Difference between revisions 138978 and 138979 on hywwiki

next diff >
Եդուարդ Պոյաճեան
{{ Տեղեկաքարտ Անձ
| անուն ազգանուն = 
| բնագիր ԱԱՀ = 
| պատկեր = 
| չափ = 
| նկարագրութիւն = 
| ծնած է = 1915
| ծննդավայրը = Խտըր¬Պէկ, Մուսա Լեռ
(contracted; show full)Սփիւռքահայ տաղանդաւոր բանաստեղծին յիշատակը ոգեկոչելով՝ ընթերցողի ուշադրութեան կը յանձնենք Մեծ Եղեռնի քառասնամեակին առիթով գրուած Եդուարդ Պոյաճեանի «Արիւն ու Խելք» յօդուածը.¬


Արիւն ու Խելք

Ապրիլ 24ի Եղեռնը բախեցաւ մեր ազգային հոգեկան արժէքներու հզօր դիմադրականութեան: Ընդհանրական ոճիրներու եւ կոտորածի մոլութիւն ունեցող մեր թշնամին հալածեց մեզ, եւ սուրիական անապատներու սգապատ տարածքներուն վրայ անոր բովանդակ քսութիւնը դպաւ հայկական կամքի հազարամեայ պրոնզին:
Ընկրկեցաւ:Նահանջեց:

⏎
⏎
Պարտուեցաւ:
⏎
⏎
Ապրեցանք մենք… նաեւ ապրիլ 24էն ետք:
⏎
⏎
Եւ այս էր ահա, որ շշմեցուցիչ եղաւ թշնամիին համար:
⏎
⏎
Տէր Զօրի մեր մռայլ պատմութիւնը իր թանձրագոյն իրականութեամբը կը մնայ անհաւատալի հեքիաթ մը միայն` սա ապաբարոյ ու վատ դարաշրջանի մարդկութեան համար:
⏎
⏎
Որովհետեւ որեւէ իրականութիւն պիտի չկրնար այս աստիճան անբնական կերպարանքներու ներքեւ յանձնուիլ պատմական երեւոյթներու հոսանքին:
⏎
⏎
Թող հրէշային ախորժակներով ժամանակակից մարդկութիւնը Ապրիլ 24ը նկատէ հայկական սարսափներու անհաւատալի հեքիաթ մը:
⏎
⏎
Հոգ չէ:
Այդ արտասուալի ու մութ հեքիաթը մենք վերածած ենք ասկէ ետք համազգային զայրոյթի անծայրածիր զինարանի մը, ուրկէ Անկախութեան արեգակներ պիտի պոռթկան` ծածկելու համար լոյսով ու ջերմութեամբ, արիւնաթաթաւ ու ցուրտ ճանապարհները մեր պատմութեան, ինչպէս բերկրանքի անուշ առաւօտ մը պատահեցաւ ատիկա:
⏎
⏎
Կա՛նք:
⏎
⏎
Պիտի մնա՛նք:
⏎
⏎
Վճռած ենք ատիկա:
⏎
⏎
Մեր վերջին խօսքն է, որ ահա առաջ կ՛ըսենք:
⏎
⏎
Ապրելու մեր հաւատամքին իբրեւ խարիսխ` ունինք մեր պատմութիւնը, սկիզբէն մինչեւ այսօր:
⏎
⏎
Սեւ փոթորիկը չկրցաւ բնաջինջ ընել մեզ:
⏎
⏎
Քանի մը տարի ետք, հեղեղային շքեղութեամբ Մայիսին, աշխարհ տեսաւ, թէ կորսուած հայը ստեղծած է իր Անկախութիւնը: Կը քալէ բարձրագլուխ ու պայծառ դրօշով, յաղթական Եռագոյնով:
⏎
⏎
Արդ`
⏎
⏎
Եղերական միլիոնի մը սեւ թուականը` անդրադարձած հայութեան վրայ նախ որպէս յաւիտենական սուգ եւ բարկութիւն, եղած է տարիներու ընթացքին ու կը շարունակէ ըլլալ որպէս ազատ ազգ ապրելու կատաղի կամք մը, մեր ամէնէն յստակ գիտակցութիւններէն մէկը:
⏎
⏎
Անվիճելի իրողութիւն է այսօր, թէ ոճիրի եւ քսութեան անմոռանալի թուականէն ետք, ազգային ազատ կեանքի գիտակցութիւնը մեծապէս ընդհանրացած, արմատացած է հայուն հաւաքական էութեան մէջ:
⏎
⏎
Ապրիլ 24ը հայութեան ամէնէն տխուր թուականը եղաւ:
⏎
⏎
Քառասուն տարի ըսինք ասիկա իրարու, ըսինք աշխարհին:
⏎
⏎
Քանի մը տասնամեակ լացինք միայն, քանի մը տասնամեակ զայրացանք միայն:
⏎
⏎
Բայց քիչ մտածեցինք` առողջ դասեր առնելու համար անկէ:
⏎
⏎
Եթէ նախ քան այդ թուականը մենք աւելի լաւ ճանչնայինք մեր թշնամին, եթէ գիտնայինք, որ իր շահուն համար ան ընդունակ է լաւագոյն ճամբայ նկատելու հայուն ամբողջական բնաջնջումը, հաւանաբար խնայուէր մեզի ապրիլեան այսքան զարհուրանք, այսքան անբաղդատելի կորուստ:
⏎
⏎
Եթէ կրցանք վերապրիլ, բազմանալ ու զօրանալ նորէն, ատիկա կը պարտինք ոչ այնքան մեր քաղաքական հասունութեան, քան` հայու այն մաքուր արիւնին դիմադրական ուժին, եւ առաքինութիններուն:
⏎
⏎
Բայց եթէ կ՛ուզենք իսկապէս անպարտելի դառնալ, իսկապէս օգտակար դաս մը հանել Ապրիլ 24էն, հարկ է հայուն մաքուր արիւնին վրայ գումարել քաղաքական շատ աւելի բարձր հասունութիւն մը, քան ունինք այսօր:
⏎
⏎
Լալը սորվեցանք ու կիրարկեցինք մեր փրկութեան համար:
⏎
⏎
Տեսանք, որ օգուտ չ՛ըներ:
⏎
⏎
Վրէժ բառին իմաստն ալ լաւապէս ուսումնասիրեցինք:
⏎
⏎
Ան ալ ամէն բան չէ:
⏎
⏎
Պէտք է համոզուինք այլեւս, որ հայուն հին ու մաքրամաքուր արիւնը ամէն բանէ աւելի պէտք ունի խելքի:
⏎
⏎
Վասնզի կեանքին բոլոր զէնքերը մաքուր արիւնի մը հետ գործող զօրաւոր խելքի մը մէջ են ի վերջոյ:
⏎
⏎
Եթէ կ՛ուզենք հասնիլ մեր ազգային իտէալներուն, պէտք է տեւաբար գործակից ըլլան իրարու երկու բան.- Արիւն ու Խելք...

1955
⏎
⏎
== Աղբիւրներ ==
[http://archive.azator.gr/index.php/yushatetr/13911-1915-1966 Եդուարդ Պոյաճեան (1915-1966). Կորուսեալ հայրենիին իմաստասէր բանաստեղծը]