडे सिलहार, कादंब आनी कल्यानी चालुक्य (देक्कनचो राय) हाणीं गोंयेंचेर राज चोलोइलें।

१३१२ वोर्सा देल्हीच्या सुलतानांनीं गोंयेंचेर रज चोलोइलें। पूण त्या रजेचो ह्या झगेचेर ताबो ओसकोत आसलोल्यांन तांकां विजोयनोगोराच्या हरीहर १ हांकां शेरोण झांवचें पोडलें। विजोय्नोगोराच्या सोमराटान उपरांत शेंबोर वोर्सां गोंयेचेर शेक चोलोइलो। १४६९ वोर्सा गुलबर्गाच्या बहमानी सुलतानानीं गोंय बोचकआइलें। हो वोंश कोंसोळल्या उपरांत बिजापुरच्या आदिल शाह्च्या ताब्यांत हो झागो आइलो आनी ताणीं वेल्हा गोअ पाल्वी राजधानी केली।

1498 vorsa Vasco da Gama-n, Kerollchea Kozhikode hanga doria margan pavl dovorlem.Uprant to Pornea Goeant pavlo.Vosnnuk sthapunk Purtugalachi mokh asli. Hea vorvim Evropi sot'te koddlean mosaleacho vepara voir kobzo korunk pavle. Ottoman Turkanim paromporik marg bond kelolean hem korunk sompem zalem. Uprant 1510 vorsa, Purtugez novsena odhikari Afonso de Albuquerque hannim xek cholovpi rajeank ganvchea somratt Thimayachea mozotin haroile. Hea vorvim tannim kaiom rabito, Velha Goa vo Pornea Goeant sthaplo. Purtugezank dusrea rajeacho bollixtt zago naka aslo punn ek vosnnuk, toxench navik boll zai aslem. 

Inkizisanvank (1510 tem 1812) lagun ganvkarank, misionaranim bollan Kristanv kele. Hem korpak tannim tanchi zomin, kitab vo zage zopt korpache khastichi bhirant dakhovn, dhomki divpacho upeog kelo. Zaite Hindu Kristanv zale punn tannim aplem daiz sambhall'llem. Inkizisanv ani sotavnne koddlean kus marunk hozaranim Goeantlean poll kaddli ani sezarchea Kornattokantlea Mungllur, Karvar ganvanim vochun ravle.16vea xekddeant Evropi boll Bharotant pavtoch, Purtugez aspotik Brittix ani Dutch hannim revaddo ghatlo. Bharoti-Purtugez zage ostompte kinarer thoddech urle zantunt Goencho vhodd aspav aslo. 

18vea xekddeant ek athvich ghoddni ghoddli jika Pinttochem 1787 vorsantlem bondd mhonn vollkhotat. Hachi sfurti French bondda koddlean aili. Purtugezachea xekacher hem poilem moniskulliechem bondd.Goem tachi mhotvachi sompoti zali ani taka Lisbonak melltat teoch nagrik sovloti divpant aileo. Purtugezanim aplea nagrikank, ganvchea bailam kodde kazar zavpak ani Goeant ravpak umed dakhoili. Punn khoreponnant ganvkarank (donui Kristanv ani Hindu) te unneponant lekhtale. Hea ekvottachea bhurgea-ballank 'mestis' hankam Purtugez boreponn dakhoitale. Uprant ek sonsod rochli ji raza kodden nitt sompork sartali. 1843 vorsa, rajdhani Velha Goa thavn Ponnje vheli. Modlea 18vea xekddeant, vapuddlolo zago vaddovn atam aslolea Goenchea vatthara itlo zalo. 

Bharotak 1947 vorsa Brittixam koddlean svotontrai mellttoch, Purtugal hea zageacho tabo soddpak kobul naslo. Ekvottit Raxttranche Sorv Sobhent modesti koruna atm- nirnnoi ghevpak suchoilem. Xevttim 1961 vorsa Bharoti 40,000 bollache fovjen ghuri ghatli.26 horanchi thoddi lottafett zalea uprant Goem, Damanv ani Diu( Udent Mharaxttrant urta) hankam Kendra khala Songh Prodex kelo. Ekvottit Raxttranchea Surokxa somiten he ghurie add dox divpi tharav manddlo zo Soviet Songhan nakarlo. Uprant zaitea raxttranim hem akromonn svikarlem ani Portugalan 1974 vorsantlea tanchea Carnation Bondda uprant tem mandun ghetlem. 1987 vorsachea Setembrache 30 tarker, he Songh Prodex vibhagun Goeank Bhartacho 25vo prant kelo ani Damanv ani Diu Songh Prodex ravle.१४९८ वोर्सा वासको डा गामान, केरोळ्च्या कोर्रिकोड(कैलिकट) हांगा दोर्या मार्गान पाव्ल दोवोरलें। उपरांत तो पोर्न्या गोंयांत पाव्लो। वोस्णुक स्थापुंक पुर्तुगालाची मोख आसली। ह्या वोर्वीं यूरोपी सोत्ते कोडल्यान मोसाल्यांचो वेपार वोइर कोब्झो कोरुंक पाव्ले। ओट्टोमान तुर्कानीं पारोम्पोरिक मार्ग बोंद केलोल्यान हें कोरुंक सोमपें झालें। उपरांत १५१० वोर्सा, पुर्तुगेझ नोवसेना ओधीकारी आफोन्सो डी आल्बुकर्क हाणीं शेक चोलोव्पी राज्यांक गांवच्या सोमराट थिमय्याच्या मोझोतिन हारोयलें। ह्या वोर्वीं ताणीं कायों रोबितो, वेल्हा गोआ वो पोरन्या गोंयांत स्थापलो। पुर्तुगेझांक दुसर्या राज्याचो बोळिश्ट झागो नाका आसलो पूण एक वोस्णुक, तोशेंच नाविक बोळ झाय आसलें।

इन्किझिसांवांक (१५१० तें १८१२) लागुन गांवकारंक, मिसोनरानीं बोळां क्रीस्तांव केले। हें कोरपाक ताणीं तांची झोमीन, किताब वो झागे झोप्त कोरपाचे खास्तीची भिरांत दाखौन, धोम्कि दिवपाचो उप्योग केलो। झाइते हिंदु क्रीस्तांव झाले पूण ताणीं आपलें दाइज सांभळ्ळें। इन्किझिसांव आनी सोतावणे कोडल्यान कूस मारुंक होजारनीं गोंयांतल्यान पोळ काडली आनी सेजारच्या कोर्नाटोकांतल्या मोंगळूर, कारवार गांवानीं वोसुन रावले। सोळाव्या शेकड्यांत युरोपी बोळ भारोतांत पावतोच, पुर्तुगेज आस्पोतिक ब्रितिश आनी डच हाणीं रेवडो घातलो। भारोत-पुर्तुगेज झागे पोस्चिमि किनारेर थोडेच उरले झांतुंत गोंयंचो व्होड आस्पाव आसलो।

ओठ्राव्य शेकद्यांत एक अथ्विच घोधनि घोडलि जिका पिंटोचें १७८७ वोर्सांतलें बोंड म्होण वोळ्खोतात। हाचि स्फुरति फ्रांसिसि बोन्डा कोडल्यान आइली। पुर्तुगेजाच्या शेकचेर हें पोयलें मोनिस्कुळिचें बोन्ड। गोंय ताची म्होतवाचि सोमपोति झाली आनी ताका लिस्बोनाक मिळतात त्योच नागरिक सोव्लोति दिवपांत आयल्यो। पुर्तुगेझानिं आपल्या नाग्रिकांक, गांवच्या बायलां कोडे काझार झावपाक आनी गोयांत रावपाक उम्मेद दाखोइलि। 
पुण खोरेपोणांत गांवकारांक (दोनुइ क्रीस्तांव आनी हिंदु) ते उणेपोनांत लेखताले। ह्या एकवोटच्या भुरग्या-बाळांक ’मेस्तीस’ हांकां पुर्तुगेझ बोरेपोण दाखोइताले। उपरांत एक सोनसोद रोचली जी राया कोदे नीट सोंपोर्क सार्ताली। १८४३ वोर्सा, राजधानी वेल्हा गोआ थाव्न पोण्जे व्हेली। मोद्ल्या ओठराव्या शेकड्यांत, वापुडलोलो झागो वाडोन आत्तां असलोल्या गोंयच्या वाठारा इतलो झालो।

बारोताक १९४७ वोर्सा ब्रितिशां कोडल्यान स्वोतोंत्राइ मेळतोच, पुर्तुगाल ह्या झाग्याचो ताबो सोडपाक कोबुल नसलो। एक्वोटित रष्ट्रांचे सोर्व सोभेंत मोदेस्ती कोरुना ओतंअनिरनोइ घेवपाक सुचोइलें। शेवटीं १९६१ वोर्सा भारोती ४०,००० बोळाचे फौझेन घुरि घातली। २६ वोरांचि थोडि लोटफेट झाल्या उपरांत गोंय, दमन आनी दिउ हांकां केंद्र खाला सोंघ-प्रोदेश केलो। एकवोट राष्ट्रांच्या सुरओक्षा सोमितिन हे घुरी आड दोश दिवपी थराव मांडलो झो सोविएट सोंघान नकारलो। उपरांत झायत्या राष्ट्रानीं हें आक्रोमोन स्वीकारलें आनी पुर्तुगालान १९७४ वोर्सा तांच्या ’कार्नेशन बोन्डा’ उपरांत तें मांडुन घेतलें। १९८७ वोर्साच्या सेप्टेंबराचे ३० तारकेर, हें शोंघ-प्रोदेश विभागुन गोंयांक भारताचो पोंचीसवो प्रांत केलो आनी दमांव आनी दिउ सोंघ-प्रोदेश रावले।

==Bhugol ani Hovaman ==

Goenchea vattharacho akar 3702 chovkott kilometr (1430 moil) 14° 53'54" ut'tor ani 15° 40' ut'tor okxanx tor 73° 40'33" ani 74 °20'13" rekhxanx urta. Choddso Goencho bhag Konknnantli doriadeg ji ostompt ghanttant pavta ani Dek'kan soddeak kuxin korta. Sogleam von unch tenkxi Sonsogor zavn ji 1167 metr unchaier asa. Goeank 101 kilometr doriadeg asa. Goencheo mukhel nodi Mandovi, Zuari, Terekhol, Chapora ani Betul. Murganv bondr Zuar(contracted; show full)[[ro:Goa]]
[[ru:Гоа]]
[[simple:Goa]]
[[sk:Goa]]
[[fi:Goa]]
[[sv:Goa]]
[[tg:Гуа]]
[[zh:果阿]]