Difference between revisions 851986 and 852116 on hywiki

==Պատմություն==
{{Հիմնական|Դանիայի պատմություն}}


===Նախապատմություն===
Առաջին հնագիտական բացահայտումները Դանիայում վերաբերվում են մ.թ.ա. 130,000–110,000 թվականներին:<ref>Michaelsen (2002), p. 19.</ref> Դանիան բնակեցվել է մոտավորապես մ.թ.ա. 12.500 թվականին, իսկ գյուղատնտեսությունը այստեղ զարգացել է մոտ մ.թ.ա 3900 թվականից:<ref name="foreign ministry">{{cite web|last=Nielsen|first=Poul Otto|month=May |year=2003|url=http://www.um.dk/Publikationer/UM/English/Denmark/kap6/6-1.asp|ti(contracted; show full)

Բողոքականների բարեփոխումները Սկանդինավիա եկան 1530-ականներին և հաջորդեց քաղաքացիական պատերազմ, Դանիան ընդունեց Լյութերականություն 1536: Ավելի ուշ Դանիան Նորվեգիայի հետ ստեղծեց նոր միություն:

=== Վաղ ժամանակակից պատմություն ===
{{main|Denmark–Norway}}
[[File:Slaget ved oland maleri av claus moinichen 1686.jpg|thumb|[[
Battle of Öland]] between an allied [[Denmark–Norway|Dano-Norwegian]]-[[Dutch Republic|Dutch]] fleet and the Swedish navy, 1 June 1676.]]
After Sweden permanently broke away from the Kalmar Union in 1523, Denmark tried on two occasions to reassert control over Sweden. The first was in the [[Northern Seven Years War]] which lasted from 1563 until 1570. The second occasion was the [[Kalmar War]] when King [[Christian IV of Denmark|Christian IV]] attacked Sweden in 1611 but failed to accomplish his main objective of forcing Sweden to return to the union with Denmark. The war led to no territorial changes, but Sweden was forced to pay a [[war reparations|war indemnity]] of 1&nbsp;million silver [[Swedish riksdaler|riksdaler]] to Denmark, an amount known as the ''[[Treaty of Stettin (1570)|Älvsborg ransom]]''.<ref>{{cite web|url=http://www.smb.nu/svenskakrig/1611.asp|archiveurl=http://web.archive.org/web/20071011111014/http://smb.nu/svenskakrig/1611.asp|archivedate=11 October 2007 |title=Kalmarkriget 1611–1613 |accessdate=4 May 2007 |publisher=Svenskt Militärhistoriskt Bibliotek}}</ref>

King Christian used this money to found several towns and fortresses, most notably [[Glückstadt]] (founded as a rival to [[Hamburg]]), [[Oslo|Christiania]] (following a fire destroying the original city of [[Oslo]]), [[Christianshavn]], [[Kristianstad|Christianstad]] and [[Kristiansand|Christiansand]]. Christian also constructed a number of buildings, most notably [[Børsen]], [[Rundetårn]], [[Nyboder]], [[Rosenborg Castle|Rosenborg]], a [[Kongsberg|silver mine]] and a [[Kupfermühle|copper mill]].<!--less important were Christianspris (near Kiel) and Christianopel (near Brømsebro in Blekinge) -->Օլանդի ճակատամարտ]]ը Դանիա-Նորվեգական և Նիդերլանդական դաշինքի և Շվեդագական ռազմածովային ուժերի միջև 1676-ի հունիսի մեկին:]]
Կալմարյան միությունից 1523-ին Շվեդիայի դուրս գալուց հետո Դանիան անընդհատ փորձում էր վերականգնել իր տիրապետություն Շվեդիայում: Առաջին փորձը [[Հյուսիսային յոթամյա պատերազմ]]ն էր, որը ընթացավ 1563-ից 1570 թվականները: Երկրորդ փորձը [[Կալմարյան պատերազմ]]ն էր, երբ [[Կրիստիան IV (Դանիայի թագավոր)|Կրիստիան IV]]-ը հարձակվեց Շվեդիայի վրա 1611-ին, բայց չհասավ իր հիմնական նպատակին պարտադրել Շվեդիային վերադառնալ միություն: Պատերազմը տարածքային փոփոխություններ չմտցրեց, բայց Շվեդիան ստիպված վճարեց 2 միլիոն արծաթ ռազմատուգանք:<ref>{{cite web|url=http://www.smb.nu/svenskakrig/1611.asp|archiveurl=http://web.archive.org/web/20071011111014/http://smb.nu/svenskakrig/1611.asp|archivedate=11 October 2007 |title=Kalmarkriget 1611–1613 |accessdate=4 May 2007 |publisher=Svenskt Militärhistoriskt Bibliotek}}</ref>

Կրիստիան թագավորը այս միջոցներով կառուցեց մի քանի քաղաքներ և ամրոցներ, որոնցից ամենահայտնին են [[Գլյուկխտադտ]]ը (որպես հակակշիռ [[Համբուրգ]]ին), [[Օսլո|Կրիստանիա]]ն (հետագայում վերանվանվեց [[Օսլո]]), [[Կրիստիանշավն]]ը, [[Կրիստիանսթադ]]ը և [[Կրիստիանսանդ]]ը: Inspired by the [[Dutch East India Company]], he founded a similar [[Danish East India Company|Danish company]] and planned to claim [[Sri Lanka|Ceylon]] as a colony, but the company only managed to acquire [[Tharangambadi|Tranquebar]] on [[India]]'s [[Coromandel Coast]]. Denmark's large [[Danish colonial empire|colonial aspirations]] were limited to a few key [[trading posts]] in Africa and India.

(contracted; show full)ating in major UN sanctioned, and often NATO led, military and humanitarian operations notably including: [[Cyprus dispute|Cyprus]], [[Bosnian War|Bosnia and Herzegovina]], [[Korean War|Korea]], [[Suez Crisis|Egypt]], [[Croatian War of Independence|Croatia]], [[Kosovo War|Kosovo]], Ethiopia, [[War in Afghanistan (2001–present)|Afghanistan]], Iraq, [[Somali Civil War|Somalia]] and recently Libya. In 2009 [[Anders Fogh Rasmussen]] resigned as Prime Minister of Denmark to become the Secretary General of NATO.